कोरोना जितेका नर्स दम्पतीलाई छिमेकीको स्वागत

 

 

बाँकेमा कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट निको भएर शनिबार फ्रन्टलाइटर संक्रमितहरू डिस्चार्ज भएका छन्। कोरोना जित्नेमा पत्रकार, नर्स र प्रहरी छन्।

सुशील कोइराला प्रखर क्यान्सर अस्पताल खजुराको आइसोलेसन वार्डमा रहेका नेपालगन्जका २ र नरैनापुर गाउँपालिका–२ जना डिस्चार्ज भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेले जनाएको छ।

नरैनापुरको कालाफाँटा प्रहरी चौकीमा कार्यरत गुल्मीका प्रहरी पनि कोरानामुक्त भएका छन्। नरैनापुरकै अर्की एक महिला पनि कोरोना संक्रमण जितेर घर फर्किएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेका कोरोना फोकल पर्सन नरेश श्रेष्ठले जानकारी गराए।

शनिबार कोरोना संक्रमणलाई जितेर फर्किएकामध्ये नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–२ का नर्स र पत्रकार जोडी समेत घर फर्किएका छन्। उनीहरू दम्पती हुन् ।

उनीहरू सबै १५ देखि १७ औं दिनको अवधिमा डिस्चार्ज भएका हुन्। बाँकेमा हालसम्म ४५ जना निको भएर डिस्चार्ज भएका छन्। कुल संक्रमित संख्या २ सय ६७ पुग्दा एकजनाको भने मृत्यु भइसकेको छ।

शनिबार कोरोना संक्रमणलाई जितेर फर्किएकामध्ये नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–२ का नर्स र पत्रकार जोडी समेत घर फर्किएका छन्। उनीहरू दम्पती हुन् ।

नर्सिङ संघ बाँकेकी अध्यक्ष लक्ष्मी केसी र उनका श्रीमान पत्रकार मेघराज ओली झन्डै दुई सातापछि कोरोना जितेर घर फर्किएका छन्। अस्पतालमा स्वागत गर्न खजुरा गाउँपालिकाका अध्यक्ष किस्मत कक्षपति, नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख उमा थापामगरलगायतका पदाधिकारी अस्पताल पुगेका थिए।

उच्च मनोबल र स्वास्थ्य आचरणमा ध्यान दिएका कारण कोरोनाबाट मुक्ति पाएको उनीहरूको प्रतिक्रिया थियो। यस अवधिमा सहानुभूति प्रकट गर्नेप्रति दुवैले धन्यवाद दिए ।

अरु दिनजस्तै नर्स केसी खजुरा गाउँपालिकाबाट काम गरेर घर फर्किएकी थिइन्। उनी खजुरा गाउँपालिकाकी स्वास्थ्य शाखा उपप्रमुख हुन्। संक्रमण भएको थाहा हुँदासम्म कोरोनाविरुद्ध गाउँपालिकाले चलाएका हरेक अभियानमा फिल्डमा खटिएर उनले सक्रियतापूर्वक काम गरेकी थिइन्।

कोरोनाविरुद्धको अभियानसँगै सामाजिक मनोचिकित्सासँग सम्बन्धित जनचेतना फैलाउन आवश्यक भएको उनीहरूको भनाइ छ। समाजमा संक्रमितलाई हेर्ने दृष्टिकोण समेत फरक पाइएकाले त्यो फेर्नुपर्ने पत्रकार ओलीको बुझाइ छ। उनले कोरोना संक्रमणसँग लडिरहेको अवस्थामै अस्पतालको बेडबाट समेत विभिन्न सचेतनामूलक सन्देशमार्फत नागरिकलाई सचेत गराइरहेका थिए।

खजुराको उढरापुरमा एकजना संक्रमण देखिएपछि उनीसहित अन्य स्वास्थ्यकर्मीको स्वाब परीक्षण गरिएको थियो। त्यसमा अरुको नेगेटिभ आए पनि केसीको पोजिटिभ आएको थियो। लगत्तै परिवारका सदस्यको पनि परीक्षण गरिएको हो।

त्यसमा छोराछोरीको नेगेटिभ र श्रीमानको पोजिटिभ देखियो। श्रीमान नेपालगन्जका अग्रज पत्रकार हुन्। उनले दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि पत्रकारिता गर्दै आएका छन्। संक्रमण देखिनेबित्तिकै दुवैलाई खजुरास्थित कोरोना विशेष अस्पतालमा आइसोलेट गरिएको थियो।

कोरोनाविरुद्धको अभियानसँगै सामाजिक मनोचिकित्सासँग सम्बन्धित जनचेतना फैलाउन आवश्यक भएको उनीहरूको भनाइ छ। समाजमा संक्रमितलाई हेर्ने दृष्टिकोण समेत फरक पाइएकाले त्यो फेर्नुपर्ने पत्रकार ओलीको बुझाइ छ। उनले कोरोना संक्रमणसँग लडिरहेको अवस्थामै अस्पतालको बेडबाट समेत विभिन्न सचेतनामूलक सन्देशमार्फत नागरिकलाई सचेत गराइरहेका थिए।

शनिबार बिहान दोस्रो रिपोर्ट नेगेटिभ आउनेबित्तिकै अस्पतालकै बेडबाट पत्रकार ओलीले सबैलाई हौसला बढाउँदै उच्च मनोबलले कोरोना जित्न सकिने बताए।

‘कोरोना पोजेटिभपछि हस्पिटलको आइसोलेसन कक्षमा लामो समयदेखि बस्दा जतिसुकै पीडा भए पनि आज दोस्रो रिपोर्ट हामी दुवै जनाको नेगेटिभ आयो’ भनेर फेसबुकमा पोस्ट गरेका थिए। उनले पोस्टमा लेखेका छन्, ‘कोभिड–१९ लाई परास्तसँगै आज नै डिस्चार्ज हुने जानकारी पाउँदा हामी अत्यन्तै हर्षित भएका छौं। देश र दुनियाँका हरेक मानवलाई आतंकित पारिरहेको कोरोनालाई वीर नेपालीका सन्तानको उच्च मनोबलले पराजित गरेरै छाड्छ।’

‘त्यसैले मानिसमा छाएको मनोवैज्ञानिक आतंक चिर्ने अभियानमा जुटौं, कोभिड–१९ लाई हामी वीरका सन्तानले जित्छौं जित्छौं। यो दुनियाँलाई आतंकित बनाइरहेको कोभिडको संक्रमणमा परेपछि हाम्रो स्वास्थ्य अवस्थालाई मध्यनजर गरी हामीलाई सम्झनुहुने अनि शुभेच्छा प्रकट गर्नुहुने घरपरिवार, आफन्तजन, आमाबुवा, दाजुभाइ, दिदीबहिनी तथा सबै शुभेच्छुकजनप्रति धेरैभन्दा धेरै आभार र कृतज्ञता प्रकट गर्दछौं’ भनेर लेखेका थिए।

पत्रकार र नर्स दम्पती अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएर घर आँउदा छिमेकीले समेत भव्य स्वागत गरेका छन् भने सामाजिक सञ्जालमा बधाई दिनेको ओइरो लागेको छ। अन्य ठाउँमा कोरोना संक्रमितमाथि भेद्‌भाव भइरहेको समयमा उनीहरूलाई गरिएको स्वागतले समाजमा सकरात्मक सन्देश प्रभाव गरेको छ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

कोरोनाले विश्वभर ६ सय नर्सको मृत्यु, तथ्यांक खोज्दै आइसिएन

कोरोना भाइरस संक्रमणको महामारीसँग जुध्न अग्रपंक्तिमा खटिएका विश्वभरका करिब ६ सय नर्सको मृत्यु भएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ काउन्सिलका अनुसार जुन ३ सम्म भाइरसको महामारीसँग लडिरहेका ६ सय नर्सले कोरोनाका कारण ज्यान गुमाएका छन् भने २ लाख ३० हजार जना संक्रमित रहेका छन्।

कोरोना भाइरसको महामारीमा परेर ज्यान गुमाउने स्वास्थ्यकर्मीको यकिन तथ्यांक नभए पनि विभिन्न सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित सूचनाका आधारमा विश्वभर २ लाख ३० हजार स्वास्थ्यकर्मी तथा स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित कर्मचारी संक्रमित भएका छन् भने ६ सयको ज्यान गएको अनुमान अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ काउन्सिल (आइसीएन) को छ।

नर्सिङ काउन्सिलका सिइओ हवार्ड क्याटनले विगत केही सातादेखि आफू कोरोना भाइरसका कारण ज्यान गुमाउने नर्स तथा स्वास्थ्यकर्मीको तथ्यांक संकलन गरिरहेको बताए । उनले अहिलेसम्म ६ सयको मृत्यु र २ लाख ३० हजार संक्रमित भएको तथ्यांक आफूले फेला परेको जानकारी दिएका छन्।

‘हामी कोरोनाका कारण मृत्यु र संक्रमित स्वास्थ्यकर्मीको तथ्यांक खोजिरहेका छौं। सबै देशलाई यो आवश्यक पनि छ। सबै देशसँग तथ्यांक मागिरहेका छौं, यसमा स्वास्थयकर्मीको मनोवैज्ञानिक, शारीरिक तथा यौनजन्य घटना पनि समावेश गरिन्छ,’ क्याटनले भनेका छन्।

नर्सिङ काउन्सिलका सिइओ हवार्ड क्याटनले विगत केही सातादेखि आफू कोरोना भाइरसका कारण ज्यान गुमाउने नर्स तथा स्वास्थ्यकर्मीको तथ्यांक संकलन गरिरहेको बताए । उनले अहिलेसम्म ६ सयको मृत्यु र २ लाख ३० हजार संक्रमित भएको तथ्यांक आफूले फेला परेको जानकारी दिएका छन्।

‘यो तथ्यांकबिना कसैलाई पनि कोरोना महामारीको लगत तथा शक्ति थाहा हुँदैन,’ उनले भनेका छन्, ‘यो तथ्यांकले हामीलार्ई भविष्यमा आउने अन्य महामारीसँग लड्न सक्षम बनाउने छ।’

कोरोना भाइरसले सर्वसाधारणका साथै महामारीमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा नर्सको समेत ज्यान लिइरहेका तथ्य र तथ्यांकको अभावमा भावी रणनीति तयार गर्न समस्या भएको भन्दै सिइओले महामारीको आँकलन तथा पूर्ण तयारी नभएकाले समस्या हुनुका साथै धेरै स्वास्थ्यकर्मी संक्रमित भएर ज्यान गुमाउनुपरेको बताएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ काउन्सिलको विश्लेषणअनुसार विश्वभर कोरोना भाइरसका संक्रमितमध्ये ७ प्रतिशत स्वास्थ्यकर्मी (नर्स, डाक्टर) तथा स्वास्थ्य सेवासँग निकट रहेका व्यक्तिहरू रहेको छ। त्यसअनुसार स्वास्थ्यकर्मीहरू उच्च जोखिममा रहेको देखाएको छ।

काउन्सिलले विश्वभरका ६० लाख बढी संक्रमितलाई ४ लाख ५० हजार स्वास्थ्यकर्मीले स्याहार तथा उपचार गरिरहेको जनाएको छ। संक्रमितको उपचारमा खटिँदा उनीहरूसमेत उच्च जोखिममा छन्।

कोरोना भाइरसको संक्रमित अनुपातमा देशअनुसार भिन्नता भए पनि धेरै देशले भाइरसबाट ज्यान गुमाउने तथा संक्रमितको तथ्यांक नै नराख्दा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा भाइरसप्रति चुनौती थपिँदै गएको र यसले जोखिम मोल्न बाध्य भएको काउन्सिलको भनाइ छ।

यो तथ्यांक आंशिक र प्रारम्भिक भए पनि यसबाट धेरै पाठ सिक्न सकिने भन्दै सिइओ क्याटनले सबै देशलाई तथ्य तथ्यांक राख्न अनि सहकार्य र समन्वय गरिरहेको भनेका छन्। यो रिपोर्टले स्वास्थ्यसेवासँग सम्बन्धित समस्याबारे सबैलाई सचेत रहन आग्रह गर्नुका साथै सिंगापुरमा १ प्रतिशत र आयरल्यान्डमा ३० प्रतिशतले संक्रमण दर र मृत्युदरको फरकबारे जानकारी दिने जनाएको छ।

काउन्सिलले जर्मनी तथा स्पेनजस्ता मुलुकमा देखिएको संक्रमित र मृत्यु संख्याबीचको फरकमा योगदान दिई कोरोना भाइरसको रोकथाम तथा नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने, ल्याटिन अमेरिकी देशहरूमा स्वास्थ्यकर्मीको उच्च मृत्युदरको कारण पत्ता लगाउन र अस्पताल तथा स्वास्थ्य स्याहार केन्द्रमा फरक संक्रमणको दरबारे जानकारी पाउन महत्वपूर्ण हुने बताएको छ।

‘अहिलेको विषम परिस्थितिमा नर्सिङ पेशा सबैभन्दा खतरनाक तथा चुनौतीपूर्ण पेशा हो। कोरोना भाइरसका कारण मृत्यु तथा संक्रमित भएका स्वास्थ्यकर्मीको तथ्यांक संकलन गरी वास्तविकता बाहिर ल्याए भविष्यमा आउने महामारी तथा अन्य संक्रामक रोगसँग लड्न सजिलो हुनेछ, जुन स्वास्थ्यकर्र्मी बचाउने सम्बन्धमा महत्वपूर्ण सावित हुनेछ,’ अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ काउन्सिलका सिइओ क्याटनले ठम्याइ छ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

आइसोलेसनको बेडमा रिपोर्ट कुर्दै एउटी नर्स

संक्रमणले नछोएको भए यतिबेला उनी क्वारेन्टाइनमा रहेकाहरूको स्वास्थ्य चेकजाँचमा व्यस्त हुन्थिन्।

गाउँमा रहेका क्वारेन्टाइन, धेरैजसो भारतबाट आएकाहरूको स्वास्थ्य परीक्षण, स्वास्थ्य जनचेतनाका लागि घर–घर पुग्दा संक्रमण हुनसक्छ भन्नेमा चनाखो थिइन् तर कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमणले उनलाई पनि छोयो।

यिनी हुन्, बाँके खजुरा गाउँपालिकाकी नर्स। उनी सोही गाउँपालिकाकी स्वास्थ्य शाखा सह–संयोजक पनि हुन्।

अहिले उनको दैनिकी फेरिएको छ।

सुशील कोइराला प्रखर क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेसनमा रहेकी उनी दैनिक दुई घण्टा व्यायाम गर्छिन्। ध्यान गर्छिन्। खाना खाएर छोराछोरीसँग भिडियोकलमार्फत गफिन्छन्।

उनीहरूलाई सम्झाइबुझाइ गर्छिन्। वृद्ध रहेका आमाबुबासँग पनि बारम्बार फोन सम्पर्क गरिरन्छिन्। ‘स्वस्थ भएर छिटै घर फर्कने’ बताइरन्छिन्।

सुशील कोइराला प्रखर क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेसनमा रहेकी उनी दैनिक दुई घण्टा व्यायाम गर्छिन्। ध्यान गर्छिन्। खाना खाएर छोराछोरीसँग भिडियोकलमार्फत गफिन्छन्।

जेठ ८ मा उनलाई कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको हो। तर कहाँबाट कसरी स-यो उनी आफैंलाई थाहा छैन।

उनलाई भारत तथा विदेशबाट आएका नागरिकको स्वास्थ्य परीक्षण, क्वारेन्टाइनमा रहेकाको चेकजाँचका साथै समुदायमा पनि गइरहनुपर्ने भएकाले त्यतैबाट सरेको आशंका भने छ।

‘सर्वसाधारणको सेवा गर्ने प्रतिवद्धतासहित स्वास्थ्य क्षेत्रमा लागेकाले नागरिकको ज्यान जोगाउनु स्वास्थ्यकर्मीको कर्तव्य तथा दायित्व हो,’ उनले भनिन्, ‘सेवा गर्ने कसम खाएर आएका छौं, जिम्मेवारीबाट भाग्न मिलेन।’

अस्पतालभन्दा गाउँघर तथा समाजमा कोेरोना भाइरस संक्रमणको जोखिम बढी छ। ‘संक्रमण जहाँ जतिबेला पनि हुनसक्छ भन्ने त लाग्थ्यो, तर सचेत हुँदाहुदै पनि संक्रमित भइयो,’ उनले सुनाइन्।

कोरोना लाग्दैमा कसैको ज्यान जाँदैन। तर भाइरस संक्रमित व्यक्तिलाई समाजले भने हेयका दृष्टिले हेरिदिँदा भने उनको मन अमिलो भएको छ। ‘हामीजस्ता स्वास्थ्यकर्मीलाई हेर्ने नजर त फरक छ भने सर्वसाधारणलाई कति गाह्रो हुन्छ होला,’ ४२ वर्षीया नर्सको गुनासो थियो।

‘भाइरसको संक्रमण जोसुकैलाई पनि हुनसक्छ, तर संक्रमित भएपछि सबैले फरक दृष्टिले हेर्दा रहेछन्,’ उनी भन्छिन्, ‘संक्रमण भएदेखि मैले अनुभव गरेको तीतो सत्य यही हो, संक्रमितलाई हेर्ने नजर फरक छ। यसले सामाजिक संरचना नै खलबल्लिन्छ।’

‘रिपोर्ट नेगेटिभ आओस् भनी भगवान्सँग प्राथना गरेकी छु। घर गएर छिट्टै छोराछोरी, आमाबा भेट्नु छ अनि सर्वसाधारणको सेवामा फर्किनु छ। हे भगवान्, रिपोर्ट नेगेटिभ आओस्,’ उनले आफ्नो भावना सुनाइन्।

अस्पताल जाने बाटोमै माइती पर्ने भए पनि उनले आफूमा संक्रमण देखिनुपूर्व नै आमाबुबालाई भेट्न छाडेकी थिइन्। आमाबाबु वृद्ध भएकाले जोखिम बढ्नसक्ने भन्दै उनी त्यही बाटोमा दिनको चार–पाँच पटक हिँडे पनि हात हल्लाएर आउने जाने गर्थिन्।

‘बूढा आमाबालाई समस्या हुनसक्छ भनेर बाटोमै माइतीघर हुँदा पनि गइन्। आउँदा जाँदा सधैं हात हल्लाएर हिँडथें। म गाडीबाट हात हल्लाउँथे, बाआमा कहिले आँगन र कहिले छतमा हुनुहुन्थ्यो,’ उनले स्मरण गराइन्।

‘जति सचेत र सतर्क रहन खोजे पनि भाइरसकोे संक्रमण देखियो नै। सुरुमा अलि कस्तो कस्तो लागिरहेको थियो। पछि विस्तारै सम्हालिएँ। अरुलाई सम्झाउन र आफू सम्हालिन फरक रहेछ भन्ने अनुभव गरें,’ आइसोलेसनमा रिपोर्टको प्रतीक्षामा रहेकी उनले सुनाइन्।

संक्रमण देखिएको दुई दिनसम्म उनीसहित घर, माइती, नातेदार सबैतिर चासो, चिन्ता र तनाव बढेको थियो। तर अहिले सबैले सामान्य लिइरहेका छन्।

नर्समा कोरोना संक्रमण देखिएपछि घरका सबैको स्वास्थ्य परीक्षण गरिएको थियो। त्यसका उनका श्रीमानलाई भने पोजेटिभ देखियो। उनलाई जेठ ८ मा संक्रमण पुष्टि हुँदा उनका श्रीमानलाई जेठ १३ मा पोजेटिभ देखिएको थियो।

बाँकेमा भारत तथा विदेशबाट आएकाबाट कोरोनाको जोखिम बढाएको संक्रमित उनको बुझाइ छ। भन्छिन्, ‘पहिले अवस्था सामान्य थियो तब सीमानाकाबाट सर्वसाधारण भित्रिन थाले। संक्रमणको दर बढ्यो।’

श्रीमानमा पोजेटिभ देखिए पनि छोराछोरीमा नदेखिएकाले उनी खुसी देखिइन्।

अहिले श्रीमान र उनी एउटै क्याबिनमा उपचाररत छन्।

आज मंगलबार उनीहरूको परीक्षण रिपोर्ट आउँदै छ। उनलाई विश्वास छ रिपोर्ट नेगेटिभ आउँछ।

‘रिपोर्ट नेगेटिभ आओस् भनी भगवान्सँग प्राथना गरेकी छु। घर गएर छिट्टै छोराछोरी, आमाबा भेट्नु छ अनि सर्वसाधारणको सेवामा फर्किनु छ। हे भगवान्, रिपोर्ट नेगेटिभ आओस्,’ उनले आफ्नो भावना सुनाइन्।

कोरोना भाइरसका कारण सर्वसाधारण त्रसित र भयभित हुनु स्वाभाविक भए पनि स्वास्थ्यकर्मी नै मनोवैज्ञानिक त्रासमा रहनुपरेको उनले बताइन्। स्वास्थ्यकर्मीले भाइरसप्रतिको मनोवैज्ञानिक त्रास नहटाएसम्म काम गर्न गाह्रो हुने उनको बुझाइ छ।

स्वास्थ्यकर्मीले उच्च मनोवलसाथ आफ्नो कर्तव्य र दायित्व निर्वाह गर्नुपर्ने उनको बुझाइ छ। उनले सामाजिक दुरी कायम गरी सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्ने र भाइरससम्बन्धी चेतता फैलाउने कामलाई तीव्रता सरकारलाई सुझाइन्।

कोरोना भाइरसको महामारीसँग लड््न अग्रपंक्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीका लागि व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री (पिपिई), एन९५ मास्क, स्यानिटाइजर लगायतका सामग्रीको व्यवस्थापन गरी उनीहरूको मनोबल उच्च राखेर काम गर्न प्रेरित गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ।

कोरोना महामारीविरुद्ध लड्न स्वास्थ्यकर्मी, सर्वसाधारण र सरकार सबै संयमित भई हातेमालो गर्दै अघि बढ्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

आइसियु नर्सले पनि तलब पाएनन्, क्रिटिकल केयर नर्स संघको अपत्ति

कोभिड–१९ उपचारमा अग्रमोर्चामा खटिएका नर्सलाई नै तलब नदिइएको र कामबाट निकालिको भन्दै सघन उपचारका काम गर्ने नर्सहरुको संस्था क्रिटिकल केयर नर्सेस एशोसियासन अफ नेपालले ले आपत्ति जनाएको छ ।

एशोसियासनका तर्फबाट अध्यक्ष लक्ष्मी केसी र महासचिव कविता सिटौलाले संयुक्त रुपमा विज्ञाप्ति जारी गरेर महामारीको अवस्थामा गरिएको यस्तो कार्यको घोर भत्र्सना गरिएको छ ।

विज्ञाप्तिमा कुन/कुन संस्थाले नर्सेसलाई निकालेको भन्ने खुलाइएको छैन् । ‘महामारीमा फ्रन्टाइनमा काम गर्ने नर्सको पारिश्रमिक नदिने र कामबाट निकाल्ने कार्य भइरहेको’ विज्ञाप्तिमा उल्लेख छ ।

अस्पतालका आइसियु र अग्रपंतीमा काम गर्ने नर्स तथा स्वास्थ्यकर्मीलाई पारिश्रमिक नदिने र कामबाट निकाल्ने कामप्रति आपत्ति जनाउँदै त्यस्ता कार्यको अनुगमनगरी नियन्त्रण गर्नसमेत संघले माग गरेको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

‘संक्रमित भएर के भाे, नर्स हुँ सँगैका संक्रमितकाे पनि सेवा गर्छु’

कोसी (कोभिड १९) अस्पतालमा हाल ३५ जना कोरोना भाइरस संक्रमित उपचार भइरहेको छ । तीमध्य धनकुटा अस्पतालका २ नर्स सहित ७ जना स्वास्थ्यकर्मीको पनि उपचाररत छन्।

जेठ ४ गते गरिएको विपि कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा स्वाब परीक्षणका क्रममा एकजना नर्समा पनि कोरोना संक्रमण देखियो। धनकुटा अस्पतालमा कार्यरत ती नर्समा कोरोना देखिएकै भोलिपल्ट अर्थात ५ गते गरिएको स्वाब परीक्षणमा अस्पतालका कर्मचारी र अन्य एक गरी ७ जनामा कोरोना पोजेटिभ देखियो।

कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गर्दा संक्रमित सबै नर्सको सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरू रहेको पुष्टि भयो। यतिबेला सबै संक्रमितको उपचारमै संक्रमित नर्स नै तल्लिन छन्।

मोरङ घर भएकी सुब्बा १४ वर्षदेखि नर्सिङ पेसामा आवद्ध छन्। उनका श्रीमान् इन्द्रपुर हेल्थपोस्टमा कार्यरत छन्। ‘सातवर्षे सानो छोरा मसँगै बसेको छ। तर, उसलाई कोरोना संक्रमण देखिएको छैन। त्यो राम्रो पक्ष हो,’ उनी भन्छिन्।

संक्रमण कसरी देखियो थाहा छैन

स्वास्थ्यकर्मीमा पनि कोरोना पोजेटिभ देखिएको समाचार जताजतै फैलिएको थियो। कोरोनाको आशंकामा नर्स शिला सुब्बाले परीक्षण गरिन्। जेठ २ मा स्वाब लिइयो, दुई दिनपछि रिपोर्ट आयो। तर, रिपोर्ट सुनेपछि उनी छाँगाबाट खसेजस्तै भइन्। कोरोना संक्रमण कसरी देखियो भन्ने आफू अनविज्ञ रहेको सुब्बा बताउँछिन्।

‘हामी जति पनि संक्रमित रहेका छौं। जिल्ला बाहिर गएको कुनै ट्राभल हिस्ट्री पनि रहेको छैन,’ सुब्बाले भनिन्, ‘अस्पतालमा ड्युटी गर्ने र क्वाटरमा बस्ने दिनचर्या रहेको थियो।’

उनी धनकुटा अस्पतालको बहिरंगकी विभाग इन्चार्ज समेत हुन्। संक्रमण देखिपछि सुब्बा आइसोलेसन रहिन्। उनीसँग सम्पर्कमा आएका सबैको परीक्षण गरियो। परीक्षण गर्दा उनी सँगै काम गर्ने एक नर्स, आकस्मिक कक्षका दुई स्टाफ, २ सुरक्षाकर्मी र एक स्टाफको श्रीमान्मा कोरोना संक्रमण भएको पुष्टि भयो।

बहिरंगको विभाग इन्चार्ज सम्हालेकी सुब्बाको ड्युटी १०–५ थियो। बहिरंग विभाबाट दिने सेवाको व्यवस्थापनमा उनी बढी सक्रिय हुन्थिन्। बिरामीको हेरचाह, प्रसूति, गर्भपतन, शल्यक्रिया जस्ता सेवामा प्रत्यक्ष संलग्न हुँदै आएको उनले बताइन्।

मोरङ घर भएकी सुब्बा १४ वर्षदेखि नर्सिङ पेसामा आवद्ध छन्। उनका श्रीमान् इन्द्रपुर हेल्थपोस्टमा कार्यरत छन्। ‘सातवर्षे सानो छोरा मसँगै बसेको छ। तर, उसलाई कोरोना संक्रमण देखिएको छैन। त्यो राम्रो पक्ष हो,’ उनी भन्छिन्।

उनी संक्रमित भएर पनि अन्य संक्रमितको हेरचाहमा खटिरहेकी छन्। नर्स सुब्बा वैशाख ५ देखि कोसी (कोभिड–१९) अस्पतालको आइसोलेसन वार्डमा रहेकी छन्। आफू संक्रमित भए पनि अन्य संक्रमितको हेरचाहमा तल्लीन रहनुमा उनलाई गर्व छ।

‘नर्सिङ पेसा अँगालेको कारण मेरो कर्तव्य बिरामीलाई सेवा दिनु नै हुन्छ,’ उनले सुनाइन्, ‘हामीले आफूले अरु संक्रमितलाई भित्रबाट दिनसक्ने सेवा दिइरहेका हुन्छौं।’

अस्पतालमा रहेका प्रायजसो सबै संक्रमितको अवस्था सामान्य नै छ। तर, एकजनाको स्वास्थ्य अवस्थामा केही समस्या आएको सुब्बाले बताइन्।

‘संक्रमितलाई निमोनियाको समस्या देखिएको छ। उसलाई समयमा औषधी दिने, सुईं दिने लगायतका हेरचाह सबै गर्ने गरेका छौं। आफ्नो कर्तव्यबाट टाढा हुन पनि भएन नि।’

संक्रमितको सम्पर्कमा आउने मानिसलाई संक्रमण हुने जोखिम धेरै हुन्छ। अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीलाई थप जोखिम नहोस् भन्नका लागि सकेसम्म र मिल्ने सेवा भित्रबाट आफूहरूले दिने गरेको नर्स सुब्बाको भनाइ छ।

‘हामी त संक्रमित छाै‌ं। अरु स्वास्थ्यकर्मीलाई किन थप जोखिममा पार्ने,’ उनी भन्छिन्, ‘बिरामीको अवस्था हेरेर डाक्टर तथा अरु नर्स साथीसँग समन्वय गरिरहेका हुन्छाै‌ं।’

‘हामी त संक्रमित छाै‌ं। अरु स्वास्थ्यकर्मीलाई किन थप जोखिममा पार्ने,’ उनी भन्छिन्, ‘बिरामीको अवस्था हेरेर डाक्टर तथा अरु नर्स साथीसँग समन्वय गरिरहेका हुन्छाै‌ं।’

उनी बिरामीको हेरचाह मात्र गर्दिनन्। संक्रमितको मनोबल उच्च राख्नका लागि हौसला पनि दिँदै आएकी छन्। संक्रमितलाई एक्लोपन महसुस नहोस् भनेर दैनिक तालिका व्यवस्थापन गर्दै आएको उनले सुनाइन्। ‘धेरै संक्रमित डराएर आउनुभएको हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘हामीले उहाँहरूलाई हौसला दिएर मनोबल उच्च राख्ने काम गर्दै आएका छौं।’

अस्पताल व्यवस्थापन धेरै राम्रो

कोसी (कोभिड–१९) अस्पतालले संक्रमितको हेरचाहका लागि राम्रो व्यवस्थापन गर्दै आएका छ। संक्रमितलाई समय–समयमा खानाको व्यवस्था गर्ने गरेको छ।

‘खाना–खाजामा पौष्टिक आहारको व्यवस्था छ,’ सुब्बाले भनिन्, ‘हाम्रा स–साना आवश्यकता पनि अस्पताल व्यवस्थापनले पूरा गरिदिएको छ।’

संक्रमितलाई हेर्ने नजर बदलियोस्

कोरोना भाइरसको संक्रमणले कसैलाई पनि नछाड्ने हुँदा सबैले सावधानी अपनाउनुपर्ने सुब्बाको भनाइ छ। तर संक्रमितलाई अझै पनि समाजले हेर्ने दृष्टिकोण फरकमा उनको चित्तदुखाइ छ।

उनी भन्छिन्, ‘भाइरस आफैंले सारेको हुँदैनन्। यसमा संक्रमितको दोष के हुन्छ र? संक्रमित व्यक्ति रोगी त हुँदैनन्, केही समयपछि उनीहरू पनि सामान्य मानिसजस्तै हुन्छन्।’

समाजले स्वास्थ्यकर्मी तथा संक्रमितलाई हेर्ने भावना राम्रो हुन सकेमात्र यो महामारीलाई जित्न सकिने उनको बुझाइ छ।

(नर्स सुब्बाकै स्वीकृतिमा उनको नाम उल्लेख गरेका हौं)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

खजुरा गाउँपालिका स्वास्थ्य उपसंयोजक नर्सलाई कोरोना

कोरोनाबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको बाँकेका नर्समा समेत कोरोना देखिएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयले साँझ सार्वजनिक गरेको थप तीनमध्ये बाँकेका दुई र कपिलवस्तुमा एक छन् ।

उनी बाँकेको खजुरा गाउँपालिका वडा नम्बर-३, की स्टाफ नर्स हुन् ।

उनी बाँकेको खजुरा गाउँपालिका स्वास्थ्य उपसंयोजकसमेत हुन् ।

ती मध्ये खजुरा ३ की ४२ वर्षे महिला सोही गाउँपालिकाकी नर्स रहेको स्थानीय स्रोतलाई उद्धृत गर्दै हाम्रा बाँकेस्थित सहकर्मी गुरुमुरत यादवले बताए । कोरोना नियन्त्रण तथा रोकथाममा उनले निर्वाह गरेको भूमिका स्थानीयस्तरमा निकै प्रशंसित छ ।

योसँगै बिहीबार नेपालमा १३ संक्रमित थपिएको छ । हालसम्म प्रमाणित भएका ४५७ संक्रमितमध्ये नर्सको संख्या अब ६ पुगेको छ ।

योसँगै बिहीबार नेपालमा १३ संक्रमित थपिएको छ । हालसम्म प्रमाणित भएका ४५७ संक्रमितमध्ये नर्सको संख्या अब ६ पुगेको छ । यसअघि धनकुटा अस्पतालमा २, तौलिहवा अस्पतालमा १, नारायणी अस्पतालमा १ र भक्तपुरको एक निजी अस्पतालमा कार्यरतसमेत गरी पाँच नर्स संक्रमित भइसकेका छन् ।

तीबाहेक नेपाल सेनाका एक र इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका एक गरी २ चिकित्सक छन् । तीबाहेक धनकुटामा २ स्वास्थ्यकर्मी र एक जना स्वास्थ्यकर्मीको परिवारसमेत कोरोना संक्रमित भइसकेका छन् ।
कोरोना संक्रमणको दर र दायरा बढ्दै जाँदा अग्रमोर्चामा खटिने स्वास्थ्यकर्मी पनि जोखिममा पर्दै गएका हुन् । पेशागत संघ संगठनहरूले सुरक्षा सामग्रीको माग उठाइरहे पनि पूरा हुन सकेको छैन ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

यस्तो छ नर्ससहित ७० कोरोना संक्रमितको स्वास्थ्य, परिवार र सहकर्मीको परीक्षण गरिँदै

सोमबार कोरोना संक्रमणको पुष्टि भएकी नर्ससहित ७० जनालाई क्वारेन्टाइनमा राखेर उपचार गरिँदै छ।

प्रदेश २ को प्रमुख कोभिड विशेष अस्पताल वीरगञ्जस्थित नारायणी अस्पतालमा कार्यरत एक नर्ससहित सबै संक्रमितको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको छ।

नारायणी अस्पतालका डा. नीरज सिंहले कोरोना संक्रमण भएपछि क्वारेन्टाइनमा राखिएका ७० जनामा कुनै किसिमको स्वास्थ्य समस्या नरहेको बताए।

‘संक्रमितहरूलाई अहिलेसम्म कुनै किसिमको स्वास्थ्य समस्या देखिएको छैन, सबैको अवस्था सामान्य छ,’  डा. सिंहले भने, ‘उच्च सावधानीका साथ हामीले निगरानी गरिरहेका छौं।’

डा. सिंहले कोरोना संक्रमित नर्सको अवस्था सामान्य रहेको र अहिले क्वारेन्टाइनमै राखिएको बताए।  उनका अनुसार नर्सका परिवारका सदस्य एवं सम्पर्कमा आएका व्यक्तिको पहिचान गरी स्वास्थ्य परीक्षण थालिएको छ।

‘अस्पतालमा कार्यरत नर्स र कर्मचारीहरूको पनि स्वास्थ्य परीक्षण गरी संक्रमण भएनभएको विषयमा निष्कर्षमा पुग्दै छौँ,’ उनले भने।

एक चरणको ड्युटी सकेपछि प्रत्येक स्वास्थ्यकर्मीलाई गरिने नियमित परीक्षणमा ती नर्समा पोजिटिभ देखिएको थियो।

संक्रमितहरूको स्वास्थ्य अवस्थालाई दृष्टिगत गरी विशेष सतर्कताका साथ हेरचाह गरिएको छ। आवश्यक परेमा सम्पूर्ण चिकित्सकीय सेवा संक्रमितले प्राप्त गर्नेछन्।

क्वारेन्टाइनमा रहेका संक्रमितहरू आफ्ना नियमित दैनिकी आफैं सञ्चालन गरिरहेका छन्। चिकित्सकहरूले नियमित स्वास्थ्य परीक्षण तथा मनोबल उच्च राख्नका लागि विशेष परामर्श दिने गरेका छन्।

संक्रमितको संख्या बढेपछि अस्पतालमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मी, चिकित्सक, नर्स र कर्मचारीलाई अस्पताल प्रशासनले विशेष स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाउन निर्देशन दिएको छ।

यसअघि, गत साता तौलिहवामा र ललितपुरको निदान अस्पतालमा कार्यरत भक्तपुरका कर्मचारीलाई पनि कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको थियो।

शुक्रबारसम्म देशका २४ जिल्लाका २ सय ५८ जनामा कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ। अधिकांश संक्रमितको अवस्था सामान्य रहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

एक फौजी नर्सको २५ वसन्त

जीवनको करिब २५ वर्ष लामो व्यावसायिक अवधिमा एउटा नर्सिङ पेसकर्मीको अनुभव सेयरिङ गर्ने यो आलेखको उद्देश्य हो। मिलिटरी नर्सिङ पेसामा घटेका वास्तविक घटना र तिनबाट हासिल भएका अनुभव सेयर गर्नु महत्व छ भन्ने हो।

नेपाल आर्मीको नर्सिङ विभागमा विसं. २०५२ सालमा प्राविधिक उपसेनानी (बी.एन. नर्सिङ) पदमा नियुक्ति लिई करिब २५ वर्षको लामो सेवा प्रदानपछि प्रा. प्रमुख सेनानी पदबाट अनिवार्य अवकाश लिनुपर्दा जीवमा धेरै अवसर, अनुभव र ज्ञान प्राप्त भयो। जीवनको २५ वर्ष, एउटा उल्लेखनीय समय हो।

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

आर्मी नर्सिङ सेवा दिने क्रममा धेरै अप्ठ्यारा, सजिला र चुनौतीपूर्ण कार्यहरू गर्नुपर्यो। जिम्मेवारीहरू बहन गर्दा एउटा व्यावसायिक नर्समात्र नभएर एउटा मिलिटरी कम्ब्याट नर्स हुँ भन्ने दोहोरो जिम्मेवारी र आत्मविश्वास लिएर काममा खट्नुपर्यो।

नेपाल आर्मी

मिलिटरी नर्स, नेपाल आर्मीको अभिन्न अङ्ग हो। नेपालमा त्रिचन्द्र अस्पतालको स्थापना सन् १९२५ मा स्थापना भएदेखि नियमित रूपमा सेवा दिँदै आएको सर्वविदितै छ। सन् १९९० मा वीरेन्द्र आर्मी अस्पताल स्थापना भएदेखि छाउनीमा नियमित सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।

आर्मी अस्पताल सरकारको अरू जेनेरल अस्पतालभन्दा के फरक छ, भने चिकित्साकीय सेवा उही भएता पनि अरु अस्पतालले रोगको निदान र उपचारमा सेवा प्रदान गर्छन् भने आर्मी अस्पतालमा त्योसहित लडाइको मैदानमा हतियार लिएर लड्ने घाइते, विपत तथा उद्दार कार्यमा खट्ने सेना र उसको परिवारले बेहोर्ने असाधारण परिस्थितबाट सिर्जना भएका समस्यासमेत उपचार गर्नुपर्ने भएकाले त्यसका लागि ज्ञान, तालिम र पूर्व तयारीसम्मका कुराहरू हुन्छ।

सँगै घायल भई जीवन भर डिसएबल भई जीवन निर्वाह गर्ने सेनाहरूलाई नर्सिङ सेवा दिनु प्रमुख दायित्व हो। त्यसको लागी इन्फ‍्नटरी ट्रेनिङ लिनु पर्दथ्यो। आफ्ना दैनिक कार्यहरू गर्नका लागि सधैँ मिलिटरी चेन अफ कमान्डअनुसार काम सम्पादन हुने हुँदा, काम फत्ते गर्नु छिटो र सजिलो हुन्थ्यो।

मुलुक जसरी सन् १९९६ पछि सशस्त्र द्वन्द्वमा फस्यो। बिर्सिन नसक्ने पहिलो घटना हो माओवादी सशस्त्र सेनाले नेपाल आर्मीको क्याम्पमाथि राति दाङको घोराहीमा आक्रमण भयो। दुर्घटनाको उपचारका लागि मेडिकल टिम डेभलपमेन्टका लागि तयार हुनु भन्ने खबर भयो। जुन दिन मेरो नाइट अफिसर नर्स ड्युटी थियो। खबर आयो तर कठिन अवस्था कसरी व्यवस्थापन गर्ने त्यस्तो खास तत्परता थिएन। त्यो समयमा ठुलो चुनौती फेस गर्नुपरेको थियो। उक्त घटनाबाट के कुरा सिकियो भने मेडिकल क्षेत्रमा काम गर्ने नर्स वा डाक्टरहरू हरसमय शारीरिक र मानसिक तयारी अवस्था हुनुपर्ने हुन्छ।

सन २००१ बिर्सिन नसक्ने दोस्रो घटना हो नारायणहिटी दरबारकाण्ड। जुन काण्ड अकल्पनीय थियो। संयोग कस्तो परेको थियो भने, त्यो दिन मेरो नाइट अफिसर नर्स ड्युटी थियो। बेलुकी करिब ८ बज्न लागेको थियो। अचानक राजपरिवारका सबै सदस्य घाइते अवस्थामा अस्पतालमा एडमिट भएको देख्दा त्यो अवस्थालाई कसरी नियन्त्रण गर्ने?

१२ वर्षे लामो जनयुद्धले धेरै पाठ सिकायो। यो जनयुद्धकालमा घायलहरू प्रायजसो दैनिक हताहत ५ देखि १० जनासम्म आइरहन्थ्यो। धेरैजसो पोस्ट ट्राउमाटिक सिन्ड्रोम ‌ (पीटीएस) ले आर्मी जवान पीडित थिए। जुन नर्सिङ पेसाको लागी ठुलो च्यालेन्ज थियो। आर्मी नर्सहरूलाई अस्पतालमा काम गर्नु सजिलो थिएन।

आफ्नो घर-अस्पताल-घर वा अन्य सामाजिक क्रियाकलापमा संलग्न हुने कि नहुने, समस्या थियो। किनकि सरकारी सेनाप्रति विद्रोहीहले बाटोमा एम्बुस थाप्ने, परिवारलाई विभिन्न उपायबाट डर, धम्कीहरू पठाउने र भौत्तिक कार्यबाही गर्ने जस्ता घटनाहरू समाचारमा सुन्दा आफ्नो मात्र नभई परिवारको पनि चिन्ता हुन्थ्यो।

सधैँ तनावपूर्ण वातावरणमा काम गर्नुपर्ने १२ वर्षको तीतो अनुभव, आज पनि ताजा छ। झन्डै १२ वर्षको सशस्त्र द्वन्द्वकालमा आर्मी नर्सको हैसियत साँच्चिकै युद्ध क्षेत्रको जस्तो भयो। तर यो नेपाली नर्सको लागी एउटा चुनौती त छँदै थियो, भन्दाखेरी नर्सिङ युद्ध फिल्डको अनुभव पनि भयो।

नारायणहिटी दरबारकाण्ड

सन २००१ बिर्सिन नसक्ने दोस्रो घटना हो नारायणहिटी दरबारकाण्ड। जुन काण्ड अकल्पनीय थियो। संयोग कस्तो परेको थियो भने, त्यो दिन मेरो नाइट अफिसर नर्स ड्युटी थियो। बेलुकी करिब ८ बज्न लागेको थियो। अचानक राजपरिवारका सबै सदस्य घाइते अवस्थामा अस्पतालमा एडमिट भएको देख्दा त्यो अवस्थालाई कसरी नियन्त्रण गर्ने?

नर्स, ड्युटी अफिसर भएको नाताले आफूले कसरी त्यो अवस्था सामना गरेँ। त्यो कालरात्रि आफैंमा दु:खद र ठुलो चुनौतीको त थियो नै, तर त्यो चुनौती उपलब्ध मानवीय तथा भौत्तिक स्रोत र साधन, ठीक, ठीक निर्णयहरू लिएर जसरी व्यवस्थापन गर्न सकेँ, अहिले आएर उपयुक्त सहज तरिकाबाट समझदारीपूर्वक संकटको स्थितिलाई सफलतापूर्ण तबरमा व्यवस्थापन गरेको अनुभव भएको छ।

आज पनि मलाई गर्व छ कि पूर्व राजपरिवारका सदस्यहरू जो जिउँदो हुनुहुन्छ यदि छिटो नर्सिङ सेवा निर्धारण गर्न नसकेको भए, उहाँहरू अहिले हुनु हुन्थेन। तर जति बित्नुभयो, बचाउन सकिएन त्यसमा दु:खको अनुभव हुन्छ।

संकटमा डाक्टर कि नर्स पहिलेभन्दा पनि तत्कालै उपचार विधि के अपनाउने? अलमलको अवस्थामा जुन क्विक डिसिजन लिनलाई मैले … गर्न‌‌‌‌‌‌ मैले सुझाएँ, तत्कालै त्यो गर्दा… को ज्यान बचाउन सफलता हासिल भयो, जुन मेरो नर्सिङ् पेसाको लामो अनुभवमा अविस्मरणीय रह्यो।

आपतकालीन स्थितिमा जीवन रक्षा र सुरक्षाको कुरा आउँदा डाक्टरले नै पहिला बिरामी हेर्नुपर्दछ, भनेर बस्दा बिरामी ज्यान जोखिममा यो र उ नभनी निर्णय लिनुपर्ने पाठ दरबार हत्याकाण्डको आकस्मिक उचारमा मैले अनुभव गरेँ।

सन् २०१५ को भूकम्प

सन २०१५ को भूकम्पले पारेको जुन विपत्ति छ, सायदै हामी नेपाली बिर्सने छौं। अझ पटकपटक आउने पाराकम्पनको बारेमा अनुभव नभएको पुस्ताका लागि एउटा ठूलो शिक्षा भयो। नर्सिङ स्टाफमा ड्युटी आवरमा बिरामीहरूको हेरचाह गरिरहेको अवस्थामा पाराकम्पनले ल्याउने जुन आतेश छ, त्यो झनै पीडादायी हुने अनुभव भयो। सबैलाई आफ्नो जीवन प्यारो हुन्छ नै।

१२ वर्षे लामो जनयुद्धले धेरै पाठ सिकायो। यो जनयुद्धकालमा घायलहरू प्रायजसो दैनिक हताहत ५ देखि १० जनासम्म आइरहन्थ्यो। धेरैजसो पोस्ट ट्राउमाटिक सिन्ड्रोम ‌ (पीटीएस) ले आर्मी जवान पीडित थिए। जुन नर्सिङ पेसाको लागी ठुलो च्यालेन्ज थियो। आर्मी नर्सहरूलाई अस्पतालमा काम गर्नु सजिलो थिएन।

यही क्रममा दोस्रो पटक ७.३ रेक्टरको सिन्धुपाल्चोकलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर आएको पाराकम्पनले अस्पतालमा ठुलो तहल्का मच्चायो। म दौडिँदै आईसीयु वार्डमा भेन्टिलेटरको बिरामीलाई के गर्ने होला भनेन पुग्दा त भेन्टिलेटरको बिरामी र कुरुवा मात्र, बाँकी सबै बाहिर। सोचेँ, मरे पनि बिरामी सँगै मरौंला तर भेन्टिलेटरको बिरामीलाई छोड्नु भएन भनेर तुरुन्त भेन्टिलेटर डिस्कनेक्ट गरी युट्युवमा अम्बु ब्यागमा अक्सिजन जोडी अम्बु ब्यागिङ गर्दै बिरामीलाई बेडसहित अस्पताल बाहिर निकालेर जसरी त्यो समयमा व्यवस्थापन गरें, बिर्सिन नसकिने मेरो जीवन तेस्रो घटना थियो।

कम्पनी कमान्ड कोर्स

नेपाल आर्मीको एउटा आकर्षण भनेको संयुक्त राष्ट्र सैन्य पर्यवेक्षकमा जान पाउनु। आर्मीको प्राविधिक तथा साधारण प्राय सबै अधिकृतस्तरका १ वर्षको लागि पर्यवेक्षकमा लागि जाने व्यवस्था थियो, सिरिप नर्सिङबाहेक। मैले यो कुरा सम्बन्धित निकायमा राख्दा नर्सिङलाई किन नपठाउने? भनेर हेड क्वार्टरले अब आइन्दा नर्सिङलाई पनि पठाउने नीति अख्तियार गर्यो। तर त्यसको लागि इन्फ्रान्ट्री कोर्स र कम्पनी कमाण्ड र स्टाफ कोर्स अनिवार्य गर्नुपर्ने। नभन्दै त्यो कोर्स गर्नको लागि मै अघि सरेँ, र इन्फ्रान्ट्री अफिसरसरह उक्त कोर्स सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेँ।

यो मेरो एउटा सौभाग्य नै थियो। आर्मी नर्सिङको इतिहासमा म पहिलो अफिसर नर्स पहिलो पटक संयुक्त राष्ट्र सैन्य पर्यवेक्षक को रूपमा सन २०१८ मा वेर्स्टन साहरा मिनुस्रोको लागि छनोट भएँ। यो मिसनको समय अवधि १ वर्षको थियो। यो मिसन अन्य साधारण शान्तिसेना मिसन जस्तो थिएन।

यो संयुक्त राष्ट्र सैन्य पर्यवेक्षकमा भाग लिने मौका नर्सिङलाई अन्य समूहलाई भन्दा सजिलो थिएन। यो मिसनमा नर्सिङले पनि अन्य जस्तै मौका पाउनुपर्छ भनी ५–६ वर्ष सम्म पहल गर्नुपरेको थियो। यो मिसनमा छनोट भए पनि १०-१२ वाट परीक्षा पास गर्नुपर्छ। यो आफ्नो पेसाभन्दा ३६० डिग्री मा फरक थियो। सैन्य पर्यवेक्षकको रूपमा विभिन्न भूमिका जस्तै अप्रेसन पेट्रोल, एयर रेकस, मोनिटर केसफायर र माइन थ्रेट रिडक्सन निर्वाह गर्नुपर्दथ्यो।

१ वर्षको कार्यकालको मुल्याङकन मा आउटस्यान्डिड अवार्ड सर्टिफिकेटसमेत प्राप्त गर्ने मौका पाएको अनुभव छ।

उपसंहार

हुनत नर्सिङ पेसालाई पहिले, पहिले एउटा हेयको भावले नेपाली समाजमा हेरिन्थ्यो। तर बिरामी उपचारको जहाँसम्म कुरा छ, मेडिकल डाक्टर चिकित्साविज्ञानको हिसाबले जति महत्वपूर्ण भूमिकामा हुन्छ, त्यो भन्दा कयौं गुणा धेरै नर्सिङ्ग सेवाको महत्व छ। त्यो महत्व समाजलाई त्यति थाहा छैन। सम्भवत: बिरामीलाई थाहा हुन्छ। तर त्यो कुरो बिरामीले पनि थाहा पाउनक लागि नर्सिङ सेवा प्रदायीको भूमिकामा भरपर्दछ।

डाक्टरको सेवा सम्बन्धित रोगको निदान र औषधी प्रिस्काइब गर्नु मात्र हो, तर नर्सिङ सेवा भनेको रोगको निदान, औषधीको प्रयोग र प्रभावकारिता र बिरामीलाई निको पार्ने सम्मका कुराहरू हुन्। साथै नर्सिङले बिरामी, परिवारका सदस्य, र डाक्टरसम्मको उचित कोअर्डिनेसन गरेर उपयुक्त उपचारको वातावरण सृजना गर्नु हो। त्यसकारण नर्सिङ सेवाको महत्व एकदम धेरै छ।

जसरी नेपाली समाजमा लैङ्गिक असमानता व्याप्त छ, नर्सिङ सेवालाई नै लैङ्गिक दृष्टिकोणले हेयको चश्माले हेर्ने प्रवृत्ति छ। र त्यो नेपाली सेनामा झनै भएको तीतो मैले अनुभव गरें। चिकित्सा विज्ञान र नर्सिङ सेवासँगै भएता पनि एकअर्कोमा भिन्न विधाहरू हुन। तर नर्सिङ चिकित्सा सेवाको सव-ओर्डिनेटको रूपमा माथिल्लो निकायले बुझ्नुपर्ने समस्याहरू पनि झेलेर जीवनको २५ वसन्त नेपाल आर्मीको अस्पतालमा पुरा गरेर, हाल शिक्षण क्षेत्रमा पुन फर्कें। र हाल स्तुपा कलेज, जोरपाटीमा अध्यापनरत छु।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नारायणी अस्पतालकी नर्समा पनि कोरोना संक्रमण, संक्रमित नर्सको संख्या तीन पुग्यो

प्रदेश २ को प्रमुख कोरोना अस्पताल नारायणी अस्पतालमा कार्यरत एक नर्समा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । अस्पतालमा हाल ७० जना संक्रमितको उपचार भइरहेको छ । पछिल्लोपटक थपिएका २४ संक्रमित मध्ये एक अस्पतालमा कार्यरत नर्स भएको अस्पतालकाअस्पतालका मेडिकल सुपेरीटेन्डेन्ट डा. मदन उपाध्यायले जानकारी दिए ।

उपाध्यायका अनुसार एक चरणको ड्युटी सकेपछिको प्रत्येक स्वास्थ्यकर्मीलाई गरिने नियमित परीक्षण गर्दा पोजेटिभ देखिएको हो । संक्रमित नर्सको अवस्था सामान्य रहेको पनि डा. उपाध्यायले जानकारी दिए ।

संक्रमितको संख्या बढ्दै जाँदा हेरचार र उपचारमा खटिने नर्स, सरसफाईमा खटिने कर्मचारी बढी जोखिममा हुन्छन् । संक्रमित नर्समा कुनै लक्षण नदेखिएपनि उपचारमा संलग्न भएका आधारमा परीक्षण गर्दा पोजेटिभ भेटिएको हो ।

यसअघि मंगलबार तौलिहवामा एक नर्समा र बुधबार भक्तपुरको एक निजी अस्पतालमा कार्यरत नर्समा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको थियो । भक्तपुरमा संक्रमण भेटिएकी नर्सको यात्रा काठमाडौं समेत रहेका देखिएको छ । हालसम्म नेपालमा बुधबार २६ सहित २४३ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नेपालमा पहिलोपटक एक नर्समा कोरोना संक्रमण पुष्टि

नेपालमा पहिलोपटक एक जना नर्समा समेत कोरोना प्रमाणित भएको छ। मंगलबार विभिन्न प्रदेशमा गरि थपिएका ५७ संक्रमितमध्ये एक जना नर्स भएको प्रदेश ५  प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयका प्रवक्ता तथा वरिष्ठ जनस्वास्थ्य अधिकृत रोशनलाल चौधरीले जानकारी दिए।

कपिलवस्तुमा मंगलवार संक्रमण पुष्टि भएको थियो।  संक्रमित जिल्लाको तौलिहवा अस्पतालमा काम गर्ने नर्स हुन्।

नर्समा कोरोनाको संक्रमण देखिएपछि स्वास्थ्यकर्मीसमेत त्रसित बनेका छन्।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार मंगलबारमात्रै ५७ भन्दा बढी नयाँ कोरोना संक्रमित थपिएका छन्। संक्रमित सबै पुरुष रेहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। कपिलवस्तुमा ८, रुपन्देही ९, पर्सामा ३९ र बारामा १ जना गरी ५७ संक्रमित थपिएका हुन् । हालसम्म कोरोना संक्रमितको संख्या १ सय ९१ पुगेको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

‘नर्सहरूको वर्ष २०२०’, जो छन् काेराेना भाइरसविरुद्ध लडाइँको अग्रमोर्चामा

अन्तर्राष्ट्रिय सन्दर्भ

‘जब एउटा जीवन बचाउँछौ तिमी हिरो हुन्छौ तर, जब सयौं जीवन बचाउँछौ अनिमात्रै नर्स बन्छौ।’

आधुनिक नर्स विज्ञानसँग जोडिएर जब ‘हातमा बत्ती लिएकी केटी’ आउँछिन्, अनि त्यो दियोको उज्यालोमा नर्सहरूको महत्व देखिन्छ।

ती केटी हुन्, फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेल। जो आधुनिक नर्सिङको जन्मदाताका रूपमा चिनिन्छिन्। उनैको आज २००औं जन्म दिन हो।

क्रिमिनिया युद्धका बेला उनले घाइते सिपाहीहरुलाई उनले गरेको सेवालाई विश्वभर ‘नर्सहरुको आदर्श’का रुपमा लिइन्छ। सम्पन्न परिवारमा जन्मिएकी उनी एक नर्समात्रै थिइनन्, उनी एक अभियन्ता पनि थिइन्।

नाइटिङ्गेलकै अभियानमा उनले बेलायतमा एउटा ‘स्वायत्त’ नर्सिङ कलेज स्थापना भयो। जसका लागि उनले लामो संघर्ष गरिन्। यहीँबाट नर्सिङको आधुनिक युग सुरुवात भयो।
उनै नाइटिङ्गेलको जन्मदिनमा आज अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस मनाइन्छ।

सारा विश्व कोरोना भाइरसको महामारीसँग लडिरहेका बेला विश्व स्वास्थ्य संगठनले समेत वर्ष २०२०लाई ‘नर्सहरुको वर्ष’का रुपमा घोषणा गरेको छ।

निकै संक्रामक यो महामारीसँग लड्नका लागि अग्रमोर्चामा खटिएका विश्वका सारा नर्सहरुका लागि यो एउटा निकै महत्वपूर्ण सम्मान हो।

विश्वभर यसपालिको नर्स दिवसलाई साताव्यापी रुपमा मनाइएको छ। भाइरससँगको लडाईंका कारण यसपालि ‘औपचारिक’ कार्यक्रमहरु भने कतै छैनन्।

विश्वभर यो दिनलाई नर्सहरुप्रति कृतज्ञता दिएर मनाइएको छ। र, भनिएको छ ‘नर्सहरुलाई धन्यवाद।’

कैयौं देशहरुले विश्वका करिब २ करोड नर्सहरुको सम्मानमा आज आआफ्नो घरघरमा दियो बाल्न भनेका छन्।

र, यसवर्ष अन्तर्राष्ट्रिय नर्स दिवसको मुख्य नारा छ ‘नर्स : सबैको स्वास्थ्यका लागि सधैं उठ्ने एक आवाज।’

कोरोना भाइरसको विश्वमहामारी- नर्सलाई अझैं ‘बहादुर’ प्रमाणित गर्ने अवसर

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा २३ वर्षदेखि कार्यरत नर्स हुन्, बेली पौडेल। विश्वभर फैलिएको कोरोना भाइरसको महामारीबाट नेपाल पनि अछुतो भएन। र, उनी पनि दिनरात यो भाइरसविरुद्धको लडाईंमा खटिएकी छिन्।

करिब ३ महिनादेखि उनीजस्ता हजारौं नर्सहरु आफन्त अनि परिवारबाट टाढिएका छन् र, बिरामीका नजिकमा छन्, अग्रमोर्चामा।

‘बिरामीलाई निको बनाउन औषधि मात्र महत्वपूर्ण होइन, बिरामीको हेरचाह अझैं महत्वूर्ण हुन्छ, नर्सिङ महाशाखाकी प्रमुख रोशनी तुईतुई भन्छिन् ‘जुन काम नर्सहरुले गरिरहेका हुन्छन्।’

युद्धले घेरिएको ‘आइसोलेसन’मै जीवन बिताएकी नाइटिंगेलको एउटा भनाईलाई मान्ने हो भने, बिरामीका लागि सबैभन्दा पहिला त वातावरण नै बनाउनुपर्छ, जो नर्सले मात्रै गर्नसक्छन्।

त्यसमा पनि अहिले यो कोरोना भाइरसविरुद्ध कुनै औषधि बनेको छैन। त्यसैले बिरामीका लागि उपयुक्त वातावरणको सिर्जना नर्सहरुको पहिलो जिम्मेवारी हुन्छ। यो बेला बिरामीका लागि नर्सहरुले गर्ने ‘स्याहार’ नै ठूलो औषधि हो।

जसरी युद्धमा घाइते सिपाहीहरुका लागि नाइटिंगेलका ‘वाणी’हरु औषधिजस्तै लाग्थे र चोटले छटपटाइ रहेका घाइते सिपाहीहरूमा हिम्मत भरिन्थ्यो।

नर्सको अर्काे महत्वपूर्ण क्षमता भनेको बिरामीको मनोबल बढाउनु हो। ताकि मानसिक रुपमै उनीहरु ‘बिमार’को महसुस नगरुन्। ‘बिरामीसँगै हुने हो। उनीहरुकै नजिकमा रहेर उनीहरुको मनोबल बढाउने हो’ तुईतुई भन्छिन्, ‘जसले गर्दा बिरामीले मनको शक्तिले रोगलाई जित्न सकोस्।’

टेकु अस्पतालमा कोरोना संक्रमित भर्ना भएको पहिलो दिन। सबै जना पछाडी हटेका थिए । तर, त्यो बेला ‘नर्सिङ टिमले गर्न सक्छ’ भनेर अगाडी बढे। अनि बल्ल अरु पनि त्यो टिममा सामेल भए।

विश्वभरि फैलिइरहेको नयाँ रोग। केही डर त थियो नै तर, पनि अगाडि मानवता थियो, अनि नर्सहरु अघि सरे।

‘अहिले जति पनि नर्सहरु कोरोना संक्रमितको उपचारका लागि फ्रन्टलाइनमा काम गरिरहेका छन्, काम गर्ने नर्सहरु हुनुहुन्छ तर, नाम अरु कै आइरहेको हुन्छ’ उनी भन्छिन्।

नर्सहरुको सेवाबाटै बिरामीको आत्मबल बढ्ने हो। जुन आत्मबल नर्सहरुको निरन्तर सेवाभावले बलियो बनाउँछ। उनी भन्छिन्, ‘यो औषधि खानुस्, वा यस्तो उस्तो गर्नुस् भन्दामात्रै बिरामी ठीक हुँदैनन्।’

डाक्टरहरु त बिरामी ‘हेर्न’मात्रै आउँछन्। तर नर्स बिरामी भर्ना भएर देखि निको भएर घर नजाँदासम्म सम्म रेखदेखमै हुन्छन्।

‘डाक्टरहरू दिनमा एक–दुईपटक आउनुहुन्छ, बिरामीको अवस्था हेरेर जानुहुन्छ, नर्स बेली पौडेल भन्छिन्, ‘बिरामीले खाएको छ कि छैन, उपचारको प्रोगेस कति भएको छ, यस्ता हरेक कुराको ख्याल नर्सबाटै भइरहेको हुन्छ ।’

नर्सिङ पेशासामा आउँदा उनको कसम थियो ‘बिरामी बचाउने।’ र, यो उनीजस्ता हरेक नर्सको पेशागत ‘कसम’ नै हो।

बिधागत सेवा विस्तार 

यति हुँदाहुँदै पनि नेपालको नर्सिङ क्षेत्रले चरम अस्तव्यस्तता भोगिरहेको छ। बेरोजगारी उस्तै छ। ‘रोजगार’ नर्सहरुको पनि श्रमशोषण उस्तै छ।

अरु बेलामा भन्दा महामारीको बेला नर्सिङको भुमिका अझै महत्पूर्ण हुने क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालकी महासचिव कविता सिटौला बताउँछिन्। ‘महामारीको बेला नर्सले सैनिकले लडाइंर्’मा जसरी काम गरिएको उनको भनाई छ।

नेपालको नर्सिङ क्षेत्र विकसित हुनको लागि विधागत सेवा क्षेत्रहरु बढाउँदै जानुपर्ने सिटौला बताउँछिन्। ‘क्रिटिकल कियर नर्स, इन्फेक्सन कन्ट्रोल नर्स, अप्रेशन थिएटर नर्स भनेर छुट्याउन सके नेपालको हेल्थकेयर सिस्टम अझ बलियो हुन्छ’ उनी भन्छिन् ‘विश्वका धेरै देशमा लागु भएका यस्ता सिस्टमहरुले देशको स्वास्थ्य सेवा राम्रो हुन्छ।’

नेपालमा नर्स जनशक्तिको अवस्था के छ ?

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा दर्ता भएको आधारमा नेपालमा नर्सको संख्या ९५ हजार ३ सय ६३ छ। त्यसमध्ये ६० हजार ७ सय नर्स रहेका छन्, भने ३३ हजार ७ सय २४ मिडवाइफ छन्। विदेशी नर्स ८ सय ८४ रहेको काउन्सिलले जनाएको छ।

नेपालमा रहेका नर्समध्ये २० हजार रोजगार र झन्डै ४० हजार बेरोजगार रहेको काउन्सिलको अनुमान छ। दिवस मनाइरहँदा सेवामा रहेकाको दोब्बर नर्स कामको खोजीमा भौँतारिइरहेको विकराल दृश्य पनि लुकेको छैन।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार देशभरका सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा हाल १० हजार नर्स कार्यरत छन्। निजी क्षेत्रमा कार्यरत नर्सहरुको कुनै तथ्यांक छैन।

२७ वर्ष पुरानो दरबन्दी

सरकारले ०५० सालमा निर्धारण गरेको दरबन्दी संख्यामा अहिलेसम्म पनि वृद्धि गरिएको छैन। नर्सिङ महाशाखाको तथ्यांकअनुसार नर्सको दरबन्दी संख्याको विश्लेषण गर्दा अनमीको दरबन्दी संख्या ८ हजार ५ सयको हाराहारीमा छ। त्यसैगरी, स्टाफ नर्सको १ हजार ६ सय, नर्सिङ अधिकृतको १ सय ९, सामुदायिक नर्सिङ अधिकृतको २८, नर्सिङ प्रशासकको २७, प्रमुख नर्सिङ प्रशासकको ५ दरबन्दी रहेको तथ्यांक छ।

कसरी मनाइदैँ छ नर्सिङ दिवस ?

सारा विश्व अहिले कोरोना भाइरसको संक्रामक महामारी चपेटामा छ। यो भाइरसका कारण करिब २ लाख ८७ हजार ३ सय ३२ ज्यान गइसकेको छ। र, मृत्युको यो लिस्टमा धेरै स्वास्थ्यकर्मीहरु छन्।

र, त्यसैमा पनि करिब १ सयभन्दा बढी नर्सहरुको मृत्यु भइसकेको अन्र्तराष्ट्रिय नर्सिङ परिषदले जनाएको छ।

विश्व नर्सिङ दिवसमा स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालले नर्स तथा स्वास्थ्यकर्मीको लागि राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकामा शुभकामना सन्देश दिएका छन्।

त्यस्तै नर्सिङ महाशाखाको नेतृत्वमा सरकारी तथा गैरसरकारी क्षेत्रका करिब एक हजार नर्सहरु महामारी र नर्सिङ नेतृत्वको बारेमा भिडियो कन्फ्रेन्स गर्दैछन्।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

बेलायतमा कोरोना जितेकी नेपाली नर्स भन्छिन्- आत्मविश्वास गुमाए हार निश्चित!

मैले बेलायतका ठूला सरकारी अस्पतालमध्ये एक ‘लन्डन नर्थ वेस्ट युनिभर्सिटी हेल्थ केयर एनएचएस ट्रस्ट’ मा नर्सको जिम्मेवारीमा काम गर्न थालेको दुई वर्ष भयो। राजधानी लन्डनमा यो अस्पताल छ। यहाँ काम गर्नुअघि अर्को निजी नर्सिङ होममा १२ वर्ष काम गरेकी थिएँ। लन्डनमै बसोबार गर्न थालेको डेढ दशक भएको छ। नेपालमा मेरो घर काठमाडौं चन्द्रागिरि नगरपालिका नयाँ नैकापमा छ।

डेढ दशक बेलायतमा बिताउँदा कहिल्यै नचिताएको कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) को पकडमा परेँ। जुन दिन मलाई कोरोनाको लक्षण देखियो त्यो दिन अहिले पनि भुल्न सक्दिनँ। गत चैत १० गते पनि सधैं झैं नियमित ड्युटी गरिरहेकी थिएँ। त्यसबेला हाम्रो अस्पतालमा कोरोना संक्रमित तीनजना बेलायती बिरामीको उपचार भइरहेको थियो।

म उनीहरूकै उपचारमा संलग्न थिए। त्यसबेला हामीलाई उपयुक्त निजी सुरक्षा सामग्री (पिपिई) दिइएको थिएन, सामान्य खालको पिपिईबाट काम चलाइएको थियो। त्यसमाथि अस्पतालमा कोरोना जाँच गर्ने किट पनि थिएन। त्यस दिन काम गर्दै जाँदा जाडो महसुस भइरहेको थियो। मैले त्यति वास्ता पनि गरेको थिइनँ।

जब ड्युटी सकेर घर आएँ, तब साँझबाट यति धेरै ज्वरो आयो कि बयान गर्न सक्दिनँ। ज्वरो मापन गर्दा १०६ डिग्री फरेनहाइट रहेछ। टाउको फुट्ला जस्तो गरी दुखेको थियो। त्यसमाथि सुक्खा खोकी लाग्यो, खकार पनि नआउने। बान्ता होला जस्तो हुने अनि लगातार खोकी लागेको लाग्यै हुने। पछि यसो सम्झिएँ- आफैंले सेवा गरेका कोरोना संक्रमित बिरामीको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा बसेको र श्वासप्रश्वासका माध्यमबाट आफैंलाई कोरोना सरेको रहेछ।

‘म फाइटर हो, मलाई केही हुँदैन र म कन्फर्म निको हुन्छु’ भन्ने बलियो आत्मविश्वास जगाएँ। आफू यही क्षेत्रमा काम गर्ने भएकाले पनि त्यति डर लागेन।

असामान्य लक्षण देखिएपछि ‘सेल्फ क्वारेन्टाइनमा’ बसेँ। सात दिन बस्दा हुन्थ्यो तर १४ दिन क्वारेन्टाइन बसेँ। अस्पताल जाँदा झन् जोखिम बढ्ने भएपछि गइनँ। घरमै बसेर पारासिटामोल (ज्वरो कम गर्ने औषधी), तातो खानेकुरा, तातो पानी, तातो झोलपदार्थ खाइरहेँ।

आफूलाई कोरोना संक्रमण भएको थाहा पाउनासाथ ‘म फाइटर हो, मलाई केही हुँदैन र म कन्फर्म निको हुन्छु’ भन्ने बलियो आत्मविश्वास जगाएँ। आफू यही क्षेत्रमा काम गर्ने भएकाले पनि त्यति डर लागेन। आफूलाई डर नलागे पनि नेपालमा भएका परिवार असाध्यै डराए।

लन्डनमा दुई बेडरुम, एउटा भान्छा, एउटा बैठक कोठा र एउटा बाथरुम (ट्वाइलेट) भएको अपार्टमेन्टमा श्रीमान र छोरासँग बस्दै आएको मलाई कोरोना संक्रमण हुनासाथ क्वारेन्टाइन व्यवस्थापनामा ठूलो समस्या परेको थियो। एउटा बाथरुम भएका कारण मैले प्रयोग गर्नासाथ सफा गरिदिन्थेँ। श्रीमान र छोराले छुट्टै पकाएर खानुहुन्थ्यो। मलाई चाहिँ मेरो अपार्टमेन्ट नजिकै बस्ने भतिजोले खाना बनाएर ढोकामा ल्याएर छोडिदिन्थे र म आफैं गएर लिएर आउँथे। म आइसोलेसनमा बसेका कारण श्रीमान र छोरालाई भने कोरोना भाइरस संक्रमण हुन पाएन। उहाँहरूसँग कुराकानी गर्नुपर्दा माेबाइल फाेनबाट कुरा गर्थें।

तर, कोरोना संक्रमण भएको थाहा पाउनासाथ मानिसहरू आत्तिन्छन्, जसका कारण कार्डियाक अरेस्ट (हृदयाघात) हुने उच्च सम्भावना हुन्छ। काेरोना संक्रमण हुनासाथ डराउनु हुँदैन, बलियो आत्मविश्वास जगाउनुपर्छ। पहिलो एक साता कोरोनाले असाध्यै गाह्रो बनाउँछ र एकदमै कमजोर बनाउँछ। त्यसपछि बिस्तारै छोड्दै जान्छ। कोरोना संक्रमणबाट भाइरल ज्वरो आउने हुनाले पारासिटामोलसँगै एन्टिबायोटिक पनि खानुपर्छ। एन्टिबायोटिक खाएन भने निमोनिया हुने जोखिम हुन्छ। तर, ब्रुफिनजस्ता औषधी भने खानु हुँदैन।

कोरोना संक्रमितले सुतिरहन हुँदैन। यसले निमोनिया हुने जोखिम हुन्छ। हल्का–हल्का हिँडिरहनुपर्छ। कोरोना भाइरसले फोक्सोमा संक्रमण गर्ने हुँदा सास तान्ने–फ्याँक्ने व्यायाम गर्नुपर्छ। हात धोइरहनुपर्छ। ढोका, झ्यालका चुकुल, ह्यान्डिल बढी सफा गर्नुपर्छ। मेटल (फलाम) मा कोरोना भाइरस बढी समय बाँच्छ।

अहिले पनि मेरो अस्पतालको युनिटमा ६ देखि सातजना कोरोना संक्रमित बिरामीको सेवामा खटिरहेको छु।

रोग प्रतिरोधक क्षमता भएका व्यक्तिलाई कोरोना भाइरसको लक्षण कमैमात्र देखिने गर्छ अथवा नदेखिन पनि सक्छ। गर्भवती, मुटु, मिर्गौला, मधुमेहजस्ता रोगका बिरामीलाई भने कोरोनाको लक्षण चाँडै देखिन्छ।

कोरोना ‘ब्रान्ड न्यु’ भाइरस हो। डाक्टर वा वैज्ञानिकले यसबारे अध्ययन-अनुसन्धान गरिरहेका छन्। तर, अझै निराकरणका उपाय पत्ता लागिसकेका छैनन्।

सेल्फ क्वारेन्टाइन बसेर १४ दिनमा कोरोनालाई परास्त गरेपछि काममा फर्किसकेको छु। अहिले पनि मेरो अस्पतालको युनिटमा ६ देखि सातजना कोरोना संक्रमित बिरामीको सेवामा खटिरहेको छु।

कोरोना भाइरस भनेको अलि कडाखालको रुघाखोकी हो, आत्तिनु हुँदैन। आत्मविश्वास बलियो बनाउनुभयो भने कोरोनालाई अवश्य जित्न सकिन्छ।

(कार्की बेलायतकाे सरकारी अस्लपताल लन्डन नर्थ वेस्ट युनिभर्सिटी हेल्थ केयर एनएचएस ट्रस्टमा कार्यरत छिन्।)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सलाई व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री उपलब्ध गराइयोस् : नर्सिङ संघ

विश्वभर फैलिएको कोरोनाका भाइरसका कारण उपचारमा संलग्न स्वास्थ्यकर्मी उच्च जोखिममा हुने हुन्छन्। नेपाल नर्सिङ संघले नर्सहरूको सुरक्षाका लागि व्यक्तिगत सुरक्षा कवचका साथै संक्रमण नियन्त्रणका लागि आवश्यक सुविधा माग गरेको छ।

विज्ञप्ती निकाल्दै संघले उपचारमा संलग्न नर्सको व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि चाहिने स्वास्थ्य साम्रगी उपलब्ध गराउन अस्पताल तथा सरकारसाँग माग गरेको हो। महामारीको जोखिमपूर्ण अवस्थामा काम गरेका नर्सलाई सुरक्षित रही सेवा प्रदान गर्न संघले निर्देशनसमेत दिएको छ।

‘नेपालभरका अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थामा रहेका नर्सले ज्यान जोखिममा राखी काम गरिरहेका छन्, विज्ञप्तीमा छ, ‘कोरोना भाइरस अन्य सरुवा रोगभन्दा बढी संक्रमण गराउने तथा जोखिमपूर्ण देखिएको हुनाले बिरामीलाई सेवा पुर्‍याउने नर्सको उच्च मनोबलसाथ सेवा गर्ने वातारण बनाउन जरुरी छ।’

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

सरकारले आफ्नै मापदण्ड पालना नगर्दा दुईतिहाइ नर्स बेरोजगार, सेवारतलाई १० गुणासम्म बोझ

बिरामी भएर अस्पताल पुगेपछि सबैभन्दा नजिकको सहारा सेतो कोट लागाएका नर्स नै हुन्छन् । नर्स जस्तोसुकै कठिनाइ आइपरे पनि चौबिसै घण्टा बिरामीको सेवामा समर्पित हुन्छन् । बिरामीको सेवा नै नर्सको कर्म र धर्म पनि हो । उपचार अवधिभर नर्सले हरेक पल बिरामीको हेरविचार गरिरहेका हुन्छन् । नर्सको व्यवहारले पनि धेरै हदसम्म बिरामीले छिटो स्वास्थ्यलाभ गर्छन् । तर, नेपालमा नर्सले कामअनुसारको सुविधा र सम्मान पाइरहेको अवस्था छैन । नेपाली नर्सिङ क्षेत्रले चरम बेरोजगारी र श्रमशोषण झेलिरहेको छ ।

बुधबार देशभर ५८औँ ‘राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस’ मनाइँदै छ । तर, दिवसको शृंखलाले छैटौँ दशक पार गर्नै लाग्दासम्म नर्सले भने खासै राहत पाउन सकेका छैनन् । बिरामीको सेवामा रातदिन नभनी समर्पित हुने नर्सका समस्या ज्युँकात्युँ छन् । यो सामग्रीमा नर्सिङ दिवसको सन्दर्भ पारेर नर्सका समस्या केलाउने प्रयास गरिनेछ ।

जागिरेभन्दा बेरोजगार नर्स धेरै
सरकारीस्तरमा ०५० सालदेखि नर्सको दरबन्दी थपिएको छैन । २६ वर्षमा देशको जनसंख्या र बिरामीको चाप कैयौँ गुणा बढिसक्दा पनि नर्सिङ जनशक्ति भने पुरानै कायम रहँदा एकातर्फ स्वास्थ्यसेवाको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष असर पुगेको छ भने अर्कोतर्फ सेवारत नर्समा कामको बोझ अत्यधिक थपिएको छ । उता दशौँ हजार नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगार घुमिरहेको छ । बिरामी तथा स्वास्थ्य समस्या थपिएसँगै सीमित संख्यामै भए पनि स्वास्थ्यसंस्थामा बेड थपिन्छन्, यन्त्रउपकरण थपिन्छन्, सेवाविस्तार हुन्छ, तर नर्सिङ जनशक्ति भने थपिँदैन । सरकारको यस्तो अमिल्दो व्यवहारले नर्सलाई मापदण्डको कैयौँ गुणा बढी बिरामीको रेखदेखमा खटिन बाध्य बनाएको नेपाल नर्सिङ संघकी अध्यक्ष प्रा. मनकुमारी राई बताउँछिन् । यसले नर्सलाई मात्र नभई स्वास्थ्यसेवाको गुणस्तरमै असर पुर्याइरहेको उनको अनुभव छ ।

मापदण्डअनुसार नर्सिङ दरबन्दी सिर्जना नगरिँदा नर्सले आवश्यकताअनुसार बिरामीको हेरचाह गर्न सकिरहेका छैनन्, जसले कतिपय अवस्थामा बिरामी र नर्सबीच मनमुटावको अवस्थासमेत सिर्जना हुने गरेको छ । यसले नर्सिङ बेरोजगारी र पलायनलाई विकराल अवस्थामा पुर्याउनसमेत उत्तिकै भूमिका खेलिरहेको छ ।

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा दर्ताका हिसाबले नेपालमा नर्सको संख्या ९१ हजार छ । यीमध्ये ५ हजार नर्सको मृत्यु भइसकेको र १५ हजारको हाराहारीमा रोजगारी तथा अध्ययनका लागि विदेश गएको काउन्सिलको तथ्यांक छ ।

काउन्सिलमा दर्ता नभई नर्सिङ अभ्यास गर्न पाइँदैन । प्रत्येक ६ वर्षमा दर्ता नवीकरण गराउनुपर्ने प्रावधान छ । काउन्सिलमा दर्ता नभई पढाइका लागि विदेश जाने वा नर्सिङ सेवाभन्दा अन्य कामका लागि जाने नर्सको संख्या पनि ठूलो छ, जसको कुनै तथ्यांक छैन । समग्रमा अध्ययन र रोजगारीका लागि ३० हजारको हाराहारीमा नर्स विदेशमा रहेको अनुमान काउन्सिलको छ । तर, यकिन तथ्यांक भने उपलब्ध छैन ।

काउन्सिलका अनुसार हाल नेपालमा करिब ६० हजार नर्स उपलब्ध छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार देशभरका सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा हाल १० हजार नर्स कार्यरत छन् । निजी क्षेत्रमा कार्यरत नर्सको कुनै तथ्यांक छैन । नेपालमा रहेका नर्समध्ये २० हजार रोजगार र झन्डै ४० हजार बेरोजगार रहेको काउन्सिलको अनुमान छ । दिवस मानाइरहँदा सेवामा रहेकाको दोब्बर नर्स कामको खोजीमा भौँतारिरहेको विकराल दृश्यलाई सम्बन्धित निकायले हृदयंगम गर्नु जरुरी छ ।

२६ वर्षदेखिको नर्सिङ दरबन्दी
नर्सको पद संख्या
प्रमुख नर्सिङ प्रशासक (११औँ तह) ५
नर्सिङ प्रशासक (९–१०औँ) तह २७
सामुदायिक नर्सिङ अधिकृत २८
नर्सिङ अधिकृत १०९
स्टाफ नर्स (७–८–९औँ तह) १ हजार ६ सय
अनमी ८ हजार ५ सय

सरकारीस्तरमै अस्पतालपिच्छे नर्सको पारिश्रमिक फरक, निजीमा चरम श्रमशोषण
देशभित्र मुस्किलले रोजगारी पाएका नर्सहरुको पनि श्रमशोषण भइरहेको छ । धेरै नर्सले तोकिएको न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत पाएका छैनन् । निजी स्वास्थ्यसंस्थामा नर्समाथि चरम श्रमशोषण भइरहेको छ । सरकारीस्तरमै पनि अस्पतालपिच्छे नर्सको तलब–भत्ता फरक–फरक रहेको छ । राज्यले नै समान जिम्मेवारी वहन गर्ने नर्सहरुबीच सेवा–सुविधामा विभेद गर्नु दुर्भाग्य हो ।

नर्सिङ संघकी अध्यक्ष राईका अनुसार खासगरी निजी अस्पतालले अहिले पनि नर्सलाई थोरै पारिश्रमिक दिएर धेरै काम लगाइरहेका छन् । गत वर्ष चितवन मेडिकल कलेजलगायत स्वास्थ्यसंस्थाले नर्सलाई मासिक ५ हजार दिएर काम गरारहेको खुलासा भएको थियो । नर्समाथिको श्रमशोषणविरुद्ध जनस्तरमा आवाज उठ्न थालेपछि न्यूनतम पारिश्रमिक तोकिएको थियो । तर, अहिले पनि हजारौँ नर्स तोकिएभन्दा निकै कम पारिश्रमिकमा काम गर्न बाध्य छन् ।

‘भएको जागिर पनि जाने डरमा नर्सहरु शोषणको विषयमा बोल्न चाहँदैनन्,’ अध्यक्ष राई भन्छिन्, ‘अझै पनि लुकीछिपी केही अस्पतालले कम पारिश्रमिकमा काम लाइरहेका छन् ।’

सरकारी मापदण्डको पालना नहुँदा नर्सको ठूलो समूहले श्रमशोषण झेलिरहेकाले प्रभावकारी नियमन आवश्यक भएको राई बताउँछिन् ।
‘हामीले नर्सको गुनासो आएको खण्डमा समस्या हेरेर सम्बन्धित अस्पतालको निरीक्षण गर्दै आएका छौँ । निरीक्षणका क्रममा थोरै पारिश्रमिक दिएर धेरै काम गराएको पाएका छौँ,’ राई भन्छिन्, ‘सम्बन्धित निकायमा समस्याको जानकारी गराउँदा समाधानको आश्वासनबाहेक कुनै पहल हुँदैन ।’

मुलुकमा श्रम ऐन २०७४ लागू छ, जसअनुसार ‘ननस्किल्ड’ नर्सलाई प्रतिमहिना नौ हजार र दक्ष (स्किल्ड)लाई १३ हजारबाट नघटाई पारिश्रमिक दिनुपर्छ । तर, न्यूनतम पारिश्रमिकको यो मापदण्डको व्यावहारिक कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । सरकारले श्रमशोषण गर्ने स्वास्थ्यसंस्थालाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन नसक्दा शोषणकर्ताको मनोबल बढिरहेको छ ।

एक नर्सको भागमा ५० बिरामी, मापदण्डको १० गुणा बोझ
नेपाल सरकारले जारी गरेको स्वास्थ्यसंस्था सञ्चालन तथा स्तरोन्नति मापदण्ड निर्देशिकामा स्पष्ट रूपमा बिरामीको अवस्थाअनुसार नर्स–बिरामी अनुपात तोकिएको छ, जसमा जनरल वार्डमा ५ देखि ६ बिरामीबराबर एक नर्स हुनुपर्ने प्रावधान छ । त्यसैगरी, हाइडिपेन्टिक वार्डमा २ बिरामीबराबर १ नर्स र क्रिटिकल केयरमा १ बिरामीबराबर १ नर्स हुनुपर्छ ।

त्यस्तै, डेलिभरी गराउने ठाउँमा एक बिरामीबराबर २ जना नर्स र अप्रेसनमा १ बिरामीबराबर ३ जना नर्स हुनुपर्ने मापदण्ड छ ।

तर विडम्बना, नेपालका ठूला सरकारी अस्पतालमै यो मापदण्डअनुसार नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध छैन । सरकारी अस्पतालहरूमा एक नर्सले ५० जनासम्म बिरामीको हेरचाहको जिम्मा लिनुपर्ने अवस्थाबाट नेपालको स्वास्थ्यक्षेत्र गुज्रिरहेको छ । यसले गर्दा नर्समा कामको बोझ अत्यधिक परिरहेको छ, फलस्वरुप नर्सको मानवअधिकार हननसँगै सेवाको गुणस्तरमा ह्रास आइरहेको छ । अन्ततः यसको प्रत्यक्ष असर बिरामीको स्वास्थ्यमा परिरहको छ ।

नर्स–बिरामी अनुपातमा सरकारी मापदण्डको पालना सरकारी अस्पतालले नै नगरेको अध्यक्ष. राई बताउँछिन् । ३ सय ८० शय्या रहेको वीर अस्पतालमा २ सय ७० भन्दा कम नर्सिङ दरबन्दी छ । मुलुककै ठूलो र पुरानो केन्द्रीय अस्पताल वीरमा अप्रेसनदेखि सबैखाले क्रिटिकल वार्ड छन्, जसमा १ बिरामीका लागि ३ जनासम्म नर्स खटिनुपर्ने प्रावधान छ ।

सरकारी मापदण्डलाई नै आधार मान्ने हो भने वीरमा मात्र हालको अवस्थामा ३ सय ५० भन्दा धेरै नर्सिङ दरबन्दी आवश्यक छ । त्यसैगरी, कान्ति बाल अस्पतालमा ३ सयभन्दा बढी बेडसंख्या रहेकोमा ९५ जना मात्र नर्सिङ दरबन्दी छ ।

अस्पताल स्थापना, सञ्चालन तथा स्तरोन्नति मापदण्ड निर्देशिका २०७३ (संशोधन) अनुसार नर्स र बिरामीको अनुपात यस्तो हुनुपर्छ–
१. शल्यक्रिया प्रदान गर्ने कक्षमा प्रतिशय्या कम्तीमा एकजना शल्यचिकित्सक, एकजना एनेस्थेटिक्स, एकजना इन्चार्ज, एकजना शल्यक्रिया सहायक र एकजना नर्स हुनुपर्छ ।

२. मेजर शल्यक्रिया कक्षमा कम्तीमा दुईजना नर्स हुनुपर्छ ।

३. जनरल कक्षमा ४ देखि ६ शय्याबराबर एकजना स्टार्फ नर्स हुनुपर्छ ।

४. इमर्जेन्सी तथा पोस्टअपरेटिभ कक्षमा प्रति २ शय्या एकजना स्टार्फ नर्स हुनुपर्छ ।

५. सघन उपचार कक्ष (आइसियू, एनआइसियू, सिसियू आदि)मा प्रतिशय्या एकजना नर्स हुनुपर्छ ।

६. प्रसूतिकक्षको लेबर बेडमा प्रतिबेड २ एसबिए तालिमप्राप्त नर्स वा मिडवाइफरीको व्यवस्था हुनुपर्छ ।

समाजले प्रश्न उठाउने डरले नर्सिङ पेसामा पुरुषको आकर्षण कम
नेपालमा तीन दशकअघि पनि पुरुषले नर्सिङ शिक्षा पढ्न पाउने व्यवस्था थियो । ०४३ देखि ०६४ सम्म पुरुष नर्सको संख्या ८० थियो । नर्सिङमा पुरुषको आकर्षण कम भएपछि नर्सिङ शिक्षामा पुरुषका लागि १० प्रतिशत कोटा छुट्याइएको थियो ।

उत्पादित नर्सिङ जनशक्तिको दयनीय अवस्थाका बीच काउन्सिलले शैक्षिक सत्र ०७५–७६ देखि लागू हुने गरी नर्सिङ शिक्षामा पुरुषका लागि पिसिएल र बिएस्सीमा १५ प्रतिशत कोटा छुट्याउनुपर्ने निर्णय गरेको छ । यद्यपि, तोकिएको कोटामा पनि पुरुषको आकर्षण देखिएको छैन । सुरुको शैक्षिक सत्रमा देशभर ७० जना पुरुष नर्सिङ अध्ययनका लागि भर्ना भएको तथ्यांक नर्सिङ संघमा छ ।

पिसिएल पास भए पनि केही पुरुषले अन्य पेसा अपनाएका छन् । नर्सिङ सेवामा अधिकांश महिला भएकाले र समाजले प्रश्न उठाउने डरले यो पेसामा पुरुषको आकर्षण बढ्न नसकेको अध्यक्ष राईको बुझाइ छ । ‘हालसम्म जम्मा ७० जना पुरुष नर्स नेपालमा कार्यरत हुनुहुन्छ, उहाँहरु पनि कलेज तथा प्रोजेक्टमा संलग्न हुनुहुन्छ,’ राई भन्छिन्, ‘अस्पतालमा काम गर्ने पुरुष नर्सको संख्या औँलामा गन्न सकिन्छ ।’

१५ प्रतिशत कोटा छुट्याइए पनि कुनै कलेजमा एकजना त कुनैमा पाँचजना पुरुष नर्सिङ पढिरहेका छन् । कतिपय कलेजमा त पुरुष कोटामा विद्यार्थी शून्य छ । पुरुषको कोटा पूरा नहुँदा त्यसमा महिलाले नै पढिरहेका छन् ।

सरकारले आफूले जारी गरेको मापदण्ड निर्देशिका कार्यान्वयनमा ल्याउँदै आफू र निजी क्षेत्रलाई पनि कडाइका साथ पालना गर्न लगाउने हो भने नर्सिङ बेरोजगारीको समस्या हल हुने देखिन्छ । सरकारको ‘एक विद्यालय, एक नर्स’ कार्यक्रम लागू गर्न सकिएमा भएको जनशक्तिले पूर्ण रोजगारी पाएर पनि जनशक्ति अभाव हुने अवस्था छ । तर, सरकारी उदासीनताका कारण नै ठूलो श्रम र समय खर्चिएर उत्पादित प्राविधिक जनशक्ति या बेइलम भौँतारिहेको छ या त पलायनको बाटो खोजिरहेको छ । तसर्थ, ५८औँ नर्सिङ दिवस मनाइरहँदा स्वास्थ्यसंस्थामा मापदण्डअनुसार नर्सिङ जनशक्तिको व्यवस्था गरी नर्सिङ रोजगारी र स्वास्थ्यसेवाको गुणस्तर अभिवृद्धि गर्नतर्फ सम्बन्धित निकायको ध्यान जानु आवश्यक छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

साठी केटा नर्सका अनेक कथा

०४६ सालका पुरुष नर्सको टिम

त्यो केही पनि होइन कि, हामीले कति गर्यौं। अर्थ त्यहाँ हुन्छ, हामीले त्यसलाई कति प्रेमले गर्यौं।

मदर टेरेसाले त्यसै भनेकी होइनन्– ‘नर्स सेवा र प्रेमको प्रतीक हो।’

र, नर्स भन्नासाथ हामी सम्झिन्छौं, सेतो कपडामा औषधीको किस्ती समाएर उभिएकी एउटी नारी रूप।

तर, पुरुष नर्स?

त्यो २०४६ सालतिरको कुरा थियो, बारा सिमराका रमेश सुब्बाले भर्खर आइएससी सकेका थिए।

जीवनको लक्ष्य थियो– विज्ञानै पढ्ने कि स्वास्थ्य पढ्ने।

विज्ञान पढ्न पैसा खर्च गर्ने घरको अवस्था अलि थिएन।

परिवार भने स्वास्थ्य पढ्नतिर अलि जोड गर्दै थियो।

‘सरकारी कोटामा नाम पो निस्किहाल्छ कि, नर्सिङमा ट्राई किन नगर्ने?’

उनी नर्सिङ पढ्न फाराम भर्न गएका थिए। जता हे¥यो साडी लगाएका महिलै महिला।

‘अहो, यति धेरै महिलाका बीचमा म एक्लैले कसरी पढ्नु?’

उनी फाराम नभरी फर्किंदै थिए, त्यत्तिकैमा एउटी महिलाले हात समाएर उनलाई तानिन्।

ती उनकी आमाकी साथी थिइन्। धेरै जोड गरेर उनैले फाराम भरिदिइन्।

नाम निस्कियो। उनी नर्सिङ पढ्न थाले। तीन वर्षपछि पढाइ सकियो। त्यसपछि उनले नर्सिङमै बिएससी गरे, बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानबाट।
त्यसपछि उनले भारतबाट नर्सिङमा स्नातकोत्तर गरे।

केही समय मेडिकल लाइनमै नर्सिङ पेसामा काम गरेपछि अहिले उनी चितवन मेडिकल कलेजमा नर्सिङ पढाउँछन्।
………………………………….
एसएलसीपछि कलेज खोज्दै हिँडेका भक्तपुरका हरिप्रसाद कोजु साथीहरूसँग ‘एचए’ (स्वास्थ्य सहायक) पढ्न भनेर महाराजगन्ज पुगेका थिए।

उनले त्यहाँ फाराम भरे।

त्यसपछि साथीहरूले भने, ‘नर्स पनि हुने रैछ त, विचार गरौं।’

उनले नर्सिङमा पनि फाराम भरे।

संयोग कस्तो भयो भने, एचए पढ्न नाम निस्किएन। बरू नर्समा पो निस्कियो।

उनले नर्सिङ पढ्न थाले।

‘सुरुसुरुमा त बेस्सरी आत्तिँए नि,’ उनी सम्झिन्छन्, ‘८० जनामा हामी आठजनामात्रै केटा थियौं।’

सुरुमा उनलाई लागेको थियो, ‘यो त बेकारमा पो पढिएछ। बरू एचए नै ठिक थियो कि?’
तर, होइन रहेछ।

‘नर्सिङ शिक्षा भनेको अलि बेग्लै शिक्षा हो। यो पूरै जागिरका लागि मात्रै होइन।

यो त सेवा पो रहेछ,’ केही समयपछि हरिलाई लाग्यो, ‘यो पढ्नेपर्ने विषय रहेछ।’‘हेर्नुस् एउटा ज्वरो आएको मान्छेले डाक्टरलाई देखायो भने डाक्टरले एउटा सिटामोलको प्रेस्क्रिप्सन लेखेर दिन्छ, सक्कियो,’ आफ्नो पेसामा रमेशलाई निकै गर्व छ। र, त भन्छन्, ‘हाम्रो नर्सिङ विद्याले त्यो सिटोमोल दिँदैन। बरू ज्वरो आउनुको कारण खोज्छ। सिटामोल किन्ने अवस्था बिरामीको छ कि छैन, भनेर हेर्छ। अनि त्यसका सावधानी खोतलिदिन्छ। बिरामी र आफन्तलाई सम्झाउँछ।’

कोजु अहिले भक्तपुर अस्पताल जागिरे छन्।

उनी एनेस्थेसिस्ट नर्स हुन्।

नर्सिङ पढ्न ‘केटा’ हरूका लागि त्यो अन्तिम वर्ष थियो।

त्यसपछि सरकारले नर्सिङमा केटाको कोटा नै बन्द गरिदियो।

सन् १९९६ मा पहिलोचोटि बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले नर्सिङ पढाइ सुरु गरेको थियो।

बिएससी नर्सिङको त्यो पहिलो ब्याचमा ११ पुरुष थिए। २० जनाको कोटामा नौ केटी थिए।

त्यसपछि बिएससी नर्सिङमा केटाको कोटा बन्द गरियो।

धेरै वर्षपछि केटाका लागि प्रविणता प्रमाणपत्र तहमा १० प्रतिशत कोटा दिइयो। त्यो पनि २०४३ देखि २०४६ सम्म मात्रै।

जम्मा ४ ब्याच। २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि त्यो कोटा पनि बन्द गरियो।

त्यसपछि एकैपटक शैक्षिकसत्र २०७५÷७६मा सरकारले पुरुषलाई पनि १५ प्रतिशत कोटा छुट्ट्यायोे नर्सिङ पढ्न।

तर, अधिकांश कलेजमा अहिले नर्स पढ्ने केटा छैनन्।

नेपालमा कति पुरुष नर्स छन्?

नर्सिङ संघको तथ्यांकअनुसार जम्मा ६० जनामात्रै केटा नर्स छन्।

ती सबै मेडिकल क्षेत्रमै छन्।

तर, देशभरि करिब १ लाख महिला नर्स छन्। नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा दर्ता भएका महिला नर्समात्रै करिब ९१ हजार छन्।

त्यो बेला चार ब्याचमा पढेका केटा नर्समध्ये धेरैजसो अहिले नियमित मेडिकलको काममा छैनन्।

‘धेरै त विदेशतिर गइसके। कोही रिटायर्ड पनि भइसके। कोही अन्य क्षेत्रमा छन्। जस्तो कि, पुलिसतिर, आर्मीतिर,’ रमेश भन्छन्, ‘नेपालमा नपाएर कतिले त बाहिर (विदेशतिर) पनि पढिरहेका छन्।’

नर्सिङ काउन्सिलमा करिब १ सय ५० पुरुष नर्स दर्ता छन्। तीमध्ये धेरैजसो भारतलगायत अन्य देशमा पढेका छन्।

अन्य देशमा पुरुष नर्स छन्?
‘किन नहुनु, छन् नि!’

रमेश हौसिँदै भन्छन्, ‘अमेरिकी नर्सिङ संघका अध्यक्ष नै पुरुष छन्।’

अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ संघमा महिला र पुरुष नर्स बराबरी आबद्ध छन्।

छिमेकी भारतमा पनि प्रशस्तै पुरुष नर्स छन्।

अमेरिका, युरोपेली देशमा पनि पुरुषलाई नर्सिङ पढ्न बन्देज छैन।

नेपालमा मात्रै किन यस्तो?
‘हाम्रोमा चेतना नै छैन,’ रमेशलाई बीचमा रोक्दै हरिप्रसाद भन्छन्, ‘हाम्लाई लाज लागेर पनि होला।’

हो पनि, नेपाली समाजको आमबुझाई पनि त्यस्तै छ नि, नर्स भनेकै केटी।

‘हेर्नुस् न अस्पतालहरूमा पनि त्यस्तै छ। अस्पतालमा महिला डाक्टरलाई पनि अरू मान्छे सिस्टर नै भन्छन्,’ काम गर्दाका अनुभव सुनाउँदै रमेश भन्छन्, ‘हामी पुरुष पनिनर्स नै हौं तर हामीलाई सबैले डाक्टरसाब पो भन्छन्।’

अनि हरि कोजुको अनुभव छ– ‘हामी डाक्टर होइन, नर्स हौं भन्दा पनि अचम्म पो मान्छन् त। पत्याउँदैनन्।’

हरिप्रसाद कोजु /रमेश सुब्बा

केटा पनि नर्स हुन्छन् र?

हुन पनि हो नि, १ लाख महिला नर्सको भीडमा जम्मा ६० जना पुरुष नर्स?

आममान्छेले कसरी पत्याउने? ‘तर, अब आवश्यक छ। पुरुष पनि यो क्षेत्रमा आवश्यक नै छ। नभए फेरि सरकारले किन यो १५ प्रतिशत व्यवस्था गथ्र्याे र?,’ रमेश भन्छन्, ‘हामी त भन्छौं, अब बराबरी होस्। अथवा खुला प्रतिस्पर्धा होस्।’

रमेश अहिले नेपाल नर्सिङ संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष छन्। हरि जनजाति कोटाबाट सदस्य चुनिएका छन्।

सरकारले अघिल्लो शैक्षिकसत्रदेखि पुरुषलाई १५ प्रतिशत कोटा छुट्ट्याए पनि अधिकांश नर्सिङ कलेजले त्यसअनुसार भर्ना लिएका छैनन्।

‘लिँदैनन् नि हजुर, ती केटालाई किन भर्ना लिन्थे र?,’ रमेश भन्छन्, ‘फाराम भर्न जाँदा नै केटालाई काउन्सिलिङ गरिन्छन् तिमीहरूले त काँ नर्स पढ्ने? बरू एचए पढ्ने हो। ल्याब पढ्ने हो, अरू पो पढ्ने हो त भनेर।’

केटाहरूलाई भर्ना नलिएर बरू कलेजहरूले त्यो कोटा बेच्ने गरेको रमेशको आरोप छ।

‘हरेक ठाउँमा दलाली छ। सिस्टमै त्यस्तै छ त के गर्न सकिन्छ र?,’ उनी भन्छन्, ‘तर, हामी अब सहँदैनौं। यो क्षेत्रमा पनि सुधार्नुपर्ने धेरै कुरा छन्। सरकारले गर्नुपर्ने पनि धेरै कुरा छन्।’

अझ उनलाई त लाग्छ यो पनि एउटा पुरुषवादी सोचको उपज हो।

‘महिलालाई दयाका पात्र ठान्ने, ‘शो’ पिस ठान्ने यो त पुरुषवादी चिन्तनको उपज नै हो नि,’ उनी भन्छन्, ‘जब पुँजीवादले समाज ग्रस्त हुनथाल्यो अनि महिलालाई मात्रै यसमा प्रयोगमा ल्याइएको हो।’
हरि थप्छन्– ‘एउटा पुरुष महिला विशेषज्ञ डाक्टर हुनसक्छ। एउटा डाक्टरले सुत्केरी गराउन हुने अनि हामीले चैं गर्न नसक्ने हुन्छ र?’

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मन्त्री ढकालको घोषणा :  अब नर्सको पारिश्रमिकमा विभेद हुँदैन

स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालले सरकारी अस्पतालहरूमा कार्यरत नर्सको तलबमा रहेको विभेद अन्त गर्ने घोषणा गरेका छन् । अब सरकारीस्तरका सबै अस्पतालमा काम गर्ने समान तहका नर्सले समान पारिश्रमिक पाउने मन्त्री ढकालले बताएका हुन् । कान्ति बाल अस्पतालको ५८औँ वार्षिकोत्सव समारोहमा मंगलबार मन्त्री ढकालले सरकारी अस्पतालमै पनि नर्सको पारिश्रमिकमा विभेद गरिँदै आएको बताउँदै यो विभेदकारी व्यवस्था अन्त गर्ने बताएका हुन् । ‘सरकारी अस्पतालमा रहनुभएका नर्सहरूको एकअर्को अस्पतालसँग जुन विभेदपूर्णखालको आर्थिक हैसियतको निर्धारण भएको छ, यसलाई ढिलो–छिटो अन्त्य गर्नुपर्छ,’ मन्त्री ढकालले भने ।

यद्यपि, बढी सुविधा लिइरहेका अस्पतालका नर्सको पारिश्रमिक घटाएर वा कम लिइरहेकाको बढाएर पारिश्रमिकमा समानता ल्याउनेबारे भने उनले खुलाएका छैनन् । यी दुवै अवस्थामा नर्सको पारिश्रमिकमा समानता ल्याउन सकिन्छ । सरकारी दरबन्दीका नर्सको न्यूनतम तलबमान निर्धारित नै हुने हुँदा कुनै अस्पतालमा थप सुविधा दिइएकै कारण सरकारी नर्सको सेवा–सुविधा असमान हुन गएको हो । अर्कोतर्फ निजी क्षेत्रमा काम गर्ने नर्समाथिको श्रमशोषण तथा नसिङ बेरोजगारीको अवस्था विकराल छ, जसको समाधानका लागि सरकारले ठूलो पहलकदमी लिनु आवश्यक छ ।

अस्पतालहरूबीच रहेको पारिश्रमिकको असमानताकै कारण एक अस्पतालमा कार्यरत नर्स अर्को अस्पतालमा सरुवा हुन खोज्ने तथा विज्ञापनमार्फत पनि जान खोज्ने प्रवृत्ति समस्याका रूपमा रहेको मन्त्री ढकालको भनाइ छ । ‘आर्थिक विभेदकै कारण वीर अस्पतालमा कहिले कर्मचारी माग्ला भनेर कान्ति अस्पतालका नर्सहरू बस्नुभएको छ,’ मन्त्री ढकालले भने, ‘अस्पतालका बीचमा समेत समानता छैन भने हामीले कसरी समाजमा समानताको कुरा गर्न सक्छौँ ? यस्ताखालका कुरालाई ढिलोछिटो बहिष्कार गर्नुपर्छ ।’

त्यस्तै, मन्त्री ढकालले डाक्टर र नर्सको अध्ययन बिदालाई एउटा नियममा ल्याउनुपर्ने बताए । ‘कति प्रतिशतसम्मलाई अध्ययन गर्न जान दिने भन्ने किटान गर्न सकियो भने नर्स तथा डाक्टरको अभाव हुँदैन,’ मन्त्री ढकालले भने । अध्ययन बिदाको प्रभावकारी नियम नहुँदा भनसुनका आधारमा केही सीमित व्यक्ति वा समूहले मात्र यसको लाभ लिइरहेको मन्त्री ढकालको ठहर छ । ‘कुनै अस्पतालमा कुनै व्यक्तिको पावर छ, सोर्सफोर्स लगाउन सक्छ भने उही मात्र अध्ययन गर्न बाहिर गइरहेको छ,’ मन्त्री ढकाले भने, ‘वार्षिक रूपमा प्रतिशत तोकेरै पढाउन थालियो भने सबैले पढ्न पाउनेछन् ।’

सरकारले लगानी गरेर डाक्टर बनाउन योगदान गरे पनि डाक्टरले आफ्नो दायित्व पूरा गर्न नसकेको मन्त्री ढकालले बताए । ‘बाहिर गएर पढेर आउनुहुन्छ तर काठमाडौं उपत्यकाभन्दा बाहिर पाइला नै टेक्न नपरोस् भन्नेखालको चिन्तन र छाप कलिलै उमेरमा डाक्टरमा परेको छ,’ मन्त्री ढकालले भने, ‘सरकारले खटाएको ठाउँमा डाक्टर जाने हो भने डाक्टरको अभाव हुँदैन ।’

मन्त्रालयको जिम्मेवारी वहन गरेको २ महिनामा सबैलाई विधिसंगत तरिकाले चलाउन निकै गाह्रो परेको मन्त्री ढकालले सुनाए । २ महिनाभित्रमा राम्रा कुराहरू पनि प्राप्त गरेको मन्त्री ढकालले तिनलाई सम्हालेर स्वास्थ्य क्षेत्रको सुधार गर्नुपर्छ भन्ने साथीहरूको साथ लिएर बहुत धृष्टताका साथ परिर्वतनको अनुभूति गराउने प्रतिबद्धतासमेत व्यक्त गरे ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

३.६% नर्सको मत प्राप्त व्यक्ति नर्सिङ संघको अध्यक्ष, नर्स ९० हजार तर जम्मा ३२ सय मतले नेतृत्व चयन

नेपाल नर्सिङ संघमा सदाझैँ सत्तारूढ नेकपानिकट प्रगतिशील समूहको पूरै प्यानलले जित हात पारेको छ । संघमा स्थापनाकालदेखि नै एकछत्र वर्चश्व कायम गर्दै आएको प्रगतिशील समूह यसपटक पनि ठूलो मतान्तरले प्यानलसहित नयाँ कार्यसमितिका लागि चयन भएको हो ।  संघको बुधबार सम्पन्न निर्वाचनमा करिब एकतिहाइ मात्र मत खसेको पाइएको छ । देशभरका २१ मतदान केन्द्रमार्फत भएको मतदानमा करिब साढे पाँच हजार नर्सले मात्र मतदान गरेका हुन् । यो संख्या कुल नर्सको करिब ६% र संघका कुल मतदाताको करिब एकतिहाइ मात्र हो । देशभर कार्यरत नर्सहरूको छाता संगठन नेपाल नर्सिङ संघको नेतृत्व चयनमा जम्मा ६% मात्र नर्स सहभागी हुनुले छाता संघप्रति नर्सको आकर्षण नभएको पुष्टि गरेको छ ।

एकतिहाइ मतदाता मात्र मतदानमा सहभागी
संघको बुधबारको मतदानमा करिब एकतिहाइ मतदाताले मात्र मतदान गरेको पाइएको छ । यसै पनि कुल नर्सको १६% मात्र छाता संघमा आबद्ध छन् । यो निर्वाचनमा संघका कुल मतदाता १५ हजार १ सय ५९ थिए । त्यसमा पनि यसपटक अन्तिम समयमा आएर उल्लेख्य मात्रामा मतदाता बढेका थिए । तर, बुधबार सम्पन्न निर्वाचनमा करिब साढे ५ हजारले मात्र मतदान गरेका छन् । यसबाट संघमा आबद्ध नर्सहरूको पनि संघप्रति खासै आकर्षण नभएको पुष्टि हुन्छ ।

अध्यक्षका दुई प्रत्याशीबीच मात्र भएको प्रतिस्पर्धामा विजयी मनकुमारी राईले ३ हजार २ सय ७६ मत प्राप्त गरेकी छिन् भने उनकी प्रतिद्वन्द्वी प्रा. मुना राना थापाले २ हजार ८५ मत प्राप्त गरेकी छिन् । यसरी हेर्दा ९० हजार नर्सको नेतृत्व गर्ने छाता संघको नेतृत्व चयनमा जम्मा साढे ५ हजार नर्स सहभागी भएका छन् भने ३२ सय ७६ नर्सको विश्वास प्राप्त व्यक्ति नेतृत्वमा स्थापित भएको छ ।

८९ हजार ७ सय ८७ नर्स काउन्सिलमा दर्ता तर छाता संघका मतदाता जम्मा १५ हजार १ सय ५९
नेपाल नर्सिङ संघमा हालसम्म ८९ हजार ७ सय ८७ नर्स दर्ता भएका छन्, अर्थात् उनीहरूले संघको लाइसेन्सिङ परीक्षा पास गरी नर्सिङ अभ्यासको अनुमति पाएका छन् । नेपाल नर्सिङ संघ यी सबै नर्सको पेसागत सुरक्षा र हकहितका लागि स्थापित छाता संगठन हो । तर, आफ्नो छाता संगठनमा नर्सको आकर्षण भने ज्यादै न्यून देखिएको छ । जम्मा १६.८% नर्स मात्र छाता संघमा आबद्ध छन् ।

संघको यसपटकको निर्वाचन प्रयोजनका लागि तयार पारिएको मतदाता नामावलीमा जम्मा १५ हजार १ सय ५९ नर्सको नाम सूचीकृत थियो । यसको अर्थ नर्सको ठूलो हिस्सा छाता संघमा आबद्ध छैन । संघलाई राजनीति गर्ने थलोका रूपमा नभएर उद्देश्यअनुरूप साँच्चिकै नर्सको पेसागत हितका लागि सबल बनाउने हो भने सबै नर्सलाई संघप्रति आकर्षित गर्नु आवश्यक छ । त्यसका लागि पहिले त छाता संघप्रति नर्सको आकर्षण नहुनुका कारणहरूको खोजी गर्नु अनिवार्य छ ।

बेरोजगारी, अति न्यून पारिश्रमिक र श्रमशोषण झेलिरहेका नर्सको किन छैन छाता संघमा आकर्षण ?
पेसागत समस्याको कुरा गर्ने हो भने नेपालमा बढी बेरोजगारी तथा श्रमशोषणको सिकार बनिरहेका पेसाकर्मीका रूपमा नर्सलाई लिइन्छ । करिब ४० हजार नर्स बेरोजगार छन् भने जागिर पाएका पनि न्यून पारिश्रमिकलगायत समस्याबाट पीडित छन् । भोलेन्टियरका नाममा शोषण खेपिरहेका नर्सको कहानी उत्तिकै पीडादायक छन् । यस्तोमा आफ्नो पेसागत सुरक्षा र हकहितको संरक्षणका लागि लड्ने छाता संघप्रति नर्सको आकर्षण किन छैन त ? यसको एउटै कारण हुन सक्छ, संघले आफ्ना सदस्यको हकहित र पेसागत सुरक्षार्थ प्रभावकारी भूमिका निभाउन सकेको छैन, आफ्ना सदस्यलाई सुरक्षाको अनुभूति दिन सकेको छैन । संघको नयाँ नेतृत्वले यस विषयमा गम्भीर भएर सोच्नु जरुरी छ । संघलाई राजनीतिक गुटबन्दीका आधारमा नभई समग्र नर्सको पेसागत सुरक्षार्थ चलाउनु आवश्यक छ । बढीभन्दा बढी नर्सको आबद्धता भएमा मात्र नर्सिङ संघले आफ्नो स्थापनाको सार्थकता स्थापित गर्न सक्नेछ ।

यस्तो छ नयाँ कार्यसमिति
प्रगतिशील प्यानलकी अध्यक्ष मनकुमारी राई ३ हजार २ सय ७६ ल्याएर विजयी भएकी छिन् । उनकी प्रतिस्पर्धी संयुक्त पेसागत प्यानलकी प्रा. मुना राना थापाले २ हजार ८५ मत प्राप्त गरिन् । वरिष्ठ उपाध्यक्ष रमेश सुब्बाले ३ हजार २ सय ७० मत ल्याएका छन् भने उर्मिला श्रेष्ठले १ हजार ९ सय २० मत पाएकी थिइन् । त्यसैगरी, महासचिव नर्वदा थापा २ हजार ९ सय २४ मतका साथ विजयी भइन् भने यशोदा बरालले २ हजार १ सय ७६ मत प्राप्त गरिन् ।

त्यसैगरी, उपाध्यक्षमा मीना बानियाँ, सचिवमा प्रमिला थकाली, कोषाध्यक्षमा कल्पना श्रेष्ठ, खुला सदस्यमा विजया अधिकारी, जनजाति सदस्यमा हरिप्रसाद कोजू विजयी भए । सदस्यमा सोनु शेर्पा, सपना विक, अञ्जुकुमारी महतो, कोहिनुर फारुकी, अम्बिका पौडेल र सीता केसी विजयी भएका छन् । हरेक ३ वर्षमा हुनुपर्ने संघको निर्वाचन २ वर्ष ढिलो गरी ५ वर्षपछि भएको हो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले गर्‍यो ट्रेनी नर्सलाई न्यूनतम पारिश्रमिक दिने सहमति, कर्मचारी आन्दोलन स्थगित

लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमीद्वारा सञ्चालित नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले ट्रेनी स्टाफ नर्स (परीक्षणकालमा कार्यरत नर्स) लाई सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक उपलब्ध गराउने सहमति गरेको छ । हालसम्म एकेडेमीले तोकिएको न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिई काम लगाउँदै आएको थियो । एकेडेमीले परीक्षणकालमा कार्यरत स्टाफ नर्सलाई न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिएको भन्दै नेपाल स्वास्थकर्मी तथा कर्मचारी युनियन र लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संगठनले विरोध प्रदर्शन गरेका थिए ।

श्रम मन्त्रालयले तोकेको पारिश्रमिकअनुसार ट्रेनी नर्सले मासिक न्यूनतम १३ हजार ४ सय ५० रूपैयाँ पाउनुपर्ने भए पनि लर्ड बुद्ध एकेडेमीले तोकिएको पारिश्रमिक दिन आनाकानी गरिरहेको छ । एकेडेमीमा कार्यरत कर्मचारीलाई असोज र कात्तिक महिनाको पारिश्रमिकसमेत दिइएको छैन । सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक नदिएर श्रमशोषण गरेपछि लर्ड बुद्ध एकेडेमीमा कार्यरत ट्रेनी नर्स आन्दोलनमा उत्रिएका थिए । उनीहरूले लगातार ४ दिनसम्म आन्दोलन गरेका थिए । नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघ, कर्मचारी युनियन र लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संघ सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक दिनुपर्ने भन्दै विरोधमा उत्रिएका हुन् ।

संगठनका कार्यवाहक सभापति मुस्लिम खानले एकेडेमीका ट्रेनी स्टाफ नर्सले सुब्बासरहको तलब पाउनुपर्ने भए पनि श्रम मन्त्रालयले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक १३ हजार ४ सय ५० रूपैयाँसमेत लर्ड बुद्धले नदिएको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरे । विरोध कार्यक्रममा नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघ कर्मचारी युनियनका अध्यक्ष मुनिर खानले लर्ड बुद्ध प्रशासनले आफ्ना माग पूरा नगरे बुधबारबाट नीतिगत आन्दोलनमा जाने बताए । उनले एकेडेमीले मौखिक आश्वासनभन्दा पनि लिखित प्रतिबद्वता जनाउनुपर्नेमा जोड दिए ।

यस्तै, एकेडेमीमा कार्यरत करिब १ हजार ५ सयभन्दा बढी कर्मचारीले समेत असोज र कात्तिकको गरी २ महिनाको पारिश्रमिक नपाएको लर्ड बुद्ध एजुकेसनल एकेडेमी कर्मचारी संगठनका महिला उपसभापति सुमन गिरीले जानकारी दिइन् । यता एकेडेमीले दिने गरेको थोरै पारिश्रमिक पनि समयमा उपलब्ध नगराउँदा आफ्ना आधारभूत आवश्यकतासमेत पूरा गर्न नसकेको एकेडेमीका ट्रेनी स्टाफ नर्स आस्था श्रेष्ठले बताइन् । श्रेष्ठले सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिकसमेत नदिएर एकेडेमीले श्रमशोषण गरिरहेको बताइन् । ‘हामीलाई आधारभूत आवश्यकतासमेत पूरा गर्न समस्या भइरहेको छ,’ उनले भनिन्, ‘सामान्य खाजा खर्चमा काम गर्छौं, सरकारले तोकेको न्यूनतम पारिश्रमिक लागू नभएसम्म हामी आन्दोलन गर्छौं ।’

आन्दोलनरत ट्रेनी नर्सले सेवाग्राहीलाई मर्का नपर्ने गरी आइतबारदेखि बिहान ९ : ३० बजेदेखि १० :३० बजेसम्म हरेक विभागमा एकजना ड्युटीमा खटिने र बाँकी नर्स प्रदर्शनमा सहभागी हुँदै आएका थिए । लर्ड बुद्ध एकेडेमीको एउटा शाखामा करिब ४० जना ट्रेनी स्टाफ नर्स कार्यरत छन् । आन्दोलित कर्मचारीको व्यापक दबाबपछि अस्पताल प्रशासनले मंगलबार दिउँसो कर्मचारीसँग वार्ता गरेको थियो । दुईपक्षीय वार्तामा अस्पताल प्रशासनले अस्पतालको आर्थिक अवस्था दयनीय देखाउँदै आगामी दिनमा एक महिना बिराएर सबै कर्मचारीलाई प्रत्येक महिनाको ५ गते पारिश्रमिक दिने सहमति गरेको छ ।

त्यसैगरी, अस्पताल प्रशासनले सरकारले तोकेको मापदण्डअनुसार आगामी माघ महिनादेखि लागू हुने गरी ट्रेनी स्टाफ नर्सलाई पारिश्रमिक उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जाहेर गरेको छ । यी दुई सहमति र प्रतिबद्धतापछि मंगलबार दिउँसोबाट कर्मचारीले आन्दोलन स्थगित गरेका छन् भने अस्पतालको सेवा सुचारु भएको छ । तलब नपाएको भन्दै आन्दोलनमा उत्रिएका ट्रेनी नर्सका कारण मंगलबार दिउँसोसम्म अस्पतालको सेवा केही प्रभावित भएको थियो । यसले उपचारका लागि अस्पतालमा पुगेका सयौँ बिरामी समस्यामा परेका थिए ।

टाढाबाट उपचारका लागि अस्पतालसम्म आएका बिरामीले सहजै स्वास्थ्यसेवा पाउन सकेनन् । कतिपय बिरामी आन्दोलनको खबर सुनेर स्वास्थ्योपचारका लागि अन्यत्र गएका थिए । यसअघि नेपालगन्ज मेडिकल कलेजले विभिन्न बहानामा विद्यार्थीबाट मोटो रकम असुल गर्दै आएको थियो । गैरकानुनी रूपमा असुलेको अतिरिक्त शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने माग उठाउँदै केही महिनाअघि अवैध असुलीसम्बन्धी मुद्दा परेपछि अदालतले अतिरिक्त शुल्क नलिन र लिएकोमा फिर्ता गर्न परमादेशसमेत जारी गरेको थियो ।

अदालतको परमादेशपछि मेडिकल कलेजले मनपरी शुल्क लिन नपाएपछि यतिवेला अस्पताललाई आर्थिक संकट परेको जानकारहरू बताउँछन् । देशभर मेडिकल कलेजले असुलेको अवैध शुल्क फिर्ता गर्नुपर्ने भन्दै सरकरले यसअघि मेडिकल कलेज सञ्चालकहरूलाई अन्तिमपटकका लागि शुल्क फिर्ता गर्न १५ दिनको समयसीमा दिएको छ । २४ कात्तिकमा दिइएको सो समयसीमा ९ मंसिरमा सकिँदै छ । यस अवधिमा पनि सरकारलाई अटेरी गरी शुल्क फिर्ता नगरे कलेज सञ्चालकविरुद्ध ठगी मुद्दा चलाउँदै कारबाही गर्ने गृह मन्त्रालयले जनाएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ संघको निर्वाचन ९ पुसमा, छाता संगठनमा १२% नर्सको मात्र आबद्धता किन ?

नर्सहरूको छाता संगठन नेपाल नर्सिङ संघ (नान) को १९औँ कार्यसमितिका लागि ९ पुसमा निर्वाचन हुने भएको छ । हरेक ३ वर्षमा हुनुपर्ने संघको निर्वाचन २ वर्ष ढिलो गरी ५ वर्षपछि हुन लागको हो ।

१५ मंसिरमा उम्मेदवारी दर्ता, ९ पुसमा मतदान
संघले बिहीबार निर्वाचनसम्बन्धी कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ । कार्यतालिकाअनुसार ८ मंसिरमा मतदाताको नामावली प्रकाशन हुनेछ भने त्यसमाथि दाबीविरोधका लागि १२ मंसिरसम्मको समय तोकिएको छ । १३ मंसिरमा मतदाता नामावलीमाथि परेको दाबीविरोधको छानबिन गर्ने र १४ मंसिरमा मतदाताको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्ने कार्यक्रम छ ।

संघले उम्मेदवारी दर्ताको मिति १५ मंसिरका लागि तोकेको छ । मनोनयन गर्ने उम्मेदवारमाथि दाबीविरोधका लागि १६ मंंसिरको मिति तोकिएको छ । १८ मंसिरसम्म उम्मेदवारी फिर्ता लिन सकिनेछ भने १९ मंसिरमा उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्ने कार्यकालिका छ । मतदान भने ९ पुसका लागि तय गरिएको छ ।

९० हजार नर्स काउन्सिलमा दर्ता हुँदा जम्मा ११ हजार मात्र संघमा आबद्ध
नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा हालसम्म ८९ हजार ७ सय ८७ नर्स दर्ता भइसकेका छन् । नर्सिङ अभ्यासका लागि अनुमति पाउनेको संख्या यति ठूलो भए पनि पेसागत संगठन संघमा आबद्ध हुने नर्स भने करिब १२ प्रतिशत मात्र छन् । हालसम्म जम्मा ११ हजार ४१ नर्सले मात्र संघको सदस्यता लिएका छन् । ९ मंसिरसम्म संघमा आबद्ध हुने सदस्यले मात्र आगामी निर्वाचनमा मतदान गर्न पाउने संघले जनाएको छ ।

सम्पूर्ण नर्सको छाता संगठनका रूपमा रहेको संघले नर्सका समस्या, पेसागत अप्ठ्याराहरूलाई उठाउन नसकेको र राजनीतिक दबाबमा पर्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ । आफ्नो पेसागत हकहितका लागि गठित संघमा नर्सको न्यून आबद्धताले पनि ती आरोपलाई पुष्टि गर्छन् । संघले आफ्ना सदस्यलाई आवश्यक पर्दा संरक्षण दिन नसक्नु तथा संगठनलाई पेसागत विषयमामा भन्दा राजनीतिक स्वार्थमा केन्द्रित गर्नुले नर्समा संघप्रति आकर्षण नभएको विश्लेषण गरिँदै आएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

पाटन स्वास्थ्य विज्ञानले माग्यो चिकित्सक, नर्स, फार्मेसि अधिकृत, रेडियोग्राफ सहित ६० जना कर्मचारी

पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा चिकित्सक, नर्स, फार्मेसि अधिकृत, रेडियोग्राफ लगायत विभिन्न पदको लागि आवेदन माग गरेको छ । शुक्रबार प्रतिष्ठानले सुचना निकाल्दै ६० जना कर्मचारीको माग गरेको हो । लोकसेवा आयोगको सहमतिमा १० औँ तहदेखि ३ औं तहसम्मका विभिन्न कर्मचारीको माग गरेको छ ।

सह–प्राध्यपकका लागि ५ जना, सहायक प्राध्यापकमा लागि १७ जना, सिनियर स्र्टा नर्सका लागि ५ जना, फार्मेसी अधिकृतका लागि २ जना, रेडियोलोजीमा १ जना, पुस्तकालय अधिकृत १ जना, जुनियर स्टाफ नर्स २० जना, रेडियोग्राफ २ जना, सिनियर पुस्तकालय सहायक २ जना, ल्याव असिस्टेन्ट ४ जना र जुनियर लेखा अधिकृत १ जना गरी ६० जना कर्मचार मागेको छ ।

सुचनामा उल्लेख भएअनुसार आवेदन दिने अन्तिम म्याद मंसिर १९ गतेसम्म रहने छ भने २६ गतेसम्म दोब्बर दूतुर तिरेर आवेदन दिन पाइने छ । आवेदन भर्नका लागि ललिलपुर लगनखेलको केन्दीय कार्यलयमा बुधबार र शनिबार बाहेक अन्य दिनन विहान १० बजेदेखि ३ बजेभित्र पुगिसक्नु पर्ने प्रतिष्ठानले जनाएकाके छ । परीक्षा दस्तु लक्ष्मी बैंकमा तिर्नु पर्ने छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

क्रिटिकल केयर नर्सको दोस्रो सार्क क्षेत्रीय सम्मेलन पेसागत क्षमता अभिवृद्धिमा केन्द्रित रहन्छ

नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसनको स्थापना भएको ३ वर्ष बितिसकेको छ । सन् २०१६ मा एसोसिएसनको स्थापनापछि सार्कक्षेत्रका सबै क्रिटिकल केयर आइसियूमा काम गर्ने नर्सहरूको एउटै क्षेत्रीय संगठन बनाउन ०१७ मा नेपालमै पहिलो क्षेत्रीय सम्मेलन बोलाइयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेस, सार्कको स्थापना गर्यो । रिजनल फेडेरेसनको पहिलो सम्मेलन भारतमा गरियो, दोस्रो सम्मेलन नेपालमा हुँदै छ । सम्मेलनको तयारी, छलफलका विषय, नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सिङको अवस्था, चुनौतीलगायत विषयमा केन्द्रित भएर हेल्थपोस्टनेपालले क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालकी महासचिव कविता सिटौलासँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

क्रिटिकल केयर नर्सको राष्ट्रिय र सार्कस्तरीय संगठन कसरी जन्मियो ?
क्रिटिकल केयर युनिट यस्तो संवेदनशील ठाउँ हो, जहाँ एकदमै सिकिस्त बिरामी राखिन्छ । यहाँ राखिने बिरामीका एक वा एकभन्दा बढी अंगले काम गर्न छोडेका हुन्छन् । कुनै बिरामीलाई श्वासप्रश्वासका लागि भेन्टिलेटरमा राखिएको हुन्छ । बिरामीले आफ्नो शरीरलाई मेन्टेन गर्न नसकिरहेको अवस्था हुन्छ । यस्ता बिरामीलाई राखेर सघन उपचार दिइने ठाउँमा काम गर्ने नर्सलाई क्रिटिकल केयर नर्स भनिन्छ ।

क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिसन नेपाल आइसियूमा काम गर्ने नर्सहरूको छाता संगठन हो । यसले क्रिटिकल केयर नर्सहरूको हक–हित, शिक्षा तथा तालिमका लागि काम गर्छ । यो एसोसिएसन सन् २०१६ मा स्थापना भएको हो । सन् २०१७ मा क्रिटिकल केयर नर्सहरूको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन नेपालमा भयो । त्यतिवेलै सार्क राष्ट्रहरूबीच क्रिटिकल केयर नर्सहरूको सझा संगठन बनाउने निर्णय भयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसनल अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्क नाम दिएर साझा संगठन गठन गर्यो । नेपाललगायत सार्कअन्तर्गतका देश यसका सदस्य छन् ।

यो सम्मेलन नेपालमै गर्नुको कारण ?
सार्कको पहिलो अध्यक्ष भारतबाट जया कुरबियला हुनुहुन्छ । रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्कको पहिलो सम्मेलन भारतमा भएको थियो । पहिलो सम्मेलनमै दोस्रो अध्यक्ष नेपालको हुने र सम्मेलन पनि नेपालमै हुने तय भएको थियो । यो सम्मेलनबाट क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसनकी अध्यक्ष लक्ष्मी केसीले रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेसको अध्यक्षको पदभार सम्हाल्नुहुनेछ । त्यस्तै, नेपालको महासचिवले अबको सम्मेलनबाट सार्कको महासचिव पद सम्हाल्नेछन्, जसमा अहिले म छु ।

क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालमा हाल कति नर्स आबद्ध छन् ? सदस्यताको मापदण्ड के छ ?
क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालको सदस्यता अहिलेसम्म १ सय ७५ जनाले लिएका छन् । संगठन विस्तारको काम जारी छ । नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सका लागि यही नै मापदण्ड हुनुपर्छ भन्ने निश्चित छैन ।

नेपालमा नर्सिङमा विशेषज्ञताको अवधारणा नै छैन । हामीले नर्सिङमा पनि विशेषज्ञता हुनुपर्ने कुराको वकालत गर्दै आएका छौँ । विशेषज्ञताको अवधारणा आइसकेपछि आइसियूमा काम गर्ने नर्सले आइसियूसम्बन्धी विशेष अध्ययन गरेर विशेषज्ञका रूपमा काम गर्दा सेवाको गुणस्तर र नर्सको क्षमता अभिवृद्धिका साथै नर्सलाई काम गर्न पनि सहज हुने धारणा हाम्रो छ । यसका लागि हामीले केही मापदण्डको खोजी गरिसकेका छौँ, तर अन्तिम रूप दिन भने बाँकी नै छ ।

विशेषज्ञताको अवधारणा नै नभएको अवस्थामा हालसम्म क्रिटिकल केयर नर्सको उत्पादन कसरी हुँदै आएको छ ? पठाइ स्वदेशमै हुन्छ कि विदेश जानुपर्छ ?
नेपालमा एक–दुईवटा संस्थाले थप विषय राखेर क्रिटिकल केयरबारे पढाउने गरेका छन् । तर, सर्टिफिकेट लेबलमा यसको पढाइ हुने गरेको छैन । अन्य मुलुकमा भने क्रिटिकल केयरको विशेष पढाइ हुने गरेको छ । अहिले भएको जनशक्ति प्रायः तालिम र अभ्यासबाटै क्रिटिकल केयरका लागि योग्य भएको छ ।

दोस्रो रिजनल सम्मेलनमा सहभागिताको अवस्था के हुन्छ ?
रिजनल सम्मेलन १५ र १६ नोभेम्बरमा बुटबलमा आयोजना गर्दै छौँ । सम्मेलनमा सार्कका सदस्य राष्ट्रहरू तथा बाह्य मुलुकका गरी २५ जनाभन्दा बढी विदेशी प्रतिनिधिले सहभागिता जनाउँदै हुनुहुन्छ । सार्क राष्ट्रका प्रतिनिधिका अतिरिक्त युएई, युएसए (अमेरिका), क्यानडा, युके (बेलायत) लगायत देशबाट सम्मेलनमा सहभागिता रहनेछ ।

सम्मेलनमा रजिस्ट्रेसन गरेका ४ सय ५० जना सहभागी हुनेछन् भने २५ जना अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्व, अर्गनाइजिङ कमिटीका प्रतिनिधि रहनेछन् ।

सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य के हो ?
यो सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य नर्सहरूको क्षमता अभिवृद्धि तथा क्रिटिकल केयर सीप विकास गर्नु हो । आइसियूमा २४ घण्टा बस्ने भनेको नर्स नै हो । अन्य वार्डका बिरामीको हकमा हामीले बिरामीको अवस्था एकछिन हेरेर डाक्टरलाई बोलाउँछौँ भने आइसियूको बिरामीको १ मिनेटमै ज्यान तलमाथि हुन सक्छ । त्यसकारण आइसियूको नर्सलाई बिरामीको स्वास्थ्यको व्यवस्थापनबारे व्यापक ज्ञान आवश्यक हुन्छ । सम्मेलनमार्फत हामी एक–अर्काका अभ्यास तथा अनुभव साटासाट गरेर क्रिटिकल केयर नर्सको सीप तथा क्षमता अभिवृद्धिको प्रयास गर्छौं ।

सम्मेलनमा कतिवटा कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन् ? छलफलको मूल विषय के रहनेछ ?
सम्मेलनमा २५ जना अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूबाट कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन् । क्रिटिकल केयर नर्सिङका गुणस्तरसम्बन्धी विषयहरू, विश्वस्तरमा भइरहेका अभ्यास तथा प्राविधिक विकासलगायत क्रिटिकल केयर नर्सिङका मुख्य पक्षहरूबारे गहन छलफल गर्ने योजना छ । साथै, आयोजकका तर्फबाट नेपालमा क्रिटिकल केयर नर्सिङको अवस्था र नयाँ विषयहरूबारे २२ जना नर्सले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्नुहुनेछ । सम्मेलनको सबै लगात नेपालले नै बेहोर्नेछ ।

एसोसिएसनले क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमताविकास तथा हकहितका विषयमा के गर्दै आएको छ ?
एसोसिएसनबाट ३ महिनाको क्रिटिकल केयर नर्सिङ तालिम सुरु गरेका छौँ । एक–दुई दिनको सफ्ट वर्कसप पनि गरेका छौँ । नर्सका विभिन्न कोर्ससम्बन्धी तालिम दिने गरेका छौँ ।

क्रिटिकल केयर नर्सका प्रमुख समस्या के छन् ?
नर्सका समस्या प्रायः सबैका उस्तै हुने गर्छन् । नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा बिरामी र नर्सको अनुपात ज्यादै नमिल्दो छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार लेबल ३ आइसियूमा एक नर्सले एक बिरामी मात्रै हुर्नुपर्ने हुन्छ । तर, हाम्रो देशमा एक नर्सले त्यसको कैयौँ गुणा बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ ।

अन्य देशको तुलनामा नेपालमा नर्सको पारिश्रमिक ज्यादै न्यून छ । वार्डमा भन्दा आइसियूमा काम गर्न गाह्रो हुन्छ, तर बढी खटिएबापत थप पारिश्रमिकको व्यवस्था छैन ।

(क्रिटिकल केयर नर्सेस एसोसिएसन नेपालकी महासचिव सिटौलाले शुक्रबार बुटवलमा सुरु हुने दोस्रो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सेस, सार्कको समेत महासचिवको जिम्मेवारी पाउँदै छिन् ।)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

क्रिटिकल केयर नर्सको दोस्रो सार्क क्षेत्रीय सम्मेलन शुक्रबार सुरु हुँदै, आगामी नेतृत्व आयोजक नेपाललाई

क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन नेपालको आयोजनामा १५ र १६ नोभेम्बर (शुक्रबार र शनिबार) मा दोस्रो रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सिङ, सार्कको सम्मेलन बुटवलमा हुँदै छ । सम्मेलनमा २५ अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञसहित करिब ५ सयको सहभागिता रहने आयोजकले जनाएको छ । सम्मेलनमा क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमता अभिवृद्धि, गुणस्तरीय सेवाप्रवाहलगायत विविध विषयमा गहन छलफल हुनेछ ।

सम्मेलनमा सार्कका सदस्य राष्ट्रका प्रतिनिधिका अलावा युएई, अमेरिका, क्यानडा, बेलायत, जापानलगायत देशका विज्ञहरूको समेत सहभागिता रहने एसोसिएसनकी महासचिव कविता सिटौला बताउँछिन् । ‘सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूबाट २५ वटा र नेपालका तर्फबाट करिब २२ वटा कार्यपत्र प्रस्तुत हुनेछन्,’ महासचिव सिटौलाले भनिन्, ‘कार्यपत्र मुख्यतः क्रिटिकल केयर नर्सको क्षमता अभिवृद्धि, उनीहरूको समस्या समाधान, नवीनतम प्रविधि तथा गुणस्तरीय सेवामा केन्द्रित हुनेछन् ।’ महासचिव सिटौलाले यो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसनको महासचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्दै छिन् ।

रिजनल फेडेरेसनको नेतृत्व र महासचिवको जिम्मेवारी नेपालले पाउँदै
बुटवलमा हुन लागेको दोस्रो सम्मेलनबाट रिजनल फेडेरेसन (सार्क) को नेतृत्व आयोजक नेपालले पाउँदै छ । यसअघि भारतमा भएको पहिलो सम्मेलनबाट फेडेरेसनको नेतृत्व भारतले पाएको थियो । दोस्रो सम्मेलनले फेडेरेसनको नेतृत्व क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन नेपालकी अध्यक्ष लक्ष्मी केसीलाई सुम्पिँदै छ । त्यस्तै, फेडेरेसनको अर्को महत्त्वपूर्ण पद महासचिवको जिम्मेवारी एसोसिएसनकी महासचिव सिटौलाले पाउँदै छिन् ।

के हो नेपाली एसोसिएसन र सार्क फेडेरेसन ?
सघन उपचार कक्ष (आइसियू) मा काम गर्ने नर्स क्रिटिकल केयर नर्स हुन् । क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिएसन आइसियूमा काम गर्ने नेपाली नर्सहरूको छाता संगठन हो । यसको इतिहास धेरै पुरानो छैन । एसोसिएसनको स्थापना भएको मात्र ३ वर्ष पुगेको छ । यसको स्थापना सन् २०१६ मा भएको हो । हाल एसोसिएसनमा १ सय ७५ नर्स सदस्यका रूपमा आबद्ध छन् ।

रिजनल फेडेरेसन अफ क्रिटिकल केयर नर्सिङ, सार्क दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन (सार्क) मा आबद्ध राष्ट्रहरूमा कार्यरत क्रिटिकल केयर नर्सहरूको साझा संगठन हो । नेपालमा एसोसिएसनको स्थापना भएसँगै नेपालकै अग्रसरतामा सार्क क्षेत्रमा यसको गठन गरिएको हो । यसको स्थापना सन् २०१७ मा नेपालमा आयोजना गरिएको क्रिटिकल केयर नर्सहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनले गरेको हो । फेडेरेसन स्थापनापछि पहिलो सम्मेलन भारतमा भएको थियो । दोस्रो सम्मेलन अहिले नेपालमा हुन लागेको हो ।

यसरी जन्मिए क्रिटिकल केयर नर्सको राष्ट्रिय र सार्कस्तरीय संगठन
क्रिटिकल केयर युनिट अति संवेदनशील ठाउँ हो, जहाँ सिकिस्त बिरामीलाई राखेर उपचार दिइन्छ । यस्तो सघन उपचार दिइने ठाउँमा काम गर्ने नर्समा विशेष दक्षताको आवश्यकता पर्दछ । तर, नेपालमा हालसम्म क्रिटिकल केयर नर्सको अवधारणा नै छैन । विशेष क्षमताका साथ अति संवेदनशील जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्ने स्थानमा काम गर्ने नर्सका लागि नेपालमा छुट्टै पढाइको समेत व्यवस्था छैन । यस्तोमा उनीहरूको क्षमता अभिवृद्धिका साथै पेसागत हकहितका लागि एउटा छाता संगठनको आवश्यकता थियो । त्यसैले सन् २०१६ मा आइसियूमा काम गर्ने नेपाली नर्सहरू भेला भएर छाता संगठनको स्थापना गरे । यसलाई क्रिटिकल केयर नर्सिङ एसोसिसन नेपाल नाम दिइयो । यसले आफ्ना सदस्यहरूको हक–हित, शिक्षा तथा तालिमका लागि काम गर्दै आएको छ ।

राष्ट्रियस्तरमा एसोसिएसनको स्थापनामै नेपाली क्रिटिकल केयर नर्स रोकिएनन्, उनीहरू अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा आफूजस्तै काम गर्ने नर्सहरूसित पनि जोडिन चाहे । नवीनतम प्रविधि तथा सीपको आदन–प्रदानसँगै पेसागत क्षमता अभवृद्धि यसको प्रमुख लक्ष्य थियो । सन् २०१७ मा क्रिटिकल केयर नर्सहरूको पहिलो अन्तर्राष्ट्रि«य सम्मेलन नेपालमा भयो । त्यतिवेलै सार्क राष्ट्र«हरूबीच क्रिटिकल केयर नर्सहरूको सझा संगठन बनाउने निर्णय भयो । सम्मेलनले रिजनल फेडेरेसनल अफ क्रिटिकल केयर नर्स, सार्क नाम दिएर साझा संगठन गठन गर्यो । नेपाललगायत सार्कअन्तर्गतका देश यसका सदस्य छन् । यसको क्षेत्रीय सम्मेलन प्रत्येक २ वर्षमा हुने प्रावधान छ । क्षेत्रीय सम्मेलनले नयाँ नेतृत्वसमेत चयन गर्छ । सदस्य राष्ट्बीच पालैपालो सम्मेलन गर्ने र नेतृत्व पनि हस्तान्तरण हुँदै जाने व्यवस्था छ । पहिलो सम्मेलन भारतमा भएकोमा दोस्रो सम्मेलन र नेतृत्वको जिम्मेवारी नेपालले पाएको हो ।

के गर्दै छ राष्ट्रिय एसोसिएसन ? के छन् क्रिटिकल केयर नर्सका समस्या ?
क्रिटिकल नर्सको क्षमता अभिवृद्धि तथा पेसागत सीप विकासका लागि एसोसिएसनले ३ महिनाको क्रिटिकल केयर नर्सिङ तालिम सुरु गरेको महासचिव सिटौला बताउँछिन् । उनका अनुसार एसोसिएसनले एक–दुई दिनको सफ्ट वर्कसप पनि गर्दै आएको छ भने नर्सका विभिन्न कोर्ससम्बन्धी तालिम दिने गरेको छ । एसोसिएसनले क्रिटिकल केयर नर्सको छुट्टै अवधारणा ल्याउन वकालत गरिरहेको छ । यसका लागि मापदण्ड निर्धारणको काम भइरहेको महासचिव सिटौला बताउँछिन् ।

सिटौलाका अनुसार नर्सका समस्या प्रायः सबैका उस्तै हुने गर्छन् । ‘नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा बिरामी र नर्सको अनुपात ज्यादै नमिल्दो छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसार लेबल ३ आइसियूमा एक नर्सले एक बिरामी मात्रै हुर्नुपर्ने हुन्छ,’ आफ्ना सदस्यको समस्याबारे महासचिव सिटौला भन्छिन्, ‘तर, हाम्रो देशमा एक नर्सले त्यसको कैयौँ गुणा बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ ।’

अन्य देशको तुलनामा नेपालमा नर्सको पारिश्रमिक ज्यादै न्यून हुनु अर्को समस्या भएको सिटौलाको ठम्याइ छ । ‘वार्डमा भन्दा आइसियूमा काम गर्न गाह्रो हुन्छ, तर बढी खटिएबापत थप पारिश्रमिकको व्यवस्था छैन,’ उनी भन्छिन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

‘नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न दुईपटक घरबाट भागेँ’

गौरी कार्कीको जन्म विसं २०२३ मा सिन्धुपाल्चोकमा भयो, जतिवेला छोरी पढाउनुपर्छ भन्ने सोच कमै स्थानीयमा थियो । गौरीका बुबाले आर्मीमा जागिरे हुँदा विभिन्न स्थान र परिवेशलाई बुझ्ने मौका पाएका थिए । त्यसैले उनमा भने छोरीलाई पढाउनुपर्छ भन्ने चेतनाले डेरा जमाइसकेको थियो । फलस्वरूप, गौरीले घरनजिकैको स्कुलमा कक्षा ५ सम्म अध्ययन गर्ने मौका पाइन् । स्थानीय विद्यालयमा जनशक्ति अभावको तत्कालीन अवस्थालाई स्मरण गर्दै गौरी भन्छिन्, ‘५ कक्षासम्म पढाउन जम्मा एकजना शिक्षक हुनुहुन्थो ।’ उनले प्राथमिक शिक्षा त्यही विद्यालयबाट हासिल गरिन् ।

नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न घरबाट भागेँ
गाउँमा कक्षा ५ भन्दामाथिको पठन–पाठन हुँदैनथ्यो । त्यतिवेला छोरीलाई घरबाहिर राखेर पठाउनु कल्पनाबाहिरको कुरा थियो । गौरी आफ्नो अध्ययन गर्ने इच्छाशक्तिलाई दबाएर दुई–चार वर्ष घरकै काममा तल्लीन रहिन् । महिनावारी भएपछि विवाहका लागि योग्य हुने समाजको मान्यता थियो । अझ रजश्वलाअघि नै छोरीको कन्यादान गरिदिएमा पुण्य प्राप्त हुने मान्यताले समाज ग्रस्त थियो, जुन मान्यताबाट गौरीको परिवार पनि अछुतो थिएन । त्यसैकारण गौरीको पनि घर–परिवारले विवाहको कुरो चलायो । ‘नर्स बन्ने सपना देखिरहेकै वेला एक्कासि घरमा मेरो बिहेको कुरो चल्यो, जतिवेला मलाई विवाह गर्न पटक्कै मन थिएन,’ गौरी भन्छिन्, ‘विवाहको कुरो चलेकै कारण म घर छोडेर भाग्न बाध्य भएँ ।’

घर–परिवारमा कुनै सल्लाह नगरीकन गौरीले काठमाडौंको यात्रा तय गरिन् । ‘भाउजू लगनखेलमा बस्नुहुन्थो,’ गौरी भन्छिन्, ‘उहाँकै साथ–सहयोग र माया–ममताका कारण म नमुना मछिन्द्र विद्यालयमा कक्षा ८ मा भर्ना भएँ ।’ तर, उनले त्यहाँ एक वर्ष मात्र अध्ययन गरिन् । पछि आमा–बुबाले पनि छोरीलाई पढाउने निधो गरेपछि उनले सिन्धुपाल्चोकबाट एसएलसीसम्मको पढाइ पूरा गरिन् । ‘अध्ययनका लागि घरबाट भागेर राजधानी पुगेको करिब एक वर्षपछि आमा–बुबाले मलाई सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसेस्थित शारदा माविमा कक्षा ९ मा भर्ना गरिदिनुभयो,’ गौरी सम्झिन्छिन्, ‘त्यहाँबाटै मैले वि.सं. २०३८ मा एसएलसी परीक्षा उत्तीर्ण गरेँ ।’

परिवारको असन्तुष्टिका बाबजुद पनि गौरी नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न पुनः राजधानी पसिन् । त्यतिवेला एसएलसी परीक्षामा ल्याएको प्रतिशतका आधारमा नर्सिङमा विद्यार्थी भर्ना गरिन्थ्यो । गौरीले वीर अस्पतालको नर्सिङ कलेजमा भर्नाका लागि आवेदन दिइन् र नाम निकाल्न सफल भइन् । ०४३ मा उनको पिसिएल नर्सिङको पढाइ पूरा भयो । पिसिएल उत्तीर्ण भएपछि गौरीमा जागिर खाने धुन चल्यो ।

एकपटक स्वास्थ्योपचारको सिलसिलामा गौरी अस्पताल पुगेकी थिइन् । त्यतिवेला सेतो लुगा र कालो जुत्ताको पहिरनले निकै आकर्षित गरेको थियो । नर्सको त्यो लोभलाग्दो पहिरन, त्यसमाथि बिरामीको सेवामा उनीहरूको समर्पण देखेर उनीमा पनि नर्स बन्ने इच्छा पलाएर आयो । त्यसवेला नर्सिङ पेसालाई समाजले राम्रो नजरले हेर्दैनथ्यो । नर्स बनेपछि छोरी आफूखुसी बिहे गरेर जान्छे जस्ता अनेक अनर्गल प्रचार व्याप्त थियो । ‘गाउँमा छोरा बिगार्नु छ भने ड्राइभर बनाउनू, छोरी बिगानु छ भने नर्स बनाउनू’ भनेर स्लोघन नै चलाएका थिए,’ उनी भन्छिन्, ‘समाजको यस्तो हेराइका कारण घर–परिवारबाट मलाई नर्सिङ छुट थिएन ।’ तर, गौरीले आफ्नो अठोट छोडिनन् ।

परिवारको असन्तुष्टिका बाबजुद पनि गौरी नर्स बन्ने सपना पूरा गर्न पुनः राजधानी पसिन् । त्यतिवेला एसएलसी परीक्षामा ल्याएको प्रतिशतका आधारमा नर्सिङमा विद्यार्थी भर्ना गरिन्थ्यो । गौरीले वीर अस्पतालको नर्सिङ कलेजमा भर्नाका लागि आवेदन दिइन् र नाम निकाल्न सफल भइन् । ०४३ मा उनको पिसिएल नर्सिङको पढाइ पूरा भयो । पिसिएल उत्तीर्ण भएपछि गौरीमा जागिर खाने धुन चल्यो । उनको पहिलो रोजाइ सरकारी अस्पताल थियो, जुन त्यति सजिलो थिएन । सरकारी जागिर खाने उद्देश्यले भौँतारिएका दिनको सम्झना गौरीमा ताजै छन् । भन्छिन्, ‘पिसिएल उत्तीर्ण भएको केही समयपछि वीर अस्पतालमै ९–१० महिना ज्यालादारीमा काम गर्ने मौका पाएँ ।’

अस्पतालको वार्षिकोत्सवमा आफ्नो हिस्साको अवार्ड खोसिँदाको त्यो क्षण
०४३ को पुसमा लोकसेवा खुल्यो । त्यतिवेला लोकसेवाका प्रतिनिधि, मन्त्रालय र अस्पतालका केही प्रतिनिधि बसेर अन्तर्वार्ता लिने र त्यसैका आधारमा सफल उम्मेदवारको छनोट गर्ने गरिन्थो । अन्तर्वार्ताको अघिल्लो रात उनको वीरमा नाइट ड्युटी परेको थियो । ड्युटी सकेर उनी अन्तर्वार्तामा सामेल भइन्, जुन उनको जीवनमा खास रह्यो । नतिजा प्रकाशन हुँदा सफल उम्मेदवारको सूचीमा उनको नाम पनि प्रकाशित भयो । त्यसपछि स्थायी स्टाफ नर्सका रूपमा उनको जागिरले निरन्तरता पायो ।

गौरीले वीरमा पाचौँ तहको स्टाफ नर्सका रूपमा १५ वर्षसम्म सेवा गरिन् । त्यसपछि वीरमै छँदा एक तह बढुवा भएर उनी छैटौँ तहमा पुगिन् । अब बल्ल उनमा शैक्षिक योग्यता बढाउने रुचि जाग्यो । ‘१५–१६ वर्ष काम गरेपछि ब्याचलर इन नर्सिङ पढ्नुपर्छ भन्ने चेतना आयो,’ उनी भन्छिन् । गौरीमा योग्यता बढाउनुपर्छ भन्ने चेतना जागृत हुनुमा अस्पतालको एउटा घटनाले भूमिका खेलेको थियो । ‘अस्पतालको वार्षिकोत्सवमा राम्रो काम गर्ने सिनियरलाई अवार्ड दिने चलन थियो । त्यसवेलाको अवार्ड मैले पाउने थिएँ,’ उनी सम्झिन्छिन्, ‘तर, मेरो पढाइ कम भएका कारण अवार्ड अरू कसैले पायो, जुनवेला मभित्र थप पढ्नुपर्छ भन्ने ठूलो इख पैदा भयो ।’

राम्रो कामका लागि मनमा पलाएको इखले गौरीलाई सफलता दिलायो । डेढ दशकपछि मनमा जागृत भएको पढ्नुपर्छ भने भावनाले उनलाई मिहिनेत गर्न प्रोत्साहित गर्यो । त्यही मिहिनेतका कारण उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालको ब्याचलर इन नर्सिङको इन्ट्रान्स परीक्षमा नाम निकाल्न सफल भइन् । गौरीले ०५९ मा बिएनको अध्ययन सुरु गरिन् । बिएनका लागि अध्ययन बिदामा बसेकै वेला वीरबाट गौरीको सरुवा भयो । उनको पोस्टिङ धादिङमा भयो । बिदामा छँदा उनी पढाइसँगै निजी अस्पतालमा काम गर्न थालिन् । ‘दिउँसो शिक्षण अस्पतालमा पढाइ सकेर राति मेडिकेयर अस्पतालमा काम गर्थें,’ गौरी भन्छिन् ।

०६१ मा गौरीको बिएन पढाइ पूरा भयो । पढाइसँगै अध्ययन बिदा पनि सकियो । यतिखेर उनको विवाह भइसकेको थियो । अब जागिरको निरन्तरताका लागि धादिङ जानुपर्ने भयो । तर, परिवारको स्थायी बसोवास काठमाडौंमै थियो । गौरीसित दुईवटा विकल्प थिए– कि त जागिर छोड्नुपर्यो, या त परिवारबाट टाढा बस्नुपर्यो । जागिर काठमाडौं फर्काउने प्रयास भने जारी नै थियो । तर, जागिरको निरन्तरताका लागि धादिङ गएर हाजिर हुनु त छँदै थियो ।

गौरी ३२ वर्षदेखि नर्सिङ अभ्यास गरिरहेकी छिन् । यो लामो अनुभवमा उनी नर्सिङलाई दुःखी पेसाका रूपमा अथ्र्याउँछिन् । ‘आफ्ना छोरा–छोरी, घर–परिवार बिरामी पर्दासमेत त्यसै छाडेर काममा आउनुपर्छ,’ कटु अनुभव सुनाउँदै उनी भन्छिन्, ‘तर, नर्सको सही मूल्यांकन भने कहिल्यै भएको छैन ।’ नर्सिङ पेसामा साँच्चै दुःख मिसिएको हुन्छ । सधैँ जोखिमले भरिएको पेसा, त्यसमा पनि ड्युटी समयको कुनै ठेगान हुँदैन । ‘सानो बच्चालाई घरमा छोडेर अस्पतालमा रातिको ड्युटी गर्न आउनुपर्छ,’ उनी भन्छिन्, ‘हाल सरकारले सुत्केरी बिदालाई बढाएर ९८ दिन पुर्याएपछि भने नर्सलाई केही राहत मिलेको छ ।’

गौरी धादिङ जिल्ला अस्पताल पुगिन् । बुझ्दै जाँदा त उनको पोस्टिङ अनमीको दरबन्दीमा पो भएको रहेछ । स्टाफ नर्सको दरबन्दीमा नियुक्ति लिएर झन्डै दुई दशक सेवा गरिसकेर बिएनसमेत उत्तीर्ण गरिसकेकी गौरीलाई अनमीको दरबन्दीमा बसेर काम गर्नुपर्ने कुनै बाध्यता थिएन । उनी त्यहाँ हाजिर हुनेबित्तिकै रवाना लिएर कान्ति बाल अस्पताल आइन् । ०६१ देखि हालसम्म कान्ति नै उनको कर्मथलो बनेको छ । पाचौँ तहबाट जागिर सुरु गरेकी गौरी अहिले सातौँ तहमा कार्यरत छिन् । कान्तिको बर्न वार्ड प्रमुखको जिम्मेवारी अहिले उनको काँधमा छ ।

नर्सिङ एक दुःखी पेसा
गौरी ३२ वर्षदेखि नर्सिङ अभ्यास गरिरहेकी छिन् । यो लामो अनुभवमा उनी नर्सिङलाई दुःखी पेसाका रूपमा अथ्र्याउँछिन् । ‘आफ्ना छोरा–छोरी, घर–परिवार बिरामी पर्दासमेत त्यसै छाडेर काममा आउनुपर्छ,’ कटु अनुभव सुनाउँदै उनी भन्छिन्, ‘तर, नर्सको सही मूल्यांकन भने कहिल्यै भएको छैन ।’ नर्सिङ पेसामा साँच्चै दुःख मिसिएको हुन्छ । सधैँ जोखिमले भरिएको पेसा, त्यसमा पनि ड्युटी समयको कुनै ठेगान हुँदैन । ‘सानो बच्चालाई घरमा छोडेर अस्पतालमा रातिको ड्युटी गर्न आउनुपर्छ,’ उनी भन्छिन्, ‘हाल सरकारले सुत्केरी बिदालाई बढाएर ९८ दिन पुर्याएपछि भने नर्सलाई केही राहत मिलेको छ ।’

बिरामीको सम्पूर्ण हेरचाह, उपचारमा नर्सले २४सै घण्टा तल्लीन रहनुपर्ने हुन्छ । ‘डाक्टरहरू दिनमा एक–दुईपटक आउनुहुन्छ, बिरामीको अवस्था हेरेर जानुहुन्छ,’ गौरी भन्छिन्, ‘बिरामीले खाएको छ कि छैन, उपचारको प्रोगेस कति भएको छ, यस्ता हरेक कुराको ख्याल नर्सबाटै भइरहेको हुन्छ ।’ कान्ति सरकारीस्तरको एक मात्र बाल अस्पताल हो । यहाँ देशका हरेक कुनाबाट बिरामी आउने गर्छन् । पैसा हुनेहरूले निजी अस्पतालमा उपचार गराए पनि दीन–दुःखीको सहारा कान्ति नै हो । बालबालिकाको हेरचाहमा खटिने नर्सले यसै पनि अन्यत्रभन्दा बढी नै सजग हुनुपर्ने हुन्छ । त्यसमा पनि देशमा शिक्षा र चेतनाको आवश्यक मात्रामा विस्तार हुन नसकिरहेको अवस्थामा हरेक सोच–विचार र अवस्थाका बिरामीका आफन्तको दिनहुँ सामना गर्नु नर्सको दैनिकी हो ।

कान्मिा धेरै बालबालिका शरीरका अंग जलेर उपचारका लागि आइपुग्ने गरेको गौरीको अनुभव छ । बुबा–आमाले मर्छ भनेर मायामारेको बालबालिकाको हेरचाह र सफल उपचार गराएर सकुशल घर फर्किएको देख्दा गौरीलाई अति नै गर्व महसुस हुन्छ । यतिवेला पेसाको दुःख बिर्सिएर नर्स बनेकोमा गौरवान्वित महसुस हुने उनी बताउँछिन् ।

नर्सको तीव्र उत्पादन र गुणस्तरमा गिरावट समस्या
व्यावसायिक दृष्टिले नर्सिङ पढाउने कलेजहरू च्याउसरी खोखिएका कारण संख्यात्मक रूपमा धेरै नर्स उत्पादन भएकाले देशले भार थेग्न नसकेर बिदेसिनुपरेको गौरीको बुझाइ छ । उत्पादन निरपेक्ष रूपमा बढिरहँदा गुणस्तरमा भने ध्यान नदिँदा नर्सिङ बेरोजगारी विकराल बनिरहेको उनी बताउँछिन् । ‘कलेज खोल्ने स्वीकृति सबैले पाइरहेका छन् । आफ्नो अस्पताल नै नभएका नर्सिङ कलेजे पनि स्वीकृति पाएकै छन्,’ उनी भन्छिन्, ‘उत्पादन बढे पनि गुणस्तर भने झन्–झन् खस्किँदै जानुले समस्या सिर्जना गरेको छ ।’

आफ्नो अस्पताल नहुने कलेजमा प्राक्टिकल शिक्षा राम्रो नहुने गौरीको बुझाइ छ । पूर्णतः प्राक्टिकलमा आधारित नर्सिङ जनशक्तिबाट कलेजमा सिकेको सैद्धान्तिक ज्ञानका आधारमा काम लिन नसकिने उनी बताउँछिन् । ‘नर्सले केही समय मात्र प्राक्टिकल गरेर गुणस्तरीय काम गर्न सक्दैनन्,’ उनी भन्छिन्, ‘नर्सहरूको श्रमशोषण भयो भनेर अस्पतालमा भोलेन्टियर काम गर्नमा जुन रोक लगाइएको छ, त्यसले स्वयम् नर्सहरू नै आफ्नो दक्षतावृद्धिको अवसरबाट वञ्चित भइरहेका छन् ।’

 

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ परिषद्मा शाह, सुवेदी र बराल निर्वाचित

नेपाल नर्सिङ परिषद्को रिक्त तीन सदस्यमा डा. तारा शाह, कृष्णकुमारी सुवेदी र जिता बराल निर्वाचित भएका छन् । शनिबार सम्पन्न निर्वाचनको अन्तिम मत परिणामअनुसार निर्वाचित तीन मध्ये शाहले १४९१, सुवेदीले १२१२५७र बरालले १२१६ मत प्राप्त गरेका थिए ।

तीन पदका लागि ८ जना मैदानमा थिए । विधानत नर्सिङ संघका सदस्यता लिएका नर्सले मात्रै काउन्सिलको मतदानमा भाग लिन पाउने व्यवस्था छ । करिब १३ हजार मतदाता रहेको काउन्सिलमा २५ प्रतिशत मात्रै मत खरेको थियो । देशभरका १४ स्थानमा भएको निर्वाचनमा सबैभन्दा बढी काठमाडौंमा ९ सय ७२ र सबैभन्दा कम धनकुटामा ९ मत खसेको थियो ।

१४ मतदान केन्द्र धनकुटा विराटनगर, सुनसरी, जनकपुर, वीरगञ्ज, चितवन, काठमाडौं, पोखरा, पाल्पा, बुटबल, सुर्खेत नेपालगञ्ज, दाङ, धनगढी निर्वाचन केन्द्रमा तोकिएको थियो । निर्वाचनमा निर्वाचित तीनसहित सरला केसी, मित्रकुमारी देवकोटा, तुलसादेवी अधिकारी, सीता कार्की र रीना श्रेष्ठबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो । काउन्सिलमा अनमी करिव ९० हजार नर्स दर्ता छन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मात्र सेवाभावले १८ वर्ष विदेश बसेकी म ४४ वर्षको उमेरमा नर्सिङ पेसामा फर्किएँ

भाइकुमारी गुरुङ उमेरले ५ दशक नाघिसकिन् । उनलाई पैसा कमाउने कुनै लालसा छैन, बिरामीको सेवा गरेबापत धर्म कमाइन्छ भन्ने हेतुले उनी रातदिन खटिरहेकी छिन् । बिरामीको सेवा गर्दा उनीहरुको हाँसोले गुरुङलाई सन्तुष्टि दिने गरेको छ । एक दशकभन्दा बढी समय विदेशमा बिताएर पनि बुढेसकालमा आफ्नै चाहनाले पुनः स्वदेशमै नर्सिङ पेसा अँगालेर बिरामीको सेवामा खटिरहेकी छिन् उनी । नर्सिङ पेसा अँगालिरहँदा आफ्नो जीवनकालमा भोगेका घटना र अनुभूति गुरुङ यसरी सुनाउँछिन् ।

मेरो जन्म वि.सं. २०२० सालमा पोखरामा भएको हो । हाम्रो परिवार मधेस जाँदा २ वर्षको थिएँ । शिवनगरबाट मैले ०३८ मा एसएलसी गरेँ । त्यसपछि अध्ययनका लागि काठमाडौं प्रवेश गरेँ । आफन्तको सल्लाह–सुझाबमा मैले नर्सिङ क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने निधो गरेँ । वीर अस्पतालमा ०३८ मा स्टाफ नर्सको अध्ययन सुरु गरेँ । त्यतिवेला अस्पतालमा खाना निःशुल्क थियो भने मासिक २ सय ५० रुपैयाँ पनि आउँथ्यो । अस्पतालबाट आएको पैसा पनि बचाउने गर्थें । त्यो पैसाले ममीका लागि पूजाकोठमा चाहिने सामान किनेर लगिदिन्थेँ ।

हामी सबै नेपाली निरोगी होऔँ । अस्पतालमा धेरै बिरामी आऊन् भन्ने चाहना मेरो कहिल्यै हुँदैन । मैले जानेको कुरा उहाँहरुसँग समय बिताइरहँदा भन्ने गरेकी छु, नर्स पेसा भनेको धर्म गर्ने मौका हो । म किन अस्पताल छोड्न चाहन्न भने यदि छोडेँ भने धर्म गर्ने ठाउँ गुमाउँछु । सेवा र परोपकारका लागि यो उत्तम अवसर हो ।

स्टाफ नर्स पास भएपछि बिहेको कुरा आयो । घरपरिवारले मेरो विवाह गराइदिनुभयो । त्यसपछि श्रीमान् सिंगापुरमा काम गर्ने भएका कारण म पनि उहाँकै साथमा गएँ । त्यहाँ मैले मदरटंग पढाउने मौका पाएँ । जो अंग्रेजी पढेको हुन्छ, उनीहरुलाई नेपाली पढाउने गर्थें । मेरो लगनशीलता देखेर त्यहाँका प्रधानाध्यापकले मलाई इन्चार्जको भूमिका दिनुभएको थियो । काममा लगनशीलता, इमानदारी, अनुशासन कायम गरेमा हामीले जहाँ गए पनि सफलता हासिल गर्छौं । आफूभन्दा सिनियरलाई मान्नुपर्छ, यो मेरो अनुसन्धान हो । तर, सिनियरले नराम्रो काम गरेको अवस्थामा त्यसको प्रतिवाद पनि गर्न सक्नुपर्छ ।

सिंगापुरमा मेरो बसाइ झन्डै १८ वर्ष रह्यो । मेरा दुई छोरी र एक छोराको जन्म सिंगापुरमै भयो । श्रीमान् सन् २००४ मा रिटायर्ड भएर नेपाल आएपछि दुई वर्ष धुमफिरमै बिताएँ । आफ्नो रुचिको क्षेत्रमा काम गर्ने जागरुकता बढ्यो र बिपी स्मृति अस्पतालमा ०६४ मा जोडिन पुगेँ । त्यसपछिका दिन बिरामीका लागि नै दिइरहेकी छु । बिहान ८ बजेदेखि बेलुकी ७ बजेसम्म अस्पतालमा बिरामीसितै हुन्छु ।

हामी सबै नेपाली निरोगी होऔँ । अस्पतालमा धेरै बिरामी आऊन् भन्ने चाहना मेरो कहिल्यै हुँदैन । मैले जानेको कुरा उहाँहरुसँग समय बिताइरहँदा भन्ने गरेकी छु, नर्स पेसा भनेको धर्म गर्ने मौका हो । म किन अस्पताल छोड्न चाहन्न भने यदि छोडेँ भने धर्म गर्ने ठाउँ गुमाउँछु । सेवा र परोपकारका लागि यो उत्तम अवसर हो ।

नर्सिङ पेसामा आबद्ध युवावर्गको काम राम्रो छ । तर, अझै धेरै कुरा बुझ्न बाँकी छ । नर्सहरु छिटो रिसाउने गरेको पाउँछु । मैले आफूभन्दा जुनियर बहिनीहरुलाई यस्तो नगर्न आग्रह गर्दै आएकी पनि छु । बिरामी अस्पतालबाट घर फर्किएपछि मेरो बारेमा सोध्ने गरेको अन्य डाक्टरबाट थाहा पाउने गरेको छु, जुन कुराले मलाई सन्तुष्टि दिने गरेको छ ।

श्रीमान् सिंगापुरमा काम गर्ने भएका कारण म पनि उहाँकै साथमा गएँ । त्यहाँ मैले मदरटंग पढाउने मौका पाएँ । जो अंग्रेजी पढेको हुन्छ, उनीहरुलाई नेपाली पढाउने गर्थें । मेरो लगनशीलता देखेर त्यहाँका प्रधानाध्यापकले मलाई इन्चार्जको भूमिका दिनुभएको थियो । काममा लगनशीलता, इमानदारी, अनुशासन कायम गरेमा हामीले जहाँ गए पनि सफलता हासिल गर्छौं ।

नयाँ पुस्ताका नर्समा लगनशीलता पर्याप्त छ । तर, दुःख गरेअनुसारको सेवा–सुविधा पाइरहेका छैनन् । अहिलेको जमानामा एक छाक मिठो खानेकुरा खानका लागि पनि ५ सय पर्ने गरेको छ । तर, नर्सलाई दैनिक ५ सय कमाउन पनि धौ–धौ छ । समग्रमा नर्सको राम्रो तलब होस् र उनीहरुबाट पनि गुणस्तरीय सेवा पाइयोस् भन्ने नै हो । गुणस्तरीय सेवा दिनका लागि पहिले त सिनियर नर्स नै असल बन्नुपर्छ । अनि जुनियरलाई राम्रोसँग सिकाउनुपर्छ । जुनियर नर्स सिनिएरबाट सिक्न चाहिरहेका हुन्छन् । राम्रो व्यवहार, समुचित तलबको व्यवस्था र सिनियरबाट माया पाउने हो भने पक्कै पनि नर्सिङ क्षेत्रको नयाँ पुस्ता बाहिरिनुपर्दैनथ्यो । धेरै दुःख गरेर पढेका छन्, तर नेपालमा राम्रो अवसर नदेखेका कारण नयाँ पुस्ता बिदेसिन बाध्य भइरहेको छ ।

(बिपी स्मृति अस्पताल बसुन्धारा)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नर्सिङ काउन्सिलमा ३ सदस्यका लागि ८ जनाको उम्मेदवारी, २८ भदौमा निर्वाचन

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलको बोर्ड सदस्यका लागि ८ जना नर्सले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । यद्यपि, मंगलबार (आज) बेलुकी ५ बजेसम्म उम्मेदवारी फिर्ता लिने समय बाँकी नै भएकाले अन्तिम उम्मेदवारको सूची भने तय भइसकेको छैन । निर्वाचन समितिले आइतबार ५ बजेसम्मका लागि उम्मेदवारी दार्ता गराउन समय दिएको र तोकिएको समयभित्र ८ जना नर्सले रीतपूर्वक उम्मेदवारी दिएको नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोख्रेलले जानकारी दिइन् ।

उम्मेदवारी दिनेमा डा. तारा शाह, कृष्णकुमारी पौडेल, तुलसादेवी अधिकारी, सीता कार्की र रीना श्रेष्ठ, सरला केसी, जिता बराल र मित्रकुमारी देवकोटा छन् । तीमध्ये ५ जना प्रगतिशील पक्षधर र बाँकी ३ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार रहेको बताइएको छ । उम्मेदवारी दिनेमध्ये जिता बराल गत जेठमा नर्सिङ बेथितिको अन्तका लागि आमरण अनशन बसेर चर्चामा आएकी थिइन् । काउन्सिलको सदस्यका लागि उम्मेदवारी दिन नर्सिङ संघको सदस्यता लिएको ५ वर्ष पूरा भएको हुनुपर्ने प्रावधान छ ।

काउिन्सलको निर्वाचन २८ भदौका लागि तय भएको छ । निर्वाचनमा नर्सिङ संघमा आबद्ध नर्सले मात्र मतदान गर्न पाउने व्यवस्था छ । हाल करिब १२ हजार नर्स नर्सिङ संघका सदस्य छन् । उनीहरूले ठिक एक महिनापछि हुने निर्वाचनमार्फत उम्मेदवारमध्येबाट काउन्सिलको सदस्यका लागि ३ जना चयन गर्नेछन् ।

१५ सदस्यीय नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा हाल ८ जना मात्र पदाधिकरी छन् । ८ महिनादेखि रिक्त रहेको ३ सदस्य पदका लागि अहिले निर्वाचन हुन लागेको हो । अन्य रिक्त सदस्य पद विभिन्न निकायबाट नियुक्त हुनुपर्नेमा हुन सकिरहेको छैन ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

आफ्नै रुचिमा अति दुःखले नर्सिङ पढेँ, तर अहिले पेसाप्रति वितृष्णा लाग्छ

मेरो मनभित्र सानै उमेरदेखि नर्स बन्ने ठूलो सपना थियो । साथीभाइसँग खेल्दा पनि नर्स बनेर खेल्ने गर्थें । एसएलसी उत्तीर्ण भएपछि घरपरिवारमा मैले नर्स पढ्ने प्रस्ताव राखेँ । भक्तपुर स्थायी घर भए पनि परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर छ । बुबा बिहान उठेर ज्यालादारी काममा जानुहुन्छ, बेलुका मात्र घर फर्किनुहुन्छ । घर–परिवारको दुःख सम्झेर पनि सुख दिने आशामा छिटो कमाइ हुने बाटोका रुपमा नर्सिङ पेसा अँगाल्ने सोच बनाएकी थिएँ । तर, मलाई पढाउन सक्ने अवस्थामा समेत थिएन, मेरो परिवार । तैपनि मैले नर्स बन्ने ठूलो इच्छा जाहेर गरेपछि आमाले पढाउने आश्वासन दिनुभएको थियो ।

बहिनी मेरो उमेर केही वर्ष फरक भए पनि हाम्रो पढाइ भने सँगै थियो । बहिनीले एयरहोस्टेज पढ्ने इच्छा राखेकी थिई । आर्थिक अभावकै कारण आमाले आफूसँग भएको सुन बेचेर र केही पैसा ऋण गरेर दिदी–बहिनीलाई नै नर्सिङ पढाउने निधो गर्नुभयो ।  आमा बी एन्ड बी अस्पतालमा सरसफाइको काम गर्नुुहुन्थ्यो । हामी दुवै दिदी–बहिनीले बी एन्ड बी कलेजबाटै नर्सिङको पढाइ गर्यौँ । ब्याचलर पास भएपछि आमालाई कामको बोझ धेरै भएका कारण जागिर छोडिदिन आग्रह गर्यौँ । उहाँलाई छालाको समस्या भएका कारण दिदी–बहिनीले जागिर खाएर घर चलाउने आशामा जागिर छोडिदिनुभयो ।

कामबाट निकालिँदाको त्यो क्षण, रुँदै–रुँदै घर आयौँ
हामी दिदी–बहिनी ०७१ सालमा ब्याच्लर पासआउट भयौँ । ०७२ मा बी एन्ड बी मेडिकल इन्स्टिच्युटमा काम गर्ने अवसर मिल्यो । काममा जान थालेको करिब एक साताजति मात्र भएको थियो, एकदिन प्रशासनबाट फोन आयो । फोनमा ‘हाललाई काममा नआउनू, एक सातापछि बोलाउँछौँ’ भन्ने सन्देश आयो ।

आश्वासनको म्याद सकिएलगत्तै एक सातापछि बुझ्न जाँदा १५ दिनमा बोलाउँछौँ भने । १५ दिनपछि जाँदा फेरि अर्को म्याद दिए । यसैगरी, लँगार्दै–लँगार्दै ५ महिना बित्यो, न जागिर नै दिए, न आश्वासन दिन नै छोडे । यसैगरी लँगार्दै करिब ५ महिनाजति सपना देखाएरै टारे ।  म सधैँ बुझ्नका लागि इन्स्टिच्युट जान्थेँ । तर, काममा नबोलाएपछि बसमा रुँदै फर्किन्थेँ । दिदी–बहिनीले नै नर्सिङको पढाइ व्यर्थै गरेछौँ, परिवारलाई व्यर्थमा ऋणको भारी बोकाएछौँ भनेर दिदी–बहिनी गाडीको पछाडि सिटमा बसेर रुँदै फर्कन्थ्यौँ ।

अस्पतालजस्तो संवेदनशील ठाउँमा आफूभन्दा सिनियर कर्मचारीमाथि हात हालिएपछि हामी आक्रोशित भयौँ । अस्पताल प्रशासनले छानबिन गरेर न्याय दिने प्रतिबद्धता जनायो । तर, दिदी, मलगायत केही साथीलाई उल्टै सस्पेन्ड लेटर पो दिइयो । सस्पेन्डमा राखेको एक महिनापछि छानबिन समिति बनाइयो, तर त्यसले पनि हामीलाई तल पारेर निर्णय गरेछ ।

‘आमाले यस्तो दुःख गरेर पढाएका बच्चालाई यस्तो व्यवहार गरे, यिनीहरुलाई पाप लाग्छ,’ अस्पतालका कर्मचारी नै भन्ने गर्थे । हामीलाई यसरी निकालेको कुरा अस्पतालका ठूला डाक्टरलाई थाहा रहेनछ । पछि यसरी निकालियो भनेर हल्लाखल्ला भएपछि डाक्टरहरुले पनि थाहा पाए । त्यसपछि मलाई बोलाइयो । तर, यस्तो व्यवहार गरिसकेपछि अब त्यही ठाउँमा काममा नजाने, बरु अरू नै काम गर्ने, नर्सिङ पेसा नै अँगाल्नुपर्छ भन्ने छैन भन्ने लागेको थियो । यसबीचमा एकजना बाजेले ब्लु क्रसमा भोलेन्टियरमा काम मिलाइदिनुभएको थियो । तर, बी एन्ड बीका डाक्टरहरुले अनुरोध गरेपछि त्यहीँ काम गर्न थालेँ । तर, मलाई पहिलाको व्यवहारले धेरै नै चित्त दुखेको थियो । काममा धेरै मन गएको थिएन, कसैले पिँजडामा राखेजस्तो अनुभूति हुन्थ्यो ।

लिखितमा नाम निकाले पनि अन्तर्वार्तामा फालिएँ
बी एन्ड बीमा काम गर्दा रातिको समयमा गाडी नपाउने, पाए पनि झुन्डिएर जानुपर्नेजस्ता समस्या भएपछि मैले मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा भोलेन्टियरका लागि सर्टिफिकेट पेस गरेँ । मभन्दा पहिले नै बहिनी केन्द्रमा भोलेन्टियर काम गर्दै आएकी थिइन् । मैले अन्य अस्पतालमा काम गरेको अनुभव पनि थियो । ६ महिनासम्म भोलेन्टियरका रुपमा काम गरेँ । बहिनीले करिब १८ महिना काम गरिसकेकी थिइन् । त्यसपछि सेक्सन बेसिसमा लाने भन्ने कुराकानी भएको थियो । त्यसका लागि परीक्षा पनि दिएका थियौँ ।

मसँग डायलाइसिससम्बन्धी अनुभव भएका कारण सेक्सन बेसिसमा अस्पतालले लगेको थियो । यसमा ७ दिन काम गरेबापत ४ दिनको पैसा पाउने हुन्छ । त्यसमा पनि १५ प्रतिशत कर काटेर अस्पतालले हामीलाई दिने गथ्र्यो । महिनामा करिब ११ हजार हुन्थ्यो । रातिको काम गरेबापत केही पनि सेवा–सुविधा दिने व्यवस्था थिएन । पछि करार स्टाफका लागि आवेदन खुल्यो । फर्म भरेर जाँच दिएँ, लिखितमा नाम पनि निस्कियो । अस्पतालभित्रैबाट भोलेन्टियरमा सेवा गरेकामध्ये मेरो पहिलो नम्बरमै नाम निस्केको पछि थाहा भयो, तर अन्तर्वार्तामा फालिएँ ।

सस्पेन्डमा राखेका वेला नर्सिङ पेसा व्यर्थै अँगालेछु जस्तो लाग्यो
मभन्दा सिनियर दिदी खाजा खाएर क्यान्टिनबाट तल झर्दै हुनुहुन्थ्यो । मेरा साथीहरु पनि प्रशासनबाट आउँदै हुनुहुन्थ्यो । उनीहरुको अचानक भेट भयो । ‘हामीलाई जबर्जस्ती प्रशासनबाट सही गर्न लगाइयो,’ एकजना साथीले दुखेसो पोख्नुभयो ।

‘तिमीहरु पढ्न, लेख्न जान्ने भएका छौ, कुन सही हो कुन गलत हो दिदीले भन्नुभएको थियो । दिदीको कुरा सुनेपछि केही साथीले आफ्नो सही काट्नुभयो, तर प्रशासननिकटका केही साथीले भने सही काट्न मान्नुभएन । तर, प्रशासनका एक कर्मचारीले सच्याइएको पत्र खोसेर सच्याउने अधिकार कसैलाई नभएको भन्दै दिदीको गालामा थप्पड हान्नुभयो । हामी सबै अचम्मित भयौँ ।

पछि करार स्टाफका लागि आवेदन खुल्यो । फर्म भरेर जाँच दिएँ, लिखितमा नाम पनि निस्कियो । अस्पतालभित्रैबाट भोलेन्टियरमा सेवा गरेकामध्ये मेरो पहिलो नम्बरमै नाम निस्केको पछि थाहा भयो, तर अन्तर्वार्तामा फालिएँ ।

अस्पतालजस्तो संवेदनशील ठाउँमा आफूभन्दा सिनियर कर्मचारीमाथि हात हालिएपछि हामी आक्रोशित भयौँ । अस्पताल प्रशासनले छानबिन गरेर न्याय दिने प्रतिबद्धता जनायो । तर, दिदी, मलगायत केही साथीलाई उल्टै सस्पेन्ड लेटर पो दिइयो । सस्पेन्डमा राखेको एक महिनापछि छानबिन समिति बनाइयो, तर त्यसले पनि हामीलाई तल पारेर निर्णय गरेछ ।

आफ्नै रुचिमा अति दुःखले पढेँ, तर अहिले वितृष्णा लाग्छ

नर्सिङको पढाइ गरेर पहिलेदेखि नै निराश हुँदै आएको हुँ । त्यस्तो दुःख गरेर पढेर पनि मलाई व्यर्थै नर्सिङ पढेछु जस्तो लाग्छ । किनभने, राज्यले नर्सका विषयमा अलिकति पनि ध्यान दिएको छैन । विदेशमा नर्सको कति धेरै महत्त्व छ, तर नेपालमा नर्स अत्यन्त न्यून पारिश्रमिकमा श्रम बेच्न बाध्य छन् । त्यही न्यून पारिश्रमिकमा पनि कतिपयले काम नपाइरहेको अवस्था छ । आफ्नै इच्छाले पढे पनि नर्सिङप्रति कहिलेकाहीँ वितृष्णा जाग्छ ।

(हेल्थपोस्टकर्मी पुष्पराज चौलागाईंसितको कुराकानीमा आधारित यो सामग्री गत जेठमा मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा कार्यरत नर्सहरुको आमरण अनशनलगायत आन्दोलनका कार्यक्रमहरु उत्कर्षमा पुगेका वेला देउलाले दिएको अभिव्यक्तिका आधारमा तयार गरिएको हो ।)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा सहकर्मीमाथि जातीय विभेदको आरोपमा ५ नर्स पक्राउ, मुद्दा चलाउने तयारी

आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गर्ने ५ जना नर्सविरुद्ध जातीय भेदभाव तथा छुवाछुतसम्बन्धी कसुरमा मुद्दा दर्ता भएको छ । पोखराको फेवा सिटी अस्पतालकी शान्ति परियारलाई अश्लील शब्द प्रयोग गर्दै गाली गर्ने ५ नर्सलाई प्रहरीले २२ असारमा प्रक्राउ गरेको थियो ।

नर्स परियारलाई फेसबुकमार्फत ग्रुप बनाई अश्लील शब्द प्रयोग गरेर गाली गरेको तथा जातीय विभेद गरेको आरोपमा उनीहरु पक्राउ परेका हुन् । प्रक्राउ परेका ५ नर्सविरुद्ध सोमबारसम्मको म्याद थप गरेर अनुसन्धान चलाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका डिसपपी राजकुमार केसीले बताए ।
‘फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा जातीय भेदभावको कुरा उठान गरी गालीगलौज गरेको उजुरीका आधारमा ५ जना नर्स प्रक्राउ परेका छन् भने एकजना फरार छन्,’ उनले भने, ‘थप अनुसन्धानका लागि सोमबारसम्मको म्याद थप गरिएको छ ।’

आरोपीलाई दोस्रोपटक म्याद थप गरी प्रहरी हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गरिरहेको केसीले बताए । फेवा सिटी अस्पतालमा कार्यरत नर्स सुष्मा थापा, सुस्मिता कुँवर, सिमाना मल्ल, सुष्मा गुरुङ र निर्मला थापा पक्राउ परेका हुन् । अश्लील गाली र जातीय विभेद गरेको अभियोग लागेकी नर्स ईशा पुन भने फरार छिन् ।

‘फेसबुकमा ग्रुप च्याटमा जातीय भेदभावको कुरा उठान गरी गालीगलौज गरेको उजुरीका आधारमा ५ जना नर्स प्रक्राउ परेका छन् भने एकजना फरार छन्,’ उनले भने, ‘थप अनुसन्धानका लागि सोमबारसम्मको म्याद थप गरिएको छ ।’

फेसबुकमा गुप्र बनाएर आफूलाई गाली गरी आफूमाथि जातीय विभेद भएको घटनाबारे आफूले अस्पताल प्रशासनलाई बताएको तर कारबाही नभएपछि प्रहरीमा उजुरी गरेको पीडित परियारले बताएकी छन् । अस्पतालमा गुटबन्दी गरेर आफूविरुद्ध अश्लील गालीगलौज गरेको भेटिएपछि उजुरी दिनुपरेको उनको तर्क छ । उनलाई संयुक्त दलित संघर्ष समितिले समेत साथ दिएको छ ।

दोषी ठहर भए कारबाही हुनुपर्छ : नेपाल नर्सिङ संघ
जातीय विषय उठान गरी गालीगलौज तथा होच्याउने काम भएको भए दोषीलाई कानुनबामोजिम कारबाही हुनुपर्ने नेपाल नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोखरेल बताउँछिन् । ‘अस्पतालमा जुन जातको पनि बिरामी आउने गर्छन्, नर्सले सबैलाई सेवा दिनुपर्छ । जातीय सवाल उठाएर कसैलाई पनि हेप्न पाइँदैन,’ पोखरेल भन्छिन्, ‘डाक्टर, नर्स वा स्वास्थ्यकर्मीजस्ता पढेलेखेका मान्छेले जातीयताको कुरा गर्नु ठूलो गल्ती हो ।’

‘कार्यस्थलमा काम गर्दागर्दै नर्सिङ पेसामा कुनै बाहिरका मानिसले अन्याय, अत्याचार गरेमा संघले बोल्ने गर्छौं । तर, आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गरेर हेप्ने गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्ता मानिसलाई दोषी ठहर भएको अवस्थामा कानुनअनुसार कारबाही हुनुपपर्छ ।’

नेपाल नर्सिङ संघमा भने यस घटनाको उजुरी नआएको उनले बताइन् । पोखरेल भन्छिन्, ‘मैले पनि यो घटना सामाजिक सञ्जालबाट थाहा पाएँ, यसबारे बुझ्न पोखराको शाखालाई निर्देशन दिएको छु, भोलिसम्म केही जानकारी आउला ।’

कनुनविपरीत प्रस्तुत हुने जोकोहीले सजाय पाउनुपर्ने पोखरेलको भनाइ छ । ‘कार्यस्थलमा काम गर्दागर्दै नर्सिङ पेसामा कुनै बाहिरका मानिसले अन्याय, अत्याचार गरेमा संघले बोल्ने गर्छौं । तर, आफ्नै सहकर्मीलाई गालीगलौज गरेर हेप्ने गर्छन्,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्ता मानिसलाई दोषी ठहर भएको अवस्थामा कानुनअनुसार कारबाही हुनुपपर्छ ।’

दोषी ठहर भएको अवस्थामा के हुन्छ कानुनी कारबाही ?
पक्राउ परेका नर्स अदालतबाट दोषी ठहर भएको अवस्थामा २ वर्षसम्म कैद र १ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुन सक्ने कानुनी प्रावधान छ । अस्पतालजस्तो सार्वजनिक क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिलाई भने ५० प्रतिशत थप सजाय हुन सक्ने कानुनी व्यवस्था छ ।  यसका साथै, शारीरिक हानि–नोक्सानी पुर्याएमा उपचार खर्च तथा पीडितलाई मनासिब रकम भराउन अदालतले आदेश दिन सक्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

अनशनरत नर्सको कथा : प्राध्यापकबाट राजीनामा दिएर नर्सिङ बेथितिविरुद्ध अनशन

बिपी स्मृति अस्पतालको तेस्रो तलामा बेड नं ३२६ मा एक नर्स भोकभोकै सुतिरहेकी छिन् । बेडको माथि लेखिएको छ– आमरण अनशनको १२ औँ दिन ।
नर्समाथि भएको श्रमशोषणको मुद्दालाई लिएर पोखराकी नर्स जिता बराल आमरण अनशनमा छिन् । उता भक्तपुरस्थित सहिद धर्मभक्त मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा लामो समयदेखि करारमा कार्यरत डिकी शेर्पा आफ्नो पेसागत स्थायित्वको माग राखी अनशनरत रहँदा जिता भने भइरहेको जागिर राजीनामा दिएर समग्र नर्सिङ क्षेत्रको सुधारका लागि अनशनमा होमिएकी हुन् ।

हाल नेपालमा ८७ हजारको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध भएको नर्सिङ काउन्सिलको तथ्यांक छ । तर, उपलब्ध जनशक्तिमध्ये आधाजसो बेरोजगार छन् । नर्समाथि अस्पतालहरूले चरम शोषण गर्ने गरेका छन् । आमरण अनशनमा रहेकी बराल भन्छिन्, ‘सरकारी अस्पतालमा पनि श्रमको उचित पारिश्रमिक दिइएको छैन भने निजीमा त झन् नर्सको अत्यन्तै दयनीय अवस्था छ ।’
नर्सको हितका लागि सरकारले भएको नीतिलाई पनि कार्यान्वयन नगरिरहेको अवस्था छ । यसका कारण नर्सले गुणस्तरीय सेवा दिन नसकेको हामीसामु स्पष्ट छ । यसको प्रत्यक्ष असर बिरामीको स्वास्थ्यमा परिरहेको छ ।

किन आयो अनशन बस्नुपर्ने अवस्था ?
सुरुमा जिताले नर्सहरूको समस्यालाई लिएर संगठित आवाजका खातिर नर्सको हकहितका लागि स्थापित पेसागत संगठन नर्सिङ संघ, नेपालमा पहल गरिन्, गर उनको सुनुवाइ भएन । ‘नर्सहरूको समस्यालाई लिएर १७ दिनसम्म नर्सिङ संघ, नेपालमा आवाज उठाउँदा पनि यो विषयलाई ओझेलमा राखेर अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस मनाउनतिर मात्र संघको ध्यान केन्द्रित भयो,’ उनी भन्छिन्, ‘पछि मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्सहरूले पनि श्रमशोषणमा परेको भन्दै संघमा गुनासो पोख्दा उनीहरूको केही सुनुवाइ भएन ।’

नर्समाथिको श्रमशोषणविरुद्ध आवाज उठाउनु नै उनको अनशनको प्रमुख उद्देश्य हो । ‘नर्सलाई अस्पतालमा मासिक ५ हजार दिएर काममा लाइराखिएको अवस्था छ,’ उनी भन्छिन्, ‘एकातिर आर्थिक शोषण भइरहेको छ भने अर्कोतिर जुन संख्यामा नर्स उत्पादन भइरहेका छन्, तिनमा आवश्यक गुणस्तरीयता छैन, न त उत्पादित जनशक्तिको व्यवस्थापन नै छ ।’

पेसागत हित र अधिकारका लागि स्थापित संगठनले नै आफ्ना सदस्यहरूको पीडा नबुझेपछि व्यक्तिगत रूपमै भए पनि लड्नुको विकल्प नभएको जिता बताउँछिन् । ‘नर्सिङ संघले सबै नर्सको आवाज बोक्नुपर्ने हो, तर उल्टै नर्सहरूका मागलाई नाजायज भनेर दमन गर्ने काम गर्यो,’ उनी भन्छिन्, ‘संघले नै यस्तो अवस्था सिर्जना गरेपछि हामी नर्सले कसको सहारा खोज्ने ?’
संघले नर्सको आवाज उठाउनुको साटो उल्टै आवाज दबाउने, प्रहरी दमन गर्ने, नर्सलाई गाली–गलौज गर्ने अवस्था आएपछि अनशन बस्नुपरेको बरालको भनाइ छ ।

नर्सिङ क्षेत्रको बेथिति विसंगतिको चिरफारका लागि अनशन

जिताले २७ वैशाख, दिउँसो २ बजेबाट नर्सिङ संघ नेपालको प्रांगणमा आमरण अनशन सुरु गरिन् । तर, खुला ठाउँमा बसेका कारण छातीमा संक्रमण भएपछि उनी अस्पताल भर्ना हुनुपर्यो ।
नर्समाथिको श्रमशोषणविरुद्ध आवाज उठाउनु नै उनको अनशनको प्रमुख उद्देश्य हो । ‘नर्सलाई अस्पतालमा मासिक ५ हजार दिएर काममा लाइराखिएको अवस्था छ,’ उनी भन्छिन्, ‘एकातिर आर्थिक शोषण भइरहेको छ भने अर्कोतिर जुन संख्यामा नर्स उत्पादन भइरहेका छन्, तिनमा आवश्यक गुणस्तरीयता छैन, न त उत्पादित जनशक्तिको व्यवस्थापन नै छ ।’
विश्व स्वास्थ्य संगठनले एक नर्सले जनरल वार्डमा अधिकतम ६ जनासम्म बिरामी हेर्न सक्ने मापदण्ड निर्धारण गरेको छ । यही नीतिअनुसार नेपाल सरकारले पनि मापदण्ड तय गरेको छ । तर, व्यवाहरमा भने सरकारले नै लागू गरेको छैन । नेपालमा ठूला सरकारी अस्पतालमै एक नर्सले २० देखि ३० जनासम्म बिरामी हेर्नुपर्ने बाध्यताका कारण नर्सले कामको अत्यधिक बोझ खेप्नुपरिरहेको छ । यसका कारण नर्सले बिरामीलाई दिनुपर्ने सेवा पनि खस्किएको अवस्था छ ।

प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्समाथि पनि विभेद भइरहेको बराल बताउँछिन् । उनका अनुसार करारमा ७–८ वर्षसम्म काम गरेका नर्सलाई सञ्चालन गर्ने नर्सिङ निर्देशक तथा इन्चार्जका लागि लोकसेवाको आवश्यकता छ । तर, उनीहरूका लागि लोकसेवा नखुलाइए बताउँदै उनले एउटा संस्था सञ्चालनका लागि आवश्यक सम्पूर्ण जनशक्ति लोकसेवाको प्रक्रियाबाट चयन गर्नुपर्ने जनाइन् । ‘किन ७ वर्षसम्म लोकसेवा खुलाइएन ?’ उनी प्रश्न गर्छिन्, ‘जब कि, करारमा ६ महिनाभन्दा बढी राख्न नपाउने व्यवस्था छ ।’

सरकारकै मापदण्डअनुरूप स्वास्थ्यसंस्थामा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध गराउने हो भने भन्डै ३४ हजार नर्स सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा मात्रै तत्काल आवश्यक देखिन्छ । तर विडम्बना, एकातिर जनशक्ति अभावमा जनता गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवाबाट वञ्चित छन् भने अर्कातर्फ आधा लाखको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगारीको पीडा खेपिरहेको छ ।

प्रत्यारोपण केन्द्रका निर्देशक कुशल प्रशासक बन्न नसक्दा त्यहाँ कार्यरत कर्मचारी अन्यायमा परेको उनको बुझाइ छ । ‘प्रत्यारोपण केन्द्रका निर्देशक पनि चिकित्सक त हुनुभयो, तर कुशल प्रशासक बन्न सक्नुभएन,’ बराल भन्छिन्, ‘दुई सयभन्दा बढी कर्मचारी करारमा छन्, जसको जिन्दगीमा ठूलो खेलबाड गरिएको छ । कतिपयको लोकसेवा दिन पाउने उमेर कटिसकेको छ । यत्रो वर्षसम्म संस्थाको हितमा काम गर्ने कर्मचारीलाई खाली हात फर्काउन मिल्छ ? उनीहरूमाथि अन्याय भएन ?’

को हुन् बराल ?
स्याङ्जा स्थायी घर भएकी बराल दुई दशकदेखि नर्सिङ पेसामा आबद्ध छिन् । उनले बिपी स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठानमा क्लिनिकल नर्सका रूपमा पेसा सुरु गरेकी थिइन् । उनले पोखरा मणिपाल अस्पतालमा केही समय पेसालाई निरन्तरता दिँदै स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेर पछि नर्सिङ कलेजमा पढाउन थालिन् ।

हाल फिस्टेल नर्सिङ क्याम्पसकी प्राध्यापक हुन् बराल । ११ वर्षसम्म निरन्तर नर्सिङ क्याम्पसमा काम गरेकी बराल हाल नर्सिङ क्षेत्रमा व्याप्त बेथिति, विसंगतिविरुद्ध सुधारको अभियान चलाउन जागिर राजीनामा दिएर लागिपरेकी छिन् । गत मंसिरदेखि धेरै अस्पतालमा पुगेर आफूले नर्सका समस्याबारे आवाज उठाएको बराल बताउँछिन् । ‘ठेक्कापट्टामार्फत समेत नर्स राख्ने चलन सुरु भएको छ । किस्ट मेडिकल कलेज र चितवन मेडिकल कलेज (सिएमसी)ले नर्सलाई ठेक्कापट्टाद्वारा राखेका थिए,’ बराल भन्छिन्, ‘जहाँ ५ हजारमा नर्सहरू आफ्नो श्रम बेचिरहेका थिए । त्यसविरुद्ध हामीले १५ दिन अस्पताल प्रशासनसँग संघर्ष गर्यौँ, १६औँ दिनमा १७ हजारको नियुक्तिपत्र दिलाउन सफल भयौँ ।’

यस्ता घटना ठूला अस्पतालमा अझै पनि विद्यमान राहेको र झन् मौलाउँदै गएको उनको ठम्याइ छ । नेपालमा ८७ हजारको हाराहारीमा नर्सको उत्पादन भए पनि एकतिहाइले पनि सरकारी अस्पतालमा सेवाको अवसर पाएका छैनन् । यद्यपि, सरकारकै मापदण्डअनुरूप स्वास्थ्यसंस्थामा नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध गराउने हो भने भन्डै ३४ हजार नर्स सरकारी स्वास्थ्यसंस्थामा मात्रै तत्काल आवश्यक देखिन्छ । तर विडम्बना, एकातिर जनशक्ति अभावमा जनता गुणस्तरीय स्वास्थ्यसेवाबाट वञ्चित छन् भने अर्कातर्फ आधा लाखको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगारीको पीडा खेपिरहेको छ ।

यस्ता छन् बरालका ५ बुँदे माग
१. नेपालमा ८५ हजार नर्सिङ जनशक्ति उत्पादन गरी अव्यवस्थित नर्सिङ सेवालाई विश्व स्वास्थ्य संगठनको नीतिअनुसार नेपाल सरकारले अविलम्ब लागू गर्नुपर्ने ।
२. नेपालमा नर्सहरूलाई उत्पादन गर्ने, उच्च शिक्षासमेतमा भएको हक विभेदलाई हटाई अरु जनशक्तिसरहको शैक्षिक सुविधा, अवसर, तालिम प्रादन गर्नुपर्ने ।
३. नर्सलाई भोकोपेट काम गराई मानसिक, सामाजिक र संवेगात्मक शोषणसहित चरम आर्थिक शोषणको अन्य गरिनुपर्ने ।
४. नर्सको उत्पादनको योजना र उत्पादित जनशक्तिलाई उचित व्यवस्थापन गरी सम्मानजनक सेवा गर्ने सुरक्षासहितको वातावरण सिर्जना गराउने ।
५. शैक्षिक कार्यक्रम र नर्सिङ सेवाको गुणस्तरीयतामा कुनै पनि सम्झौता नगर्ने ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्स र अस्पताल प्रशासनबीच सहमति, अनशन तोडियो, आन्दोलन स्थगित

स्वतः स्थायीलगायतका माग राखेर १० दिनदेखि अनशनरतलगायतका आन्दोलन गरिहेका सहिद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रका नर्स र अस्पताल प्रशासनबीच सहमति भएको छ । नर्सिङ संघकी अध्यक्ष तारा पोखरेल, भक्तपुरका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी दिलिप लामिछानेलगायतको रोहभरमा साँझ सहमति भएको हो । सहमति पत्रमा प्रत्यारोपण केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक डा. पुकारचन्द्र श्रेष्ठ र आन्दोलनरत नर्सका तर्फबाट रविता सितिखु, प्रविना कार्की र सजना देउलाले सहमति गरेका छन् ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय भक्तपुरमा १० बुँदे सहमतिपछि अस्पतालमा अनशनरत नर्स दिक्की शेर्पाले अनशन समेत तोडेकी छिन् । बिपी स्मृति अस्पतालमा अनशन र उपचाररत अर्की नर्स गीता बराल भने अनशन तोड्न वाँकी छ । बरालले आफ्ना सबै माग नसमेटिएको भन्दै अनशन तोड्न मानिरहेकी छैनन् ।

सहमति लगतै अस्पताल प्रशासनले विज्ञाप्ति जारीगरी शेर्पाले अनशन तोडेको भन्दै अन्य सम्पूर्ण आन्दोलनरत पक्षलाई काममा फर्किन आग्रह गरेको छ ।
दुई पक्षबीच केन्द्रमा करारमा रहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीलाई स्थायी गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट प्राप्त नियमावलीको आधारमा सुरुमा प्राविधिक तर्फका पदहरुको विज्ञापन गरी परीक्षा सञ्चालन गर्ने सहमित भएको छ । त्यसका लागि अस्पताल प्रशासन तर्फको विज्ञापन तथा परीक्षाको लागि सम्बन्धित नियकालाई अनुरोध गर्ने सहमति भएको छ ।

केन्द्रमा नर्सको दरबन्दी बढाउँन केन्द्रका लागि आवश्यक विभागहरु आइसियु तथा युरोलोजीमा लोक सेवा आयोगको परीक्षा सञ्चालन हुनु अगावै स्थापना गरी सेवा विस्तार गर्न दुबै पक्ष सहमत भएका छन् ।

प्राविधिक तथा प्रशासनिक तर्फको परीक्षामा उमेर लगायत अन्य कुनै कारणले करारमा रहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा कर्मचारीले नियुक्ती नपाएमा विस्तारित विभागहरुमा खाईपाई आएको करार नियुक्तीलाई निरन्तरता दिने लगायतका सहमति भएको छ।

 

 

 

 

 

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै