विश्वका सय प्रदूषित सहरमा काठमाडौं, प्रदूषित देशमा नेपाल आठौं स्थानमा

एउटा नयाँ प्रतिवेदनका अनुसार वायु प्रदुषणयुक्त देशहरुमध्ये नेपाल आठौं स्थानमा देखिएको छ।

तर, विश्वका सबैभन्दा प्रदूषित वायुयुक्त १ सय सहरहरुमध्ये काठमाडौं

सयौं स्थानमा छ।

यी १ सय वायूप्रदूषित सहरमध्ये २२ वटा सहर भारतमा छन्। तीमध्ये सबैभन्दा प्रदूषित सहर भारतको दिल्ली हो। भारतका यी २२ सहरलाई विश्वका सबैभन्दा दूषित ३० सहरको सूचीमा राखिएको छ।
वर्ष २०१९भरिको हावाको गुणवेक्ता विश्लेषण गर्दै एयर भिजुअलले यस्तो प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको हो।

पिएम २.५को आधारमा उसले वायुको गुणवेक्ता केलाएर हेर्ने गर्दछ। यसैको आधारमा विश्वको सबैभन्दा प्रदूषित सहरमा नयाँ दिल्ली देखिएको छ।
त्यसैगरी चीनका पनि थुप्रै सहरहरु प्रदूषित सहरको सूचीमा छन्। यद्यपि २०१८को भन्दा चीनका सहरहरुले प्रदूषणको मात्रा केही घटाउन सफल भएको प्रतिवेदनले जनाएको छ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

वायु प्रदूषणले फोक्सोमा मात्र हानि होइन, डिप्रेसन र आत्महत्या पनि बढाउँछ : अध्ययन

यदि तपाईं वायु प्रदूषणका कारण शारीरिक स्वास्थ्य मात्र प्रभावित हुन्छ भन्ने सोचिरहनुभएको छ भने त्यो सत्य होइन । प्रदूषणले शारीरिक रूपमा नोक्सानी पुर्याउनुका साथै तपाईंलाई मानसिक रूपमा पनि बिरामी बनाइदिन्छ । हालसालै भएको एक अध्ययनमा विभिन्न १६ देशको तथ्यांकको समीक्षा गरिएको छ, जसमा निष्कर्ष निकालिएको छ कि प्रदूषित हावाको बीचमा रहिरहेका मानिसमा डिप्रेसन हुने र आत्महत्याको जोखिम बढी हुन्छ ।

प्रदूषणले वयस्कको मानसिक स्वास्थ्यमा नराम्रो असर
‘इन्भायरमेन्ट हेल्थ प्रस्पेक्टिभ्स’ नामक जर्नलमा प्रकाशित यो अध्ययनलाई अहिलेसम्मकै सिस्टमेटिक अध्ययनका रूपमा लिइएको छ, जसमा वायु प्रदूषण र मानसिक स्वास्थ्यबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध जोडिएको तथ्य साबित गरिएको छ । युनाइटेड किङडम (युके) को युनिभर्सिटी कलेज लन्डन (युसिएल) का वैज्ञानिकहरूले ९ वटा अध्ययनबाट संकलित तथ्यांकको विश्लेषण गरेका थिए । यसमा पिएम (पर्टिकुलेट म्याटर) २.५ प्रदूषणको वयस्कको मानसिक स्वास्थ्यमा पर्ने असरबारे जानकारी दिइएको छ ।

प्रदूषणले तनावजनक हर्मोनमा वृद्धि
अनुसन्धानको निष्कर्षमा अनुसन्धाताले प्रदूषणको लेबल बढ्दै जाँदा आत्महत्या गर्नेको संख्या पनि बढ्दै गएको र डिप्रेसनको चपेटामा आउने मानिसको संख्या पनि बढ्दै गएको पाएका छन् । प्रदूषित हावामा विद्यमान खराब कण रक्तप्रवाह र नाक दुवैको माध्यमबाट दिमागसम्म पुग्न सक्छ र यसले दिमागमा सुन्निने क्रिया तथा नर्भ सेल्सलाई नोक्सान पुर्याउनुका साथै तनावसँग सम्बन्धित हर्मोनलाई बढाउन सक्छन् ।

श्वास फेर्ने हावा सफा र शुद्ध हुनु आवश्यक : प्रमुख अनुसन्धाता
अध्ययनका नेतृत्वकर्ता आइसोबेल ब्रेथवेट भन्छन्, ‘हामी पहिलेदेखि नै यो कुरा जान्दछौँ कि वायु प्रदूषण हाम्रा लागि कति नोक्सानदायक छ । यसका कारण मुटुदेखि लिएर फोक्सोसम्मका अनेकौँ रोग, स्ट्रोक (मस्तिष्काघात), डिप्रेसनलगायतको खतरा अधिक हुन्छ । तर, अब हामी यो कुरालाई पनि देखाइरहेका छौँ कि वायु प्रदूषणले हाम्रो मानसिक स्वास्थ्यलाई पनि निकै नोक्सान पुर्याउँछ । यसले हामी जुन हावामा श्वास लिइरहेका छौँ, त्यो सफा र शुद्ध हुनु जरुरी छ भन्ने पुष्टि गर्छ ।’

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

प्रदूषणको उच्च जोखिममा लुम्बिनीको द्वार भैरहवा

भैरहवाको प्रमुख सहर सिद्धार्थनगर प्रदूषणको चपेटामा पर्दै गएको छ । भैरहवा स्थलमार्ग हुँदै पर्यटक भित्रिने प्रमुख नाका हो । गौतमबुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीको प्रवेशद्वारका रूपमा रहेको भैरहवा पछिल्लो समय बढ्दो सहरीकरणसँगै, धुलो, धुवाँले प्रदूषणको उच्च जोखिममा परेको छ ।

युनिभर्सिटी अफ न्यु मेक्सिको नेपाल स्टडी सेन्टरको प्राविधिक सहयोगमा भैरहवास्थिति निमा–प्रतिमान स्मृति प्रतिष्ठानले गरेको खोज–अनुसन्धानको रिपोर्टले भैरहवा प्रदूषणको उच्च चपेटमा रहेको देखाएको छ । प्रतिष्ठानले सन् २०१७ को डिसेम्बरदेखि अनुसन्धान थालेको थियो । प्रतिष्ठानले इन्डोर (कोठाभित्र) र आउटडोर (कोठाबाहिर खुला आकाशमा) प्रदूषणका विषयमा खोज–अनुसन्धान गरिरहेको छ । यसमध्ये इन्डोर प्रदूषण खोजको रिपोर्ट आइसकेको छ भने आउटडोर प्रदूषणबारे खोज–अनुसन्धान जारी रहेको प्रतिष्ठानले जनाएको छ ।

प्रतिष्ठानले सन् २०१७ मा भैरहवा बजार क्षेत्रका दुई स्थानमा प्रदूषण मापन केन्द्र जडान गरेर इन्डोर प्रदूषणको तथ्यांक संकलन गरेको थियो । तथ्यांकअनुसार भैरहवाको इन्डोर वायुप्रदूषणको सूचक ३ सय ५० देखि ४ सयसम्म पुगेको पाइएको छ । सामान्यतः १ देखि ५० सम्मको वायु सूचकलाई स्वच्छ र राम्रो मानिन्छ । वर्षायाममा वायु गुणवत्ता सूचकांक १ देखि ५० भित्रै थियो भने सुक्खायाममा उक्त सूचकांक २ सय ५० देखि २ सय ७५ पाइएको थियो । रिपोर्टअनुसार यस क्षेत्रमा कोठाभित्रको हावा पनि प्रदूषित देखिएको छ ।

पर्यावरणी दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने डन्डाखोलामा बढेको प्रदूषणले कृषि उत्पादनमा समेत प्रभाव परेको छ । सिँचाइका लागि समेत प्रयोग हुने यो खोलाको पानीमा अत्यधिक मात्रामा आर्सेनिक भेटिएको थापाले बताइन् । आर्सेनिकयुक्त पानीका कारण उत्पादनमा कमी आउने र स्वास्थ्यमा समेत नकारात्मक असर पर्ने थापा बताउँछिन् ।

सन् २०१८ को डिसेम्बरदेखि आउटडोर प्रदूषण मापन गर्ने मेसिन पनि प्रतिष्ठानले जडान गरेको छ । प्रतिष्ठानले भैरहवा, धकधई र बुटवल गरी ३ क्षेत्रमा प्रदूषण मापन यन्त्र जडान गरेको छ ।

भैरहवामा वायु प्रदूषणसँगै नदी प्रदूषण पनि बढेको छ । सिद्धार्थनगर नगरपालिका क्षेत्र हुँदै बग्ने डन्डाखोला पनि प्रदूषणको चपेटमा परेको छ । डन्डाखोला सहरको फोहोर विसर्जन गर्ने स्थल बनेको छ । भैरहवा क्षेत्रको प्रदूषण अध्ययन गरिरहेको प्रतिष्ठान पछिल्लो समय डन्डाबचाउ अभियानमा पनि लागेको छ । प्रतिष्ठानकी कार्यकारी निर्देशक स्वाती थापाका अनुसार अहिले अमेरिकी वैज्ञानिकहरूको सहयोगमा डन्डा इकोलोजिकल मनिटरिङ कार्यक्रम पनि सुरु गरिएको छ ।

पर्यावरणी दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने डन्डाखोलामा बढेको प्रदूषणले कृषि उत्पादनमा समेत प्रभाव परेको छ । सिँचाइका लागि समेत प्रयोग हुने यो खोलाको पानीमा अत्यधिक मात्रामा आर्सेनिक भेटिएको थापाले बताइन् । आर्सेनिकयुक्त पानीका कारण उत्पादनमा कमी आउने र स्वास्थ्यमा समेत नकारात्मक असर पर्ने थापा बताउँछिन् ।

डन्डाखोलालाई जोगाउन अहिले नगरपालिकाले पनि अभियान थालेको छ । नगरक्षेत्रभित्र १५ किलोमिटरमा नगरपालिकाले पर्यटकीय केन्द्र बनाउने योजना सार्वजनिक गरेको छ । नगरपालिले खोलालाई पार्कको रूपमा विकास गर्न खोजेको बताएको छ ।

भैरहवा क्षेत्रमा देखिएको यो प्रदूषणको जोखिमले यस क्षेत्रको पर्यटनमा समेत प्रभाव पार्ने देखिएको छ । औद्योगिक करिडोर, निर्माणाधीन गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र सडक परियोजनाका कारण यस क्षेत्रमा प्रदूषण बढेको हुन सक्ने थापा बताउँछिन् । प्रदूषणलाई सामान्य रूपमा लिन नहुने बुझाइ थापाको छ । समयमै प्रदूषण नियन्त्रणमा सरोकारवाला निकायले ध्यान दिनुपर्ने थापा बताउँछिन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

वायु प्रदूषणले सोच्ने शक्ति घटाउँछ

वायु प्रदूषणका कारण मानिसको सोच्ने तथा सम्झने शक्तिमा असर पर्दै गएको छ । ल्यानसेट कमिसनको रिपोर्टअनुसार वायु प्रदूषणका कारण मानिसमा हिसाब गर्ने क्षमता घट्दै गएको पाइएको छ ।

स्मरण शक्तिमा ह्रास
वायु प्रदूषणले मानिसको मस्तिष्कमा कति प्रभाव पारेको छ भन्ने विषयमा पेकिङ विश्वविद्यालयमा एक अध्ययन भएको थियो । सो अध्ययनअनुसार वायु प्रदूषणले मानिसको स्मरण शक्ति तथा हिसाब गर्ने क्षमतामा असर पारिरहेको देखिएको छ । यसको असरका कारण अल्जाइमर र डिमन्सियाका बिरामी बढेको देखिएको छ ।

अनुसन्धान टोलीले सन् २०१० देखि २०१४ सम्ममा करिब ३२ हजार चिनियाँ नागरिकमा सर्भे गरको थियो । यस सर्भेअनुसार ती मानिसमा वायु प्रदूषणको दिमागी असर देखियो । प्रत्येक वर्षको अध्ययनमा वायु प्रदूषणसँग संलग्न मानिसमा बोलचाल क्षमता तथा हिसाब गर्ने क्षमतामा ह्रास आएको पाइयो ।

पुरुषलाई बढी असर
अध्ययनमा सामेल अमेरिकाको इन्टरनेसनल फुड पलिस रिसर्च इन्स्टिच्युटले विज्ञप्ति जारी गर्दै वायु प्रदूषणको असर महिलाको तुलनामा पुरुषमा अधिक रहेको जनाएको थियो । अध्ययनमा बढ्दै गरेका बालबालिकामा पनि वायु प्रदूषणको धेरै प्रभाव परेको देखाइएको छ । खासगरी बालबालिकामा लेखपढ गर्ने क्षमता कम हुने समस्या देखा परेको छ ।

के हो कारण ?

वायु प्रदूषण हुँदा वातावरणमा बाहिरी कण (पर्टिकुल म्याटर), नाइट्रोजनडाइअक्साइड वा सल्फरडाइअक्साइड हुन्छ, जसका कारण हृदयरोग, क्यान्सर आदिजस्ता रोग मानिसमा देखापर्छन् । हावामा मिसिएको कण नाक, फोक्सो हुँदै शरीरमा पुग्ने र रगतमा मिसिन गई त्यसले अनेक समस्या निम्त्याउने गर्छ ।

कसरी बच्ने ?
– जुन ठाँउमा धेरै मात्रामा प्रदूषण फैलिएको छ, त्यहाँ सकेसम्म नजानुस्, जान कम गर्नुहोस् ।
– घरबाहिर निस्किँदा माक्सको प्रयोग गर्नुहोस् ।
– बिहान मर्निङ वाकमा निस्किँदा धुलो, धुवाँ बढी हुने सडकमा नजानुहोस् ।
– घरवरिपरि रूखबिरुवा रोप्नुहोस् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै