नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले गर्‍यो ट्रेनी नर्सलाई न्यूनतम पारिश्रमिक दिने सहमति, कर्मचारी आन्दोलन स्थगित

लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमीद्वारा सञ्चालित नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले ट्रेनी स्टाफ नर्स (परीक्षणकालमा कार्यरत नर्स) लाई सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक उपलब्ध गराउने सहमति गरेको छ । हालसम्म एकेडेमीले तोकिएको न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिई काम लगाउँदै आएको थियो । एकेडेमीले परीक्षणकालमा कार्यरत स्टाफ नर्सलाई न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिएको भन्दै नेपाल स्वास्थकर्मी तथा कर्मचारी युनियन र लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संगठनले विरोध प्रदर्शन गरेका थिए ।

श्रम मन्त्रालयले तोकेको पारिश्रमिकअनुसार ट्रेनी नर्सले मासिक न्यूनतम १३ हजार ४ सय ५० रूपैयाँ पाउनुपर्ने भए पनि लर्ड बुद्ध एकेडेमीले तोकिएको पारिश्रमिक दिन आनाकानी गरिरहेको छ । एकेडेमीमा कार्यरत कर्मचारीलाई असोज र कात्तिक महिनाको पारिश्रमिकसमेत दिइएको छैन । सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक नदिएर श्रमशोषण गरेपछि लर्ड बुद्ध एकेडेमीमा कार्यरत ट्रेनी नर्स आन्दोलनमा उत्रिएका थिए । उनीहरूले लगातार ४ दिनसम्म आन्दोलन गरेका थिए । नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघ, कर्मचारी युनियन र लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संघ सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक दिनुपर्ने भन्दै विरोधमा उत्रिएका हुन् ।

संगठनका कार्यवाहक सभापति मुस्लिम खानले एकेडेमीका ट्रेनी स्टाफ नर्सले सुब्बासरहको तलब पाउनुपर्ने भए पनि श्रम मन्त्रालयले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक १३ हजार ४ सय ५० रूपैयाँसमेत लर्ड बुद्धले नदिएको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरे । विरोध कार्यक्रममा नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघ कर्मचारी युनियनका अध्यक्ष मुनिर खानले लर्ड बुद्ध प्रशासनले आफ्ना माग पूरा नगरे बुधबारबाट नीतिगत आन्दोलनमा जाने बताए । उनले एकेडेमीले मौखिक आश्वासनभन्दा पनि लिखित प्रतिबद्वता जनाउनुपर्नेमा जोड दिए ।

यस्तै, एकेडेमीमा कार्यरत करिब १ हजार ५ सयभन्दा बढी कर्मचारीले समेत असोज र कात्तिकको गरी २ महिनाको पारिश्रमिक नपाएको लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संगठनका महिला उपसभापति सुमन गिरीले जानकारी दिइन् । यता एकेडेमीले दिने गरेको थोरै पारिश्रमिक पनि समयमा उपलब्ध नगराउँदा आफ्ना आधारभूत आवश्यकतासमेत पूरा गर्न नसकेको एकेडेमीका ट्रेनी स्टाफ नर्स आस्था श्रेष्ठले बताइन् । श्रेष्ठले सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिएर एकेडेमीले श्रमशोषण गरिरहेको बताइन् । ‘हामीलाई आधारभूत आवश्यकतासमेत पूरा गर्न समस्या भइरहेको छ,’ उनले भनिन्, ‘सामान्य खाजा खर्चमा काम गर्छौं, सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक लागू नभएसम्म हामी आन्दोलन गर्छौं ।’

आन्दोलनरत ट्रेनी नर्सले सेवाग्राहीलाई मर्का नपर्ने गरी आइतबारदेखि बिहान ९ : ३० बजेदेखि १० :३० बजेसम्म हरेक विभागमा एकजना ड्युटीमा खटिने र बाँकी नर्स प्रदर्शनमा सहभागी हुँदै आएका थिए । लर्ड बुद्ध एकेडेमीको एउटा शाखामा करिब ४० जना ट्रेनी स्टाफ नर्स कार्यरत छन् । आन्दोलित कर्मचारीको व्यापक दबाबपछि अस्पताल प्रशासनले मंगलबार दिउँसो कर्मचारीसँग वार्ता गरेको थियो । दुईपक्षीय वार्तामा अस्पताल प्रशासनले अस्पतालको आर्थिक अवस्था दयनीय देखाउँदै आगामी दिनमा एक महिना बिराएर सबै कर्मचारीलाई प्रत्येक महिनाको ५ गते पारिश्रमिक दिने सहमति गरेको छ ।

त्यसैगरी, अस्पताल प्रशासनले सरकारले तोकेको मापदण्डअनुसार आगामी माघ महिनादेखि लागू हुने गरी ट्रेनी स्टाफ नर्सलाई पारिश्रमिक उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जाहेर गरेको छ । यी दुई सहमति र प्रतिबद्धतापछि मंगलबार दिउँसोबाट कर्मचारीले आन्दोलन स्थगित गरेका छन् भने अस्पतालको सेवा सुचारु भएको छ । तलब नपाएको भन्दै आन्दोलनमा उत्रिएका ट्रेनी नर्सका कारण मंगलबार दिउँसोसम्म अस्पतालको सेवा केही प्रभावित भएको थियो । यसले उपचारका लागि अस्पतालमा पुगेका सयौँ बिरामी समस्यामा परेका थिए ।

टाढाबाट उपचारका लागि अस्पतालसम्म आएका बिरामीले सहजै स्वास्थ्यसेवा पाउन सकेनन् । कतिपय बिरामी आन्दोलनको खबर सुनेर स्वास्थ्योपचारका लागि अन्यत्र गएका थिए । यसअघि नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले विभिन्न बहानामा विद्यार्थीबाट मोटो रकम असुल गर्दै आएको थियो । गैरकानुनी रूपमा असुलेको अतिरिक्त शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने माग उठाउँदै केही महिनाअघि अवैध असुलीसम्बन्धी मुद्दा परेपछि अदालतले अतिरिक्त शुल्क नलिन र लिएकोमा फिर्ता गर्न परमादेशसमेत जारी गरेको थियो ।

अदालतको परमादेशपछि मेडिकल कलेजले मनपरी शुल्क लिन नपाएपछि यतिवेला अस्पताललाई आर्थिक संकट परेको जानकारहरू बताउँछन् । देशभर मेडिकल कलेजले असुलेको अवैध शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने भन्दै सरकरले यसअघि मेडिकल कलेज सञ्चालकहरूलाई अन्तिमपटकका लागि शुल्क फिर्ता गर्न १५ दिनको समयसीमा दिएको छ । २४ कात्तिकमा दिइएको सो समयसीमा ९ मंसिरमा सकिँदै छ । यस अवधिमा पनि सरकारलाई अटेरी गरी शुल्क फिर्ता नगरे कलेज सञ्चालकविरुद्ध ठगी मुद्दा चलाउँदै कारबाही गर्ने गृह मन्त्रालयले जनाएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ संघको निर्वाचन ९ पुसमा, छाता संगठनमा १२% नर्सको मात्र आबद्धता किन ?

नर्सहरूको छाता संगठन नेपाल नर्सिङ संघ (नान) को १९औँ कार्यसमितिका लागि ९ पुसमा निर्वाचन हुने भएको छ । हरेक ३ वर्षमा हुनुपर्ने संघको निर्वाचन २ वर्ष ढिलो गरी ५ वर्षपछि हुन लागको हो ।

१५ मंसिरमा उम्मेदवारी दर्ता, ९ पुसमा मतदान
संघले बिहीबार निर्वाचनसम्बन्धी कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ । कार्यतालिकाअनुसार ८ मंसिरमा मतदाताको नामावली प्रकाशन हुनेछ भने त्यसमाथि दाबीविरोधका लागि १२ मंसिरसम्मको समय तोकिएको छ । १३ मंसिरमा मतदाता नामावलीमाथि परेको दाबीविरोधको छानबिन गर्ने र १४ मंसिरमा मतदाताको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्ने कार्यक्रम छ ।

संघले उम्मेदवारी दर्ताको मिति १५ मंसिरका लागि तोकेको छ । मनोनयन गर्ने उम्मेदवारमाथि दाबीविरोधका लागि १६ मंंसिरको मिति तोकिएको छ । १८ मंसिरसम्म उम्मेदवारी फिर्ता लिन सकिनेछ भने १९ मंसिरमा उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्ने कार्यकालिका छ । मतदान भने ९ पुसका लागि तय गरिएको छ ।

९० हजार नर्स काउन्सिलमा दर्ता हुँदा जम्मा ११ हजार मात्र संघमा आबद्ध
नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा हालसम्म ८९ हजार ७ सय ८७ नर्स दर्ता भइसकेका छन् । नर्सिङ अभ्यासका लागि अनुमति पाउनेको संख्या यति ठूलो भए पनि पेसागत संगठन संघमा आबद्ध हुने नर्स भने करिब १२ प्रतिशत मात्र छन् । हालसम्म जम्मा ११ हजार ४१ नर्सले मात्र संघको सदस्यता लिएका छन् । ९ मंसिरसम्म संघमा आबद्ध हुने सदस्यले मात्र आगामी निर्वाचनमा मतदान गर्न पाउने संघले जनाएको छ ।

सम्पूर्ण नर्सको छाता संगठनका रूपमा रहेको संघले नर्सका समस्या, पेसागत अप्ठ्याराहरूलाई उठाउन नसकेको र राजनीतिक दबाबमा पर्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ । आफ्नो पेसागत हकहितका लागि गठित संघमा नर्सको न्यून आबद्धताले पनि ती आरोपलाई पुष्टि गर्छन् । संघले आफ्ना सदस्यलाई आवश्यक पर्दा संरक्षण दिन नसक्नु तथा संगठनलाई पेसागत विषयमामा भन्दा राजनीतिक स्वार्थमा केन्द्रित गर्नुले नर्समा संघप्रति आकर्षण नभएको विश्लेषण गरिँदै आएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

पाटन स्वास्थ्य विज्ञानले माग्यो चिकित्सक, नर्स, फार्मेसि अधिकृत, रेडियोग्राफ सहित ६० जना कर्मचारी

पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा चिकित्सक, नर्स, फार्मेसि अधिकृत, रेडियोग्राफ लगायत विभिन्न पदको लागि आवेदन माग गरेको छ । शुक्रबार प्रतिष्ठानले सुचना निकाल्दै ६० जना कर्मचारीको माग गरेको हो । लोकसेवा आयोगको सहमतिमा १० औँ तहदेखि ३ औं तहसम्मका विभिन्न कर्मचारीको माग गरेको छ ।

सह–प्राध्यपकका लागि ५ जना, सहायक प्राध्यापकमा लागि १७ जना, सिनियर स्र्टा नर्सका लागि ५ जना, फार्मेसी अधिकृतका लागि २ जना, रेडियोलोजीमा १ जना, पुस्तकालय अधिकृत १ जना, जुनियर स्टाफ नर्स २० जना, रेडियोग्राफ २ जना, सिनियर पुस्तकालय सहायक २ जना, ल्याव असिस्टेन्ट ४ जना र जुनियर लेखा अधिकृत १ जना गरी ६० जना कर्मचार मागेको छ ।

सुचनामा उल्लेख भएअनुसार आवेदन दिने अन्तिम म्याद मंसिर १९ गतेसम्म रहने छ भने २६ गतेसम्म दोब्बर दूतुर तिरेर आवेदन दिन पाइने छ । आवेदन भर्नका लागि ललिलपुर लगनखेलको केन्दीय कार्यलयमा बुधबार र शनिबार बाहेक अन्य दिनन विहान १० बजेदेखि ३ बजेभित्र पुगिसक्नु पर्ने प्रतिष्ठानले जनाएकाके छ । परीक्षा दस्तु लक्ष्मी बैंकमा तिर्नु पर्ने छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

क्रिटिकल केयर नर्सको दोस्रो सार्क क्षेत्रीय सम्मेलन पेसागत क्षमता अभिवृद्धिमा केन्द्रित रहन्छ

नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसनको स्थापना भएको ३ वर्ष बितिसकेको छ । सन् २०१६ मा एसोसिएसनको स्थापनापछि सार्कक्षेत्रका सबै क्रिटिकल केयर आइसियूमा काम गर्ने नर्सहरूको एउटै क्षेत्रीय संगठन बनाउन ०१७ मा नेपालमै पहिलो क्षेत्रीय सम्मेलन बोलाइयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेस, सार्कको स्थापना गर्यो । रिजनल फेडेरेसनको पहिलो सम्मेलन भारतमा गरियो, दोस्रो सम्मेलन नेपालमा हुँदै छ । सम्मेलनको तयारी, छलफलका विषय, नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सिङको अवस्था, चुनौतीलगायत विषयमा केन्द्रित भएर हेल्थपोस्टनेपालले क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालकी महासचिव कविता सिटौलासँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

क्रिटिकल केयर नर्सको राष्ट्रिय र सार्कस्तरीय संगठन कसरी जन्मियो ?
क्रिटिकल केयर युनिट यस्तो संवेदनशील ठाउँ हो, जहाँ एकदमै सिकिस्त बिरामी राखिन्छ । यहाँ राखिने बिरामीका एक वा एकभन्दा बढी अंगले काम गर्न छोडेका हुन्छन् । कुनै बिरामीलाई श्वासप्रश्वासका लागि भेन्टिलेटरमा राखिएको हुन्छ । बिरामीले आफ्नो शरीरलाई मेन्टेन गर्न नसकिरहेको अवस्था हुन्छ । यस्ता बिरामीलाई राखेर सघन उपचार दिइने ठाउँमा काम गर्ने नर्सलाई क्रिटिकल केयर नर्स भनिन्छ ।

क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिसन नेपाल आइसियूमा काम गर्ने नर्सहरूको छाता संगठन हो । यसले क्रिटिकल केयर नर्सहरूको हक–हित, शिक्षा तथा तालिमका लागि काम गर्छ । यो एसोसिएसन सन् २०१६ मा स्थापना भएको हो । सन् २०१७ मा क्रिटिकल केयर नर्सहरूको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन नेपालमा भयो । त्यतिवेलै सार्क राष्ट्रहरूबीच क्रिटिकल केयर नर्सहरूको सझा संगठन बनाउने निर्णय भयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसनल अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्क नाम दिएर साझा संगठन गठन गर्यो । नेपाललगायत सार्कअन्तर्गतका देश यसका सदस्य छन् ।

यो सम्मेलन नेपालमै गर्नुको कारण ?
सार्कको पहिलो अध्यक्ष भारतबाट जया कुरबियला हुनुहुन्छ । रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्कको पहिलो सम्मेलन भारतमा भएको थियो । पहिलो सम्मेलनमै दोस्रो अध्यक्ष नेपालको हुने र सम्मेलन पनि नेपालमै हुने तय भएको थियो । यो सम्मेलनबाट क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसनकी अध्यक्ष लक्ष्मी केसीले रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेसको अध्यक्षको पदभार सम्हाल्नुहुनेछ । त्यस्तै, नेपालको महासचिवले अबको सम्मेलनबाट सार्कको महासचिव पद सम्हाल्नेछन्, जसमा अहिले म छु ।

क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालमा हाल कति नर्स आबद्ध छन् ? सदस्यताको मापदण्ड के छ ?
क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालको सदस्यता अहिलेसम्म १ सय ७५ जनाले लिएका छन् । संगठन विस्तारको काम जारी छ । नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सका लागि यही नै मापदण्ड हुनुपर्छ भन्ने निश्चित छैन ।

नेपालमा नर्सिङमा विशेषज्ञताको अवधारणा नै छैन । हामीले नर्सिङमा पनि विशेषज्ञता हुनुपर्ने कुराको वकालत गर्दै आएका छौँ । विशेषज्ञताको अवधारणा आइसकेपछि आइसियूमा काम गर्ने नर्सले आइसियूसम्बन्धी विशेष अध्ययन गरेर विशेषज्ञका रूपमा काम गर्दा सेवाको गुणस्तर र नर्सको क्षमता अभिवृद्धिका साथै नर्सलाई काम गर्न पनि सहज हुने धारणा हाम्रो छ । यसका लागि हामीले केही मापदण्डको खोजी गरिसकेका छौँ, तर अन्तिम रूप दिन भने बाँकी नै छ ।

विशेषज्ञताको अवधारणा नै नभएको अवस्थामा हालसम्म क्रिटिकल केयर नर्सको उत्पादन कसरी हुँदै आएको छ ? पठाइ स्वदेशमै हुन्छ कि विदेश जानुपर्छ ?
नेपालमा एक–दुईवटा संस्थाले थप विषय राखेर क्रिटिकल केयरबारे पढाउने गरेका छन् । तर, सर्टिफिकेट लेबलमा यसको पढाइ हुने गरेको छैन । अन्य मुलुकमा भने क्रिटिकल केयरको विशेष पढाइ हुने गरेको छ । अहिले भएको जनशक्ति प्रायः तालिम र अभ्यासबाटै क्रिटिकल केयरका लागि योग्य भएको छ ।

दोस्रो रिजनल सम्मेलनमा सहभागिताको अवस्था के हुन्छ ?
रिजनल सम्मेलन १५ र १६ नोभेम्बरमा बुटबलमा आयोजना गर्दै छौँ । सम्मेलनमा सार्कका सदस्य राष्ट्रहरू तथा बाह्य मुलुकका गरी २५ जनाभन्दा बढी विदेशी प्रतिनिधिले सहभागिता जनाउँदै हुनुहुन्छ । सार्क राष्ट्रका प्रतिनिधिका अतिरिक्त युएई, युएसए (अमेरिका), क्यानडा, युके (बेलायत) लगायत देशबाट सम्मेलनमा सहभागिता रहनेछ ।

सम्मेलनमा रजिस्ट्रेसन गरेका ४ सय ५० जना सहभागी हुनेछन् भने २५ जना अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्व, अर्गनाइजिङ कमिटीका प्रतिनिधि रहनेछन् ।

सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य के हो ?
यो सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य नर्सहरूको क्षमता अभिवृद्धि तथा क्रिटिकल केयर सीप विकास गर्नु हो । आइसियूमा २४ घण्टा बस्ने भनेको नर्स नै हो । अन्य वार्डका बिरामीको हकमा हामीले बिरामीको अवस्था एकछिन हेरेर डाक्टरलाई बोलाउँछौँ भने आइसियूको बिरामीको १ मिनेटमै ज्यान तलमाथि हुन सक्छ । त्यसकारण आइसियूको नर्सलाई बिरामीको स्वास्थ्यको व्यवस्थापनबारे व्यापक ज्ञान आवश्यक हुन्छ । सम्मेलनमार्फत हामी एक–अर्काका अभ्यास तथा अनुभव साटासाट गरेर क्रिटिकल केयर नर्सको सीप तथा क्षमता अभिवृद्धिको प्रयास गर्छौं ।

सम्मेलनमा कतिवटा कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन् ? छलफलको मूल विषय के रहनेछ ?
सम्मेलनमा २५ जना अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूबाट कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन् । क्रिटिकल केयर नर्सिङका गुणस्तरसम्बन्धी विषयहरू, विश्वस्तरमा भइरहेका अभ्यास तथा प्राविधिक विकासलगायत क्रिटिकल केयर नर्सिङका मुख्य पक्षहरूबारे गहन छलफल गर्ने योजना छ । साथै, आयोजकका तर्फबाट नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सिङको अवस्था र नयाँ विषयहरूबारे २२ जना नर्सले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुहुनेछ । सम्मेलनको सबै लगात नेपालले नै बेहोर्नेछ ।

एसोसिएसनले क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमताविकास तथा हकहितका विषयमा के गर्दै आएको छ ?
एसोसिएसनबाट ३ महिनाको क्रिटिकल केयर नर्सिङ तालिम सुरु गरेका छौँ । एक–दुई दिनको सफ्ट वर्कसप पनि गरेका छौँ । नर्सका विभिन्न कोर्ससम्बन्धी तालिम दिने गरेका छौँ ।

क्रिटिकल केयर नर्सका प्रमुख समस्या के छन् ?
नर्सका समस्या प्रायः सबैका उस्तै हुने गर्छन् । नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा बिरामी र नर्सको अनुपात ज्यादै नमिल्दो छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार लेबल ३ आइसियूमा एक नर्सले एक बिरामी मात्रै हुर्नुपर्ने हुन्छ । तर, हाम्रो देशमा एक नर्सले त्यसको कैयौँ गुणा बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ ।

अन्य देशको तुलनामा नेपालमा नर्सको पारिश्रमिक ज्यादै न्यून छ । वार्डमा भन्दा आइसियूमा काम गर्न गाह्रो हुन्छ, तर बढी खटिएबापत थप पारिश्रमिकको व्यवस्था छैन ।

(क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालकी महासचिव सिटौलाले शुक्रबार बुटवलमा सुरु हुने दोस्रो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेस, सार्कको समेत महासचिवको जिम्मेवारी पाउँदै छिन् ।)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

क्रिटिकल केयर नर्सको दोस्रो सार्क क्षेत्रीय सम्मेलन शुक्रबार सुरु हुँदै, आगामी नेतृत्व आयोजक नेपाललाई

क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन नेपालको आयोजनामा १५ र १६ नोभेम्बर (शुक्रबार र शनिबार) मा दोस्रो रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सिङ, सार्कको सम्मेलन बुटवलमा हुँदै छ । सम्मेलनमा २५ अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञसहित करिब ५ सयको सहभागिता रहने आयोजकले जनाएको छ । सम्मेलनमा क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमता अभिवृद्धि, गुणस्तरीय सेवाप्रवाहलगायत विविध विषयमा गहन छलफल हुनेछ ।

सम्मेलनमा सार्कका सदस्य राष्ट्रका प्रतिनिधिका अलावा युएई, अमेरिका, क्यानडा, बेलायत, जापानलगायत देशका विज्ञहरूको समेत सहभागिता रहने एसोसिएसनकी महासचिव कविता सिटौला बताउँछिन् । ‘सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूबाट २५ वटा र नेपालका तर्फबाट करिब २२ वटा कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन्,’ महासचिव सिटौलाले भनिन्, ‘कार्यपत्र मुख्यतः क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमता अभिवृद्धि, उनीहरूको समस्या समाधान, नवीनतम प्रविधि तथा गुणस्तरीय सेवामा केन्द्रित हुनेछन् ।’ महासचिव सिटौलाले यो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसनको महासचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्दै छिन् ।

रिजनल फेडेरेसनको नेतृत्व र महासचिवको जिम्मेवारी नेपालले पाउँदै
बुटवलमा हुन लागेको दोस्रो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसन (सार्क) को नेतृत्व आयोजक नेपालले पाउँदै छ । यसअघि भारतमा भएको पहिलो सम्मेलनबाट फेडेरेसनको नेतृत्व भारतले पाएको थियो । दोस्रो सम्मेलनले फेडेरेसनको नेतृत्व क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन नेपालकी अध्यक्ष लक्ष्मी केसीलाई सुम्पिँदै छ । त्यस्तै, फेडेरेसनको अर्को महत्त्वपूर्ण पद महासचिवको जिम्मेवारी एसोसिएसनकी महासचिव सिटौलाले पाउँदै छिन् ।

के हो नेपाली एसोसिएसन र सार्क फेडेरेसन ?
सघन उपचार कक्ष (आइसियू) मा काम गर्ने नर्स क्रिटिकल केयर नर्स हुन् । क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन आइसियूमा काम गर्ने नेपाली नर्सहरूको छाता संगठन हो । यसको इतिहास धेरै पुरानो छैन । एसोसिएसनको स्थापना भएको मात्र ३ वर्ष पुगेको छ । यसको स्थापना सन् २०१६ मा भएको हो । हाल एसोसिएसनमा १ सय ७५ नर्स सदस्यका रूपमा आबद्ध छन् ।

रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सिङ, सार्क दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन (सार्क) मा आबद्ध राष्ट्रहरूमा कार्यरत क्रिटिकल केयर नर्सहरूको साझा संगठन हो । नेपालमा एसोसिएसनको स्थापना भएसँगै नेपालकै अग्रसरतामा सार्क क्षेत्रमा यसको गठन गरिएको हो । यसको स्थापना सन् २०१७ मा नेपालमा आयोजना गरिएको क्रिटिकल केयर नर्सहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनले गरेको हो । फेडेरेसन स्थापनापछि पहिलो सम्मेलन भारतमा भएको थियो । दोस्रो सम्मेलन अहिले नेपालमा हुन लागेको हो ।

यसरी जन्मिए क्रिटिकल केयर नर्सको राष्ट्रिय र सार्कस्तरीय संगठन
क्रिटिकल केयर युनिट अति संवेदनशील ठाउँ हो, जहाँ सिकिस्त बिरामीलाई राखेर उपचार दिइन्छ । यस्तो सघन उपचार दिइने ठाउँमा काम गर्ने नर्समा विशेष दक्षताको आवश्यकता पर्दछ । तर, नेपालमा हालसम्म क्रिटिकल केयर नर्सको अवधारणा नै छैन । विशेष क्षमताका साथ अति संवेदनशील जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्ने स्थानमा काम गर्ने नर्सका लागि नेपालमा छुट्टै पढाइको समेत व्यवस्था छैन । यस्तोमा उनीहरूको क्षमता अभिवृद्धिका साथै पेसागत हकहितका लागि एउटा छाता संगठनको आवश्यकता थियो । त्यसैले सन् २०१६ मा आइसियूमा काम गर्ने नेपाली नर्सहरू भेला भएर छाता संगठनको स्थापना गरे । यसलाई क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिसन नेपाल नाम दिइयो । यसले आफ्ना सदस्यहरूको हक–हित, शिक्षा तथा तालिमका लागि काम गर्दै आएको छ ।

राष्ट्रियस्तरमा एसोसिएसनको स्थापनामै नेपाली क्रिटिकल केयर नर्स रोकिएनन्, उनीहरू अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा आफूजस्तै काम गर्ने नर्सहरूसित पनि जोडिन चाहे । नवीनतम प्रविधि तथा सीपको आदन–प्रदानसँगै पेसागत क्षमता अभवृद्धि यसको प्रमुख लक्ष्य थियो । सन् २०१७ मा क्रिटिकल केयर नर्सहरूको पहिलो अन्तर्राष्ट्रि«य सम्मेलन नेपालमा भयो । त्यतिवेलै सार्क राष्ट्र«हरूबीच क्रिटिकल केयर नर्सहरूको सझा संगठन बनाउने निर्णय भयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसनल अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्क नाम दिएर साझा संगठन गठन गर्यो । नेपाललगायत सार्कअन्तर्गतका देश यसका सदस्य छन् । यसको क्षेत्रीय सम्मेलन प्रत्येक २ वर्षमा हुने प्रावधान छ । क्षेत्रीय सम्मेलनले नयाँ नेतृत्वसमेत चयन गर्छ । सदस्य राष्ट्बीच पालैपालो सम्मेलन गर्ने र नेतृत्व पनि हस्तान्तरण हुँदै जाने व्यवस्था छ । पहिलो सम्मेलन भारतमा भएकोमा दोस्रो सम्मेलन र नेतृत्वको जिम्मेवारी नेपालले पाएको हो ।

के गर्दै छ राष्ट्रिय एसोसिएसन ? के छन् क्रिटिकल केयर नर्सका समस्या ?
क्रिटिकल नर्सको क्षमता अभिवृद्धि तथा पेसागत सीप विकासका लागि एसोसिएसनले ३ महिनाको क्रिटिकल केयर नर्सिङ तालिम सुरु गरेको महासचिव सिटौला बताउँछिन् । उनका अनुसार एसोसिएसनले एक–दुई दिनको सफ्ट वर्कसप पनि गर्दै आएको छ भने नर्सका विभिन्न कोर्ससम्बन्धी तालिम दिने गरेको छ । एसोसिएसनले क्रिटिकल केयर नर्सको छुट्टै अवधारणा ल्याउन वकालत गरिरहेको छ । यसका लागि मापदण्ड निर्धारणको काम भइरहेको महासचिव सिटौला बताउँछिन् ।

सिटौलाका अनुसार नर्सका समस्या प्रायः सबैका उस्तै हुने गर्छन् । ‘नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा बिरामी र नर्सको अनुपात ज्यादै नमिल्दो छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार लेबल ३ आइसियूमा एक नर्सले एक बिरामी मात्रै हुर्नुपर्ने हुन्छ,’ आफ्ना सदस्यको समस्याबारे महासचिव सिटौला भन्छिन्, ‘तर, हाम्रो देशमा एक नर्सले त्यसको कैयौँ गुणा बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ ।’

अन्य देशको तुलनामा नेपालमा नर्सको पारिश्रमिक ज्यादै न्यून हुनु अर्को समस्या भएको सिटौलाको ठम्याइ छ । ‘वार्डमा भन्दा आइसियूमा काम गर्न गाह्रो हुन्छ, तर बढी खटिएबापत थप पारिश्रमिकको व्यवस्था छैन,’ उनी भन्छिन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

‘नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न दुईपटक घरबाट भागेँ’

गौरी कार्कीको जन्म विसं २०२३ मा सिन्धुपाल्चोकमा भयो, जतिवेला छोरी पढाउनुपर्छ भन्ने सोच कमै स्थानीयमा थियो । गौरीका बुबाले आर्मीमा जागिरे हुँदा विभिन्न स्थान र परिवेशलाई बुझ्ने मौका पाएका थिए । त्यसैले उनमा भने छोरीलाई पढाउनुपर्छ भन्ने चेतनाले डेरा जमाइसकेको थियो । फलस्वरूप, गौरीले घरनजिकैको स्कुलमा कक्षा ५ सम्म अध्ययन गर्ने मौका पाइन् । स्थानीय विद्यालयमा जनशक्ति अभावको तत्कालीन अवस्थालाई स्मरण गर्दै गौरी भन्छिन्, ‘५ कक्षासम्म पढाउन जम्मा एकजना शिक्षक हुनुहुन्थो ।’ उनले प्राथमिक शिक्षा त्यही विद्यालयबाट हासिल गरिन् ।

नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न घरबाट भागेँ
गाउँमा कक्षा ५ भन्दामाथिको पठन–पाठन हुँदैनथ्यो । त्यतिवेला छोरीलाई घरबाहिर राखेर पठाउनु कल्पनाबाहिरको कुरा थियो । गौरी आफ्नो अध्ययन गर्ने इच्छाशक्तिलाई दबाएर दुई–चार वर्ष घरकै काममा तल्लीन रहिन् । महिनावारी भएपछि विवाहका लागि योग्य हुने समाजको मान्यता थियो । अझ रजश्वलाअघि नै छोरीको कन्यादान गरिदिएमा पुण्य प्राप्त हुने मान्यताले समाज ग्रस्त थियो, जुन मान्यताबाट गौरीको परिवार पनि अछुतो थिएन । त्यसैकारण गौरीको पनि घर–परिवारले विवाहको कुरो चलायो । ‘नर्स बन्ने सपना देखिरहेकै वेला एक्कासि घरमा मेरो बिहेको कुरो चल्यो, जतिवेला मलाई विवाह गर्न पटक्कै मन थिएन,’ गौरी भन्छिन्, ‘विवाहको कुरो चलेकै कारण म घर छोडेर भाग्न बाध्य भएँ ।’

घर–परिवारमा कुनै सल्लाह नगरीकन गौरीले काठमाडौंको यात्रा तय गरिन् । ‘भाउजू लगनखेलमा बस्नुहुन्थो,’ गौरी भन्छिन्, ‘उहाँकै साथ–सहयोग र माया–ममताका कारण म नमुना मछिन्द्र विद्यालयमा कक्षा ८ मा भर्ना भएँ ।’ तर, उनले त्यहाँ एक वर्ष मात्र अध्ययन गरिन् । पछि आमा–बुबाले पनि छोरीलाई पढाउने निधो गरेपछि उनले सिन्धुपाल्चोकबाट एसएलसीसम्मको पढाइ पूरा गरिन् । ‘अध्ययनका लागि घरबाट भागेर राजधानी पुगेको करिब एक वर्षपछि आमा–बुबाले मलाई सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसेस्थित शारदा माविमा कक्षा ९ मा भर्ना गरिदिनुभयो,’ गौरी सम्झिन्छिन्, ‘त्यहाँबाटै मैले वि.सं. २०३८ मा एसएलसी परीक्षा उत्तीर्ण गरेँ ।’

परिवारको असन्तुष्टिका बाबजुद पनि गौरी नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न पुनः राजधानी पसिन् । त्यतिवेला एसएलसी परीक्षामा ल्याएको प्रतिशतका आधारमा नर्सिङमा विद्यार्थी भर्ना गरिन्थ्यो । गौरीले वीर अस्पतालको नर्सिङ कलेजमा भर्नाका लागि आवेदन दिइन् र नाम निकाल्न सफल भइन् । ०४३ मा उनको पिसिएल नर्सिङको पढाइ पूरा भयो । पिसिएल उत्तीर्ण भएपछि गौरीमा जागिर खाने धुन चल्यो ।

एकपटक स्वास्थ्योपचारको सिलसिलामा गौरी अस्पताल पुगेकी थिइन् । त्यतिवेला सेतो लुगा र कालो जुत्ताको पहिरनले निकै आकर्षित गरेको थियो । नर्सको त्यो लोभलाग्दो पहिरन, त्यसमाथि बिरामीको सेवामा उनीहरूको समर्पण देखेर उनीमा पनि नर्स बन्ने इच्छा पलाएर आयो । त्यसवेला नर्सिङ पेसालाई समाजले राम्रो नजरले हेर्दैनथ्यो । नर्स बनेपछि छोरी आफूखुसी बिहे गरेर जान्छे जस्ता अनेक अनर्गल प्रचार व्याप्त थियो । ‘गाउँमा छोरा बिगार्नु छ भने ड्राइभर बनाउनू, छोरी बिगानु छ भने नर्स बनाउनू’ भनेर स्लोघन नै चलाएका थिए,’ उनी भन्छिन्, ‘समाजको यस्तो हेराइका कारण घर–परिवारबाट मलाई नर्सिङ छुट थिएन ।’ तर, गौरीले आफ्नो अठोट छोडिनन् ।

परिवारको असन्तुष्टिका बाबजुद पनि गौरी नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न पुनः राजधानी पसिन् । त्यतिवेला एसएलसी परीक्षामा ल्याएको प्रतिशतका आधारमा नर्सिङमा विद्यार्थी भर्ना गरिन्थ्यो । गौरीले वीर अस्पतालको नर्सिङ कलेजमा भर्नाका लागि आवेदन दिइन् र नाम निकाल्न सफल भइन् । ०४३ मा उनको पिसिएल नर्सिङको पढाइ पूरा भयो । पिसिएल उत्तीर्ण भएपछि गौरीमा जागिर खाने धुन चल्यो । उनको पहिलो रोजाइ सरकारी अस्पताल थियो, जुन त्यति सजिलो थिएन । सरकारी जागिर खाने उद्देश्यले भौँतारिएका दिनको सम्झना गौरीमा ताजै छन् । भन्छिन्, ‘पिसिएल उत्तीर्ण भएको केही समयपछि वीर अस्पतालमै ९–१० महिना ज्यालादारीमा काम गर्ने मौका पाएँ ।’

अस्पतालको वार्षिकोत्सवमा आफ्नो हिस्साको अवार्ड खोसिँदाको त्यो क्षण
०४३ को पुसमा लोकसेवा खुल्यो । त्यतिवेला लोकसेवाका प्रतिनिधि, मन्त्रालय र अस्पतालका केही प्रतिनिधि बसेर अन्तर्वार्ता लिने र त्यसैका आधारमा सफल उम्मेदवारको छनोट गर्ने गरिन्थो । अन्तर्वार्ताको अघिल्लो रात उनको वीरमा नाइट ड्युटी परेको थियो । ड्युटी सकेर उनी अन्तर्वार्तामा सामेल भइन्, जुन उनको जीवनमा खास रह्यो । नतिजा प्रकाशन हुँदा सफल उम्मेदवारको सूचीमा उनको नाम पनि प्रकाशित भयो । त्यसपछि स्थायी स्टाफ नर्सका रूपमा उनको जागिरले निरन्तरता पायो ।

गौरीले वीरमा पाचौँ तहको स्टाफ नर्सका रूपमा १५ वर्षसम्म सेवा गरिन् । त्यसपछि वीरमै छँदा एक तह बढुवा भएर उनी छैटौँ तहमा पुगिन् । अब बल्ल उनमा शैक्षिक योग्यता बढाउने रुचि जाग्यो । ‘१५–१६ वर्ष काम गरेपछि ब्याचलर इन नर्सिङ पढ्नुपर्छ भन्ने चेतना आयो,’ उनी भन्छिन् । गौरीमा योग्यता बढाउनुपर्छ भन्ने चेतना जागृत हुनुमा अस्पतालको एउटा घटनाले भूमिका खेलेको थियो । ‘अस्पतालको वार्षिकोत्सवमा राम्रो काम गर्ने सिनियरलाई अवार्ड दिने चलन थियो । त्यसवेलाको अवार्ड मैले पाउने थिएँ,’ उनी सम्झिन्छिन्, ‘तर, मेरो पढाइ कम भएका कारण अवार्ड अरू कसैले पायो, जुनवेला मभित्र थप पढ्नुपर्छ भन्ने ठूलो इख पैदा भयो ।’

राम्रो कामका लागि मनमा पलाएको इखले गौरीलाई सफलता दिलायो । डेढ दशकपछि मनमा जागृत भएको पढ्नुपर्छ भने भावनाले उनलाई मिहिनेत गर्न प्रोत्साहित गर्यो । त्यही मिहिनेतका कारण उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालको ब्याचलर इन नर्सिङको इन्ट्रान्स परीक्षमा नाम निकाल्न सफल भइन् । गौरीले ०५९ मा बिएनको अध्ययन सुरु गरिन् । बिएनका लागि अध्ययन बिदामा बसेकै वेला वीरबाट गौरीको सरुवा भयो । उनको पोस्टिङ धादिङमा भयो । बिदामा छँदा उनी पढाइसँगै निजी अस्पतालमा काम गर्न थालिन् । ‘दिउँसो शिक्षण अस्पतालमा पढाइ सकेर राति मेडिकेयर अस्पतालमा काम गर्थें,’ गौरी भन्छिन् ।

०६१ मा गौरीको बिएन पढाइ पूरा भयो । पढाइसँगै अध्ययन बिदा पनि सकियो । यतिखेर उनको विवाह भइसकेको थियो । अब जागिरको निरन्तरताका लागि धादिङ जानुपर्ने भयो । तर, परिवारको स्थायी बसोवास काठमाडौंमै थियो । गौरीसित दुईवटा विकल्प थिए– कि त जागिर छोड्नुपर्यो, या त परिवारबाट टाढा बस्नुपर्यो । जागिर काठमाडौं फर्काउने प्रयास भने जारी नै थियो । तर, जागिरको निरन्तरताका लागि धादिङ गएर हाजिर हुनु त छँदै थियो ।

गौरी ३२ वर्षदेखि नर्सिङ अभ्यास गरिरहेकी छिन् । यो लामो अनुभवमा उनी नर्सिङलाई दुःखी पेसाका रूपमा अथ्र्याउँछिन् । ‘आफ्ना छोरा–छोरी, घर–परिवार बिरामी पर्दासमेत त्यसै छाडेर काममा आउनुपर्छ,’ कटु अनुभव सुनाउँदै उनी भन्छिन्, ‘तर, नर्सको सही मूल्यांकन भने कहिल्यै भएको छैन ।’ नर्सिङ पेसामा साँच्चै दुःख मिसिएको हुन्छ । सधैँ जोखिमले भरिएको पेसा, त्यसमा पनि ड्युटी समयको कुनै ठेगान हुँदैन । ‘सानो बच्चालाई घरमा छोडेर अस्पतालमा रातिको ड्युटी गर्न आउनुपर्छ,’ उनी भन्छिन्, ‘हाल सरकारले सुत्केरी बिदालाई बढाएर ९८ दिन पुर्याएपछि भने नर्सलाई केही राहत मिलेको छ ।’

गौरी धादिङ जिल्ला अस्पताल पुगिन् । बुझ्दै जाँदा त उनको पोस्टिङ अनमीको दरबन्दीमा पो भएको रहेछ । स्टाफ नर्सको दरबन्दीमा नियुक्ति लिएर झन्डै दुई दशक सेवा गरिसकेर बिएनसमेत उत्तीर्ण गरिसकेकी गौरीलाई अनमीको दरबन्दीमा बसेर काम गर्नुपर्ने कुनै बाध्यता थिएन । उनी त्यहाँ हाजिर हुनेबित्तिकै रवाना लिएर कान्ति बाल अस्पताल आइन् । ०६१ देखि हालसम्म कान्ति नै उनको कर्मथलो बनेको छ । पाचौँ तहबाट जागिर सुरु गरेकी गौरी अहिले सातौँ तहमा कार्यरत छिन् । कान्तिको बर्न वार्ड प्रमुखको जिम्मेवारी अहिले उनको काँधमा छ ।

नर्सिङ एक दुःखी पेसा
गौरी ३२ वर्षदेखि नर्सिङ अभ्यास गरिरहेकी छिन् । यो लामो अनुभवमा उनी नर्सिङलाई दुःखी पेसाका रूपमा अथ्र्याउँछिन् । ‘आफ्ना छोरा–छोरी, घर–परिवार बिरामी पर्दासमेत त्यसै छाडेर काममा आउनुपर्छ,’ कटु अनुभव सुनाउँदै उनी भन्छिन्, ‘तर, नर्सको सही मूल्यांकन भने कहिल्यै भएको छैन ।’ नर्सिङ पेसामा साँच्चै दुःख मिसिएको हुन्छ । सधैँ जोखिमले भरिएको पेसा, त्यसमा पनि ड्युटी समयको कुनै ठेगान हुँदैन । ‘सानो बच्चालाई घरमा छोडेर अस्पतालमा रातिको ड्युटी गर्न आउनुपर्छ,’ उनी भन्छिन्, ‘हाल सरकारले सुत्केरी बिदालाई बढाएर ९८ दिन पुर्याएपछि भने नर्सलाई केही राहत मिलेको छ ।’

बिरामीको सम्पूर्ण हेरचाह, उपचारमा नर्सले २४सै घण्टा तल्लीन रहनुपर्ने हुन्छ । ‘डाक्टरहरू दिनमा एक–दुईपटक आउनुहुन्छ, बिरामीको अवस्था हेरेर जानुहुन्छ,’ गौरी भन्छिन्, ‘बिरामीले खाएको छ कि छैन, उपचारको प्रोगेस कति भएको छ, यस्ता हरेक कुराको ख्याल नर्सबाटै भइरहेको हुन्छ ।’ कान्ति सरकारीस्तरको एक मात्र बाल अस्पताल हो । यहाँ देशका हरेक कुनाबाट बिरामी आउने गर्छन् । पैसा हुनेहरूले निजी अस्पतालमा उपचार गराए पनि दीन–दुःखीको सहारा कान्ति नै हो । बालबालिकाको हेरचाहमा खटिने नर्सले यसै पनि अन्यत्रभन्दा बढी नै सजग हुनुपर्ने हुन्छ । त्यसमा पनि देशमा शिक्षा र चेतनाको आवश्यक मात्रामा विस्तार हुन नसकिरहेको अवस्थामा हरेक सोच–विचार र अवस्थाका बिरामीका आफन्तको दिनहुँ सामना गर्नु नर्सको दैनिकी हो ।

कान्मिा धेरै बालबालिका शरीरका अंग जलेर उपचारका लागि आइपुग्ने गरेको गौरीको अनुभव छ । बुबा–आमाले मर्छ भनेर मायामारेको बालबालिकाको हेरचाह र सफल उपचार गराएर सकुशल घर फर्किएको देख्दा गौरीलाई अति नै गर्व महसुस हुन्छ । यतिवेला पेसाको दुःख बिर्सिएर नर्स बनेकोमा गौरवान्वित महसुस हुने उनी बताउँछिन् ।

नर्सको तीव्र उत्पादन र गुणस्तरमा गिरावट समस्या
व्यावसायिक दृष्टिले नर्सिङ पढाउने कलेजहरू च्याउसरी खोखिएका कारण संख्यात्मक रूपमा धेरै नर्स उत्पादन भएकाले देशले भार थेग्न नसकेर बिदेसिनुपरेको गौरीको बुझाइ छ । उत्पादन निरपेक्ष रूपमा बढिरहँदा गुणस्तरमा भने ध्यान नदिँदा नर्सिङ बेरोजगारी विकराल बनिरहेको उनी बताउँछिन् । ‘कलेज खोल्ने स्वीकृति सबैले पाइरहेका छन् । आफ्नो अस्पताल नै नभएका नर्सिङ कलेजे पनि स्वीकृति पाएकै छन्,’ उनी भन्छिन्, ‘उत्पादन बढे पनि गुणस्तर भने झन्–झन् खस्किँदै जानुले समस्या सिर्जना गरेको छ ।’

आफ्नो अस्पताल नहुने कलेजमा प्राक्टिकल शिक्षा राम्रो नहुने गौरीको बुझाइ छ । पूर्णतः प्राक्टिकलमा आधारित नर्सिङ जनशक्तिबाट कलेजमा सिकेको सैद्धान्तिक ज्ञानका आधारमा काम लिन नसकिने उनी बताउँछिन् । ‘नर्सले केही समय मात्र प्राक्टिकल गरेर गुणस्तरीय काम गर्न सक्दैनन्,’ उनी भन्छिन्, ‘नर्सहरूको श्रमशोषण भयो भनेर अस्पतालमा भोलेन्टियर काम गर्नमा जुन रोक लगाइएको छ, त्यसले स्वयम् नर्सहरू नै आफ्नो दक्षतावृद्धिको अवसरबाट वञ्चित भइरहेका छन् ।’

 

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ परिषद्मा शाह, सुवेदी र बराल निर्वाचित

नेपाल नर्सिङ परिषद्को रिक्त तीन सदस्यमा डा. तारा शाह, कृष्णकुमारी सुवेदी र जिता बराल निर्वाचित भएका छन् । शनिबार सम्पन्न निर्वाचनको अन्तिम मत परिणामअनुसार निर्वाचित तीन मध्ये शाहले १४९१, सुवेदीले १२१२५७र बरालले १२१६ मत प्राप्त गरेका थिए ।

तीन पदका लागि ८ जना मैदानमा थिए । विधानत नर्सिङ संघका सदस्यता लिएका नर्सले मात्रै काउन्सिलको मतदानमा भाग लिन पाउने व्यवस्था छ । करिब १३ हजार मतदाता रहेको काउन्सिलमा २५ प्रतिशत मात्रै मत खरेको थियो । देशभरका १४ स्थानमा भएको निर्वाचनमा सबैभन्दा बढी काठमाडौंमा ९ सय ७२ र सबैभन्दा कम धनकुटामा ९ मत खसेको थियो ।

१४ मतदान केन्द्र धनकुटा विराटनगर, सुनसरी, जनकपुर, वीरगञ्ज, चितवन, काठमाडौं, पोखरा, पाल्पा, बुटबल, सुर्खेत नेपालगञ्ज, दाङ, धनगढी निर्वाचन केन्द्रमा तोकिएको थियो । निर्वाचनमा निर्वाचित तीनसहित सरला केसी, मित्रकुमारी देवकोटा, तुलसादेवी अधिकारी, सीता कार्की र रीना श्रेष्ठबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो । काउन्सिलमा अनमी करिव ९० हजार नर्स दर्ता छन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मात्र सेवाभावले १८ वर्ष विदेश बसेकी म ४४ वर्षको उमेरमा नर्सिङ पेसामा फर्किएँ

भाइकुमारी गुरुङ उमेरले ५ दशक नाघिसकिन् । उनलाई पैसा कमाउने कुनै लालसा छैन, बिरामीको सेवा गरेबापत धर्म कमाइन्छ भन्ने हेतुले उनी रातदिन खटिरहेकी छिन् । बिरामीको सेवा गर्दा उनीहरुको हाँसोले गुरुङलाई सन्तुष्टि दिने गरेको छ । एक दशकभन्दा बढी समय विदेशमा बिताएर पनि बुढेसकालमा आफ्नै चाहनाले पुनः स्वदेशमै नर्सिङ पेसा अँगालेर बिरामीको सेवामा खटिरहेकी छिन् उनी । नर्सिङ पेसा अँगालिरहँदा आफ्नो जीवनकालमा भोगेका घटना र अनुभूति गुरुङ यसरी सुनाउँछिन् ।

मेरो जन्म वि.सं. २०२० सालमा पोखरामा भएको हो । हाम्रो परिवार मधेस जाँदा २ वर्षको थिएँ । शिवनगरबाट मैले ०३८ मा एसएलसी गरेँ । त्यसपछि अध्ययनका लागि काठमाडौं प्रवेश गरेँ । आफन्तको सल्लाह–सुझाबमा मैले नर्सिङ क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने निधो गरेँ । वीर अस्पतालमा ०३८ मा स्टाफ नर्सको अध्ययन सुरु गरेँ । त्यतिवेला अस्पतालमा खाना निःशुल्क थियो भने मासिक २ सय ५० रुपैयाँ पनि आउँथ्यो । अस्पतालबाट आएको पैसा पनि बचाउने गर्थें । त्यो पैसाले ममीका लागि पूजाकोठमा चाहिने सामान किनेर लगिदिन्थेँ ।

हामी सबै नेपाली निरोगी होऔँ । अस्पतालमा धेरै बिरामी आऊन् भन्ने चाहना मेरो कहिल्यै हुँदैन । मैले जानेको कुरा उहाँहरुसँग समय बिताइरहँदा भन्ने गरेकी छु, नर्स पेसा भनेको धर्म गर्ने मौका हो । म किन अस्पताल छोड्न चाहन्न भने यदि छोडेँ भने धर्म गर्ने ठाउँ गुमाउँछु । सेवा र परोपकारका लागि यो उत्तम अवसर हो ।

स्टाफ नर्स पास भएपछि बिहेको कुरा आयो । घरपरिवारले मेरो विवाह गराइदिनुभयो । त्यसपछि श्रीमान् सिंगापुरमा काम गर्ने भएका कारण म पनि उहाँकै साथमा गएँ । त्यहाँ मैले मदरटंग पढाउने मौका पाएँ । जो अंग्रेजी पढेको हुन्छ, उनीहरुलाई नेपाली पढाउने गर्थें । मेरो लगनशीलता देखेर त्यहाँका प्रधानाध्यापकले मलाई इन्चार्जको भूमिका दिनुभएको थियो । काममा लगनशीलता, इमानदारी, अनुशासन कायम गरेमा हामीले जहाँ गए पनि सफलता हासिल गर्छौं । आफूभन्दा सिनियरलाई मान्नुपर्छ, यो मेरो अनुसन्धान हो । तर, सिनियरले नराम्रो काम गरेको अवस्थामा त्यसको प्रतिवाद पनि गर्न सक्नुपर्छ ।

सिंगापुरमा मेरो बसाइ झन्डै १८ वर्ष रह्यो । मेरा दुई छोरी र एक छोराको जन्म सिंगापुरमै भयो । श्रीमान् सन् २००४ मा रिटायर्ड भएर नेपाल आएपछि दुई वर्ष धुमफिरमै बिताएँ । आफ्नो रुचिको क्षेत्रमा काम गर्ने जागरुकता बढ्यो र बिपी स्मृति अस्पतालमा ०६४ मा जोडिन पुगेँ । त्यसपछिका दिन बिरामीका लागि नै दिइरहेकी छु । बिहान ८ बजेदेखि बेलुकी ७ बजेसम्म अस्पतालमा बिरामीसितै हुन्छु ।

हामी सबै नेपाली निरोगी होऔँ । अस्पतालमा धेरै बिरामी आऊन् भन्ने चाहना मेरो कहिल्यै हुँदैन । मैले जानेको कुरा उहाँहरुसँग समय बिताइरहँदा भन्ने गरेकी छु, नर्स पेसा भनेको धर्म गर्ने मौका हो । म किन अस्पताल छोड्न चाहन्न भने यदि छोडेँ भने धर्म गर्ने ठाउँ गुमाउँछु । सेवा र परोपकारका लागि यो उत्तम अवसर हो ।

नर्सिङ पेसामा आबद्ध युवावर्गको काम राम्रो छ । तर, अझै धेरै कुरा बुझ्न बाँकी छ । नर्सहरु छिटो रिसाउने गरेको पाउँछु । मैले आफूभन्दा जुनियर बहिनीहरुलाई यस्तो नगर्न आग्रह गर्दै आएकी पनि छु । बिरामी अस्पतालबाट घर फर्किएपछि मेरो बारेमा सोध्ने गरेको अन्य डाक्टरबाट थाहा पाउने गरेको छु, जुन कुराले मलाई सन्तुष्टि दिने गरेको छ ।

श्रीमान् सिंगापुरमा काम गर्ने भएका कारण म पनि उहाँकै साथमा गएँ । त्यहाँ मैले मदरटंग पढाउने मौका पाएँ । जो अंग्रेजी पढेको हुन्छ, उनीहरुलाई नेपाली पढाउने गर्थें । मेरो लगनशीलता देखेर त्यहाँका प्रधानाध्यापकले मलाई इन्चार्जको भूमिका दिनुभएको थियो । काममा लगनशीलता, इमानदारी, अनुशासन कायम गरेमा हामीले जहाँ गए पनि सफलता हासिल गर्छौं ।

नयाँ पुस्ताका नर्समा लगनशीलता पर्याप्त छ । तर, दुःख गरेअनुसारको सेवा–सुविधा पाइरहेका छैनन् । अहिलेको जमानामा एक छाक मिठो खानेकुरा खानका लागि पनि ५ सय पर्ने गरेको छ । तर, नर्सलाई दैनिक ५ सय कमाउन पनि धौ–धौ छ । समग्रमा नर्सको राम्रो तलब होस् र उनीहरुबाट पनि गुणस्तरीय सेवा पाइयोस् भन्ने नै हो । गुणस्तरीय सेवा दिनका लागि पहिले त सिनियर नर्स नै असल बन्नुपर्छ । अनि जुनियरलाई राम्रोसँग सिकाउनुपर्छ । जुनियर नर्स सिनिएरबाट सिक्न चाहिरहेका हुन्छन् । राम्रो व्यवहार, समुचित तलबको व्यवस्था र सिनियरबाट माया पाउने हो भने पक्कै पनि नर्सिङ क्षेत्रको नयाँ पुस्ता बाहिरिनुपर्दैनथ्यो । धेरै दुःख गरेर पढेका छन्, तर नेपालमा राम्रो अवसर नदेखेका कारण नयाँ पुस्ता बिदेसिन बाध्य भइरहेको छ ।

(बिपी स्मृति अस्पताल बसुन्धारा)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ काउन्सिलमा ३ सदस्यका लागि ८ जनाको उम्मेदवारी, २८ भदौमा निर्वाचन

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलको बोर्ड सदस्यका लागि ८ जना नर्सले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । यद्यपि, मंगलबार (आज) बेलुकी ५ बजेसम्म उम्मेदवारी फिर्ता लिने समय बाँकी नै भएकाले अन्तिम उम्मेदवारको सूची भने तय भइसकेको छैन । निर्वाचन समितिले आइतबार ५ बजेसम्मका लागि उम्मेदवारी दार्ता गराउन समय दिएको र तोकिएको समयभित्र ८ जना नर्सले रीतपूर्वक उम्मेदवारी दिएको नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोख्रेलले जानकारी दिइन् ।

उम्मेदवारी दिनेमा डा. तारा शाह, कृष्णकुमारी पौडेल, तुलसादेवी अधिकारी, सीता कार्की र रीना श्रेष्ठ, सरला केसी, जिता बराल र मित्रकुमारी देवकोटा छन् । तीमध्ये ५ जना प्रगतिशील पक्षधर र बाँकी ३ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार रहेको बताइएको छ । उम्मेदवारी दिनेमध्ये जिता बराल गत जेठमा नर्सिङ बेथितिको अन्तका लागि आमरण अनशन बसेर चर्चामा आएकी थिइन् । काउन्सिलको सदस्यका लागि उम्मेदवारी दिन नर्सिङ संघको सदस्यता लिएको ५ वर्ष पूरा भएको हुनुपर्ने प्रावधान छ ।

काउिन्सलको निर्वाचन २८ भदौका लागि तय भएको छ । निर्वाचनमा नर्सिङ संघमा आबद्ध नर्सले मात्र मतदान गर्न पाउने व्यवस्था छ । हाल करिब १२ हजार नर्स नर्सिङ संघका सदस्य छन् । उनीहरूले ठिक एक महिनापछि हुने निर्वाचनमार्फत उम्मेदवारमध्येबाट काउन्सिलको सदस्यका लागि ३ जना चयन गर्नेछन् ।

१५ सदस्यीय नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा हाल ८ जना मात्र पदाधिकरी छन् । ८ महिनादेखि रिक्त रहेको ३ सदस्य पदका लागि अहिले निर्वाचन हुन लागेको हो । अन्य रिक्त सदस्य पद विभिन्न निकायबाट नियुक्त हुनुपर्नेमा हुन सकिरहेको छैन ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

आफ्नै रुचिमा अति दुःखले नर्सिङ पढेँ, तर अहिले पेसाप्रति वितृष्णा लाग्छ

मेरो मनभित्र सानै उमेरदेखि नर्स बन्ने ठूलो सपना थियो । साथीभाइसँग खेल्दा पनि नर्स बनेर खेल्ने गर्थें । एसएलसी उत्तीर्ण भएपछि घरपरिवारमा मैले नर्स पढ्ने प्रस्ताव राखेँ । भक्तपुर स्थायी घर भए पनि परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर छ । बुबा बिहान उठेर ज्यालादारी काममा जानुहुन्छ, बेलुका मात्र घर फर्किनुहुन्छ । घर–परिवारको दुःख सम्झेर पनि सुख दिने आशामा छिटो कमाइ हुने बाटोका रुपमा नर्सिङ पेसा अँगाल्ने सोच बनाएकी थिएँ । तर, मलाई पढाउन सक्ने अवस्थामा समेत थिएन, मेरो परिवार । तैपनि मैले नर्स बन्ने ठूलो इच्छा जाहेर गरेपछि आमाले पढाउने आश्वासन दिनुभएको थियो ।

बहिनी मेरो उमेर केही वर्ष फरक भए पनि हाम्रो पढाइ भने सँगै थियो । बहिनीले एयरहोस्टेज पढ्ने इच्छा राखेकी थिई । आर्थिक अभावकै कारण आमाले आफूसँग भएको सुन बेचेर र केही पैसा ऋण गरेर दिदी–बहिनीलाई नै नर्सिङ पढाउने निधो गर्नुभयो ।  आमा बी एन्ड बी अस्पतालमा सरसफाइको काम गर्नुुहुन्थ्यो । हामी दुवै दिदी–बहिनीले बी एन्ड बी कलेजबाटै नर्सिङको पढाइ गर्यौँ । ब्याचलर पास भएपछि आमालाई कामको बोझ धेरै भएका कारण जागिर छोडिदिन आग्रह गर्यौँ । उहाँलाई छालाको समस्या भएका कारण दिदी–बहिनीले जागिर खाएर घर चलाउने आशामा जागिर छोडिदिनुभयो ।

कामबाट निकालिँदाको त्यो क्षण, रुँदै–रुँदै घर आयौँ
हामी दिदी–बहिनी ०७१ सालमा ब्याच्लर पासआउट भयौँ । ०७२ मा बी एन्ड बी मेडिकल इन्स्टिच्युटमा काम गर्ने अवसर मिल्यो । काममा जान थालेको करिब एक साताजति मात्र भएको थियो, एकदिन प्रशासनबाट फोन आयो । फोनमा ‘हाललाई काममा नआउनू, एक सातापछि बोलाउँछौँ’ भन्ने सन्देश आयो ।

आश्वासनको म्याद सकिएलगत्तै एक सातापछि बुझ्न जाँदा १५ दिनमा बोलाउँछौँ भने । १५ दिनपछि जाँदा फेरि अर्को म्याद दिए । यसैगरी, लँगार्दै–लँगार्दै ५ महिना बित्यो, न जागिर नै दिए, न आश्वासन दिन नै छोडे । यसैगरी लँगार्दै करिब ५ महिनाजति सपना देखाएरै टारे ।  म सधैँ बुझ्नका लागि इन्स्टिच्युट जान्थेँ । तर, काममा नबोलाएपछि बसमा रुँदै फर्किन्थेँ । दिदी–बहिनीले नै नर्सिङको पढाइ व्यर्थै गरेछौँ, परिवारलाई व्यर्थमा ऋणको भारी बोकाएछौँ भनेर दिदी–बहिनी गाडीको पछाडि सिटमा बसेर रुँदै फर्कन्थ्यौँ ।

अस्पतालजस्तो संवेदनशील ठाउँमा आफूभन्दा सिनियर कर्मचारीमाथि हात हालिएपछि हामी आक्रोशित भयौँ । अस्पताल प्रशासनले छानबिन गरेर न्याय दिने प्रतिबद्धता जनायो । तर, दिदी, मलगायत केही साथीलाई उल्टै सस्पेन्ड लेटर पो दिइयो । सस्पेन्डमा राखेको एक महिनापछि छानबिन समिति बनाइयो, तर त्यसले पनि हामीलाई तल पारेर निर्णय गरेछ ।

‘आमाले यस्तो दुःख गरेर पढाएका बच्चालाई यस्तो व्यवहार गरे, यिनीहरुलाई पाप लाग्छ,’ अस्पतालका कर्मचारी नै भन्ने गर्थे । हामीलाई यसरी निकालेको कुरा अस्पतालका ठूला डाक्टरलाई थाहा रहेनछ । पछि यसरी निकालियो भनेर हल्लाखल्ला भएपछि डाक्टरहरुले पनि थाहा पाए । त्यसपछि मलाई बोलाइयो । तर, यस्तो व्यवहार गरिसकेपछि अब त्यही ठाउँमा काममा नजाने, बरु अरू नै काम गर्ने, नर्सिङ पेसा नै अँगाल्नुपर्छ भन्ने छैन भन्ने लागेको थियो । यसबीचमा एकजना बाजेले ब्लु क्रसमा भोलेन्टियरमा काम मिलाइदिनुभएको थियो । तर, बी एन्ड बीका डाक्टरहरुले अनुरोध गरेपछि त्यहीँ काम गर्न थालेँ । तर, मलाई पहिलाको व्यवहारले धेरै नै चित्त दुखेको थियो । काममा धेरै मन गएको थिएन, कसैले पिँजडामा राखेजस्तो अनुभूति हुन्थ्यो ।

लिखितमा नाम निकाले पनि अन्तर्वार्तामा फालिएँ
बी एन्ड बीमा काम गर्दा रातिको समयमा गाडी नपाउने, पाए पनि झुन्डिएर जानुपर्नेजस्ता समस्या भएपछि मैले मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा भोलेन्टियरका लागि सर्टिफिकेट पेस गरेँ । मभन्दा पहिले नै बहिनी केन्द्रमा भोलेन्टियर काम गर्दै आएकी थिइन् । मैले अन्य अस्पतालमा काम गरेको अनुभव पनि थियो । ६ महिनासम्म भोलेन्टियरका रुपमा काम गरेँ । बहिनीले करिब १८ महिना काम गरिसकेकी थिइन् । त्यसपछि सेक्सन बेसिसमा लाने भन्ने कुराकानी भएको थियो । त्यसका लागि परीक्षा पनि दिएका थियौँ ।

मसँग डायलाइसिससम्बन्धी अनुभव भएका कारण सेक्सन बेसिसमा अस्पतालले लगेको थियो । यसमा ७ दिन काम गरेबापत ४ दिनको पैसा पाउने हुन्छ । त्यसमा पनि १५ प्रतिशत कर काटेर अस्पतालले हामीलाई दिने गथ्र्यो । महिनामा करिब ११ हजार हुन्थ्यो । रातिको काम गरेबापत केही पनि सेवा–सुविधा दिने व्यवस्था थिएन । पछि करार स्टाफका लागि आवेदन खुल्यो । फर्म भरेर जाँच दिएँ, लिखितमा नाम पनि निस्कियो । अस्पतालभित्रैबाट भोलेन्टियरमा सेवा गरेकामध्ये मेरो पहिलो नम्बरमै नाम निस्केको पछि थाहा भयो, तर अन्तर्वार्तामा फालिएँ ।

सस्पेन्डमा राखेका वेला नर्सिङ पेसा व्यर्थै अँगालेछु जस्तो लाग्यो
मभन्दा सिनियर दिदी खाजा खाएर क्यान्टिनबाट तल झर्दै हुनुहुन्थ्यो । मेरा साथीहरु पनि प्रशासनबाट आउँदै हुनुहुन्थ्यो । उनीहरुको अचानक भेट भयो । ‘हामीलाई जबर्जस्ती प्रशासनबाट सही गर्न लगाइयो,’ एकजना साथीले दुखेसो पोख्नुभयो ।

‘तिमीहरु पढ्न, लेख्न जान्ने भएका छौ, कुन सही हो कुन गलत हो दिदीले भन्नुभएको थियो । दिदीको कुरा सुनेपछि केही साथीले आफ्नो सही काट्नुभयो, तर प्रशासननिकटका केही साथीले भने सही काट्न मान्नुभएन । तर, प्रशासनका एक कर्मचारीले सच्याइएको पत्र खोसेर सच्याउने अधिकार कसैलाई नभएको भन्दै दिदीको गालामा थप्पड हान्नुभयो । हामी सबै अचम्मित भयौँ ।

पछि करार स्टाफका लागि आवेदन खुल्यो । फर्म भरेर जाँच दिएँ, लिखितमा नाम पनि निस्कियो । अस्पतालभित्रैबाट भोलेन्टियरमा सेवा गरेकामध्ये मेरो पहिलो नम्बरमै नाम निस्केको पछि थाहा भयो, तर अन्तर्वार्तामा फालिएँ ।

अस्पतालजस्तो संवेदनशील ठाउँमा आफूभन्दा सिनियर कर्मचारीमाथि हात हालिएपछि हामी आक्रोशित भयौँ । अस्पताल प्रशासनले छानबिन गरेर न्याय दिने प्रतिबद्धता जनायो । तर, दिदी, मलगायत केही साथीलाई उल्टै सस्पेन्ड लेटर पो दिइयो । सस्पेन्डमा राखेको एक महिनापछि छानबिन समिति बनाइयो, तर त्यसले पनि हामीलाई तल पारेर निर्णय गरेछ ।

आफ्नै रुचिमा अति दुःखले पढेँ, तर अहिले वितृष्णा लाग्छ

नर्सिङको पढाइ गरेर पहिलेदेखि नै निराश हुँदै आएको हुँ । त्यस्तो दुःख गरेर पढेर पनि मलाई व्यर्थै नर्सिङ पढेछु जस्तो लाग्छ । किनभने, राज्यले नर्सका विषयमा अलिकति पनि ध्यान दिएको छैन । विदेशमा नर्सको कति धेरै महत्त्व छ, तर नेपालमा नर्स अत्यन्त न्यून पारिश्रमिकमा श्रम बेच्न बाध्य छन् । त्यही न्यून पारिश्रमिकमा पनि कतिपयले काम नपाइरहेको अवस्था छ । आफ्नै इच्छाले पढे पनि नर्सिङप्रति कहिलेकाहीँ वितृष्णा जाग्छ ।

(हेल्थपोस्टकर्मी पुष्पराज चौलागाईंसितको कुराकानीमा आधारित यो सामग्री गत जेठमा मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा कार्यरत नर्सहरुको आमरण अनशनलगायत आन्दोलनका कार्यक्रमहरु उत्कर्षमा पुगेका वेला देउलाले दिएको अभिव्यक्तिका आधारमा तयार गरिएको हो ।)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा सहकर्मीमाथि जातीय विभेदको आरोपमा ५ नर्स पक्राउ, मुद्दा चलाउने तयारी

आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गर्ने ५ जना नर्सविरुद्ध जातीय भेदभाव तथा छुवाछुतसम्बन्धी कसुरमा मुद्दा दर्ता भएको छ । पोखराको फेवा सिटी अस्पतालकी शान्ति परियारलाई अश्लील शब्द प्रयोग गर्दै गाली गर्ने ५ नर्सलाई प्रहरीले २२ असारमा प्रक्राउ गरेको थियो ।

नर्स परियारलाई फेसबुकमार्फत ग्रुप बनाई अश्लील शब्द प्रयोग गरेर गाली गरेको तथा जातीय विभेद गरेको आरोपमा उनीहरु पक्राउ परेका हुन् । प्रक्राउ परेका ५ नर्सविरुद्ध सोमबारसम्मको म्याद थप गरेर अनुसन्धान चलाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका डिसपपी राजकुमार केसीले बताए ।
‘फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा जातीय भेदभावको कुरा उठान गरी गालीगलौज गरेको उजुरीका आधारमा ५ जना नर्स प्रक्राउ परेका छन् भने एकजना फरार छन्,’ उनले भने, ‘थप अनुसन्धानका लागि सोमबारसम्मको म्याद थप गरिएको छ ।’

आरोपीलाई दोस्रोपटक म्याद थप गरी प्रहरी हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गरिरहेको केसीले बताए । फेवा सिटी अस्पतालमा कार्यरत नर्स सुष्मा थापा, सुस्मिता कुँवर, सिमाना मल्ल, सुष्मा गुरुङ र निर्मला थापा पक्राउ परेका हुन् । अश्लील गाली र जातीय विभेद गरेको अभियोग लागेकी नर्स ईशा पुन भने फरार छिन् ।

‘फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा जातीय भेदभावको कुरा उठान गरी गालीगलौज गरेको उजुरीका आधारमा ५ जना नर्स प्रक्राउ परेका छन् भने एकजना फरार छन्,’ उनले भने, ‘थप अनुसन्धानका लागि सोमबारसम्मको म्याद थप गरिएको छ ।’

फेसबुकमा गुप्र बनाएर आफूलाई गाली गरी आफूमाथि जातीय विभेद भएको घटनाबारे आफूले अस्पताल प्रशासनलाई बताएको तर कारबाही नभएपछि प्रहरीमा उजुरी गरेको पीडित परियारले बताएकी छन् । अस्पतालमा गुटबन्दी गरेर आफूविरुद्ध अश्लील गालीगलौज गरेको भेटिएपछि उजुरी दिनुपरेको उनको तर्क छ । उनलाई संयुक्त दलित संघर्ष समितिले समेत साथ दिएको छ ।

दोषी ठहर भए कारबाही हुनुपर्छ : नेपाल नर्सिङ संघ
जातीय विषय उठान गरी गालीगलौज तथा होच्याउने काम भएको भए दोषीलाई कानुनबामोजिम कारबाही हुनुपर्ने नेपाल नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोखरेल बताउँछिन् । ‘अस्पतालमा जुन जातको पनि बिरामी आउने गर्छन्, नर्सले सबैलाई सेवा दिनुपर्छ । जातीय सवाल उठाएर कसैलाई पनि हेप्न पाइँदैन,’ पोखरेल भन्छिन्, ‘डाक्टर, नर्स वा स्वास्थ्यकर्मीजस्ता पढेलेखेका मान्छेले जातीयताको कुरा गर्नु ठूलो गल्ती हो ।’

‘कार्यस्थलमा काम गर्दागर्दै नर्सिङ पेसामा कुनै बाहिरका मानिसले अन्याय, अत्याचार गरेमा संघले बोल्ने गर्छौं । तर, आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गरेर हेप्ने गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्ता मानिसलाई दोषी ठहर भएको अवस्थामा कानुनअनुसार कारबाही हुनुपपर्छ ।’

नेपाल नर्सिङ संघमा भने यस घटनाको उजुरी नआएको उनले बताइन् । पोखरेल भन्छिन्, ‘मैले पनि यो घटना सामाजिक सञ्जालबाट थाहा पाएँ, यसबारे बुझ्न पोखराको शाखालाई निर्देशन दिएको छु, भोलिसम्म केही जानकारी आउला ।’

कनुनविपरीत प्रस्तुत हुने जोकोहीले सजाय पाउनुपर्ने पोखरेलको भनाइ छ । ‘कार्यस्थलमा काम गर्दागर्दै नर्सिङ पेसामा कुनै बाहिरका मानिसले अन्याय, अत्याचार गरेमा संघले बोल्ने गर्छौं । तर, आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गरेर हेप्ने गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्ता मानिसलाई दोषी ठहर भएको अवस्थामा कानुनअनुसार कारबाही हुनुपपर्छ ।’

दोषी ठहर भएको अवस्थामा के हुन्छ कानुनी कारबाही ?
पक्राउ परेका नर्स अदालतबाट दोषी ठहर भएको अवस्थामा २ वर्षसम्म कैद र १ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुन सक्ने कानुनी प्रावधान छ । अस्पतालजस्तो सार्वजनिक क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिलाई भने ५० प्रतिशत थप सजाय हुन सक्ने कानुनी व्यवस्था छ ।  यसका साथै, शारीरिक हानि–नोक्सानी पुर्याएमा उपचार खर्च तथा पीडितलाई मनासिब रकम भराउन अदालतले आदेश दिन सक्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

अनशनरत नर्सको कथा : प्राध्यापकबाट राजीनामा दिएर नर्सिङ बेथितिविरुद्ध अनशन

बिपी स्मृति अस्पतालको तेस्रो तलामा बेड नं ३२६ मा एक नर्स भोकभोकै सुतिरहेकी छिन् । बेडको माथि लेखिएको छ– आमरण अनशनको १२ औँ दिन ।
नर्समाथि भएको श्रमशोषणको मुद्दालाई लिएर पोखराकी नर्स जिता बराल आमरण अनशनमा छिन् । उता भक्तपुरस्थित सहिद धर्मभक्त मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा लामो समयदेखि करारमा कार्यरत डिकी शेर्पा आफ्नो पेसागत स्थायित्वको माग राखी अनशनरत रहँदा जिता भने भइरहेको जागिर राजीनामा दिएर समग्र नर्सिङ क्षेत्रको सुधारका लागि अनशनमा होमिएकी हुन् ।

हाल नेपालमा ८७ हजारको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध भएको नर्सिङ काउन्सिलको तथ्यांक छ । तर, उपलब्ध जनशक्तिमध्ये आधाजसो बेरोजगार छन् । नर्समाथि अस्पतालहरूले चरम शोषण गर्ने गरेका छन् । आमरण अनशनमा रहेकी बराल भन्छिन्, ‘सरकारी अस्पतालमा पनि श्रमको उचित पारिश्रमिक दिइएको छैन भने निजीमा त झन् नर्सको अत्यन्तै दयनीय अवस्था छ ।’
नर्सको हितका लागि सरकारले भएको नीतिलाई पनि कार्यान्वयन नगरिरहेको अवस्था छ । यसका कारण नर्सले गुणस्तरीय सेवा दिन नसकेको हामीसामु स्पष्ट छ । यसको प्रत्यक्ष असर बिरामीको स्वास्थ्यमा परिरहेको छ ।

किन आयो अनशन बस्नुपर्ने अवस्था ?
सुरुमा जिताले नर्सहरूको समस्यालाई लिएर संगठित आवाजका खातिर नर्सको हकहितका लागि स्थापित पेसागत संगठन नर्सिङ संघ, नेपालमा पहल गरिन्, गर उनको सुनुवाइ भएन । ‘नर्सहरूको समस्यालाई लिएर १७ दिनसम्म नर्सिङ संघ, नेपालमा आवाज उठाउँदा पनि यो विषयलाई ओझेलमा राखेर अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस मनाउनतिर मात्र संघको ध्यान केन्द्रित भयो,’ उनी भन्छिन्, ‘पछि मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्सहरूले पनि श्रमशोषणमा परेको भन्दै संघमा गुनासो पोख्दा उनीहरूको केही सुनुवाइ भएन ।’

नर्समाथिको श्रमशोषणविरुद्ध आवाज उठाउनु नै उनको अनशनको प्रमुख उद्देश्य हो । ‘नर्सलाई अस्पतालमा मासिक ५ हजार दिएर काममा लाइराखिएको अवस्था छ,’ उनी भन्छिन्, ‘एकातिर आर्थिक शोषण भइरहेको छ भने अर्कोतिर जुन संख्यामा नर्स उत्पादन भइरहेका छन्, तिनमा आवश्यक गुणस्तरीयता छैन, न त उत्पादित जनशक्तिको व्यवस्थापन नै छ ।’

पेसागत हित र अधिकारका लागि स्थापित संगठनले नै आफ्ना सदस्यहरूको पीडा नबुझेपछि व्यक्तिगत रूपमै भए पनि लड्नुको विकल्प नभएको जिता बताउँछिन् । ‘नर्सिङ संघले सबै नर्सको आवाज बोक्नुपर्ने हो, तर उल्टै नर्सहरूका मागलाई नाजायज भनेर दमन गर्ने काम गर्यो,’ उनी भन्छिन्, ‘संघले नै यस्तो अवस्था सिर्जना गरेपछि हामी नर्सले कसको सहारा खोज्ने ?’
संघले नर्सको आवाज उठाउनुको साटो उल्टै आवाज दबाउने, प्रहरी दमन गर्ने, नर्सलाई गाली–गलौज गर्ने अवस्था आएपछि अनशन बस्नुपरेको बरालको भनाइ छ ।

नर्सिङ क्षेत्रको बेथिति विसंगतिको चिरफारका लागि अनशन

जिताले २७ वैशाख, दिउँसो २ बजेबाट नर्सिङ संघ नेपालको प्रांगणमा आमरण अनशन सुरु गरिन् । तर, खुला ठाउँमा बसेका कारण छातीमा संक्रमण भएपछि उनी अस्पताल भर्ना हुनुपर्यो ।
नर्समाथिको श्रमशोषणविरुद्ध आवाज उठाउनु नै उनको अनशनको प्रमुख उद्देश्य हो । ‘नर्सलाई अस्पतालमा मासिक ५ हजार दिएर काममा लाइराखिएको अवस्था छ,’ उनी भन्छिन्, ‘एकातिर आर्थिक शोषण भइरहेको छ भने अर्कोतिर जुन संख्यामा नर्स उत्पादन भइरहेका छन्, तिनमा आवश्यक गुणस्तरीयता छैन, न त उत्पादित जनशक्तिको व्यवस्थापन नै छ ।’
विश्व स्वास्थ्य संगठनले एक नर्सले जनरल वार्डमा अधिकतम ६ जनासम्म बिरामी हेर्न सक्ने मापदण्ड निर्धारण गरेको छ । यही नीतिअनुसार नेपाल सरकारले पनि मापदण्ड तय गरेको छ । तर, व्यवाहरमा भने सरकारले नै लागू गरेको छैन । नेपालमा ठूला सरकारी अस्पतालमै एक नर्सले २० देखि ३० जनासम्म बिरामी हेर्नुपर्ने बाध्यताका कारण नर्सले कामको अत्यधिक बोझ खेप्नुपरिरहेको छ । यसका कारण नर्सले बिरामीलाई दिनुपर्ने सेवा पनि खस्किएको अवस्था छ ।

प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्समाथि पनि विभेद भइरहेको बराल बताउँछिन् । उनका अनुसार करारमा ७–८ वर्षसम्म काम गरेका नर्सलाई सञ्चालन गर्ने नर्सिङ निर्देशक तथा इन्चार्जका लागि लोकसेवाको आवश्यकता छ । तर, उनीहरूका लागि लोकसेवा नखुलाइए बताउँदै उनले एउटा संस्था सञ्चालनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण जनशक्ति लोकसेवाको प्रक्रियाबाट चयन गर्नुपर्ने जनाइन् । ‘किन ७ वर्षसम्म लोकसेवा खुलाइएन ?’ उनी प्रश्न गर्छिन्, ‘जब कि, करारमा ६ महिनाभन्दा बढी राख्न नपाउने व्यवस्था छ ।’

सरकारकै मापदण्डअनुरूप स्वास्थ्यसंस्थामा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध गराउने हो भने भन्डै ३४ हजार नर्स सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा मात्रै तत्काल आवश्यक देखिन्छ । तर विडम्बना, एकातिर जनशक्ति अभावमा जनता गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवाबाट वञ्चित छन् भने अर्कातर्फ आधा लाखको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगारीको पीडा खेपिरहेको छ ।

प्रत्यारोपण केन्द्रका निर्देशक कुशल प्रशासक बन्न नसक्दा त्यहाँ कार्यरत कर्मचारी अन्यायमा परेको उनको बुझाइ छ । ‘प्रत्यारोपण केन्द्रका निर्देशक पनि चिकित्सक त हुनुभयो, तर कुशल प्रशासक बन्न सक्नुभएन,’ बराल भन्छिन्, ‘दुई सयभन्दा बढी कर्मचारी करारमा छन्, जसको जिन्दगीमा ठूलो खेलबाड गरिएको छ । कतिपयको लोकसेवा दिन पाउने उमेर कटिसकेको छ । यत्रो वर्षसम्म संस्थाको हितमा काम गर्ने कर्मचारीलाई खाली हात फर्काउन मिल्छ ? उनीहरूमाथि अन्याय भएन ?’

को हुन् बराल ?
स्याङ्जा स्थायी घर भएकी बराल दुई दशकदेखि नर्सिङ पेसामा आबद्ध छिन् । उनले बिपी स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठानमा क्लिनिकल नर्सका रूपमा पेसा सुरु गरेकी थिइन् । उनले पोखरा मणिपाल अस्पतालमा केही समय पेसालाई निरन्तरता दिँदै स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेर पछि नर्सिङ कलेजमा पढाउन थालिन् ।

हाल फिस्टेल नर्सिङ क्याम्पसकी प्राध्यापक हुन् बराल । ११ वर्षसम्म निरन्तर नर्सिङ क्याम्पसमा काम गरेकी बराल हाल नर्सिङ क्षेत्रमा व्याप्त बेथिति, विसंगतिविरुद्ध सुधारको अभियान चलाउन जागिर राजीनामा दिएर लागिपरेकी छिन् । गत मंसिरदेखि धेरै अस्पतालमा पुगेर आफूले नर्सका समस्याबारे आवाज उठाएको बराल बताउँछिन् । ‘ठेक्कापट्टामार्फत समेत नर्स राख्ने चलन सुरु भएको छ । किस्ट मेडिकल कलेज र चितवन मेडिकल कलेज (सिएमसी)ले नर्सलाई ठेक्कापट्टाद्वारा राखेका थिए,’ बराल भन्छिन्, ‘जहाँ ५ हजारमा नर्सहरू आफ्नो श्रम बेचिरहेका थिए । त्यसविरुद्ध हामीले १५ दिन अस्पताल प्रशासनसँग संघर्ष गर्यौँ, १६औँ दिनमा १७ हजारको नियुक्तिपत्र दिलाउन सफल भयौँ ।’

यस्ता घटना ठूला अस्पतालमा अझै पनि विद्यमान राहेको र झन् मौलाउँदै गएको उनको ठम्याइ छ । नेपालमा ८७ हजारको हाराहारीमा नर्सको उत्पादन भए पनि एकतिहाइले पनि सरकारी अस्पतालमा सेवाको अवसर पाएका छैनन् । यद्यपि, सरकारकै मापदण्डअनुरूप स्वास्थ्यसंस्थामा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध गराउने हो भने भन्डै ३४ हजार नर्स सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा मात्रै तत्काल आवश्यक देखिन्छ । तर विडम्बना, एकातिर जनशक्ति अभावमा जनता गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवाबाट वञ्चित छन् भने अर्कातर्फ आधा लाखको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगारीको पीडा खेपिरहेको छ ।

यस्ता छन् बरालका ५ बुँदे माग
१. नेपालमा ८५ हजार नर्सिङ जनशक्ति उत्पादन गरी अव्यवस्थित नर्सिङ सेवालाई विश्व स्वास्थ्य संगठनको नीतिअनुसार नेपाल सरकारले अविलम्ब लागू गर्नुपर्ने ।
२. नेपालमा नर्सहरूलाई उत्पादन गर्ने, उच्च शिक्षासमेतमा भएको हक विभेदलाई हटाई अरु जनशक्तिसरहको शैक्षिक सुविधा, अवसर, तालिम प्रादन गर्नुपर्ने ।
३. नर्सलाई भोकोपेट काम गराई मानसिक, सामाजिक र संवेगात्मक शोषणसहित चरम आर्थिक शोषणको अन्य गरिनुपर्ने ।
४. नर्सको उत्पादनको योजना र उत्पादित जनशक्तिलाई उचित व्यवस्थापन गरी सम्मानजनक सेवा गर्ने सुरक्षासहितको वातावरण सिर्जना गराउने ।
५. शैक्षिक कार्यक्रम र नर्सिङ सेवाको गुणस्तरीयतामा कुनै पनि सम्झौता नगर्ने ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्स र अस्पताल प्रशासनबीच सहमति, अनशन तोडियो, आन्दोलन स्थगित

स्वतः स्थायीलगायतका माग राखेर १० दिनदेखि अनशनरतलगायतका आन्दोलन गरिहेका सहिद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्स र अस्पताल प्रशासनबीच सहमति भएको छ । नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोखरेल, भक्तपुरका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलिप लामिछानेलगायतको रोहभरमा साँझ सहमति भएको हो । सहमति पत्रमा प्रत्यारोपण केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक डा. पुकारचन्द्र श्रेष्ठ र आन्दोलनरत नर्सका तर्फबाट रविता सितिखु, प्रविना कार्की र सजना देउलाले सहमति गरेका छन् ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय भक्तपुरमा १० बुँदे सहमतिपछि अस्पतालमा अनशनरत नर्स दिक्की शेर्पाले अनशन समेत तोडेकी छिन् । बिपी स्मृति अस्पतालमा अनशन र उपचाररत अर्की नर्स गीता बराल भने अनशन तोड्न वाँकी छ । बरालले आफ्ना सबै माग नसमेटिएको भन्दै अनशन तोड्न मानिरहेकी छैनन् ।

सहमति लगतै अस्पताल प्रशासनले विज्ञाप्ति जारीगरी शेर्पाले अनशन तोडेको भन्दै अन्य सम्पूर्ण आन्दोलनरत पक्षलाई काममा फर्किन आग्रह गरेको छ ।
दुई पक्षबीच केन्द्रमा करारमा रहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीलाई स्थायी गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट प्राप्त नियमावलीको आधारमा सुरुमा प्राविधिक तर्फका पदहरुको विज्ञापन गरी परीक्षा सञ्चालन गर्ने सहमित भएको छ । त्यसका लागि अस्पताल प्रशासन तर्फको विज्ञापन तथा परीक्षाको लागि सम्बन्धित नियकालाई अनुरोध गर्ने सहमति भएको छ ।

केन्द्रमा नर्सको दरबन्दी बढाउँन केन्द्रका लागि आवश्यक विभागहरु आइसियु तथा युरोलोजीमा लोक सेवा आयोगको परीक्षा सञ्चालन हुनु अगावै स्थापना गरी सेवा विस्तार गर्न दुबै पक्ष सहमत भएका छन् ।

प्राविधिक तथा प्रशासनिक तर्फको परीक्षामा उमेर लगायत अन्य कुनै कारणले करारमा रहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीले नियुक्ती नपाएमा विस्तारित विभागहरुमा खाईपाई आएको करार नियुक्तीलाई निरन्तरता दिने लगायतका सहमति भएको छ।

 

 

 

 

 

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रबाट १० नर्स पक्राउ

शान्तिपूर्ण धर्नाको तयारीमा रहेका सहिद धर्मभक्त मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका १० नर्सलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । ११ वैशाखदेखि विभिन्न माग राखेर चरणबद्ध आन्दोलनरत नर्सलाई शुक्रबार बिहानै भक्तपुर प्रहरीले पक्राउ गरेको हो ।

लामो समयदेखि धर्नालाई निरन्तरता दिइरहेका नर्सहरू शुक्रबारको धर्नाबारे छलफलमा जुटिरहँदा प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । पक्राउ परेका मध्ये सिर्जना दली, संगीता मास्के, सजना दौलालाई जगाती प्रहरी वृत्तमा राखिएको छ । अन्य सातजना विना खर्बुजा, अनु शाही, कान्ति कुमार, सविना मानन्धर, रविना कुशुना बजु, मीना श्रेष्ठ, रमिता लामालाई भक्तपुर प्रहरी प्रभागमा राखिएको छ ।

अस्पतालमा ५ वर्षभन्दा बढी काम गरेका नर्सलाई स्वतः स्थायी गर्नुपर्ने, अनियमितताको छानबिन गरिनुपर्नेलगायत माग राखेर नर्सहरू पछिल्लोपटक तीन साताभन्दा अघिदेखि आन्दोलनमा छन् ।

अस्पताल प्रशासनको दबाब र प्रभावमा प्रहरीले शान्तिपूर्ण धर्ना बिथोल्न आफूहरूलाई पक्राउ गरिएको आरोप आन्दोलनरत नर्सको छ । उनीहरूले अस्पताल प्रशासन वार्ता र इमानदार पहलबाट समस्या समाधान गर्नभन्दा राज्यशक्तिको दुरूपयोग गरेर आन्दोलन दबाउन लागेको नर्सहरूको आरोप छ ।

अस्पतालकै दुई नर्स डिकी शेर्पा र जिता बराल ८ दिनदेखि आमरण अनशनमा छन् । उनीहरूमा मुटुको चालमा गढबडी, रक्तचापमा कमी, श्वासप्रश्वासमा समस्या र संक्रमणको जोखिम उच्च रहेको चिकित्सकहरूले बताएका छन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्स अनशनको चौथो दिन : अनशनरत दुई नर्सको स्वास्थ्यअवस्था गम्भीर

शुक्रबारदेखि अनशनमा रहेका सहिद धर्मभक्त मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका दुई नर्सको स्वास्थ्यअवस्था बिग्रँदै गएको छ । ४ दिनदेखि प्रत्यारोपण केन्द्रको प्रांगणमा केन्द्रमै कार्यरत डिकी शेर्पा आमरण अनशनमा छिन् भने नर्सिङ संघ नेपालको प्रांगणमा जिता बराल अनशनरत छिन् ।

बराललाई वान्ता हुने, ज्वरो आउने, जाडो भएर कामछुट्नेजस्ता समस्या देखिएपछि आइतबार बिपी स्मृति अस्पताल भर्ना गरिएको थियो । उपचारपछि स्वास्थ्यमा केही सुधार आएपछि बराल पुनः संघको प्रांगणमै आएर बसेकी छिन् ।

केन्द्रका निर्देशक पुकारचन्द्र श्रेष्ठले अनुभव तथा कार्यावधिका आधारमा नभई आफ्नो मान्छे भर्ती गर्ने उद्देश्यले लोकसेवा खुलाएको र नर्सलाई शोषण गर्दै आएका कारण अनशनमा बस्नुपरेको अनशनरत नर्सको भनाइ छ ।

पछिल्लो समय ११ वैशाखदेखि केन्द्रका नर्सहरू विरोधमा उत्रिरहेका छन् । यसअघि उनीहरू कहिले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयबाट त कहिले नर्सिङ संघ नेपालबाट प्रदर्शनका क्रममा प्रकाउ पर्दै आएका थिए ।

पछिल्लो समय ११ वैशाखदेखि केन्द्रका नर्सहरू विरोधमा उत्रिरहेका छन् । यसअघि उनीहरू कहिले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयबाट त कहिले नर्सिङ संघ नेपालबाट प्रदर्शनका क्रममा प्रकाउ पर्दै आएका थिए ।
अनशनरत नर्सको अवस्था बुझ्न तथा समस्या हल गर्न कुनै पनि सम्बन्धित पक्षले चासो नदेखाएको नर्सले बताएका छन् ।

केन्द्रका पुराना कर्मचारीलाई स्वतः स्थायी गर्नुपर्ने, काम र अनुभव हेरेर बढुवा गर्नुपर्ने, आफ्ना मान्छेलाई छानेर राख्नुभन्दा काम गर्दै आएकालाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने, जोखिमभत्ता प्रदान गर्नुपर्ने, माग नर्सको छ । त्यसैगरी, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा हुने सम्मेलनमा नर्सहरूलाई सहभागी हुने मौका दिनुपर्ने, सरकारी अस्पतालमा पाइने सबै सुविधा उपलब्ध गराइनुपर्ने, कर्मचारीको मासिक तलब समयमै दिनुपर्नेलगायत माग उनीहरूको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

सरकारीस्तरमा थप ३४ हजार नर्स आवश्यक, २६ वर्षसम्म बढेन दरबन्दी, के छ मुख्य अस्पतालको अवस्था ?

भनिन्छ, एउटा टेबल मजबुत रूपमा अडिनका लागि यसका चारवटै खुट्टा समान हुनुपर्छ । कुनै एक खुट्टा कमजोर वा असमान भएमा टेबल मजबुत रूपमा खडा हुन सक्दैन । त्यस्तै, अस्पताललाई मजबुद बनाउनका लागि अर्थात् अस्पतालले बिरामीलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवा प्रवाह गर्नका लागि चिकित्सक, नर्स, उपकरण, ल्याब, व्यवस्थापनलगायत पक्षहरू एकअर्कामा अन्तर्निहित हुन्छन् । नेपालमा नर्सिङ बेरोजगारी दिनप्रतिदिन चुलिँदै गई चुनौतीकै रूपमा रहेका समाचारहरू आइरहँदा देशका प्रमुख अस्पतालमा बिरामीको अनुपातमा नर्सको उपलब्धता भने ज्यादै कमजोर अवस्थामा देखिएको छ । देशका ठूला सरकारी अस्पतालहरूले नै आवश्यकता र मापदण्डअनुरूप नर्सको व्यवस्था नगर्दा एकातिर बिरामी गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवाबाट वञ्चित भइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ नर्सिङ बेरोजगारी बढिरहेको छ ।

नेपालमा ०५० सालदेखि नर्सको दरबन्दी थपिएको छैन । २६ वर्षमा देशको जनसंख्या र बिरामीको चाप अत्यधिक भइसक्दा पनि बिरामीको सेवामा खटिने नर्सिङ जनशक्ति भने पुरानै कायम रहँदा स्वास्थ्यसेवाको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष असर पुगेको छ । बिरामीसंख्या मात्र नभई स्वास्थ्य समस्या, स्वास्थ्यसंस्थाका बेडसंख्यालगायत थपिए पनि नर्सिङ जनशक्ति पुरानै हुँदा एक नर्सले मापदण्डको कैयौँ गुना बढी बिरामीको रेखदेखमा खटिनुपर्ने बाध्यता छ । यस्तोमा नर्सले आवश्यकताअनुसार बिरामीको हेरचाह गर्न सकिरहेका छैनन् भने कतिपय अवस्थामा बिरामी र नर्सबीच मनमुटावको समेत अवस्था सिर्जना हुने गरेको छ ।

नेपाल सरकारको स्वास्थ्यसंस्था सञ्चालन तथा स्तरोन्नति मापदण्ड निर्देशिकामा स्पष्ट रूपमा बिरामीको अवस्थाअनुसार नर्स–बिरामी अनुपात तोकिएको छ, जसमा जनरल वार्डमा ५ देखि ६ बिरामीबराबर एक नर्स हुनुपर्ने प्रावधान छ । त्यसैगरी, हाइडिपेन्टिक वार्डमा २ बिरामीबराबर एक नर्स र क्रिटिकल केयरमा एक बिरामीबराबर एक नर्स हुनुपर्छ । त्यस्तै, डेलिभरी गराउने ठाउँमा एक बिरामीबराबर २ जना नर्स र अप्रेसनमा एक बिरामीबराबर ३ जना नर्स हुनुपर्ने मापदण्ड छ ।

तर विडम्बना, नेपालका ठूला सरकारी अस्पतालमै यो मापदण्डअनुसार नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध छैन । सरकारी अस्पतालहरूमा एक नर्सले ५० जनासम्म बिरामीको हेरचाहको जिम्मा लिनुपर्ने अवस्थाबाट नेपालको स्वास्थ्यक्षेत्र गुज्रिरहेको छ । यसले गर्दा नर्समा घेरै कामको बोझ पर्न गइरहेको छ । ‘एक नर्सले ५० जनाभन्दा बढी बिरामी हेर्नुपर्दा कसरी गुणस्तरीय सेवा प्रदान गर्न सकिन्छ ?’ स्वास्थ्यसेवा विभागअन्तर्गतको नर्सिङ महाशाखाप्रमुख रोशनी तुइतुई प्रश्न गर्छिन् ।

‘कुनै पनि बिरामीको अप्रेसन गर्नु मात्र ठूलो कुरा होइन, बिरामी कति छिटो निको हुने भन्ने कुरा अप्रेसनपछिको निरन्तर हेरचाहले निर्भर गर्छ,’ तुइतुई भन्छिन्, ‘नर्सले प्रत्येक पल बिरामीलाई बचाएका हुन्छन् । डाक्टरले अप्रेसन गरेर रोग निकालेको हुन्छ, तर त्यसपछिको हेरचाहको जिम्मेवारी नर्सको हुन्छ ।’

सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा समय–समयमा चिकित्सकलगायत अन्य जनशक्ति थपिँदै आए पनि नर्सिङ जनशक्ति भने नथपिएको तुइतुईको भनाइ छ । ‘वीर अस्पतालकै उदाहरण लिने हो भने केही समयअघि ओएएम सर्भे भएर जनशक्ति बढ्यो, जसअन्तर्गत २७ जना कन्सल्ट्यान्ट चिकित्सक दरबन्दी थपियो । तर, त्यो जनशक्तिलाई सपोर्ट गर्न आवश्यक नर्सिङ दरबन्दी भने एउटा पनि थपिएन,’ तुइतुई भन्छिन्, ‘अस्पतालको स्तरोन्नति गर्ने भनेर स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट प्रस्ताव लगेर मन्त्रिपरिषद्बाट पास हुन्छ । स्तरोन्नति पनि हुन्छ, बेडसंख्या बढ्छ, उपकरण बढ्छन्, तर नर्सिङ जनशक्ति बढ्दैन । यस्तोमा कसरी गुणस्तरीय सेवा प्रदान हुन्छ ?’
गुणस्तरीय नर्सिङ सेवाका लागि नर्सले मात्र काम गरेर नपुग्ने तुइतुईको भनाइ छ । ‘नर्सले दिन–रात नभनी काम गरिहेकै हुन्छन्,’ उनी भन्छिन्, ‘स्वास्थ्यसामग्री तथा उपकरणको राम्रो व्यवस्था, उपकरण मर्मतको व्यवस्थ, सेवाको स्तरोन्नतिसँगै त्यसलाई सपोर्टका रूपमा दक्ष जनशक्ति पनि समानान्तर रूपमा थपिनुपर्छ ।’

२६ वर्षसम्म पनि बढेन नर्सको दरबन्दी
सरकारले ०५० सालमा निर्धारण गरेको दरबन्दीसंख्यामा २६ वर्षपछि आजसम्म पनि वृद्धि गरिएको छैन । नर्सिङ महाशाखाप्रमुख तुइतुई भन्छिन्, ‘सरकारले २६ वर्षसम्म पनि नर्सको दरबन्दी बढाएको छैन, यस्तो अवस्थामा स्वास्थ्यसेवाको पहुँच र गुणस्तरको कल्पना कल्पना मात्र हुन जान्छ ।’
महाशाखाको तथ्यांकअनुसार नर्सको दरबन्दीसंख्याको विश्लेषण गर्दा अनमीको दरबन्दीसंख्या ८ हजार ५ सयको हाराहारीमा छ । त्यसैगरी, स्टाफ नर्सको १ हजार ६ सय, नर्सिङ अधिकृतको १ सय ९, सामुदायिक नर्सिङ अधिकृतको २८, नर्सिङ प्रशासकको २७, प्रमुख नर्सिङ प्रशासकको ५ दरबन्दी रहेको तथ्यांक छ ।

२६ वर्षदेखिको नर्सको दरबन्दीसंख्या
नर्सको पद संख्या
प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह ) ५
नर्सिङ प्रशासक (९–१०औँ तह) २७
सामुदायिक नर्सिङ अधिकृत २८
नर्सिङ अधिकृत १०९
स्टाफ नर्स (७:८:९)औँ तह १६ सय
अनमी ८ हजार ५ सय

नर्सिङमा थप ३४ हजार सरकारी दरबन्दी आवश्यक, जनशक्ति उत्पादन दिनहुँ बढ्दै
काउन्सिलको तथ्यांकअनुसार हाल देशमा पिसिएल पास गरेका नर्सिङ जनशक्ति ५३ हजार २ सय ७८ बजारमा उपलब्ध छ । त्यसैगरी, अनमीको संख्या ३१ हजार ८ सय ६१ छ भने विदेशमा अध्ययन गरेर आएका नर्सको संख्या ८ सय ४२ छ । यसरी हेर्दा देशमा कुल ८५ हजार ९ सय ८१ नर्सिङ जनशक्ति काउन्सिलमा दर्ता भएका छन् । यति ठूलो संख्यामा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध हुँदाहुँदै पनि सरकारी दरबन्दीमा भने आवश्यक संख्याको न्यून संख्यामा मात्र जनशक्ति कार्यरत छन् ।
सरकारी मापदण्डअनुरूप सरकारी स्वास्थ्यसंस्थाहरूमा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध गराउने हो भने थप ३० देखि ३४ हजार नर्स आवश्यक रहेको तुइतुईको भनाइ छ । बिरामीको अनुपातमा नर्स पुर्याउन सकियो भने मात्र गुणस्तरीय सेवा दिन सकिने तुइतुई बताउँछिन् ।
‘कुनै पनि बिरामीको अप्रेसन गर्नु मात्र ठूलो कुरा होइन, बिरामी कति छिटो निको हुने भन्ने कुरा अप्रेसनपछिको निरन्तर हेरचाहले निर्भर गर्छ,’ तुइतुई भन्छिन्, ‘नर्सले प्रत्येक पल बिरामीलाई बचाएका हुन्छन् । डाक्टरले अप्रेसन गरेर रोग निकालेको हुन्छ, तर त्यसपछिको हेरचाहको जिम्मेवारी नर्सको हुन्छ ।’

केन्द्रमातहतका प्रमुख सरकारी अस्पतालमा नर्सिङ दरबन्दीको अवस्था
केन्द्र सरकारमातहात राखिएका प्रमुख सरकारी अस्पतालमा नर्स र बेडसंख्याको तुलना गर्ने हो भने एक नर्सले करिब ५० जनासम्म बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ । केन्द्र सरकारमातहातका उपत्यकामा रहेका प्रमुख अस्पतालमा नर्सको विद्यमान दरबन्दीबारे गरिएको अध्ययनमा यस्तो नतिजा प्राप्त भएको छ–

वीर अस्पताल
देशको सबैभन्दा पुरानो र ठूलो अस्पताल वीरमा हाल ३ सय ८० बेड सञ्चालनमा छन्, जसका लागि स्टाफ नर्स र अनमी गरी जम्मा १ सय ५५ जनाको मात्र दरबन्दी छ । वीरमा बिरामीको अनुपातमा गुणस्तरीय नर्सिङसेवा उपलब्ध गराउन ६ सयकोहाराहारीमा नर्सको आवश्यकता पर्ने देखिन्छ । वीरमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह)को दरबन्दी १ र नर्सिङ प्रशासक (९:१० औँ तह)को दरबन्दी २ छन् । त्यसैगरी, नर्सिङ अधिकृत १८ दरबन्दीमध्ये २ वटा रिक्त छन् ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पताल, टेकु
टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पतालमा हाल सय बेड सञ्चालनमा छन् । अस्पतालमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह)को १ र नसिङ प्रशासको १ दरबन्दी छन् । त्यस्तै, नर्सिङ अधिकृतको २ दरबन्दीमा १ जना मात्र कार्यरत छन् । त्यसैगरी, स्टाफ नर्स र अनमी गरेर ४७ जनाको दरबन्दी छ ।

कान्ति बाल अस्पताल
सरकारीस्तरमा सञ्चालित मुलुकको एक मात्र बाल अस्पताल कान्तिमा हाल ३ सय १ बेड सञ्चालनमा छन् । अस्पतालले ३ सय ६५ बेडसम्म सञ्चालन गरेकोमा जनशक्ति अभावका कारण बेडसंख्या घटाउँदै लगेको छ भने बिरामीको चाप भने बढ्दोक्रममा छ ।
अस्पतालमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक र नर्सिङ प्रशासकका एक–एक दरबन्दी छन् । त्यसैगरी, नर्सिङ अधिकृतको ५ वटा दरबन्दी छन् । स्टाफ नर्सको १ सय ८४ दरबन्दी रहेकोमा १० वटा रिक्त छन् । अस्पतालमा ४ जना अनमी दरबन्दीमा कार्यरत छन् ।

मानसिक अस्पताल, पाटन
सरकारीस्तरमा सञ्चालित मुलुकको एक मात्र मानसिक अस्पतालमा हाल ५० बेड सञ्चालनमा छन् । बिरामीको चापलाई हेर्दा २ सयभन्दा बढी बेड आवश्यक रहेको अस्पतालले जनाउँदै आएको छ । पटक–पटक स्वास्थ्य मन्त्रालयसँग बेडसंख्या बढाउन माग गर्दा पनि वास्ता नगरेको अस्पतालले जनाएको छ । अस्पतालमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह)को १ दरबन्दी रहेकोमा रिक्त छ । नर्सिङ प्रशासकको दरबन्दीमा एकजना कार्यरत छन् भने नर्सिङ अधिकृतको २ दरबन्दीमध्ये एउटा रिक्त छ । त्यसैगरी, स्टाफ नर्समा ६ जनाको दरबन्दी रहेकोमा १ दरबन्दी रिक्त छ । अस्पतालमा ६ जना अनमी दरबन्दीमा कार्यरत छन् ।

परोपकार प्रसूतिगृह, थापाथली
परोपकार प्रसूतिगृहले हाल ३ सय ८५ बेडमार्फत बिरामीलाई सेवा दिँदै आएको छ । अस्पतालमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक र नर्सिङ प्रशासकका एक–एक दरबन्दी छन्, जुन दुवै रिक्त छन् । त्यसैगरी, एकजना नर्सिङ अधिकृत दरबन्दीमा कार्यरत छन् । स्टाफ नर्सका २२ दरबन्दीमध्ये २ वटा रिक्त छन् । अनमीतर्फ भने ५ जना दरबन्दीमा कार्यरत छन् ।

नरदेवी आयुर्वेद चिकित्सालय
मुलको आयुर्वेदिक उपचारको केन्द्रका रूपमा रहेको नरदेवी आयुर्वेद चिकित्सालयमा २ सयको हाराहारीमा बेड सञ्चालनमा छन् । अस्पतालमा नर्सिङ अधिकृत (७:८औँ तह )को दरबन्दीमा एकजना कार्यरत छन् । त्यसैगरी, स्टाफ नर्सतर्फका १६ दरबन्दीमध्ये २ वटा रिक्त छन् ।

राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर
देशको एक मात्र ट्र«मा सेन्टर राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरमा २ सय बेड सञ्चालनमा छन् । सेन्टरमा प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह)को दरबन्दी छैन । नर्सिङ प्रशासकको १ दरबन्दी छ भने नर्सिङ अधिकृततर्फ ६ जना दरबन्दी रहेकोमा ४ जना मात्र कार्यरत छन् । त्यस्तै, सेन्टरमा १ सय ३० स्टाफ नर्सले दरबन्दीमा रही सेवा दिइरहेका छन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै