महिनावारी गडबडी तथा दुखाइमा यी योगासन

महिनावारीका वेला अत्यधिक रगत बग्ने, कहिले ढिलो त कहिले चाँडो महिनावारी हुने, अत्यधिक पीडा हुने भएमा त्यस्ता महिला तथा किशोरीले गुप्तांगको सरसफाइ गर्नुका साथै प्रशस्त मात्रामा फलफूल, ताजा सागसब्जी, गेडागुडी, क्याल्सियमयुक्त र पौष्टिक तत्त्वले भरिपूर्ण खाना खानुपर्छ । रक्सी, चुरोट, कफी, चिया, कोल्ड ड्रिंक्सबाट टाढा रहँदै सामान्य शारीरिक व्यायाम र योग गर्नुपर्छ ।

महिनावारीको दुखाइ कम गर्न मद्दत पुर्याउनेखालका योगासनहरु भुजंगासन, नौकासन, कन्धरासन, सुप्तवज्रासन, उत्तानपादासन, हनुमानासन आदि हुन् । यिनको नियमित अभ्यास महिनावारी भएको ३ दिनपछिदेखि महिनावारी हुनुभन्दा अघिल्लो दिनसम्म लगातार गर्नुपर्छ । अब ती आसानहरुको अभ्यास कसरी गर्ने भन्नेबारे जानौँ :

कन्धरासन
सीधा सुतेर दुवै घुँडालाई मोडेर नितम्बनजिक ल्याउनुहोस् । अब दुवै हातले खुट्टाको गोलीगाँठोभन्दा माथिको भागलाई पक्रनुहोस् । त्यसपछि श्वास भित्र तान्दै कम्मर र हिपलाई माथि उठाउनुहोस् र काँध, टाउको र पैतालाले मात्र जमिनमा टेकिरहनुहोस् । यो स्थितिमा १५ देखि २० सेकेन्ड आउँदा श्वास छोड्दै बिस्तारै कम्मरलाई भुइँमा झार्नुहोस् । यसरी ५ देखि ६ पटकसम्म अभ्यास गर्नुहोस् ।
फाइदा : पेट तथा कम्मरको दुखाइमा यो आसन उपयोगी छ । बाँझोपन, श्वेतप्रदर, रक्तप्रदर तथा महिनावारी विकृति, पुरुषमा धातुरोग आदिलाई पनि निर्मूल पार्दछ ।

व्रजासन
दुवै खुट्टालाई मोडेर पछाडिको पन्जामा हिपले थिच्नुहोस् । यसो गर्दा गोलीगाँठो तथा कुर्कुच्चा बाहिर निस्किएको र पैताला नितम्बसँग जोडिएको हुनुपर्दछ । अब दुवै खुट्टाको बुढीऔँलालाई आपसमा जोड्दै कम्मर, गर्दन र टाउकोलाई सीधा राख्नुहोस् । घँुडालाई च्याप्प जोडेर दुवै हातलाई घुँडामा तन्काएर राखी दिनहुँ यो अभ्यासलाई २ देखि ३ मिनेटसम्म गर्नुहोस् ।
फाइदा : खाना खाएपछि गर्ने आसन भएकाले अपच, अमलपित्त, ग्यास, किब्जियलगायत पेटेका समस्या हट्छन् । घुँडाको दुखाइलाई ठिक गर्छ । ध्यानात्मक आसन भएकाले मन शान्त हुन्छ ।

सुप्तवज्रासन
वज्रासनमा जसरी हातलाई पछिल्तिर राखी त्यसको सहायताले शरीरलाई पछाडि झुकाउँदै शिरलाई भुइँमा टेकाउनुहोस् र घुँडालाई पनि च्याप्प मिलाएर भुइँमा टेकाउनुहोस् । अब बिस्तारै काँध र ढाडलाई पनि भुइँमा राख्ने प्रयास गर्नुहोस् । त्यसपछि हातका पन्जा फुकाएर तिघ्रामा सीधा गरी राख्नुहोस् । आसनलाई छोड्दा कुहिना र हातको सहारा लिएर व्रजासन ९सुरुको अवस्था० मा बस्नुहोस् ।

फाइदा : पेटेको तल्लो भाग तन्किन्छ र आँत सक्रिय हुन्छ । गानोगोला, मिर्गौला र फोक्सोसम्बन्धी सम्पूर्ण समस्याको हल गर्छ ।

उत्तानपादासन
उत्तानो परेर पूरा शरीर सीधा हुने गरी जमिनमा पिठ्युँ र ढाडको बलले सुत्नुहोस् । दुवै हातलाई जमिनमा फैलाउनुहोस् । खुट्टाको पन्जा सीधा बनाएर जोड्नुहोस् । अब श्वास तान्दै खुट्टालाई बिस्तारै माथि उठाउनुहोस्, केहीबेर सोही स्थितिमा बसिरहनुहोस् । अब श्वास छोड्दै बिस्तारै सुरुको अवस्थामा आउनुहोस् । केहीबेर आराम गरेर यो क्रमलाई ५ देखि १० पटकसम्म जारी राख्नुहोस् । यस्तै, महिनावारीको समस्या समाधानका लागि अन्य आसनहरुको अभ्यास पनि गर्न सकिन्छ ।

फाइदा : यो आसनले आन्द्रालाई सबल बनाउँछ । कब्जियत, ग्यास्ट्रिक, मोटोपन आदिलाई हटाउँछ । नाभी गानो० झर्ने, मुटुरोग, पेटको दुखाइ एवम् श्वाससम्बन्धी रोगमा उपयोगी छ । एक–एक खुट्टाको अभ्यासले कम्मरको दुखाइमा विशेष लाभ दिन्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

दैनिक योगासनका ११ अद्भुत फाइदा, शरीर र मन दुवै रहनेछन् स्वस्थ

पहिले जान्नुहोस्, स्वास्थ्यका लागि किन आवश्यक छ योगासन, त्यसपछि व्यस्त दैनिकीबाट १५ मिनेट भए पनि योगका लागि निकाल्नुहुनेछ र पाउनुहुनेछ अद्भुत लाभ ।

योगासन किन र कसरी फाइदाजनक छ ?
योगासन शरीर र मन दुवैका लागि फाइदाजनक छ, यो कुरा सबैजसोलाई थाहा छ । त्यसैले प्रत्येक वर्ष २१ जुनलाई अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसका रूपमा मनाउने गरिएको छ । पूर्वीय ज्ञान र सभ्यताको देनका रूपमा रहेको योग सुरुमा विशेषगरी नेपाल, भारतलगायत देशमा मात्र अभ्यास गरिँदै आएकोमा पछिल्लो समय सम्पूर्ण विश्वमा लोकप्रिय बनेको छ । यसको कारण योगमा रहेको त्यो अलौकिक शक्ति नै हो, जसले मानिसलाई शारीरिक तथा मानसिक रूपमा पूर्णतः स्वस्थ र तन्दुरुस्त राख्छ । पछिल्लो समय नसर्ने रोगको बिगबिगी विश्व स्वास्थ्य र विज्ञानका लागि प्रमुख चुनौती बनिरहेका वेला यसबाट बच्ने एक मात्र उपाय योग र ध्यानलाई स्विकारिएको छ । योगले आधुनिक चिकित्साविज्ञानको पहुँचबाहिरका असाध्य रोगलाई निर्मूल पार्ने क्षमता राख्दछ । आधुनिकताको विकाससँगै मानिसमा खड्किएको शान्ति र आरोग्यको प्राप्ति केवल योगका माध्यमले मात्र हुन सक्नेमा आज पूरा विश्व सहमत भइसकेको छ । साथै, स्वास्थ्यका दृष्टिले मात्र नभई आध्यात्मिक दृष्टिले हेर्दा योग साधनामा अन्ततः आत्मालाई परमात्मामा लीन गराउने क्षमता रहेको विश्वास लिइँदै आएको छ । योगासनका माध्यमबाट मानिस स्वस्थ जिन्दगी बाँचिरहेका छन् भने कैयौँ प्रकारका रोगलाई निको पारिरहेका छन् ।

यदि तपाईंको पनि योगासन शरीरका अप्ठ्यारा पोजहरू हुन्, जसको अभ्यास गर्न निकै कठिन हुन्छ भन्ने बुझाइ छ भने सम्झिनुहोस्, योगासनबारे तपाईंले धेरै कुरा जान्नु अवश्यक छ । संसारका तमाम अनुसन्धान तथा अध्ययनले यो स्पष्ट गरिसकेका छन् कि, नियमित योगासन गर्नाले शरीर स्वस्थ रहन्छ र जीवनशैलीसित जोडिएका रोगहरू, जस्तै, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, हृदयाघातलगायतको खतरा कम गर्न सकिन्छ । यसका अलावा योगासनले शरीर लामो समयसम्म बूढो हुँदैन । आउनुहोस्, योगासनका ११ अद्भुत फाइदाबारे जानौँ :

दुखाइबाट मुक्ति पाउन योग
योगले लगभग हरेकप्रकारका दुखाइ र पीडालाई निर्मूल पार्न मद्दत गर्छ । योगको श्वास र स्ट्रेचिङ प्रविधिद्वारा तपाईं शरीरमा रहेका कैयौँप्रकारका विषाक्त पदार्थहरूको सही सन्तुलन बनाउन सक्नुहुन्छ । यसमा रगत पनि पर्दछ, जसले सामान्यतया शरीरका लागि आवश्यक पोषकतत्त्व पुर्याउन तथा टक्सिनलाई हटाउने काम गर्दछ । एकपटक शरीरको रक्तसञ्चार प्रणालीमा सुधार आयो भने शरीरले पीडा तथा दुखाइको राम्ररी सामना गर्न सक्छ । यसको अर्थ हो कि, तपाईंलाई पीडा तथा दुखाइको महसुस कम हुन्छ र शरीर सुन्निन पनि पाउँदैन । शरीरको रक्तसञ्चार प्रणली सही हुनुको अर्थ यो पनि हो कि, तपाईंको शरीरका यावत् रोगहरू स्वतः ठिक हुने प्रक्रिया तीव्र गतिमा हुँदै छन् । तपाईंको शरीरको रक्तसञ्चार प्रणालीमा सुधार तथा स्वस्थता नियमित योगासन तथा प्राणायमले प्रदान गर्छ ।

शरीरमा लचिलोपन बढाउन योग
जोर्नी, हड्डी तथा मांसपेशीसम्बन्धी रोगसित जुधिरहेका बिरामीका लागि योग अत्यन्त उपयोगीसिद्ध हुन सक्छ । योगले शरीरमा लचिलोपन ल्याउँछ । योगमार्फत हामी बेहत्तर काम गर्न सक्छौँ र हाम्रो पकड मजबुत बनाउन सक्छौँ । हामी चिजवस्तुलाई बेहत्तर तरिकाले खैँचन वा धकेल्न सक्छौँ । अर्थात्, मांसपेशीसित जोडिएका काम गर्नु हाम्रा लागि अपेक्षाकृत आसन हुन जान्छ । यसबाट चोट लाग्ने खतरा पनि कम हुन्छ । योग हाम्रो शरीरका लागि बहुतै उपयोगी व्यायाम हो । यसबाट पूरै शरीरका मांसपेशीको कसरत हुन्छ । यसबाट हाम्रो शरीरले अधिक मजबुत भएर काम गर्छ ।

एकाग्रता बढाउन योग
यदि तपाईंको मस्तिष्क शान्त छ भने तपाईं कुनै पनि कुरामा राम्रोसँग एकाग्र हुन सक्नुहुन्छ । यसबाट तपाईंको स्मरणशक्ति बढ्छ । योग र ध्यानबाट तपाईंको प्रतिक्रियात्मक समय कम हुन्छ । यसबाट तपाईं कुनै पनि विषय वा चिजमा सही तरिकाले लामो समयसम्म ध्यान केन्द्रित गर्न सक्नुहुन्छ । यसबाट तपाईंको कार्यक्षमतामा पनि वृद्धि हुन्छ । साथै, तपाईं दैनिक कार्ययोजनालाई राम्ररी क्रियान्वित गर्न सक्षम हुनुहुन्छ ।

मुटुस्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन योग
आजकल कार्डियोभास्कुलर रोगहरू (मुटुसम्बन्धी रोगहरू) आम बनिसकेका छन् । ३० को उमेरमै यस्ता रोगले मानिसलाई घेर्न सुरु गर्छन् । हाम्रो जीवनशैली शिथिल भइसकेको छ । यसबाट मुटुसम्बन्धी रोग तथा स्ट्रोक हुने खतरा बढिरहेको छ । योग यस्तो व्यायाम हो, जसले मुटुस्वास्थ्यमा सुधार ल्याउन चामत्कारिक असर देखाउँछ । श्वसप्रश्वास प्रक्रियालाई नियन्त्रित गरेर योगले हाम्रो धडकनलाई नियमित तथा नियन्त्रित गर्नमा मद्दत पुर्याउँछ । नियमित योग गर्ने व्यक्तिमा अयधक मिहिनेत गरेको अवस्थामा पनि मुटुमा कम असर पर्छ । योगबाट राम्रो रगतमा अधिक मात्रामा अक्सिजन पुग्दछ, जसले मुटुलाई स्वस्थ बनाउँछ ।

असाध्य रोगबाट बच्ने निर्विकल्प उपाय योग
पछिल्लो समय चिकित्साविज्ञानले सरुवारोगको नियन्त्रणमा धेरै हदसम्म सफलता हात पार्न सफल भइरहँदा नसर्ने रोगहरू भने विश्व स्वाथ्यकै चुनौतीका रूपमा देखापरेका छन् । आधुनिकता र अस्वस्थकर जीवनशैलीको अनुसरणसँगै अस्वाभाविक रूपमा बढिरहेका क्यान्सरलगायत घातक रोगहरूको चुनौतीको चिकित्साविज्ञानले डटेर सामना गर्न सकिरहेको छैन । यस्तोमा यी रोगबाट बच्ने उपाय भएको नियमित योग, प्राणायाम, व्यायाम तथा योगनिर्दिष्ट स्वास्थकर जीवनशैलीको अवलम्बन नै भएको चिकित्सकहरू समेत स्वीकार गर्छन् । रोग लागिसकेमा पनि कतिपय अवस्थामा सही तरिकाको उपयोग गरी गरिने योगाभ्यासका माध्यमबाट असाध्य मानिएका यस्ता रोगलाई जितेका उदाहरणहरू प्रशस्त छन् । पछिल्लो स्वास्थ्य चुनौतीको सामना गर्न सक्ने निर्विकल्प उपायका रूपमा योगलाई बुझेर नै आज पूरा विश्वले नै यसलाई अंगीकार गरेको हो । तसर्थ, नियमित योग र स्वस्थ जीवनशैलीको अनुसरणले तपाईं असाध्य रोगबाट बच्न सक्नुहुन्छ ।

वजन घटाउन योग
यो कुरालाई ध्यानमा राख्नुहोस् कि, योगले तपाईंको आहारमा नियन्त्रण राख्ने सल्लाह दिन्छ । यदि तपाईं योगको साथमा सही आहारको सेवन गर्नुहुन्छ भने तपाईंलाई अधिकतम फाइदा पुग्छ । योगले तपाईंको तौल नियन्त्रित राख्नमा मद्दत गर्छ । योगले तपाईंको पूरै शरीरका मांसपेशीमा सकारात्मक असर पुर्याउँछ । यसबाट पूरै शरीरमा पौष्टिकतत्वको सही अनुपातमा विस्तार हुन्छ । योगले तपाईंको मेटाबोलिक रेटलाई सुधार्छ । योगका क्रममा तपाईंले अधिक क्यालोरी खर्च गर्नुहुन्छ, जसबाट तपाईंको वजन कम हुन्छ र तपाईं पहिलेभन्दा निकै जवान देखिनुहुन्छ । योगले उमेर बढाउने तत्त्वहरूमा सकारात्मक असर पुर्याउँछ र तपाईंको छालामा निखार ल्याउँछ ।

मनलाई शान्त राख्न योग
योगमा श्वास लिने प्रक्रिया बहुत महत्त्वपूर्ण हुन्छ । योगले श्वासमा नियन्त्रण राख्ने कला सिकाउँछ । योगले मस्तिष्कका दुवै हिस्सामा सन्तुलन बनाउँछ र मनलाई शान्त बनाउँछ ।

तनाव कम गर्न योग
आफ्नो व्यस्त कार्यतालिकापश्चात् जब तपाईं योगाभ्यास गर्नुहुन्छ, बिस्तारै, बिस्तारै सारा तनाव सारा तनाव छुट्दै गएको महसुस गर्नुहुन्छ । यसको अर्थ यो होइन कि, योग मात्र तनाव कम गर्ने एक मात्र उपाय हो । कुनै पनि व्यायाम यदि तपाईं मन लगाएर गर्नुहुन्छ र श्वासक्रियालाई सही ढंगले दोहोर्याउनुहुन्छ भने तनावबाट राहत अवश्य मिल्छ । तर, तनाव कम गर्ने सर्वोपयुक्त उपायका रूपमा भने योग सिद्ध भइसकेको विषय हो ।

सन्तुलन बनाउन योग
तपाईंको गलत पोस्चरका कारण तपाईं बिस्तारै, बिस्तारै शरीरको सन्तुलन गुमाउँदै जानुहुन्छ र छिटपुट दुर्घटनाको सिकार बन्न सक्नुहुन्छ । अचानक कहीँ लड्नु, फ्याक्चर हुनु, मेरुदण्डमा दुखाइ हुनु, कतिपय अवस्थामा सन्तुलन कायम गर्न नसक्नुका कारणले पनि हुन्छन् । योगले तपाईंलाई सन्तुलन कायम राख्नमा ठूलो मद्दत गर्छ ।

रक्तसञ्चार प्रणालीमा सुधारका लागि योग
योगासन, प्राणायम तथा श्वास–प्रश्वासका उपयुक्त तरिकाको माध्यमबाट तपाईं शरीरमा रक्तसञ्चारलाई बेहत्तर बनाउन सक्नुहुन्छ । रक्तसञ्चार राम्रो भएमा शरीरका सबै अंगमा अक्सिजन पुग्नमा समस्या हुँदैन र तपाईंको छालामा सधैँ चमक रहिरहन्छ । यसले तपाईंका शरीरका सबै महत्त्वपूर्ण अंगलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ ।

गर्भावस्थामा योग
गर्भवती भएको वस्थामा योग ज्यादै फाइदाजनक हुन्छ । गर्भवतीको अवधिमा चिकित्सकको सल्लाहमा सही तरिका अपनाएर गरिने योगासनले तपाईंलाई फिट राख्न मद्दत गर्छ । योगले थकान र तनावलाई दूर गर्नमा मद्दत गर्छ । यसले मांसपेशीहरूलाई शक्ति मिल्छ । योगले पाचनक्रियालाई संन्तुलित गर्नुका साथै नर्भस सिस्टमलाई पनि सन्तुलनमा राख्दछ । योगले गर्भवती भएको अवधिमा आउने अनेक समस्या, जस्तै, अनिद्रा, मेरुदण्डको दुखाइ, खुट्टाको दुखाइलगायत समस्यामा राहत दिन्छ ।
तर,
गर्भवती भएको अवस्थामा चिकित्सकको सल्लाहविना योग गर्नाले तपाईंको स्वास्थ्यमा नोक्सानी पनि पुग्न सक्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

योगासनबाट मोटोपन घटाउने विशेष अभ्यास

योगदर्शनमा मोटोपन घटाउने अनेक आसन र विधिको वर्णन पाइन्छ, जुन प्रयोगद्वारा सिद्ध छन् । हाम्रो प्राचीनतम विज्ञानले सिद्ध गरेका यस्ता विधिको प्रयोग र अभ्यासले विनाकुनै साइडइफेक्ट शरीरको वजनलाई सन्तुलनमा राख्न र अधिक वजनलाई आवश्यकस्तरमा ल्याउन सकिन्छ । यहाँ मोटोपन घटाउन उपयोगी दुई आसनबारे जानकारी दिइन्छ, जसको सही अभ्यासले सजिलै मोटोपनबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।

द्विचक्रिकासन
उत्तानो परेर सुत्नुहोस् र हत्केलालाई भुइँमा दुई तिघ्राको नजिक राख्दै श्वासलाई रोकेर दायाँ खुट्टालाई पूरा माथि उठाएर बायाँ खुट्टाको घुँडालाई मोडी कुर्कुच्चालाई दायाँ खुट्टाको हिपको नजिक पार्दै साइकल चलाएझैँ गोलो गरी ८–१० पटकसम्म घुमाउनुहोस् । सके २५–३० पटकसम्म घुमाउनुहोस् । अर्को खुट्टालाई पनि भुइँमा नटेकाई यसरी नै घुमाउँदै अभ्यास गर्नुहोस् । थकान महसुुस भएमा हात–खुट्टालाई हल्का फैलाएर लम्पसार अवस्थामा केहीबेर विश्राम गर्नुुहोस् । त्यसपछि यो अभ्यासलाई पुनः विपरीत दिशाबाट दोहोर्याउनुहोस् । आराम गर्नुहोस् ।

अब दुवै खुट्टालाई एकसाथ साइकल चलाएझैँ चलाउनुहोस् । अब श्वास भित्र तानेर एउटा खुट्टालाई घँुडासम्म मोडेर छातीछेउ र अर्को खुट्टालाई भुइँमा फैलाउनुहोस् र पुनः छातीतर्फ ल्याउनुहोस् । यसरी नै पटक–पटक दुवै खुट्टालाई पालैपालो चलाउँदै ८–१० पटक वा सकेजति अभ्यास गर्नुहोस् ।

सावधानी : कम्मर तथा ढाडको दुखाइ, मुटुरोग तथा हर्नियारोगका समस्या भएका बिरामीले दुवै खुट्टाबाट यो आसनको अभ्यास नगर्नुहोस् ।
फाइदा : मोटोपन घटाउँछ । पेटलाई सुडौल र अन्द्राहरूलाई सक्रिय बनाउँछ । एक–एक खुट्टाले अभ्यास गर्नाले कम्मरको पीडा हराउँछ । कब्जियत, मन्दाग्नि, अम्लपित आदिलाई निर्मूल पार्दछ ।

पादवृत्तासन

उत्तानो परेर सीधा सुत्दै दायाँ–बायाँ खुट्टालाई पालै पालो उठाएर गोलाकार वृत्तमा ५–१० पटकसम्म घुमाउनुहोस् । थकाइ लाग्दा विश्राम गर्नुहोस् । पुनः दोहोर्याउँदै गर्दै जानुहोस् । एक–एक खुट्टाको अभ्यासपछि दुवै खुट्टालाई एकै साथ तल–माथि, दायाँ–बायाँ चारैतर्फ घुमाउँदै जानुहोस् ।

फाइदा : तिघ्रा, कम्मर तथा नितम्बमा बढेको बोसो घटाई पेटलाई हल्का, चुस्त र सुडौल पार्दछ । आन्द्रालाई सक्रिय तुल्याउँछ । कब्जियत, मन्दाग्नि, अम्लपित्त आदिलाई नाश गर्छ । यसैगरी हालसन, अर्धहलासन र उत्तानपादासनको अभ्यास गर्नाले पनि मोटोपन घटाउनमा सहयोग पुग्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै