काठमाडौंका सरकारी अस्पतालवरपर सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग निषेध अभियान, अटेरी गरे जरिवाना

नेपाल प्रहरीले काठमाडौंका सरकारी अस्पतालवरपर धूमपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गर्नेविरुद्ध कडा कदम चाल्ने भएको छ । काठमाडौंका ११ सरकारी अस्पतालको सय मिटरवरपरको क्षेत्रलाई सुर्तीजन्य पदार्थ निषेधित घोषणा गरेको प्रहरी आइतबारदेखि कारबाहीमा उत्रने भएको हो । प्रहरीले सार्वजनिक स्थलमा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गर्नेविरुद्ध सूर्तीजन्य पदार्थ ऐन, २०६८ बमोजिम कारबाही गर्न लागेको हो ।

राजधानीका वीर, त्रिवि शिक्षण, परोपकार प्रसूतिगृह, सैनिक, नेपाल प्रहरी, कीर्तिपुर, गंगालाल, शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग (टेकु), कान्ति बाल, नरदेवी आयुर्वेद र निजामती अस्पतालको सय मिटरवरपर धूमपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन निधेष गरिएको काठमाडौं प्रहरी परिसर टेकुले जनाएको छ । सुर्तीजन्य पदार्थ निषेध अभियानलाई चरणबद्ध रूपमा निरन्तरता दिइने जनाउँदै प्रहरीले पहिलो चरणमा सरकारी अस्पतालमा निगरानी बढाउन लागिए पनि बिस्तारै निजी अस्पतालआसपासमा समेत अभियानलाई विस्तार गरिने बताएको छ ।

सिभिलियनको सहयोगमा सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगविरुद्ध चरणबद्ध अभियान सुरु गरेको प्रहरीले अनुगमनका लागि समुदाय–प्रहरी साझेदारीअन्तर्गत समितिसमेत गठन गरिसकेको छ

पहिलोपटक सम्झाइ–बुझाइ, दोस्रोपटकदेखि बढ्दोक्रममा जरिवाना
प्रहरीका अनुसार निषेधित क्षेत्रभित्र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गरेको पाइएमा सेवनकर्तालाई पहिलोपटकका लागि सम्झाइ–बुझाइ गरेर छोडिने र दोस्रोपटक पनि नियम उल्लंघन गरेको भेटिएमा जरिवाना गराइनेछ । दोस्रोपटकका लागि ५० रूपैयाँ जरिवाना गराइने र त्यसपछि पनि अटेरी गर्नेको हकमा जरिवाना रकम बढ्दै जाने प्रहरीको भनाइ छ । प्रहरीका अनुसार सार्वजनिक स्थलमा सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगविरुद्ध जनचेतना अभिवृद्धिका लागि सन्देशमूलक पर्चा तथा बोर्डहरूको समेत प्रयोग गरिनेछ ।

सिभिलियनको सहयोगमा अभियान सञ्चालन
प्रहरीले सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगमा निषेध अभियान प्रशासनको एकतर्फी बलमा मात्र नभई सिभिलियनको समेत संलग्नता र सहयोगमा सञ्चालन गर्न लागेको हो । अभियान सञ्चालनका लागि प्रहरीले यसअघि नै सरकारी अस्पतालका निर्देशक, तथा चिकित्सकका साथै सम्बन्धित स्थानीय तहका वडा प्रतिनिधिलगायत अन्य सरोकारवाला पक्षसित छलफलसमेत गरिसकेको छ । छलफलसँगै अभियानअन्तर्गत अनुगमनका लागि समुदाय–प्रहरी साझेदारी अनुगमन समितिको गठनसमेत गरिसकेको प्रहरीले जनाएको छ । मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर हानि पुर्याउने सुर्तीजन्य पदार्थको जथाभावी प्रयोगविरुद्धको अभियानमा सिभिलियनको आम रूपमा समर्थन र सहयोग रहने अपेक्षा प्रहरीको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

कानुनी बन्देजविपरीत झन् बढ्दै छ सार्वजनिकस्थलमा धूमपान

चितवनका अधिकांश स्थानमा खुलेआम सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन तथा बिक्री–वितरण हुँदै आएको छ । सरकारले सुर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण तथा नियमनसम्बन्धी ऐन, २०६८ कार्यान्वयनमा ल्याए पनि चितवनमा भने फुटकर तथा प्याकेटका रूपमा सुर्ती, चुरोटलगायत सुर्तीजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण तथा सेवन आमरूपमा भइ नै रहेको छ ।
शिक्षणसंस्था, स्वास्थ्यसंस्था, बालगृह, शिशु स्याहार केन्द्र, वृद्धाश्रम, अनाथालयजस्ता सार्वजनिकस्थलको एक सय मिटरको घर–पसलबाट सुर्तीजन्य पदार्थ बिक्री–वितरण गर्न नपाइने कानुनी व्यवस्था भए पनि जिल्लाका अधिकांश ठाउँमा त्यस्ता पदार्थको बिक्री–वितरण खुलमखुला हुँदै आएको छ ।

होटेलव्यवसायी संघ चितवनका पूर्वअध्यक्ष डासिराम ढकालका अनुसार चितवनमा उच्च वर्गका मानिसले नै होटेलमा आएर चुरोट सेवन गर्नेको प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ । ‘होटेलमा खाजा खान आउँछन् । खाजाभन्दा पहिले चुरोट माग्छन् । उनीहरूलाई छैन भन्न पनि सकिँदैन,’ उनले भने, ‘खुला रूपमा चुरोट बिक्री गर्नु हाम्रो बाध्यता बनेको छ ।’ चितवनमा विशेषगरी युवा–युवती होटेलमा धूमपान गर्न आउने गरेको उनले बताए ।

सुर्तीजन्य पदार्थको खुलेआम प्रयोग नियन्त्रण गर्ने जिम्मा पाएको निकाय स्वास्थ्य कार्यालयले प्रभावकारी अनुगमन गर्न नसकेको सर्वसाधारण बताउँछन् । यस्तै, व्यापारीले समेत ऐनकोे उल्लंघन गरी मनोमानी ढंगले फुटकर रूपमा सुर्तीजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण गर्दै आएका छन् । बालबालिकालाई सानै उमेरदेखि सुर्तीजन्य पदार्थ किनमेल गर्न पठाएका कारण उनीहरू पनि सानै उमेरदेखि सुर्ती तथा चुरोटको कुलतमा फस्ने गरेको उनले बताए ।

‘धूमपानबाट विशेषगरी श्वास–प्रश्वाससम्बन्धी दम, युपिडी, युकिप ब्रोकाइडिपजस्ता रोगका साथै हृदयाघात, कोलेस्टेरोरसम्बन्धी रोगहरू लाग्न सक्छन्,’ डा. गौतमले भने, ‘विशेषगरी फोक्सोको क्यान्सर र शरीरको कुनै पनि अंगमा क्यान्सर हुन सक्छ ।’

 

बजारमा सुर्तीजन्य पदार्थको सजावट गर्न नपाइने व्यवस्था भए पनि विक्रेताले अधिकांश पसलमा सजाएर फुटकर रूपमा बिक्री–वितरण गर्दै आएका छन् । अस्पताल क्षेत्रमा समेत सुर्ती तथा मदिराजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण हुने गरेको निवर्तमान अध्यक्ष ढकालले बताए । ऐनअनुसार सार्वजनिकस्थलमा बिक्री–वितरण गरेको पाइएमा १० हजार जरिवाना हुन्छ । त्यसैगरी, १८ वर्ष उमेर नपुगेका व्यक्ति र गर्भवती महिलालाई सुर्तीजन्य पदार्थ बिक्री–वितरण गर्न वा निःशुल्क उपलब्ध गराउन नपाइने ऐनमा व्यवस्था रहेको स्मरण गर्दै जिल्ला जनस्वास्थ्य अधिकृत अनुप अधिकारी भन्छन्, ‘फुटकर रूपमा बिक्री–वितरण गरेमा, सजाएर राखेको पाइएमा, विद्यालय वा सार्वजनिकस्थलदेखि १ सय मिटरभित्र बिक्री गरेको पाइएमा १० हजार जरिवानासमेत हुने व्यवस्था छ,’ उनले भने, ‘सरकारले सार्वजनिकस्थलमा धूमपान गर्नेलाई जरिवाना गर्न सक्छ । सुर्तीजन्य पदार्थको विज्ञापन, प्रवर्धन गर्न पाइँदैन, न त त्यस्ता पदार्थको उत्पादक कम्पनीले कुनै कार्यक्रमको प्रायोजन गर्न नै पाउँछन् ।’

‘फुटकर रूपमा बिक्री–वितरण गरेमा, सजाएर राखेको पाइएमा, विद्यालय वा सार्वजनिकस्थलदेखि १ सय मिटरभित्र बिक्री गरेको पाइएमा १० हजार जरिवानासमेत हुने व्यवस्था छ,’ उनले भने, ‘सरकारले सार्वजनिकस्थलमा धूमपान गर्नेलाई जरिवाना गर्न सक्छ । सुर्तीजन्य पदार्थको विज्ञापन, प्रवर्धन गर्न पाइँदैन,

सम्बन्धित पक्षले निरीक्षण तथा अनुगमन नगरेका कारण चितवनमा खुला रूपमा सुर्ती तथा मदिराजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण र प्रयोग हुँदै आएको छ । चुरोटलगायत अन्य सुर्तीजन्य पदार्थको बिक्रीका लागि छुट्टै पसल दर्ता गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था भए पनि चितवनका चियापसलदेखि किरानापसलमा समेत छ्याप्छयाप्ती चुरोटको बिक्री–वितरण हुँदै आएको छ । यसरी जथाभावी सुर्ती तथा मदिराजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण र प्रयोग हुनाले मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर अस पुगिरहेको फिजिसियन डा. किशोर गौतम बताउँछन् । ‘धूमपानबाट विशेषगरी श्वास–प्रश्वाससम्बन्धी दम, सिअाेपिडी, ब्रोनकाइटिस जस्ता रोगका साथै हृदयाघात, कोलेस्टेरोरसम्बन्धी रोगहरू लाग्न सक्छन्,’ डा. गौतमले भने, ‘विशेषगरी फोक्सोको क्यान्सर र शरीरको कुनै पनि अंगमा क्यान्सर हुन सक्छ ।’

जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रहरी नायब उपरीक्षक दीपेन्द्र शाहले स्वास्थ्यसम्बन्धी नयाँ कानुन नआएका कारण धूमपान नियन्त्रणमा समस्या आएको बताए । ‘विगतमा सार्वजनिक रूपमा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गर्नेलाई कारबाही पनि गर्दै आएका थियौँ । ०६८ मा आएको धूमपान नियन्त्रणसम्बन्धी ऐन र ०७२ मा आएको निर्देशिका भदौदेखि निष्क्रिय भएका छन् । स्वास्थ्यसम्बन्धी नयाँ कानुन आएको छैन,’ डिएसपी शाहले भने, ‘हामीलाई कानुन आवश्यक छ ।’ गत आर्थिक वर्षमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनले बसपार्क, प्रतीक्षालयजस्ता सार्वजनिकस्थलमा धूमपान गर्ने ४ सय ६० जनालाई प्रकाउ गरेको थियो । अहिले प्रक्राउ नगरी सम्झाउने गरेको शाहले बताए ।
पछिल्लो समय जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय पनि प्रदेश सरकारमातहात आएको छ, कार्यालयले कुनै पनि नयाँ योजना बनाएको छैन । जनस्वास्थ्य कार्यालय चितवनले बजेट नहुँदा अनुगमन गर्न नसकिएको बताएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

चुरोट र मदिराको बिक्री वितरणमा गाउँ सरकारको मापदण्ड

गोरखाको गण्डकी गाउँपालिकाले धूमपान तथा मद्यपानलाई व्यवस्थित गर्न निश्चित समय तोकेको छ । गाउँपालिका कार्यालयले सूचना जारी गरी धूमपान तथा मद्यपानलाई व्यवस्थित बनाउने निर्णय गरेको हो । गाउँ सरकारको १८ भदौमा बसेको बैठकले धूमपान तथा मध्यपान प्रयोगलाई व्यवस्थित गर्न यस्तो निर्णय गरेको हो ।

गाउँपालिकाको सूचनाअनुसार मदिराजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण किराना पसलबाट गर्न नपाइने, त्यसका लागि छुट्टै पसल हुनुपर्ने, सिलप्याक मदिरा बेच्नका लागि सम्बन्धित निकायको इजाजत प्राप्त हुनुपर्ने तथा साँझ ६ बजेदेखि ८ बजेसम्म मात्र मदिरा बिक्री–वितरण गर्न पाइनेलगायत मापदण्ड निर्धारण गरिएको छ ।

गाउँपालिकाको मापदण्डमा विद्यालय, स्वास्थ्य संस्थालगायत सार्वजनिक महत्वका स्थल वरिपरि मदिराजन्य पदार्थको बिक्री–वितरण गर्न नपाइने तथा १८ वर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिलाई यस्तो कार्यमा सामेल गराउन नपाइने उल्लेख छ ।
गाउँ सरकारले रोकलगाएका काम कुनै पनि व्यक्तिले गरेमा उक्त व्यक्ति उपर नियमानुसार कारबाही हुने गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत देवराज चौलागाईंद्वारा जारी सूचनामा उल्लेख छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै