पाँच वर्षमा ११ गुणाले बढ्यो डेंगु संक्रमण

बढ्दो तापक्रम, सहरीकरणसँगै रोग सार्ने लामखुट्टेले वासस्थान बदल्दा पाँच वर्षका देशभर डेंगुको संक्रमण पाँच गुणाले बढेको छ । यो वर्ष प्रदेश १ अन्तर्गतका जिल्लामा गर्मीयाममा देखिने विभिन्न रोगमध्ये यस वर्ष डेंगुले महामारीको रूप लिएको छ ।

पाँच वर्षअघिसम्म १२ जिल्लामा फाटफुट रुपमा देखिएको डेंगु पाँच वर्षको बीचमा ५६ जिल्लामा देखापरिसकेको छ ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका अनुसार आर्थिक वर्ष ०७१/७२ मा सबैभन्दा बढी चितवनमा ११९ र पर्सामा ११४ जनासहित ३०२ जनामा डेंगु देखिएकोमा अन्य जिल्लामा १/२ वटा केसमात्रै भेटिएको थियो ।

महाशाखाका अनुसार देशभरका ५६ जिल्लामा डेंगुका बिरामी फेला परिसकेका छन् । पाँच वर्ष यताको तथ्यांक हेर्दा यो वर्ष प्रदेश १ को सुनसरी (धरान)मा मात्रै ३ हजार २५ जनामा डेंगु प्रमाणित भएको छ ।
पाँच वर्षअअि १२ जिल्लामा जम्मा ३०२ डेंगु बिरामी भेटिएकोमा यो वर्ष ३४ जिल्लामा ३ हजार ४ सय २५ जनामा डेंगी देखापरिसकेको छ । महाशाखको तथ्यांकअनुसार यो वर्ष प्रदेश १ का १० वटै जिल्लामा डेंगु भेटिइसकेको छ । जसमा सुनसरीमा बढी र त्यसपछि मोरङ र झापामा बिरामी भेटिएका छन् ।

त्यसैगरी प्रदेश २ मा ४ जिल्लामा १२ बिरामी, प्रदेश ३ का ९ जिल्लामा १२६, गण्डकी प्रदेशका ५ जिल्लामा २६, प्रदेश ५ का ९ जिल्लामा ९६, कर्णाली प्रदेशको सल्यानमा मात्र १ जना र सुदुरपश्चिम प्रदेशको ५ जिल्लामा १२ बिरामी भेटिएका छन् । यो वर्ष प्रदेश २ मा पर्सा र सप्तरी, प्रदेश ३ का मकवानपुर र चितवनमा, गण्डकी प्रदेशको कास्की, प्रदेश ५ को रुपन्देही र नवलपरासीमा बढी बिरामी भेटिएका छन् ।

महाशाखाका अनुसार धरानमा ३० वैशाखदेखि पूर्वी तराईको धरानबाट सुरु भएको डेंगुको संक्रमण अझै पनि नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । विगत वर्षका अनुभवका आधारमा पनि थप सतर्कता अपनाउँदै समयमै रोकथामका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी न्यूनीकरणतर्फ लाने प्रयास भइरहेपनि प्रभावहीन देखिएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

डेंगु संक्रमित ३ हजार पुगे, पहाडमा पनि फैलिँदै, ‘स्थानीयको हेलचेक्य्राइँ नियन्त्रणको बाधक’

तराईका विभिन्न जिल्लामा गर्मीयाममा देखिने विभिन्न रोगमध्ये यस वर्ष डेंगुले महामारीको रूप लिएको छ । ३० वैशाखदेखि पूर्वी तराईको धरानबाट सुरु भएको डेंगुको संक्रमण अझै पनि नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । हालसम्म संक्रमितको संख्या ३ हजार नाघिसकेको स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्यांकले देखाएको छ ।

नेपालमा प्रत्येक वर्ष हजारौँ मानिस डेंगुबाट प्रभावित हुँदै आएका छन् । विगत वर्षका अनुभवका आधारमा पनि थप सतर्कता अपनाउँदै समयमै रोकथामका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी न्यूनीकरणतर्फ लानुपर्नेमा यस वर्ष विगतको तुलनामा डेंगुको प्रभाव झन् बढी देखिएको छ । संक्रमण सुरु भएको झन्डै ३ महिना पुग्न लाग्दासमेत नियन्त्रणमा आउन नसकेपछि मन्त्रालय तथा नियन्त्रणमा खटिएका निकायहरू अन्योलमा परेजस्तो देखिएको छ ।

स्वास्थ्यसेवा विभागअन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोगनियन्त्रण महाशाखाको तथ्यांकअनुसार एक साताअघिसम्म २ हजार ८ सय ३ जना डेंगुबाट संक्रमित भइसकेका छन् । पछिल्लो साताको संक्रमितको यकिन तथ्यांक उपलब्ध नभइसके पनि अनुमानित संख्यालाई जोड्ने हो भने हालसम्म करिब ३ हजारमा डेंगुको संक्रमण भइसकेको छ । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी संक्रमण धरान उपमहानगरपालिकामा पाइएको छ ।  नियमित रूपमा डेंगु नियन्त्रण तथा बच्ने उपायबारे सूचनाप्रवाह भइरहेको, लामखुट्टेको वासस्थान खोजी गरी लार्भा नष्ट गर्ने कार्यहरू नियमित रूपमा सञ्चालन आएको इडिसिटीले जनाए पनि रोग नियन्त्रणमा आउन नसक्नु चुनौतीको विषय बनेको छ ।

पोखरा र हेटौँडामा पनि फैलिँदै डेंगु संक्रमण
सामान्यतया तराई क्षेत्रमा मात्र देखिने गरेको डेंगुको संक्रमण पछिल्लो समय पहाडका जिल्लाहरूमा पनि देखिन थालेको छ । कास्कीको पोखरा महानगरपालिका–८ शिवालयमा १४ साउनमा पहिलोपटक बिरामीमा डेंगुको संक्रमण देखापरेको थियो । पोखरामा हालसम्म डेंगु संक्रमित बिरामीको संख्या १८ पुगेको तर हालसम्म कसैको पनि मृत्यु नभएको इडिसिडीले जनाएको छ ।

डेंगुको संक्रमण एक किसिमको एडिज लामखुट्टेले गराउँछ । हात मिलाउँदैमा, अँगालो मार्दैमा सँगै खाना खाँदैमा यो भाइरस सर्दैन । संक्रमित व्यक्तिलाई यदि कुनै लामखुट्टेले टोक्यो र त्यही लामखुट्टेले अन्य स्वस्थ व्यक्तिलाई टोक्यो भने डेंगु सर्छ । पानी जम्ने ठाउँमा गर्मीमा र पानी बग्ने व्यवस्था राम्रोसँग नहुने ठाउँमा एडिज लामखुट्टे बढी सक्रिय हुने गर्छन ।

त्यसैगरी, मकवानपुर जिल्लाको हेटौँडा उपमहानगरपालिका–४ मा पनि डेंगुका बिरामी देखापरेका छन् । पहिलोपटक ११ साउनमा संक्रमण देखापरेकोमा हाल डेंगु संक्रमितको संख्या ३८ पुगिसकेको छ ।

डेंगुबारे जनचेतना भए पनि लामखुट्टे नष्ट गर्नतर्फ लाग्दैनन् स्थानीयवासी
धरान उपमहानगरपालिकावासीमा डेंगुबारे भरपुर जनचेतना भए पनि त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने नगरेको पाइएको छ । ‘स्थानीयवासी नगरपालिकाले नै आएर घर सफा गरिदिओस् भने चाहन्छन्,’ धरान उपमहानगरपालिकाका स्वास्थ्यशाखा  प्रमुख  रामबाबु यादव भन्छन्, ‘डेंगुका विषयमा जनचेतना भए पनि आफैँले आफ्नो घर सफा राख्ने मानसिकता छैन ।’

नियमित रूपमा डेंगुरोग नियन्त्रण तथा बच्ने उपायबारे सूचनाप्रवाह भइरहेको गरी लामखुट्टेको वासस्थान खोजी गरी लार्भा नष्ट गर्ने अभियान बढाए पनि स्थानीयवासीमा आफैँले आफ्नो घर सफा गर्नुपर्छ भन्ने मानसिकता नबनेको यादव बताउँन्छन् । ‘डेंगुले स्वास्थ्यमा गर्ने असरको जानकारी हुँदाहुँदै पनि हेलचेक्य्राइँ गरेपछि केन्द्र तथा प्रदेश सरकारले जति लगानी गरे पनि कार्यक्रम प्रभावकारी हुन सक्दैन,’ उनले भने ।

४–५ जनाको मृत्यु भए पनि रिर्पोट आएको छैन
डेंगु संक्रमणका लक्षण भएका ४–५ जनाको मृत्यु भए पनि मत्युको यकिन कारण खलेर रिपोर्ट नआएको यादव बताउँछन् । केन्द्र सरकारले हालसम्म ३ हजार किट पठाए पनि डेंगुका बिरामीको संख्या बढ्दै गएकाले त्यो संख्या अपुग हुने देखिएको छ ।

डेंगु र यसबाट बच्ने उपायबारे विराट मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पतालका डा. रामकुमार मेहता  :

डेंगु के हो ?
डेंगु भनेको भाइरल इन्फेक्सन हो । यो एडिज लामखुट्ठेको टोकाइबाट सर्छ । एडिज लामखुट्टे भनेको एक प्रजातिको लामखुट्टे हो जुन प्रायः कृत्रिम भण्डारण गरेर राखेको फ्रेस पानीमा बस्छ र यसले प्रायः दिनमा टोक्ने गर्छ । डेंगु विभिन्न प्रकारका हुन्छन् । साधारणतया सबै डेंगु खतरनाक हुँदैनन् । डेंगु कुनै साधारण लक्षण देखिएर पनि हुन्छ भने कुनै असाधारण लक्षण देखाएर पनि हुन्छ ।

यो रोग लागेका ९७ प्रतिशतलाई सामान्य ज्वरोका रूपमा लक्षण देखिन्छ । यो साधारण लक्षण हो । शरीरका कुनै पनि भागबाट रक्तस्राव बढी हुने, रक्तचाप कम हुने र रगतमा प्लेटलेट्स कम भयो भने खटिरा धेरै आउने लक्षणहरू देखिएमा यी असाधारण लक्षण हुन् र यो अवस्थालाई जटिल मानिन्छ । यसको निर्मूल गर्ने उपचार भने हुँदैन, लक्षणअनुसारको उपचार मात्र हुन्छ । सँगसँगै यसले अरू रोगसँग लड्न सक्ने क्षमतालाई पनि कम गरिदिन्छ, जसले गर्दा अरू रोगले यदि आक्रमण गरेमा झन्–झन् जटिल बन्दै जान्छ ।

डेंगु संक्रमण कसरी हुन्छ ?
डेंगुको संक्रमण एक किसिमको एडिज लामखुट्टेले गराउँछ । हात मिलाउँदैमा, अँगालो मार्दैमा सँगै खाना खाँदैमा यो भाइरस सर्दैन । संक्रमित व्यक्तिलाई यदि कुनै लामखुट्टेले टोक्यो र त्यही लामखुट्टेले अन्य स्वस्थ व्यक्तिलाई टोक्यो भने डेंगु सर्छ । पानी जम्ने ठाउँमा गर्मीमा र पानी बग्ने व्यवस्था राम्रोसँग नहुने ठाउँमा एडिज लामखुट्टे बढी सक्रिय हुने गछन् ।

डेंगुका लक्षण के हुन् ?
साधारण लक्षण
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ–२००९)का अनुसार डेंगु विदाउट साइन (लक्षणविनाको डेंगु)मा एकदमै बढी ज्वरो (१०२ डिग्री) आउँछ । यसका ५ देखि ७ दिनसम्म जिउ एकदमै दुख्ने, टाउको दुख्ने, पेट दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, आँखामुनि दुख्नेजस्ता साधारण लक्षण हुन् ।

असाधारण लक्षण
खटिरा आउने, रक्तस्राव बढी हुने, बान्ता हुने, शरीरमा प्लेटलेट्सको संख्या कम भएमा रक्तनलीहरूबाट रगत शरीरका अन्य तन्तुमा जाने भएकाले शरीरमा डाबर आउने, बिरामी सिकिस्त हुने, पिसाब कम हुने, रक्तचाप निकै कम हुने हुन्छन् । अधिकांश रोगी सामान्य उपचारपछि निको हुने भए पनि वेलैमा उपचार नगरेमा मानिसको ज्यानै जान सक्छ ।

डेंगुबाट बच्ने उपाय के छन् ?
– लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नुपर्छ ।
– घरवरपर पानी जम्ने खाल्डाखुल्डी पुर्नुपर्छ ।
– घरनजिक कुनै पनि किसिमका झाडी राख्नुहुँदैन ।
–लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न झुलको प्रयोग गर्ने वा लामखुट्टेको धूप वा क्रिम प्रयोग गर्नुपर्छ ।
– झ्याल–ढोकामा जाली राख्नुपर्छ ।
– शरीर पूरै ढाक्ने कपडा लगाउनुपर्छ ।
– सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ ।
– आफ्नो घरवरिपिर मात्र नभई समुदाय, समाजलाई पनि सफासुग्घर राख्न मद्दत गर्नुपर्छ ।

 

 

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

धरानमा एकै दिन ८९ डेंगुका बिरामी, महामारी नियन्त्रणबाहिर

एक महिनादेखि डेंगु महामारी फैलिएको सुनसरीको धरान उप–महानगरपालिकामा एकै दिनमा ८९ जनामा नयाँ बिरामी भेटिएका छन् । यो सँगै सो क्षेत्रमा सक्रमितको संख्या ४०४ पुगेको छ ।

बैशाख ३० मा पहिलो बिरामी भेटिएको धरानमा पछिल्ला दिनमा बिरामीको संख्या घट्नुको सट्टा बढ्दै गएपछि रोग नियन्त्रणबाहिर गएको उपमहानगरपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक रामबाबु यादवले बताए । ‘बिपी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र बिजयपुर अस्पतालमा मात्रै हिजो ८९ जना नयाँ बिरामी प्रमाणित भएकोछ,’ उनले भने ।

पछिल्ला दिनमा इटहरी उप महानगरपालिका क्षेत्रमा समेत डेंगु देखापर्न थालेको छ । महाशाखाका अनुसार इटहरीमा जेठ १९ देखि २८ सम्ममा ७ जनामा डेंगु देखिएको छ ।

तीमध्ये ३० जनाको विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको र अरु उपचारपछि घर फर्किसकेको उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ ।

तीबाहेक झापाबाट पनि बिरामी आउन थालेको महाशाखाका बरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक घनश्याम पोखरेलले जानकारी दिए । एपेक्स अस्पताल १ जना र इटहरी अस्पतालमा पनि ३ जनामा डेंगु रोग देखा परेको महाशाखाले जनाएको छ ।

डेंगुबाट धरान नगरपालिकाको वार्ड नं. १५ र ८ वढि प्रभावित भएका छन् । यादवका अनुसार सबैभन्दा बढी ठूला लामखुट्टे नष्ट गर्नका लागि विसादी छिर्काउ गरिएपनि रोग बढ्न क्रम रोकिएको छैन् । यादवले स्थानीय प्रतिनिधि, जनसमुदाय सबैले लार्भा नष्ठ गर्ने र लामखुट्टेको बासस्थान नै नष्ठ गर्न अभियान नचलाए रोग नियन्त्रणमा ल्याउन सकिने अवस्था छैन् ।

तीबाहेक ९, ७ र १३ मा पनि रोग देखा पर्न थालेको महाशाखाको भनाई छ । यादवका अनुसार अहिलेपनि घर वरपर समुदायमा सरसफाईमा भन्दा धुँवाबाट लामखुट्टे मार्न कुरामा स्थानीयको बढी चासो देखिएको छ । यसले रोग नियन्त्रणमा चुनौती थपेको छ ।

सरकारले डेंगी महामारी क्षेत्रमा ‘घरमा राखिएको सफा पानी, गमला, टायर, खाल्डाखुल्डीमा जमेको पानीमा पनि लामखुट्टेका लार्भा रहने ठाउँहरु नष्ठ गर्न आग्रह गरेको छ । पोखरेलका अनुसार प्रभावित ठाउँमा ‘खोज र नष्ट गर’ अभियानसहित टायर, बोतल, गमला तथा बाटोमा जमेको पानीका खाल्डाखुल्डी पुर्ने तथा टोल–टोलमा गएर जनचेतना जगाउने काम भइरहेको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

नियन्त्रणमा आएन धरानमा डेंगु, संक्रमितको संख्या २४०

दुईसाता धरान उपमहानगरपालिका फैलिएको डेंगुबाट संक्रमितको संख्या २४० पुगेको छ । रोग नियन्त्रणका लागि संक्रमण गराउने लामखुट्टका बासस्थान खोजी र लार्भाहरु नष्ट गर्ने अभियान जारी राखेपनि बिरामीको संख्या घट्न नसकेको उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ ।
उपमहानगरपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक रामबाबु यादवले बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठामा मात्रै २ सय जना र बाहिर विभिन्न संस्थामा ४० जनामा संक्रमण पुष्टि भएको बताए । रोग नियन्त्रणका लागि खटिएको -यापिड रेस्पोन्स टीमले उपमहानगरपालिका बढी विरामी भेटिएका ९ र १० नम्बर वडा जनचेतनासँगै तथा लार्भा र लामखुट्टे प्रदर्शन गरी स्थानीयलाई रोगबाट बच्ने जानकारी दिए थियो ।

वडा नं १० मा विभिन्न स्थानमा घरदैलो तथा लार्भा नष्ट गरिएको यादवले जानकारी थिए । बैशाख २९ गतेदेखि सुरु भएको थियो । यसबीचमा उपचारसँगै किटजन्य रोग नियन्त्रण तालिम केन्द्र तथा अनुसन्धान केन्द्र हेटौडाको सहयोगमा लामखुट्टे तथा लार्भा समातेर अन्य वडाहरुमा डेंगी सार्नसक्ने भन्दै प्रदर्शन तथा लार्भा चिनाउने अभियान जारी राखेको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले जनाएको छ ।

महाशाखाले एमबिबिएस चिकित्सक, नर्सिङ्ग तथा एमपिएच अध्ययनरत विधार्थीहरुलाइ डेङ्गु नियन्त्रणको लागि अभिमुखीकरण कार्यक्रम गरिएको छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

धरानमा फैलिएको डेंगु नियन्त्रणमा आउन सकेन, संक्रमित १९६ पुगे, इटहरीमा पनि संक्रमण सुरु

सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिकामा तीन सातादेखि फैलिएको डेंगुरोग अझै नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । ३१ वैशाखमा ३ बालबालिकाबाट सुरु भएको डेंगुको संक्रमण फैलिँदै जाँदा १ सय ९६ जनामा डेंगु फेलापरिसकेको छ । यद्यपि, हालसम्म यसक्रममा डेंगुले ज्यान लिएको भने खबर छैन ।

धरान उपमहानगरपालिकाका स्वास्थ्यकर्मी रामबाबु यादवले हेस्थपोस्टसँगको टेलिफोन सम्पर्कमा भने, ‘खोज र नष्ट गर’ अभियान तीव्र रूपमा चलाए पनि डेंगुको प्रकोप नियन्त्रणमा आउनुको सट्ट झन् फैलिँदै गएको छ ।’ यादवका अनुसार हाल बिपी कोइराला स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठानमा १५ जना बिरामीको उपचार भइरहेको छ ।
‘अझै पनि समुदायमा जनचेतनाको कमी छ,’ यादवले भने, ‘हामीले लार्भा यो हो, यसरी नष्ट गर्नुपर्छ भन्ने ज्ञान दिए पनि समुदायका मानिसले लामखुट्टेको लार्भालाई किरा भनेर हेलचक्याइँ गरेको अवस्था छ, जसले गर्दा दिनप्रतिदिन डेंगुका बिरामी बढ्दै छन् ।’

इटहरीमा पनि ३ जनामा डेंगु देखिएको स्वास्थ्यसेवा विभागअन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोगनियन्त्रण महाशाखाका प्रवक्ता घनश्याम पोखरेलले जानकरी दिए । पोखरेलका अनुसार प्रभावित क्षेत्रमा ‘खोज र नष्ट गर’ अभियान जारी छ । यसका साथै जनचेतनाको काम पनि भइरहेको उनले बताए ।

३१ वैशाखमा ३ बालबालिकाबाट सुरु भएको डेंगुको संक्रमण फैलिँदै जाँदा १ सय ९६ जनामा डेंगु फेलापरिसकेको छ । इटहरीमा पनि ३ जनामा डेंगु देखिएको स्वास्थ्यसेवा विभागअन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोगनियन्त्रण महाशाखाका प्रवक्ता घनश्याम पोखरेलले जानकरी दिए ।

धरान उपमहानगरपालिकाका ८, १० र १५ नम्बर वडा सबैभन्दा बढी डेंगुबाट प्रभावित बनेका छन् । डेंगु प्रभावित क्षेत्रमा बिपी कोइराला स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठान र धरान उपमहानगरपालिकाको समन्यवमा ‘खोज र नष्ट गर’ अभियान सञ्चालन भइरहेको छ ।
यादवका अनुसार ‘र्यापिड रेस्पोन्स’ टोलीको गठन गरी डाक्टर तथा स्वास्थ्यकर्मीको सहभागितामा लार्भा नष्ट गर्ने काम भइरहेको छ । तर, अझै पनि जनसमुदायमा चेतनाको विस्तार हुन नसक्दा समस्या देखिएको छ ।

धरानमा डेंगुको संक्रमण फैलिन थालेपछि सोको नियन्त्रणका लागि केन्द्रबाट १९ जेठमा स्वास्थ्यसेवा विभागका महानिर्देशक डा. गुणराज लोहनीको नेतृत्वमा इपिडिमियोलोजी तथा रोगनियन्त्रण महाशाखाका डा. समीर अधिकारी, प्राविधिक प्रकाश घिमिरेलगायतको विशेषज्ञ टोली धरान पुगेको थियो । टोलीले स्थानीय सरकार, बिपी कोइराला स्वास्थ्यविज्ञान प्रतिष्ठानलगायतसित छलफल गरी रोगनियन्त्रणका लागि रणनीति तर्जुमा गरी अभियान सञ्चालन गरेको थियो । सरकारको भरमज्दुर प्रयासका बाबजुद पनि तीन साता बितिसक्दा पनि डेंगु नियन्त्रणमा आउन नसकी उल्टै नयाँ ठाउँहरूमा संक्रमण फैलिँदै जानुले चुनौती खडा गरेको छ ।

संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइका कारण सर्ने डेंगुरोग मानिसबाट मानिसमा भने नसर्ने विशेषज्ञको भनाइ छ । गर्मी बढेसँगै विशेषगरी तराईका जिल्लाहरूमा डेंगुले जनसाधारणलाई ग्रस्त बनाउने गरेको छ । डेंगुबाट बच्न लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नुको विकल्प नभएको विशेषज्ञ चिकित्सकहरू बताउँछन् । सर्वसाधारणमा लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने उपायबारे चेतना विस्तार नभएसम्म डेंगु नियन्त्रण चुनौतीकै रूपमा रहने उनीहरूको भनाइ छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै