प्रसूति सेवाका लागि परोपकार प्रसूतिगृह नै अब्बल, कुन अस्पतालकाे रेकर्ड कस्तो ?

सरकारी अस्पतालको नाम सुन्दा आमसहरिया नाक खुम्च्याउँछन् । त्यसमा पनि प्रसूतिसेवाका लागि त सरकारी अस्पताल राम्रो हुन्न भन्ने सोच छ । आफैँमा ठूलो जनसंख्या बसोवास गर्ने उपत्यका, त्यसमाथि पनि देशैभरको उपचारको गन्तव्य, प्रसूति गराउन धेरै विकल्प छन्, तर कुन संस्था उपयुक्त होला भन्ने प्रश्न आमसेवाग्राहीको मनमा खड्किरहन्छ ।

तर आमसोचविपरीत प्रसूति सेवाप्रदायक देशभरका स्वास्थ्यसंस्थामा थापाथलीस्थित परोपकार प्रसूतिगृह अब्बलसँगै पहिलो रोजाइमा पर्ने गरेको पाइएको छ । राजधानीमा सरकारी तहकै त्रिवि शिक्षण अस्पताल, पाटन अस्पतालसँगै निजी क्षेत्रका थुपै्र अस्पताल प्रसूति सेवाका लागि नाम चलेका छन् ।

आकस्मिक तथा जटिल प्रसूति गराउनका लागि उपकरण तथा प्रविधिसँगै, न्यून बाल र मातृमृत्युदर, दक्ष तथा अनुभवी चिकित्सा जनशक्ति, सुलभ सेवा तथा पहुँच, २४सै घण्टा विशेषज्ञ जनशक्तिको उपस्थिति, सेवामा विविधता, चुस्त प्रशासनजस्ता कुराले प्रसूति सेवाकेन्द्रहरुको प्रभावकारिता निर्धारण गर्छ ।

बढ्दो प्रसूतिसम्बन्धी जनचेतना, नियमित गर्भपरीक्षण तथा स्वास्थ्यसंस्थामा प्रसूति गराउने बढ्दो परिपाटीले पछिल्लो समय बाल तथा मातृमृत्युदरमा उल्लेख्य कमी आएको छ । सरकारी ग्रामीण क्षेत्रमा बर्थिङ सेन्टरसँगै, कम्तीमा जिल्ला तहमा शल्यक्रियाबाट प्रसूति सेवासँगै अन्य केन्द्रसम्म जनशक्ति पु¥याएर सुरक्षित सुत्केरीमा जोड दिइरहेको छ । सहरवासीका थुपै विकल्प उपलब्ध भएर पनि आम रोजाइमा भने प्रसूतिगृह नै पर्ने गरेको पाइएको छ ।

करिब ६ दशक पुरानो सरकारी तहको पहिलो प्रसूतिगृह परोपकार प्रसूतिगृहले गत आर्थिक वर्षमा २० हजार ६ सय ८० डेलिभरी गराएको छ । यहाँ देशभरबाट सबैखाले बिरामी डेलिभरी सेवाका लागि आउने गर्छन् । अस्पतालका निर्देशक डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार वर्षौदेखि अस्पतालमा २४ घण्टै कम्तीमा १० जना सर्जन डाक्टरको उपलब्ध हुनुले प्रसूतिगृह गुणस्तरीय प्रसूति सेवा दिन सफल भएको हो । ‘आम सेवाग्राहीको विश्वास जित्नका लागि पहिलो शर्त जतिसुकै बेला दक्ष जनशक्ति उपलब्ध हुनुपर्छ’ उनले भने । प्रसूतिगृहले बिरामीको अवस्था हेरी शल्यक्रिया, बालआइसियु, आइसियुलगायत सुविधा दिँदै आएका छ । हाल ७ सय कर्मचारी कार्यरत रहेको प्रसूतिगृहमा ६० जना सर्जन चिकित्सक छन् ।

दक्ष जनशक्तियुक्त अस्पतालमा सेवा पनि निकै सुलभ छ । जनरल वार्डमा बस्न नचाहने र क्याबिन खोज्नेले पनि प्रसूतिगृहमा क्याबिनको सुविधा लिएबापत न्यूनतम ५०० देखि ३००० रूपैँयासम्म शुल्क तिनुपर्छ । अस्पतालका अनुसार प्रसूतिगृहले गत आर्थिक वर्षमा सेवा लिएकाहरुको संख्या २० हजार अघिल्लो वर्षभन्दा करिब २५०० ले बढी हो ।

प्रसूतिगृहले ०६९ मा भिन्नै भवनमा टेस्टट्युब बेबी केन्द्रको स्थापना गरेको छ । स्थापनाकालदेखि नै निःसन्तानको समस्या भएका दम्पतीलाई प्रसूतिगृहले टेस्टट्युब बेबी सेवा दिने गरेको छ । कुल ४ सय १५ शय्यामार्फत सेवा दिइरहेको प्रसूतिगृह अत्यन्तै साँघुरो क्षेत्रफलमा सञ्चालन गर्नुपरेका समस्या हुने गरेको गौतमको भनाइ छ । अस्पतालले सुत्केरीभत्ताबापत नेपाल सरकारले दिने २ हजार रूपैयाँ पनि प्रदान गर्र्दै आएको छ । ४ पटकसम्म प्रसूतिगृहमै गर्भपरीक्षण (एन्टिनेटल) गराउनेहरूका लागि थप ८०० रूपैयाँ समेत प्रदान गर्दै आएको छ ।

डेलिभरीका लागि किन प्रसूतिगृह नै ?
नेपालको विशिष्टीकृत संस्था भएको र यहाँ २४ घण्टै १० जना वरिष्ठ सर्जनको उपलब्धता हुने भएकाले प्रसूति सेवामा प्रसूतिगृह नै अब्बल भएको डा. गौतम दावी गर्छ । अस्पतालमा शल्यक्रियामा उच्च क्षमता भएका ६० चिकित्सक कार्यरत छन् । गत आर्थिक वर्षमा प्रसूतिगृहमा गराइएको कुल २० हजार ६ सय ८० डेलिभरीमा जम्मा २ आमा र २६ बच्चाको मृत्यु हुनु भनेको अत्यधिक न्यून मृत्युदर हो । यो आँकडाले देशभरका प्रसूति सेवा दिने स्वास्थ्यसंस्थामध्ये प्रसूतिगृह नै अब्बल रहेको पुष्टि गर्छ । त्यसैले पनि प्रसूति सेवाका लागि प्रसूतिगृह नै धेरै सेवाग्राहीको रोजाइमा पर्ने गरेको छ । सेवाको गुणस्तरसँगै सेवाग्राहीले कुनै पनि शुल्क तिर्नुनपर्ने भएकाले पनि प्रसूतिगृह निम्नदेखि उच्च आयस्तरका बिरामीको आकर्षण बन्दै आएको निर्देशक गौतम बताउँछन् ।

कस्तो छ त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा प्रसूति सेवा ?
२०४२ देखि भिन्नै प्रसूति विभागको स्थापना गरेको सेवा दिँदै त्रिवि शिक्षण अस्पताल पनि प्रसुतिका लागि धेरैको रोजाईमा पर्ने गरेको छ । अस्पतालले दैनिक १५ देखि २० सम्म डेलिभरी गराउँदै आएको छ । अस्पतालको प्रसूति विभागमा जम्मा ३३ शय्या छन्, जसमा ७ शय्या शल्यक्रिया भएका बिरामीका लागि छुट्याइएको त्रिवि शिक्षण अस्पतालकी नर्सिङ निर्देशक कोपिला श्रेष्ठ बताउँछिन् ।

प्रसूति विभागमा २ सयदेखि ६ हजार रूपैयाँसम्म शुल्कका बेड उपलब्ध छन् । अस्पतालमा समेत देशभरबाट जटिल खालका डेलिभरी केस रेफर भएर आउने गरेको छन् । बहुविशेषज्ञ अस्पताल भएकोले कुनै गम्भीर खालका जटिलता आइपरे अन्य खालका विशेषज्ञ जनशक्तिसमेत भएकोले यो अस्पताललाई समेत सुरक्षित मान्न सकिन्छ । स्वदेशबाट मात्र नभएर कतिपय डेलिभरी केस विदेशबाट समेत आउने गरेको श्रेष्ठ बताउँछिन् । अन्यत्रबाट रेफर भएर यहाँ आउने डेलिभरी केसहरूमा कार्डिक (मुटुसम्बन्धी) बिरामीको संख्या बढी हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा धेरैजसो जटिल समस्या भएका डेलिभरी केस मात्र आउने गरेको प्रसूति विभाग नर्सिङ प्रमुख पार्वती सिवाकोटीको अनुभव छ । मधुमेह, जन्डिस, मुटुरोगजस्ता जटिल समस्या जोडिएका डेलिभरी केस देशभरबाट रेफर भएर यहाँ आउने गरेको सिवाकोटी बताउँछिन् । बिरामीको चापअनुसार बेड अभावका कारण डेलिभरीका लागि आउने बिरामीको उपचारमा कठिनाइ उत्पन्न भइरहेको उनको भनाइ छ ।

शिक्षण अस्पतालले सोही अस्पतालमा नियमित गर्भ परीक्षण गराउँदै आएका र अन्यत्रबाट रेफर भएका बिरामीको मात्र डेलिभरी गराउने गरेको छ । अस्पतालले २८ हप्ता नाघेका डेलिभरीका नयाँ बिरामी लिने गरेको छैन ।
नेपाल सरकारले दिने सुत्केरी भत्ता भने त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा उपलब्ध छैन । केही वर्षअघि अस्पतालले सुत्केरीभत्ता कार्यक्रम चलाएको भए पनि प्रशासनिक समस्याका कारण कार्यक्रम बन्द गराइएको सिवाकोटी बताउँछिन् । बिरामीको आर्थिक अवस्था ज्यादै नै न्यून भएको अवस्थामा भने अस्पतालले निःशुल्क बेड सेवा दिने गरेको छ ।

त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा धेरै जोखिमयुक्त केसहरू रेफर भएर आउने भएकाले गत वर्ष डेलिभरीका क्रममा ९ जना आमा र ४१ जना बच्चाको मृत्यु भएको अस्पतालले जनाएको छ । अस्पताल प्रसूतिका लागि मात्रै विशिष्टीकृत नभएका कारण प्रसूतिसम्बन्धी आवश्यक नयाँ प्रविधियुक्त औजार तथा प्रविधि नहुनुुले समेत प्रसूति सेवा सोचेजति प्रभावकारी बनाउन नसकिएको निर्देशक श्रेष्ठको भनाइ छ । ‘विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार प्रसूति सेवा प्रदान गर्न सकिएको छैन,’ श्रेष्ठ भन्छिन्, ‘अस्पतालमा उपलब्ध जनशक्तिको अनुपातमा बिरामीको चाप अत्यधिक हुनाले यस्तो भएको हो ।

अस्पतालले १२ असार ०७१ मा भिन्नै बर्थिङ सेन्टरको रूपमा मंगलादेवी बर्थिङ केन्द्रको स्थापना गरेर सेवा दिँदै आएको छ । उक्त केन्द्रमा कम जोखिम भएका बिरामीको डेलिभरी गराइन्छ । अस्पतालले दैनिक ४ जनासम्म बिरामीको डेलिभरी बर्थिङ केन्द्रबाट गराउने गरेको छ । बर्थिङ केन्द्रले २४ घण्टै सेवा दिने गरेको श्रेष्ठको भनाइ छ । उनी भन्छिन्, ‘बर्थिङ सेन्टरमा बिरामीको संख्या न्यून हुने भएकाले त्यहाँ हेरचाह राम्रो हुन्छ । त्यहाँको सेवाबाट बिरामी बढी सन्तुष्ट हुने गरेको पाइएको छ । त्यहाँ डेलिभरीका क्रममा श्रीमान्समेत सँगै बस्न पाउने व्यवस्था छ ।’ बेड अभाव नहुने हो भने त्रिवि शिक्षण अस्पतालले पनि परोपकार प्रसूतिगृहसरहको डेलिभरी सेवा उपलब्ध गराउन सक्ने श्रेष्ठ बताउँछिन् ।

रेफरका केसमा बाल तथा मातृमृत्युदर बढी हुने बताउँदै श्रेष्ठ भन्छिन्, ‘मृत्यु हुनेमा बढी मुटुरोगी तथा दीर्घरोगी छन् ।’ क्षमताभन्दा बढी बिरामीको उपचार गर्नुपर्ने बाध्यताका कारणसमेत बाल तथा मातृमृत्युदर बढी हुने गरेको श्रेष्ठको भनाइ छ ।

पाटन अस्पतालमा प्रसूति सेवाको अवस्था
पाटन अस्पतालले आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा करिब ८ हजारको संख्यामा डेलिभरी गराएको तथ्यांकले देखाएको छ । अस्पतालको रेकर्डअनुसार उक्त वर्षको डेलिभरीमा १ सय ३२ शिशु तथा ५ जना आमाको मृत्यु भएको छ ।
स्थापनाकालदेखि जनतालाई प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा दिनमा अस्पताल तल्लीन रहेको अस्पतालका निर्देशक विण्णुप्रसाद शर्मा बताउँछन् ।

मृत्युदर कम गर्नका लागि विश्व स्वास्थ्य संगठनले बनाएको मापदण्डअनुसार गर्भावस्थामा चेकजाँच हुनुपर्ने शर्मा बताउँछन् । अस्पतालले पछिल्लो समय अनुभवी चिकित्सकमार्फत गुणस्तरीय सेवा दिइरहेको शर्माको दाबी छ । वरिष्ठ चिकित्सक पवनकुमार शर्माका अनुसार २४ घण्टै अस्पतालमा अनुभवी डाक्टरहरूको उपलब्धता रहेकाले पनि डेलिभरी सेवाको गुणस्तर वृद्धि भएको छ । पाटन अस्पताल उपत्यकामा प्रसूतिगृहपछि डेलिभरी बढी गराउने अस्पताल हो । अस्पतालले नेपाल सरकारले अस्पतालमा सुत्केरी गराएबापत प्रदान गर्ने २ हजार रूपैयाँ भत्ता सुत्केरीलाई उपलब्ध गराउने गरेको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनको सामान्य मापदण्डसमेत पूरा नगरी अधिकांश डेलिभरी गराउने गरिएकाले नेपालमा बर्सेनि कतिपय आमा तथा शिशुको मृत्यु हुने गरेको पाटन अस्पतालका निर्देशक शर्मा बताउँछन् । विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार गर्भवती महिलाले कम्तीमा ४ पटक स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्ने हुन्छ । नेपालमा अझै पनि सामान्य मापदण्डसमेत पूरा नगरी अन्तिम अवस्था आइपरेपछि मात्र डेलिभरी गराउन अस्पताल आउने महिलाको संख्या धेरै छ । अस्पतालहरूमा क्षमताभन्दा बढी बिरामी आउनुले पनि स्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्न नसकिएको शर्माको भनाइ छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

पाटन अस्पताल जिल्ला अस्पताल होइन, रेफरल सेन्टर हो

अस्पतालका पछिल्ला गतिविधि के–कस्ता छन् ?
जसरी पहिले अस्पतालमा आउने बिरामीलाई सेवा दिने गरिन्थ्यो, त्यसरी नै अझै प्रभावकारी सेवा दिनतर्फ अस्पताललागिपरि नै रहेको छ । अस्पतालमा इमर्जेन्सी सेवा २४सै घण्टा खुला रहन्छ,जुन पहिलेदेखि नै दिँदै आएको सेवा हो । हाल अस्पतालमा ६ सयभन्दा बढी बेडसंख्या भएपनि सञ्चालनमा भने करिब ५ सय ५० जति मात्र छन् । कतिपय बेड मर्मत गर्नुपर्ने तथा जनशक्तिसमेत थप्नुपर्ने भएकाले सबै बेडलाई सञ्चालनमा ल्याउन नसकिएको हो । अस्पतालमा जनशक्ति बढाउनासाथ दैनिक खर्चसमेत बढ्न जाने भएकाले पनि सबै कुरालाई सन्तुलनमा राखेर अस्पतालले पछिल्ला गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको छ ।

अस्पतालभित्रकाविभागको अवस्था कस्तो छ?
अस्पतालमा विभिन्न विभाग छन् ।आकस्मिक,मेडिसिन, सर्जरी,स्त्रीरोग,बालरोग,दन्तरोग, आँखा, नाक–कान–घाँटी,छालालगायत विभागहरू सञ्चालनमा छन् । पाटन अस्पतालमा विशेषरूपमा रहेको विभागमा जेड्याटिग विभाग छ । यो विभाग ज्येष्ठ नागरिकको उपचारसँग सम्बन्धित छ । नेपालमै पहिलोपटक पाटन अस्पतालले यो विभाग सञ्चालनमा ल्याएको हो । नेपाल सरकारले हाल भने उपत्यकाका विभिन्न सरकारी अस्पतालमा यस्तो विभागको सञ्चालन गर्ने अभिप्रायले कतिपय अस्पतालमा यस्तो विभाग सञ्चालनमा ल्याएको छ । यसका लागिसरकारले १० बेड छुट्याएको छ ।बेडसंख्याभन्दा पनि उक्त विभागअन्तर्गत उपचारका लागि आउने बिरामीलाई उनीहरूको रोगको प्रकृति तथा आवश्यकता हेरेर अन्य विभागमा पनि राख्ने गरिन्छ ।

पाटन अस्पताल जिल्ला अस्पतालका रूपमै सीमित रह्यो भन्ने एकखाले मानिसको आरोप पनि छ नि ?
पाटन अस्पताल जिल्ला अस्पताल होइन । यो त ट्रसरी केयर सेन्टर अर्थात् रेफरल सेन्टर हो। जतिवेला पाटन अस्पतालको स्थापना भयो,त्यतिवेला हालको पाटन अस्पताल शान्ताभवनका रूपमा चिनिएको थियो । हाल रहेको मानसिक अस्पताल पाटनमा जिल्ला अस्पताल थियो । शान्ताभवनबाट मिसनले चलाएको समयमा त्यो अस्पताललाई पाटन जिल्ला अस्पतालसँग गाभेर पाटन अस्पताल बनाइएको हो । यसरी शान्ताभवन र पाटन जिल्ला अस्पताललाई गाभेर पाटन जिल्ला अस्पताल बनेको हो । जिल्ला अस्पतालसँग गाभिएकाले जिल्ला अस्पतालले दिने सेवा पनि पाटन अस्पतालले दिनुपर्छ भन्ने मात्रै हो । तर, पाटन जिल्ला अस्पताल मात्र भने होइन ।हामीले जिल्ला अस्पतालले दिनेभन्दा बढी नै सेवा पुर्याएको भएपनि आममानिसको धारणा भने जिल्ला अस्पताल पाटनमा छ भन्ने छ ।

पाटन अस्पताल जिल्ला अस्पतालबाट छुटिसकेको मन्त्रिपरिषद्ले पनि निर्णय गरिसकेको छ । यसमा भएका जनशक्ति छुट्टिएर ललितपुरको चापागाउँमा हेल्थपोस्टको ठाउँमा पाटन जिल्ला अस्पताल रहेको छ ।पाटन अस्पतालभने पाटन स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गत सञ्चालित छ ।

नेपाल सरकारले दिएको बजेट भवन निर्माण तथा उपकरण खरिदमै खर्च हुने भएकाले त्यसलाई नगण्य रूपमा लिन सकिन्छ । हामी आफैँमा निर्भर भई बिरामीलाई सेवा दिनुपर्ने भएकाले तथा सम्पूर्ण कर्मचारी खर्च पनि उठाउनुपर्ने भएकाले हामीले शुल्क त लिनु नै पर्ने हुन्छ । तर, अन्य निजी अस्पतालको तुलनामा भने हामीकहाँ शुल्क कम छ ।

अस्पतालमा सेवाविस्तारको अवस्था के छ ?
विगतका दिनमा १ सय ३५ बेडबाट सञ्चालनमा आएको अस्पताल हाल ६ सय बेडमा सञ्चालनमा हुनु भनेको पनि त एक प्रकारको विस्तार नै हो ।
हिजोकादिनमाअस्पतालका रूपमा मात्रै रहनु,अहिले प्रतिष्ठानका रूपमा स्थापित हुनु र हाल अन्तबाट रेफर भएर आउने बिरामीको संख्या बढ्नुपनि विस्तार नै हो । विस्तार र विकास भन्ने कुरा कहिल्यै रोकिँदैन ।
विगतमा १ सय ३५ बेड हुँदा पनि अस्पताल ५२ रोपनी जग्गामै सञ्चालनमा थियो भने हाल प्रतिष्ठानका रूपमा विस्तार हुँदा पनि ५२ रोपनीमै सीमित । त्यो अस्पतालका लागि दुर्भाग्यपूर्ण कुरा हो । यसमा सरकारको पनि ध्यानाकर्षण हुनु आवश्यक छ । अहिले भने हामीले भवनका कोठाहरू बढाएका छौँ ।

पछिल्लो समय अस्पतालमा बिरामीको चाप कस्तो छ ?
हामीले पछिल्लो समय बिरामीको मन जित्न सफल भएका छौँ । यसको कारण उपचारमा हामीले प्रदान गरेको गुणस्तरीयता नै हो ।
ललितपुर जिल्लाभित्र सुविधासम्पन्न विभिन्न अस्पतालहरूस्थापना भएपनि पाटन अस्पतालमा बिरामीको चाप बढ्दो अवस्थामै छ ।बिरामी परीक्षणका लागि भ्याइ–नभ्याइछ ।
चिसो मौसममा पनि ओपिडीमा १२ सयदेखि १८ सयको संख्यामा बिरामी आउने गरेका छन् ।यति सीमित क्षेत्रमा भएको अस्पतालका लागि यो चाप धेरै नै हो ।अस्पतालका कर्मचारीको मिहिनेतका कारण पनि अस्पतालले त्यो जस पाउन सफल भएको छ ।

उपचार शुल्ककाहिसाबलेअस्पताल कस्तो छ ?
अस्पतालले दिने सेवा–सुविधाका आधारमा कुरा गर्ने हो भने पाटन अस्पतालको शुल्क खासै महँगो छैन । नेपाल सरकारले अस्पताललाई अपरेटिभ शुल्क भनी अतिरिक्त शुल्क दिएको छैन । त्यसैले सेवालाई निःशुल्क भने बनाउन सकेका छैनौँ ।
नेपाल सरकारले दिएको बजेट भवन निर्माण तथा उपकरण खरिदमै खर्च हुने भएकाले त्यसलाई नगण्य रूपमा लिन सकिन्छ । हामी आफैँमा निर्भर भई बिरामीलाई सेवा दिनुपर्ने भएकाले तथा सम्पूर्ण कर्मचारी खर्च पनि उठाउनुपर्ने भएकाले हामीले शुल्क त लिनु नै पर्ने हुन्छ । तर, अन्य निजी अस्पतालको तुलनामा भने हामीकहाँ शुल्क कम छ ।
ओपिडीमा स्वास्थ्यपरीक्षण गराउन आउनेका लागि ७५ रूपैयाँटिकटशुल्क लाग्छ । यसबाट उसले एमबिबिएस डाक्टरको सेवा पाउँछ ।
अस्पतालले विपन्न बिरामीका लागि१ करोड रकम विनियोजन गरेको छ,हामीले अस्पतालले कमाएको शुल्कबाट नै छुट्याएका हौँ । विपन्न बिरामीका लागि हामीले विशेष छुटको समेत व्यवस्था गरेका छौँ ।

अस्पतालमाडाक्टर तथा नर्सको दरबन्दीको अवस्था के छ ?
अस्पतालमाडाक्टर तथा नर्सको दरबन्दी आवश्यकताअनुसार नै छ ।डाक्टर र बिरामीको अनुपात तथा नर्सर बिरामीको अनुपात सन्तुलनमा राखिएको छ । हामीले डाक्टर तथा नर्सको अभावमा स्वास्थ्योपचारको गुणस्तरमा सम्झौता गरेका छैनौँ ।
सबै क्षेत्रका गरी अस्पतालमा करिब १ हजार १ सयभन्दा बढी जनशक्ति छ । त्यसमा डाक्टरको संख्या करिब ३ सय,नर्सको संख्या ४ सय ५० र अन्य सम्पूर्ण स्टाफको संख्या ४ सय १८ छ । भएकै जनशक्ति र सेवाप्रवाहबीच सन्तुलन मिलाएर हामीले सेवाप्रदान गरेका छौँ । जनशक्ति बढी भएमा पनि काम नपाएर बस्नुपर्ने अवस्था हुन्छ । जनशक्ति कम हुँदाहुँदै उपचार दिनुपर्ने अवस्था आयो भने उपचारको गुणस्तरमा सम्झौता गर्नुपर्ने हुन्छ । हामीकहाँ दुवै अवस्था छैन ।

कतिपय अस्पतालले बिरामीलाई अनावश्यक परीक्षणहरू गराउन बाध्य गराएको पनि हामीले सुन्ने गरेका छौँ । तर,हामीले त्यसो गर्ने गरेका छैनौँ । अनावश्यक परीक्षण गराउन लगाउँदा एकातिर बिरामीको पैसा र समय नष्ट हुन्छ भने अर्काेतिर त्यसले बिरामीमा नैराश्य उत्पन्न गराउँछ ।

अस्पतालमा बिरामीको चाप अत्यधिक बढ्नुमा मुख्यतया केलाई कारण मान्नुहुन्छ ?
समग्रमा भन्नुपर्दा बिरामीप्रति हामीले गर्ने व्यवहार र उपचारको स्तरीयताकै कारण हामीकहाँ बिरामी बढ्दै गएका हुन् । हामीले प्रदान गर्ने स्वास्थ्यसेवाप्रति नागरिकको बढ्दो विश्वासका कारण पनि बिरामीको चाप बढेको हो ।
कतिपय अस्पतालले बिरामीलाई अनावश्यक परीक्षणहरू गराउन बाध्य गराएको पनि हामीले सुन्ने गरेका छौँ । तर,हामीले त्यसो गर्ने गरेका छैनौँ । अनावश्यक परीक्षण गराउन लगाउँदा एकातिर बिरामीको पैसा र समय नष्ट हुन्छ भने अर्काेतिर त्यसले बिरामीमा नैराश्य उत्पन्न गराउँछ । सही तरिकाबाट बिरामीको रोग परीक्षण गराउने भएकाले पनि अस्पताल बिरामीको मन जित्न सफल भएको छ ।

अस्पतालका भावी योजना के छन् ?
बिरामीको बढ्दो चापअनुसार अस्पतालसँग उपलब्ध भवन ज्यादै नै साँघुरो भएको छ । अस्पतालले एउटा बहुतले भवन बनाउने तयारी गरेको भएपनि त्यसका लागि ठोस योजना भने अहिलेसम्म तयार भएको छैन ।
प्रतिष्ठानका हिसाबले अस्पतालले आफ्नो कार्यक्षेत्र बढाउँदै जानु आवश्यक छ । छाला, आँखा, नाक–कान–घाँटी विभाग एकदमै साँघुरो क्षेत्रफलमा सञ्चालन भइरहेका छन् । स्त्रीरोगकाबिरामी पनि बढ्दै छन् । बढ्दो बिरामीको चापअनुसार हामीले त्यसलाई ठाउँ दिन सकेका छैनौँ । कतिपय अवस्थामा करिडोरमा पनि बिरामी राख्नुपर्ने बाध्यता हामीसँग छ । वास्तवमा त्यो हाम्रो चाहना नभई बिरामीलाई नफर्काऔँ भन्ने मनसायको उपज हो । बहुतले भवन बनाउन सकेको खण्डमा केही समयका लागि भएपनि बिरामीको चाप थेग्न सकिन्छ भन्ने हाम्रो बुझाइ छ । पछि गएर त्यो पनि अपर्याप्त त होला, तर केही वर्षका लागि भएपनि बहुतले भवनले समस्या समाधान गर्छ ।

अस्पतालमा सफ्टवेयर प्रणाली लागू गर्न सकेको खण्डमा त्यसले काम सजिलो, छिटो हुनुका साथै तथ्यांक सुरक्षित राख्न सजिलो हुन्थ्यो । त्यसका लागि नेपाल सरकारले सहयोग गरेको खण्डमा हामीले त्यस्ता सेवा विस्तार गर्न सक्छौँ भन्ने मलाई लाग्छ ।
सरकारीतवरबाट अस्पताललाई वार्षिक रूपमा ५–६ करोड बजेट आउने गर्छ, जुन अस्पतालका लागि पर्याप्त छैन । कि नेपाल सरकारले गलत काम गर्यो भनेर संस्था बन्द गराउन सक्नुपर्यो, होइन भने राम्रो काम गर्नेलाई त सहयोग गर्नुपर्यो नि !

नेपाल सरकारले यस संस्थाको प्रभावकारिताबढाउन ठाउँ व्यवस्था गरिदिनुप्र्छ । यो संस्था धेरै खुम्चिएर बसेको छ । हामीले बिरामीलाई अझै व्यवस्थित गरेर राख्न सकेको खण्डमा अझै अस्पतालको विश्वसनीय बढ्दै जान्थ्यो भन्ने मलाई लाग्छ ।
सेवा–सुविधा प्रदान गर्ने हकमा भने अस्पतालले आफूसँग भएको साधन तथा स्रोतको अधिकतम प्रयोग गरी प्रभावकारी स्वास्थ्यसेवा प्रदान गर्नतर्फ लागेको छ । हाल ओपिडी रहेको भवनलाई भत्काएर त्यसमा बहुतले भवन बनाउन सकेको खण्डमा १–२ वर्ष दुःख झेल्नुपरे पनि दीर्घकालीन रूपमासेवा–सुविधा प्रभावकारीरूपमा प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्छ ।

(डा. शर्माले हेल्थपोस्टकी लक्ष्मी चौलागाईंसँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै