साइतका बिरामी

आजसम्म बिहान उठेर नित्य कर्मस्थलमा जान मन नलागेका दिन धेरै आए, विरक्तलाग्दा दिनहरू । मन भए पनि नभए पनि जानु त छ नै, त्यही मानिसको भिडमा । यो कुनै हाटबजारमा लाग्ने भिड भने होइन, मेला पनि होइन । यो त सबै दुःखी मनहरूको भिड हो, नेपालभरिका पीडित शरीर र मनहरूको केन्द्रविन्दु, शरीर थला परेपछि मात्रै पुगिने ठाउँ । जीवनमा कहिल्यै जानुनपरे भाग्यमानी भइने ठाउँ, अस्पतालको एमर्जेन्सी । सबैका निम्ति आफ्नै बिरामी एमर्जेन्सी । दुई–चार दिन एमर्जेन्सी कक्षको वास प्रायः ९० प्रतिशत बिरामीका कथा होलान् ।

इमर्जेन्सी, भर्ना हुन कुर्नुपर्ने हुँदा कतिपयले हार खाने ठाउँ, कतिले भने यस्तै रहेछ भनेर पचाउने ठाउँ, कहिले रहेछ भर्ना गर्ने भनेर कतिपय अचम्मित पर्ने ठाउँ, कतिपयले एक दिन त पालो आउला भन्दै आश गर्ने ठाउँ, कतिपय बाठाजनले गोरु बेचेको नातो लगाएर भनसुनको प्रयास गर्ने ठाउँ, कतिपयले सेतो कोट लगाएका सबैलाई झन्झट लाग्ने गरी भर्ना कहिले गर्ने भन्दै सोध्ने ठाउँ । सबैजनाका लागि एउटै उत्तर– बेड खाली भएपछि । त्यतिन्जेल एउटै बेडमा तीनजना मिलेर बस्नुपर्ने बाध्यता ।
‘गाह्रो भयो डाक्सा’प ! तीनजना एकै ठाउँमा । भर्ना गर्दिनू न,’ प्रायःको एकैखाले गुनासो र अनुरोध दोहोरिरहन्छ ।
‘कसो चारजना हुनुभएनछ । आज प्रयास गर्छु, वचन भने दिन सक्दिनँ । उपचारचाहिँ यहीँबाट सुरु भइसक्यो,’ सबैलाई एउटै उत्तर । कति रुखो उत्तर मान्दा हुन् मनमनै ।

एकाबिहानै एउटा खुसीको खबर आयो– एउटा आइसियू बेड खाली भयो, भर्ना गर्दा हुन्छ । त्यो खुसीको खबर कसैको प्राणपखेरु उडेर, घरपरिवारमा आँसुको भेल लिएर आएको थियो । के गर्नु, सबैको नजरमा मानवता हराएको डाक्टर जाती परियो । कतैको दुःखले कतै मुस्कान छरिएला भन्ने आश ।

‘यो कता बुझाउने ? खुन तान्यो पाइपले, निकल्दिनू न सिस्टर ! भिडियोको डाक्टर कता जानुभयो ? यो रगत तान्दिनू न !’ यस्ता अनगिन्ती प्रश्नको चपेटामा हरेक दिन, रिसेप्सनको कर्मचारीजस्तो । उत्तर दिऊँ, एउटा बिरामीमा केन्द्रित ध्यान भंग हुन्छ, नदिऊँ कसरी नदिनु ! सबैलाई नयाँ परिवेश न हो । अत्तालिएका मनहरूले सेतो कोटलाई त सोध्ने नै भए । त्यसैले एक दिन त सेतो कोट नलगाई काम गरेँ ।

एक साता भइसकेछ, औँलामा गिन्ती वार्डका खाली बेडसंख्या आएको । मुस्किलले एउटा, दुइटा बेड खाली भएका छन् । आज त अलिक धेरै खाली बेड आए दुई–चारजना दुःखी आत्मालाई केही खुसी बनाउन सक्ने आश थियो । तर, आज पनि उस्तै । दिनभरिको आज प्रयास गरिदिन्छु भन्ने आश्वासन पुनः फ्लप, मुख देखाउनै लाज लागेर घर जान हतारो लाग्ने । फेरि अर्को दिन उस्तै दिनचर्या, भर्ना नगरिदिने मानवता हराएको डाक्टरको दिनचर्या ।

एकाबिहानै एउटा खुसीको खबर आयो– एउटा आइसियू बेड खाली भयो, भर्ना गर्दा हुन्छ । त्यो खुसीको खबर कसैको प्राणपखेरु उडेर, घरपरिवारमा आँसुको भेल लिएर आएको थियो । के गर्नु, सबैको नजरमा मानवता हराएको डाक्टर जाती परियो । कतैको दुःखले कतै मुस्कान छरिएला भन्ने आश ।

बिरामीको प्रेसर कम भएको र इन्फेक्सन शरीरभरि फैलिएको हुनाले आइसियूका लागि उनी उपयुक्त क्यान्डिडेट थिए । उनको भर्ना केही समयमैै भयो । मुस्किलले पाइने आइसियू खाली हुन पुग्नु र सोही समयमा आइपुग्नु सन्जोग परेको थियो । उनको भर्नापश्चात् ३ जना उस्तै उपयुक्त क्यान्डिडेट आइपुगे । मैले मनमनै भनेँ, विचराहरूको साइत मिलेनछ । यतिखेर मनमा भाग्यवादले जन्म लियो ।

सोही समयमा एकजना बिरामी नेपालगन्जबाट रेफर गरी आइपुगेका थिए, आधा घण्टाभन्दा बढी भएको थिएन । बिरामीको प्रेसर कम भएको र इन्फेक्सन शरीरभरि फैलिएको हुनाले आइसियूका लागि उनी उपयुक्त क्यान्डिडेट थिए । उनको भर्ना केही समयमैै भयो । मुस्किलले पाइने आइसियू खाली हुन पुग्नु र सोही समयमा आइपुग्नु सन्जोग परेको थियो । उनको भर्नापश्चात् ३ जना उस्तै उपयुक्त क्यान्डिडेट आइपुगे । मैले मनमनै भनेँ, विचराहरूको साइत मिलेनछ । यतिखेर मनमा भाग्यवादले जन्म लियो । उनीहरूका लागि अर्को दिनसम्म पनि बेड मिलेन । समयमै उपयुक्त उपचार गराउन बाहिर जाने उपाय सुझाइए पनि आशले हो वा खर्चको पावन्दीले, कोही पनि गएनन् ।

सबैजना एमर्जेन्सीमा आफ्ना जीवनका कथा बुन्न थाले । पर्खाइ, अनिदा रात, दौडधुपले शारीरिक थकान तथा हतास मनका कथा । सानो छँदा हजुरबुबा भन्नुहुन्थ्यो– बाबु ! साइत मिलाएर हिँड्नुपर्छ, घडी, पला, बार, दिन आदि, चन्द्रमा दाहिने पार्नुपर्छ । के गर्नु, रोग पनि साइतमा लाग्नुपर्ने रहेछ हजुरबुबा !

दुःख परेर आएका बिरामी, कसैले त हेरिदओस् भन्ने चाहना र आवश्यकता पनि । तर, खाली भने कोही पनि हुँदैनन्, सबै आ–आफ्ना काममा व्यस्त । सबै बिरामीलाई आफ्नै बिरामी मात्रै बिरामी । स्वाभाविक पनि हो, मनुष्यको मन अचेल अर्को मनुष्यलाई प्रयोग गरेर आफूलाई चाहिने कुरा प्राप्त गरेर खुसी हुने संस्कारमा हुर्किएको जो छ । खासमा त प्रकृतिप्रदत्त वस्तुहरू प्रयोग गरेर मनुष्य खुसी हुनुपर्ने हो नि !

सानो छँदा हजुरबुबा भन्नुहुन्थ्यो– बाबु ! साइत मिलाएर हिँड्नुपर्छ, घडी, पला, बार, दिन आदि, चन्द्रमा दाहिने पार्नुपर्छ । के गर्नु, रोग पनि साइतमा लाग्नुपर्ने रहेछ हजुरबुबा !

‘एक घण्टा भइसक्यो, औषधि दिन आउनुभएन । रगत जाँच गर्ने भनेको, रगत अहिलेसम्म नतान्दिने ? आदि आत्मकेन्द्रित समस्याको सांलो सबैजनाको हुन्छ । प्राथमिकताका आधारमा गर्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ डाक्टर र सिस्टरको । त्यसमाथि कोही बिरामीका आफन्तीको पेलेरै कुरा गर्ने प्रवृत्ति नौलो होइन, पिट्नसम्म पछि नपर्ने रवाफ हुन्छ । तर, थोरै बिरामीमा भने केही दिनको एमर्जेन्सीको वातावरणले आत्मज्ञान प्राप्त हुन्छ सायद । ‘विचरा डाक्टर र नर्स दुवैलाई गाह्रो रहेछ,’ तेस्रो दिनमा स्वर नम्र हुन्छ उनीहरूको, दया र करुणा पलाउँछ होला । सबै किसिमका रोगका बिरामीसँगको संगत हुने त्यस्तो वैतरणीजस्तो ठाउँ, सधैँ जोखिममा रहे पनि न कुनै सुविधा, न कुनै सम्मान । तर, सबैलाई लाग्ने– मानवता हराएका डाक्टर तथा नर्सहरू ।
धेरैका आशाअनुरूप सेवा गर्न नसकिने, भनेको वेला स्लाइन पानीसमेत चढाइदिन नसकिने । सायद, हाम्रो स्वास्थ्यप्रणाली नै कतै चुकेको छ, ठूलाबडाले अबमूल्यन गरेको पेसा न हो हाम्रो !

धनले माया गरेकाहरू सामान्य उपचारपश्चात् बेड खोज्न प्राइभेटतर्फ पनि जान तयार हुन्छन् । धनलाई माया गर्नुपर्नेहरूको खल्तीमा बेरिएर बसेका नोटहरू एकपछि अर्को निस्किँदा हरेक पटक मुटु काँप्छ । नोट सकिन्छ, तर जाँच सकिन्न । विचरा ! धनको पोको हेरेर रोग लागेको भए पो ! अन्तिममा हार खाएका अनुहार एउटा जीवित आत्मालाई भगवान्भरोसा फिर्ता लान बाध्य हुन्छन् । मानवता नभएका हामी डाक्टर र नर्स पनि एउटा दुःखदशा दर्शनबाट मुक्ति पाउँछौँ । धनलाई माया गर्नेहरू भने बेड खाली हुन्छ कि भन्ने आशले बसिरहन्छन्, बाहिर प्राइभेट अस्पतालका आइसियू नजाने अठोट गर्छन् । जीवनसँग जुवा खेल्छन् । साइतचाहिँ तिनै धनलाई माया गर्नुपर्ने र धनलाई माया गर्नेहरूलाई चाहिने रहेछ ।

उही
भर्ना नगर्ने डाक्टर

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

धनको मुहार देख्ने डाक्टर

जीवन एक भोगाइ हो । कथा सबैका फरक छन् । समग्रमा भने समस्या एउटै हुन सक्छ । प्रचुर कथावस्तुले घेरेको चिकित्सा जीवन र पेसामा हरेक दिन एउटा फरक कथा भेटिन्छन्, सबै प्रकारका कथा, स्वास्थ्य समस्याका कथा, त्योसँग जोडिएको सामाज र अर्थ विज्ञानका कथा ।

कुनै पनि मनुष्य रहरले अस्पताल प्रवेश गर्दैन । आफैँ बिरामी कि त आफन्तजन बिरामी भएर नै प्रवेश गर्ने हो । अस्पतालको वातावरणमा दुःखको भाव प्रचुर हुन्छ भन्नु गलत नहोला । वातावरणले व्यक्तिको मनोभावमा प्रभाव पार्छ भन्ने सर्वमान्य कथनअनुसार दुःखी वातावरणको प्रभाव संलग्न सेवाप्रदायकलाई त पर्छ नै । के त्यसैले होला त डाक्टरलाई ‘घायल आत्मारूप’ भनिएको ? स्वास्थ्य नै ठूलो धन हो भनेर सानैदेखि पढ्दै आएको हो । अहिले आफ्नै सामु साक्षात्कार गर्न पाइन्छ, अनुभूत गर्न पाइन्छ । त्यसैले किटानका साथ भन्न सक्छु, ‘स्वास्थ्य नै सबैभन्दा ठूलो धन हो ।’ अस्वस्थ हुँदा धनका विभिन्न मुहारको दर्शन गर्न सकिन्छ, धनको दयावान् रूप, क्रूर रूप, कुटिल रूप, आदि ।

‘……. डाक्सा’प ! हामीले घर लिएर जाने निर्णय गर्यौं । प्रोसेस अगाडि बढाइदिनू… ।’ एउटा अर्को बिरामीको आग्रह । यसको स्वरूप अलिक रिसउठ्दो छ, धनको कुटिल स्वरूप । पैसाको समस्या छैन, मनको समस्या, मनमा हुनुपर्ने ‘हरि’को खडेरी स्पष्ट देख्न सकिन्छ । उपचार गराउन नखोजेको प्रतीत हुन्छ । बिरामी कुर्न मन नभएको र उपचारमा खर्च धेरै हुने पिर, ठिक हुने ग्यारेन्टी भए मात्र उपचार गर्ने मनसाय प्रकट गर्छन् । शतप्रतिशत त कसरी भन्ने होला र म मनुष्यले !

कुनै देवनागरी लिपिमै लिपिबद्ध भाषा हो, बुझ्न गह्रो पर्छ मलाई, त्यो नेपाली भाषा भने होइन भन्नेमा विश्वस्त छु । राम्ररी जान्दिनँ त्यो भाषा म, तर भाव भने सबै बुझ्न सक्छु । मैलिएको कमिज र सुरुवाल लगाएको एउटा कृष्ण वर्णको दुब्लो ज्यान, हल्का कुप्रिँदै दुई हातका १० औँला जोडेर उभिएका छन्, ठूलो आसमा, कतै उनकी जाहानलाई घर जाने बाटो खुल्छ कि भनेर । उनका आँखा, अवयव र सम्पूर्ण अस्तित्वले सोही कुरा जनाउँछन् । त्यो बुझ्न कुनै शाब्दिक र व्यक्त भाषा जरुरी देखिन्न । एक वर्षदेखि आफ्नी जाहानको उपचारमा उनको राम्रै समय र धन खर्च भएको छ । निको हुने रोग लागेको होइन भन्ने कुरामा उनी विश्वस्त भइसकेका छन् । अहिले उनी हार खाइसकेका देखिन्छन् । खर्च जुटाउन धौ–धौ भएको छ उनलाई । बाढीले भएको झुप्रो घर पनि बगाइदियो कि भन्ने समाचारले घायल छन् । तर, त्यो चित्कार र विवशता उनको जाहानको श्वास थामिरहेको भेन्टिलेटरले सुन्दैन, न उनका प्रेसर थाम्न प्रयोग गरिएका औषधिले बुझ्छन्, न त ती महँगा एन्टिबायोटिक्सले नै । ती केवल चलिरहन्छन्, विकल्परहित अवस्थामा, निरन्तर… । धनको यो क्रूर स्वरूप ! उनलाई पछि काउन्सिलिङ गर्ने भनेर अर्को व्यक्तिलाई बोलाउँछु– बेड नम्बर ५ !

‘…… डाक्सा’प ! क्याबिन बेडको व्यवस्था गरिदिनुहोला, बाहिर सार्ने भएदेखि… ।’ धेरै दिनपछिको प्रयासमा ठिक भएका बाजेलाई बाहिर वार्डमा सार्न मिल्ने भएको छ । केही दिनमा घर फर्किन्छन् । एन्टिबायोटिक आदि सम्पूर्ण औषधि तथा उपचार सफल भएको उदाहरण । सबैका लागि खुसीको समय । धनको यो अर्को स्वरूपको दर्शन, सायद दयावान् स्वरूप हो यो । दुःखलाई कथा बनाउन सजिलो हुन्छ । त्यसैले होला खुसीका कथामा धेरै शब्द बनाउन जानिनँ मैले । तर, रोगसँगको संघर्षपछिको खुसी हो, दुःखपछिको सुख, निराशापछिको आशा । यो पनि एउटा सधैँ देखिने कथाको मिठो स्वरूप हो ।

पुनः म धनको क्रूर स्वरूपलाई मन्थन गर्ने प्रयास गर्छु । आफ्नी जाहानलाई औधी माया गर्छन् उनी । उपचार गर्ने मन छ, तर उनी विवश छन्, आफ्नो गरिबीले । म उनको विवशता बुझ्न सक्छु, उनको दुःख बुझन सक्छु, उनको निरीहता बुझ्न सक्छु । यी कथारूपसँग हरेक दिन जुधिरहेको हुन्छु । त्यसैले सायद, म अभ्यस्त भइसकेको छु । सबैको मर्म बुझ्छु, तर आफ्नो कार्यसम्पादनमा त्यसले असर गर्दैन । उनको नजरमा म मानवता नभएको एउटा प्राणी हुन सक्छु । एउटै दुःख र कथालाई लिएर बस्न मेरो कार्यस्वरूपले दिँदैन । सबैजनाप्रति समान कर्तव्यबोधले कार्य गर्नुपर्ने हुन्छ ।

‘……. डाक्सा’प ! हामीले घर लिएर जाने निर्णय गर्यौं । प्रोसेस अगाडि बढाइदिनू… ।’ एउटा अर्को बिरामीको आग्रह । यसको स्वरूप अलिक रिसउठ्दो छ, धनको कुटिल स्वरूप । पैसाको समस्या छैन, मनको समस्या, मनमा हुनुपर्ने ‘हरि’को खडेरी स्पष्ट देख्न सकिन्छ । उपचार गराउन नखोजेको प्रतीत हुन्छ । बिरामी कुर्न मन नभएको र उपचारमा खर्च धेरै हुने पिर, ठिक हुने ग्यारेन्टी भए मात्र उपचार गर्ने मनसाय प्रकट गर्छन् । शतप्रतिशत त कसरी भन्ने होला र म मनुष्यले ! भगवान्ले बनाएको शरीर त बिग्रिन्छ भने मैले पुनर्निर्माण गर्ने प्रयास गरेको शरीर बिग्रिन्न भनेर कसरी किटान गर्नु ? सकारात्मक आशाले उपचार गर्ने हो । आर्थिक समस्याले नै हो त भनेर केलाउँदा मनको खडेरी भेटिन्छ । अमूल्य जीवनसँग पैसा दाँजिएको अवस्था, धन गुम्ने डरले जोगाउन रचिएका कुटिल शब्दरूप प्रस्ट बुझ्न सकिन्छन् । यस्तो धनको कुटिल मुहारको दर्शन वेलाबखत हुन्छ ।

पुनः म धनको क्रूर स्वरूपलाई मन्थन गर्ने प्रयास गर्छु । आफ्नी जाहानलाई औधी माया गर्छन् उनी । उपचार गर्ने मन छ, तर उनी विवश छन्, आफ्नो गरिबीले । म उनको विवशता बुझ्न सक्छु, उनको दुःख बुझन सक्छु, उनको निरीहता बुझ्न सक्छु । यी कथारूपसँग हरेक दिन जुधिरहेको हुन्छु । त्यसैले सायद, म अभ्यस्त भइसकेको छु । सबैको मर्म बुझ्छु, तर आफ्नो कार्यसम्पादनमा त्यसले असर गर्दैन । उनको नजरमा म मानवता नभएको एउटा प्राणी हुन सक्छु । एउटै दुःख र कथालाई लिएर बस्न मेरो कार्यस्वरूपले दिँदैन । सबैजनाप्रति समान कर्तव्यबोधले कार्य गर्नुपर्ने हुन्छ । अर्को बिरामी उस्तै पर्खिरहेको हुन्छ । उनी बिदावारी दिन भन्छन् । म केही बोल्न सक्दिनँ । कागज तयार गरिदिन्छु । जाँदाजाँदै उनले सोधेको प्रश्नको भाव यस्तो छ, ‘डाक्सा’प । के पैसा भएको भए मेरो बिरामी बाँच्ने थियो ? मान्छेले श्वास नभएकालाई बचाउन कति खर्च गर्छन्, म त श्वास फेरिरहेकी बूढीलाई लैजाँदै छु… ।’
सोही प्रश्न सरकारको कानमा पुगोस् भन्ने सदिच्छा !

उही
धनको स्वरूपदर्शी

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

गुन्द्री फालिदिने डाक्टर

आँखा हल्का राता छन् र टलपल पनि । निद्रा नपुगेको छर्लंगै अनुहारमा देख्न सकिन्छ । धेरै दिनको थकानले शरीर गलेको देखिन्छ । इस्टकोट धुने व्यवस्था मिलेको देखिन्न । आँसु जसोतसो थामिएका छन् । खस्दा होलान्, कतै एउटा कुनामा । सबैको सामु खस्न मर्द हुनुको मर्यादाले नदिएको होला ।

मनको वेग त आँखामा झल्किन्छ नै । भाद्गाउँले टोपीमा दुइटा खुकुरीका बुट्टा एक–आपसमा क्रस छन् । ती कुँदिएका खुकुरीका चित्रले जिन्दगीका विभिन्न परिबन्धको निर्णयजस्तै संकेत गर्न खोजेको प्रतीत हुन्छ । निर्दोष चेहरा, शान्त स्वभाव र सरल जीवन उनका विशेषण हुन् ।

नेपालको विकासको नक्सामा नअटाएको कुनै पश्चिमको कुनाबाट आएका छन्, आफ्नी जहानको उपचार गर्न । आफ्नी जहानको मृत्युको दोसाँधमा निर्णय गर्न उनलाई भनिएको छ, मेसिनमा राख्ने कि अवस्था गम्भीर तथा क्षीण भएका कारण घर लिएर जाने ? कति अमानवीय र संवेदनाहीन मानेका होलान् ती बुबाले मेरा शब्दलाई त्यतिवेला ।

हरेक दिन घटनाक्रममा कठिन निर्णय लिने गरिन्छन् । त्यसको साक्षात्कार गर्दै विभिन्न परिस्थितिलाई नजिकैबाट नियाल्ने अनुभव हुन्छ, चिकित्सक हुनुका नाताले । लामो करिडोरमा दौडिरहेका वेला छेउछाउमा पल्टिरहेका बिरामीकुरुवाहरू देखिन्छन् । मलीनता नाप्ने यन्त्र हुने हो भने फरक–फरक मापन गर्न सकिन्थ्यो ।

जिउ पूरै भारी भएकाले होला, निकै अप्ठ्यारोसाथ उठ्छन् ती बुबा । दिनभरि कुदेका छन् । कहिले यो औषधि, कहिले त्यो जाँच । कहिले घण्टा–घण्टामा औषधि थपिने गर्छन् । ठूलो अस्पतालका कुना–कुनाका कोठाहरूमा चहार्दाचहार्दै दिन बितेको हुन्छ । फार्मेसीको लाइन, काउन्टरको लाइन आदि सबैले थकान बढाइरहेका हुन्छन् ।

सबै कुनै न कुनै किसिमले मलीन छन् भन्नेमा सन्देह छैन । लामखुट्टेले उठीवास नै लगाउँछन् । त्यसैले होला, त्यो परिसरबाट हिँड्दा लामखुट्टे धपाउने धुवाँको गन्धले नाकलाई जिस्क्याइरहन्छ । लम्पसार पल्टिरहेका वेला भर्खर आँखाका परेली टाँसिन खोजेका हुँदा हुन्, अपर्झट भित्रबाट बोलावट हुन्छ, ‘५ नम्बर, हीरा माझीको मान्छे !’

जिउ पूरै भारी भएकाले होला, निकै अप्ठ्यारोसाथ उठ्छन् ती बुबा । दिनभरि कुदेका छन् । कहिले यो औषधि, कहिले त्यो जाँच । कहिले घण्टा–घण्टामा औषधि थपिने गर्छन् । ठूलो अस्पतालका कुना–कुनाका कोठाहरूमा चहार्दाचहार्दै दिन बितेको हुन्छ । फार्मेसीको लाइन, काउन्टरको लाइन आदि सबैले थकान बढाइरहेका हुन्छन् । त्यसैले होला, ती बुबाले भनेका थिए, ‘म्याराथन डौडिनभन्दा गाह्रो यो दौडधुप !’ म्याराथनको त बाटो सीधा हुन्छ, पुरस्कार पनि प्राप्त हुन्छ । तर, यो मनमा पीडा भरिएको अवस्थामा सीधा बाटो पनि रनभुल्लको हुन पुग्छ । त्यसमाथि छरिएका काउन्टरहरू, क्यास काउन्टर पूर्वमा, फार्मेसी उत्तरमा, ल्याब ४ सय मिटर पारिको भवनमा, आदि । अनि हरेक पाइलामा पैसाको खाँचो । पैसा अभावको पीडा यस्तै काउन्टरमा गनी–गनी दिँदा पत्तो पाइन्छ ।

केहीबेरमा औषधि लिएर आउँछन् ती बुबा । र, आफ्नो जगेर्ना गरी राखिएको भुइँमा पल्टिन जान्छन् । उनी पल्टिनेक्रममा मेरो दृष्टि उनको गुन्द्रीमा पर्छ । घरबाटै साथमा लिएर आएको हुनुपर्छ त्यो गुन्द्री । परालको गुन्द्री । आफैँले बुनेका होलान् सायद । उनको जीवनचर्यामा कुनै न कुनै कर्मको नमुना प्राप्त गर्न सकिन्छ ।

हात क्रिम लगाएका जस्ता कमला छैनन्, खस्रा छन् । त्यो देखेर त उनी मनको चोटले मात्रै गलेको हुनुपर्छ जस्तो अनुभूति हुन्छ । उनकी जहानको अवस्था निकै गम्भीर छ, सायद कुनै चमत्कारले मात्रै सकुशल घर फर्काउन सक्छ होला । तर, ती चमत्कार सायद सिरियलहरू र दन्त्यकथामा मात्रै सीमित हुन्छन् ।

भुइँमा सुत्नुपर्ने बाध्यताको व्यंग्य, शारीरिक र मानसिक दुवै रूपले थकित आफन्तजनको कमजोर व्यवस्थापनाको व्यंग्य । आफ्नो पौरखले केही नथपी अरूले बनाइदिएको संरचनामा यथास्थिति हुने नालायकीपनको व्यंग्य, हामी सबैप्रति कठोर व्यंग्य । खै, मलाई पिर पर्यो ।

मलाई पनि कुनै चमत्कार भइदिएदेखि ती बुबाको मलीन अनुहारमा केही कान्ति आउने थियो भन्ने लाग्छ । तर, कुनै चमत्कार भने भएन । ती बुबाको अनुहार मलीन नै रह्यो । मलीन अनुहारलाई बिदाबारी गर्दाका बखत मलाई पनि एउटा कविता स्मरण भएको थियो, ‘आयो टप्प टिप्यो लाग्यो मिति पुग्यो टारेर टर्दैन त्यो… ।’

खाजा खान उनी सुत्ने ठाउँ हुँदै जाँदै थिएँ, गुन्द्री भित्तामा अडेस लगाएर राखिएको रहेछ । म एकक्षण अढिएँ । त्यो गुन्द्री तिनै बुबाको थियो । के उनले बिर्सेका हुन् त ? अवश्य होइनन् । आफ्नो पौरखले बुनेको गुन्द्री थियो त्यो । त्यो उनको उदारपन होला, कसैलाई काम लाग्छ भनेर छोडेको हुनुपर्छ । मलाई भने किन हो त्यो भित्तामा ठडिरहेको गुन्द्रीले व्यंग्य गरेजस्तो प्रतीत भयो ।

भुइँमा सुत्नुपर्ने बाध्यताको व्यंग्य, शारीरिक र मानसिक दुवै रूपले थकित आफन्तजनको कमजोर व्यवस्थापनाको व्यंग्य । आफ्नो पौरखले केही नथपी अरूले बनाइदिएको संरचनामा यथास्थिति हुने नालायकीपनको व्यंग्य, हामी सबैप्रति कठोर व्यंग्य । खै, मलाई पिर पर्यो । त्यसैले तुरुन्तै हटाउन लगाएँ त्यो गुन्द्री । किनभने, मसँग त्यो व्यंग्य सहने शक्तिसमेत थिएन, न त व्यंग्यको जवाफ दिने शक्ति नै थियो । सायद, म त्यो व्यंग्यको पात्र पनि थिइनँ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

चिडियाको सकसको अन्त्य

आज सबै सकसको अन्त्य भयो, सबै पीडाको अन्त्य भयो । आफ्नै मनले सम्म धोका दिएको संसारमा सबै दुःख र पीडाको इतिश्री भयो । चिडियाको अमर तर अकथित आत्माले चिडियाजस्तै उडेर सायद स्थानान्तरण गरेको हुनुपर्छ, चिडियाको पार्थिव शरीरबाट दिक्क भएर । ऊर्जाविहीन मन र तंग्रिन नखोजेको शरीरको अवस्थामा आत्मा एक्लो परेछ सायद ! त्यसैले प्राणवायु खिचेर आफैँसँग लग्यो र छुट्कारा पायो, १ सय २७औँ दिनमा । निकै सकसका साथ छुट्कारा पायो, तेस्रोपटकको अप्रेसनपश्चात् । चिडियाको हारेको मन र कुपोषित शरीरसामु चिकित्साशास्त्रका सबै प्रयास विफल हुन पुगे । ओझेलको पात्र चिडियाको एउटा सकसको कथा कसैलाई थाहा नहुने गरी अन्त भयो । यस्ता त समाजमा हजारौँ पात्र होलान् ।

चिडियाको अमर तर अकथित आत्माले चिडियाजस्तै उडेर सायद स्थानान्तरण गरेको हुनुपर्छ, चिडियाको पार्थिव शरीरबाट दिक्क भएर । ऊर्जाविहीन मन र तंग्रिन नखोजेको शरीरको अवस्थामा आत्मा एक्लो परेछ सायद ! त्यसैले प्राणवायु खिचेर आफैँसँग लग्यो र छुट्कारा पायो, १ सय २७औँ दिनमा । निकै सकसका साथ छुट्कारा पायो, तेस्रोपटकको अप्रेसनपश्चात् । चिडियाको हारेको मन र कुपोषित शरीरसामु चिकित्साशास्त्रका सबै प्रयास विफल हुन पुगे ।

सम्झना छ अझै मलाई, ४ महिनाअघि एमर्जेन्सी ड्युटीमा ‘एउटा बेड छ, कसलाई लिएर जाम ?’ भन्दै थिएँ । त्यो सुनेर सिस्टरले सपाट उत्तर दिनुभएको थियो, ‘चिडियालाई लिएर जानुस् ।’ एमर्जेन्सीमा आफ्नै होस गुम्लाजस्तो भिड हुन्छ । एउटा कुनाको बेडमा टुसुक्क बसेकी अन्दाजी ३० वर्षकी एउटी महिला, पुरानो, मैलो पहिरन, जीर्ण शरीर, मलीन चेहरा, गलेको स्वर, थकित मन, चिडियालाई वर्णन गर्न सकिने विशेषण यिनै मात्र होलान् । फुलेको अनुहारमा कान्ति पूरै उडेको र आशाको त्यान्द्रो मुस्किलले भेटिने त्यो चेहरामा समाजको एउटा पूरै कथा दबिएको महसुस हुन्थ्यो । साथमा हेरचाह गर्ने चिडियाका श्रीमान् भने मायालु देखिन्थे । त्यतिखेर पनि आँखा टल्पल–टल्पल थिए उनका र आज पनि उस्तै । जीवनसंगिनीप्रतिको उनको रेखदेख र मायाप्रति सधैँ म नतमस्तक रहेँ ।

पाँचौँ दिनमा बल्ल भाग्यले मिचिएको पालो आएको थियो, चिडियाको । उनको भनिदिने मान्छे कोही थिएन नि त ! नफुटेको निरीह स्वर सुनिन ५ दिन लागेछ । न उनी बोल्न सकिन्, न त उनका श्रीमान् नै । कोट–सोट लगाएका भए कसैको दृष्टिमा पर्थे कि !

पाँचौँ दिनमा बल्ल भाग्यले मिचिएको पालो आएको थियो, चिडियाको । उनको भनिदिने मान्छे कोही थिएन नि त ! नफुटेको निरीह स्वर सुनिन ५ दिन लागेछ । न उनी बोल्न सकिन्, न त उनका श्रीमान् नै । कोट–सोट लगाएका भए कसैको दृष्टिमा पर्थे कि ! उनलाई त त्यही इमर्जेन्सी नै भर्ना गर्ने ठाउँ लागेको रहेछ । ठूलो अस्पतालको भिड मानेका रहेछन्, एउटै बेडमा दुई–तीनजना । सामाजिक सकस बोकेको सिंगो कथा लुकेका चिडियाजस्तैका लागि सबैले काम गर्नुपर्ने हैन र ? म त केवल भर्ना मात्रै गर्न सक्थेँ । बाँकी बेडसंख्या आदिको आयतन विकास गर्न मेरो हस्ताक्षर निरीह थियो र आज पनि असमर्थ छु । पावर भएका हास्ताक्षर कूटनीति र राजनीतिमै सक्रिय छन् सायद, झिनामसिना मानिने हाम्रा व्यथामा कसले चासो दिने र !

उपचार त बेसी समाजको अज्ञानता, अशिक्षा र विपन्नताको हुनु जरुरी देखिन्छ, जुन अज्ञानताले चिडिया हेयकी पात्र हुन पुगिन्, जुन अशिक्षाले आत्मनिर्भर हुन सकिनन्, जुन विपन्नताले मन कुँडिन पुग्यो । पुरानो भइसकेको नयाँ नेपालमा आउँदो भविष्यमा चिडियाका जस्ता मलिन अनुहारहरू उज्याला अनुहारमा बदलिन सकून्, कामनाबाहेक के गर्न सकिएला र !

उपचार त उनको चलेकै थियो । रोग न हो, कुनैले कलेजो समात्छ, कुनैले मस्तिस्क त कुनैले किड्नी आदि । चिडियाको भने किड्नी समातेछ । प्रोटिन नअडिने रोग लागेछ, पिसाबमा प्रोटिन चुहिने रोग । औषधिोपचार नगरेको पनि होइन । औषधि खाँदा पनि बिसेक नभएकाले मन थाकेछ सायद । डाक्टरलाई त पिसाबको प्रोटिन जोखेर कम भएपछि ठिक हुँदै गरेको भन्ने लागेको हो । चिडियाले त्यो के बुझ्नु र ! उनले त फुलेको शरीर र फुलेको मुख मात्रै बुझ्ने त हो । त्यसैले होला आफ्नो सुधार नहुने र खर्चिलो उपचार देखेर इहलीला समाप्त गर्ने प्रयास गरेकी । एसिड पिउने आँट गरेर आफूलाई समाप्त गर्ने विफल प्रयास गर्न पुगिन् । आर्थिक विपन्नताले निम्त्याएको मनको सकस चिडियाको शारीरिक सकसमा उत्रिन पुगेको थियो । आन्द्राको नली साँघुरो हुन पुगेछ । खाएको नअडिने र बान्ता हुने भएर आएकी चिडिया सधैँ मलिन र निन्याउरो देखिइन् । उपचार त बेसी समाजको अज्ञानता, अशिक्षा र विपन्नताको हुनु जरुरी देखिन्छ, जुन अज्ञानताले चिडिया हेयकी पात्र हुन पुगिन्, जुन अशिक्षाले आत्मनिर्भर हुन सकिनन्, जुन विपन्नताले मन कुँडिन पुग्यो । पुरानो भइसकेको नयाँ नेपालमा आउँदो भविष्यमा चिडियाका जस्ता मलिन अनुहारहरू उज्याला अनुहारमा बदलिन सकून्, कामनाबाहेक के गर्न सकिएला र !

पहिलो अप्रेसन नै कठिन, दोस्रो अप्रेसन उस्तै कठिन हुँदै गयो । थाकेको मनलाई चिकित्सकीय उपचारले ऊर्जा दिन सकेन । मरेको आशामा बाँच्ने प्रेरणा जगाउन सकिएन । जीर्ण शरीरले लड्न सकेन, रोगसँग । ऊर्जाविहीन मनले शरीर जीर्ण बनाउँदै लग्यो । बिस्तारै आशा मर्दै गयो र इहलीला समाप्त भयो । यो सबै नमिठो शृंखलाको बिउ धेरै पहिले समाजमा रोपिएको हो, अशिक्षा, अज्ञानता र विपन्नताको बिउ । रोग कुनै अंगमा मात्रै नलाग्ने रहेछ, सँगसँगै मनमा पनि लाग्ने रहेछ । मनमा ऊर्जा नभरी औषधिले मात्र काम गर्दैन, रोग परास्त पनि हुँदैन । समाजको पीडा र सकसको उपचार देशको उपचार पद्धतिको सहजता र सर्वसुलभतामा बढी निर्भर गर्छ, सथसाथै उपचारमा संलग्न स्वास्थ्यकर्मीको मनोबल र जाँगरमा पनि । चिकित्सकलाई कुनाकाप्चामा धकेलेर मात्रै स्वास्थ्यको गुणस्तर सुनिश्चित हुँदैन भन्ने चेतना समयमै भए असन्तुष्टिको बिउ भविष्यमा उम्रिएर झाँगिने थिएन । आफूलाई त सधैँ कुनै न कुनै रूपको चिडिया हेर्ने नियति नै छ ।

( ओझेलका पात्रहरूको एउटा प्रतिनिधि पात्र)

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

भिडमा एक्ला बूढाबाजे

‘…बा ! तपाईंको मुटुले गर्नुपर्नेजति काम गर्न सकेको छैन । मुटु सुन्नेको छ, भर्ना भएर बस्नु राम्रो हुन्छ । तपाईंसँग को आउनुभा’को छ त ?’
आज पुनः तिनै बाजे भेटिए, जसले मलाई लामो सुस्केरा हाल्दै भनेका थिए, ‘छोराहरूलाई बुहारीले लगे, छोरीहरूलाई ज्वाइँले, बूढीलाई भगवान्ले लगे । म बूढोलाई कुर्न को आउला र बाबु ?’ म अवाक् भएको थिएँ र फेरि पनि त्यस्तै हुन पुग्यो । तिनै बाजे वेलाबखत जसोतसो लौरोको आडले अस्पातलसम्म आइपुग्थे । स्याँ–स्याँ गर्दै भर्खरै प्राण जान्छ कि जस्तो अवस्थामा हुन्थे । उनलाई वेलाबखत उनको मुटुले खिसिट्युरी गरिरहन्छ । उनलाई भर्ना गर्नुपर्ने हुन्छ । तर, हेरचाह गर्र्न कोही हुँदैनन् उनको साथमा । उनीसँग एउटा नोकियाको पुरानो मोडेलको मोबाइल हुन्छ । र, साथमा एउटा लौरो । छोराबुहारी छोरीज्वाइँलाई फोन लगाउने प्रयास गर्छन् । फोन उठ्छ, वार्तालाप पनि हुन्छ । तर, सबै व्यस्त हुँदाहुन्, फोनबाटै हेरचाह गर्ने वचन दिँदाहुन् ।

हाम्रो समाजले अँगालेको ‘सानो परिवार, सुखी परिवार’मा वृद्धवृद्धा नअटाएको हुनाले एक्लिँदै गएको महसुस गरेका छन् । उदाहरणका निम्ति १ हजार ४ सय वर्गफुटको घरमा २ सय वर्गफुटमा एउटा परिवारको वास हुन्छ । बाँकीमा त अहंकारको प्रदर्शन मात्रै त होला । १ हजर २ सय वर्गफुटमा पनि वृद्धवृद्धा अटाएनन् त !

आखिर, जिन्दगीको कमाइ के हो त ? धनसम्पत्तिले भरिभराउ हुनु हो कि मानसम्मानले प्रतिष्ठित हुनु हो । जीवनको उत्तरार्ध कस्तो हुने हो र कसरी जिउने हो त ? मिठो कुरा मुखमा परेर मन खुसी हुने हो कि स्वजनको मिठो बोली सुनेर ? उमेर छँदा मानिस सुख र सुखका साधनका निम्ति दौडिरहन्छ । एकछिन विश्राम गरेर त्यो दौडाइको सार्थकता खोज्दैन । हरेक व्यक्तिले राम्रो नै भएको देख्न चहान्छ, अनुभूति गर्न चाहन्छ । आफ्नो सन्तानको सुखका लागि सबैकुरा त्याग्छ । जसोतसो गरी जोडजाड गरिराखेको हुन्छ । किनकि, त्यो स्वाभाविक धर्म र स्वार्थ दुवै हुन्छ ।

भाग्यमानी बाबुआमा को हुन् त ? बिरामी पर्दा जिउमा टाउको अड्याएर अधकल्चो निद्रामा कुरिरहेका छोरा–छोरी हेर्न पाउने बाबुआमा भाग्यमानी हुन् ? आफ्नो जन्मदिन सम्झेर शुभकामना दिने र मनाउने छोराछोरी पाउनु जीवन सफल हुनु हो ? एक कल फोन गरेर सन्चोबिसन्चो सोध्ने फुर्सद निकाल्ने सन्तान हुनु जीवनको सर्थकता हो ? कि हामीले धेरै ठाउँमा सुन्ने गरेको र सत्संगमा प्रवचनको अभिन्न वचन ‘आत्माको साक्षात्कार हुनु’ जीवनको कमाइ हो ?

नदेखेको आत्मा र परमात्माको आशा गरेर के गर्नु ? तिनको प्राप्ति गर्ने भन्दै शान्त र व्यस्त हुनुबाहेक केही होलाजस्तो लाग्दैन । किनकि, आफैँले देखेको र रोपेको सपनाको बिउले जीवनको उत्तरार्धमा गएर पÞmल दिँदैन भने निर्धन हुनुसरह हो । संस्कारले युक्त बोलीवचन र व्यवहारको अनुभूति हुन नपाएर ईश्वरको भजन गाएर बस्नुपरे के महत्व भयो र ! धर्मले पढाएको मृत्युपर्यन्त गर्नुपर्ने कर्म सन्तानले गर्देलान् भन्ने आशले हुर्किएका सन्तान ‘एड्भान्स’ भए के अपेक्षा राख्नु ? आफैँले खरानी घसेर वृद्धाश्रममा बसेर हरिनाम लिनुपरे केको आत्मा र परमात्माको पछि पर्नु ! होइन त ?

भावुकताको काँध चढेर कसैलाई प्रभावित र भावुक बनाउन खोजेको होइन मैले । यो त हाम्रो समाजको प्रतिविम्ब हो । हाम्रो समाजको नैतिक ह्रासको केवल एक घतलाग्दो प्रतिनिधि उदाहरण मात्र हो । जीवनको उत्तरार्धमा नागरिकको राम्रो हेरचाह हुन नसक्नु सामाजिक पाटोका साथै राज्यको इच्छाशक्तिको कमजोरी पनि हो । पेन्सन निस्किएका व्यक्तिको त आर्थिक हेरचाह हुने हुनाले धेरै अपहेलित हुनुनपर्ला । तर, बाँकीले के गर्ने होला त ?

ज्येष्ठ नागरिकको रेखदेखहेतु वृद्धवृद्धालाई सहुलियत र सुविधा नभएको पनि होइन । वृद्धभत्तादेखि स्वास्थ्यसेवामा निःशुल्क उपचारको व्यवस्था पनि राज्यले गरेको छ । तर, त्यो पर्याप्त नभएको हो कि ! त्यसैले दिनहुँ समाजमा अपहेलित अस्ताउन लागेका वृद्धसँग उठबस गर्नुपर्ने हुन्छ । सीधा व्यावहारिक पक्षसँग ठोक्किनुपरेको हुन्छ । सायद, सुखी मान्छे त कोही पनि अस्पताल आउँदैन होला । निःशुल्क उपचार भने पनि वृद्धवृद्धामा देखापर्ने समस्याको थोरै समस्याको मात्रै सम्बोधन हुन सकेजस्तो लाग्छ । त्यसैले त उपचारमा संलग्न चिकित्सकलाई सधैँजसो व्यावहारिक कठिनाइ परेका हुन्छन् । अनि यस्ता वाक्यहरू वेलाबखत घतपर्नेगरी सुन्नुपर्ने हुन्छ ।

सहरतिर परिवारका सबै सदस्य आ–आफ्नो कामकाजमा व्यस्त हुन्छन्, काम नहुँदा मोबाइल टिभी आदिमा । बूढाबूढीसँग हिमचिम हुनुपर्ने नातिनातिना कम्प्युटर, भिडियोगेम आदिमा तल्लीन हुन्छन् । अनि कोसँग आफ्ना कुरा राखून् त वृद्धवृद्धाले ? त्यसैले उनीहरूको एक्लोपन नाप्ने कुनै यन्त्र छैन । किनकि, उनीहरू सबैका माझ छन्, तर विचरा एक्ला छन् ।

हाम्रो समाजले अँगालेको ‘सानो परिवार, सुखी परिवार’मा वृद्धवृद्धा नअटाएको हुनाले एक्लिँदै गएको महसुस गरेका छन् । उदाहरणका निम्ति १ हजार ४ सय वर्गफुटको घरमा २ सय वर्गफुटमा एउटा परिवारको वास हुन्छ । बाँकीमा त अहंकारको प्रदर्शन मात्रै त होला । १ हजर २ सय वर्गफुटमा पनि वृद्धवृद्धा अटाएनन् त !

गाउँतिर काम गर्न सक्ने उमेरका धेरै युवा रोजगारीका लागि बिदेसिएका छन् । नेपालको कुल ग्रार्हस्थ उत्पादनको कारिब २५ प्रतिशत उनीहरूकै रेमिटेन्सले धान्ने गरेको तथ्यांक छ । बाँकी रहेका वृद्ध, बच्चा र महिला मात्रै गाउँमा अडिएका छन् । त्यसमा पनि आफ्ना सन्तानलाई सहरतिरको राम्रो शिक्षा दिने हेतुले महिला बच्चा लिएर सहरतिर डेरामा बस्ने गर्छन् । अब गाउँतिर त बाँझो खेतबारी र त्यसलाई टुलुटुलु हेर्ने बूढाबूढी न हुन् ।

आधुनिकीकरणको जरो बलियो हुँदै जाँदा वृद्धवृद्धा आधुनिक प्रविधिसँग हेलमेल हुन नसकेर एक्लिँदै गएका छन् । सहरतिर परिवारका सबै सदस्य आ–आफ्नो कामकाजमा व्यस्त हुन्छन्, काम नहुँदा मोबाइल टिभी आदिमा । बूढाबूढीसँग हिमचिम हुनुपर्ने नातिनातिना कम्प्युटर, भिडियोगेम आदिमा तल्लीन हुन्छन् । अनि कोसँग आफ्ना कुरा राखून् त वृद्धवृद्धाले ? त्यसैले उनीहरूको एक्लोपन नाप्ने कुनै यन्त्र छैन । किनकि, उनीहरू सबैका माझ छन्, तर विचरा एक्ला छन् ।

उमेर ढल्किँदै जाँदा बुढ्यौलीसँगै केही दीर्घरोगले पछ्याउन थाल्छन् । उच्च रक्तचाप, घुँडाको दुखाइ, मधुमेह, दम, मुटुका समस्या आदि रोग त बुढ्यौलीका अभिन्न साथीजस्तै भइसकेका छन् । रोग नै दीर्घ भाएपछि उपचार पनि दीर्घ हुने नै भयो । दीर्घरोगको समस्यालाई सम्बोधन गर्न सरकारले निःशुल्क उपचारको प्रयास नगरेको भने होइन, पर्याप्त नभएको हो । त्यसैले त भन्छु– वृद्धवृद्धा सबैका माझमा छन्, मान्छेको भिडमा, नीति नियमको भिडमा, तर पनि एक्ला छन् ।
मसँग त आला, सेतो कोट र उपचार लेख्ने कलमबाहेक केही छैन । तर, आफ्नो हस्ताक्षरले कायापलट गर्न सक्ने सम्पूर्ण नीति–निर्मातालाई मेरो शुभकामना छ ।

डा. खनाल त्रिवि शिक्षण अस्पतालका रेजिडेन्ट डाक्टर इन्टर्नल मेडिसिन हुन्

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

त्यो एक खिल्ली चुरोट किनेको दिन

सल्लाको माथिल्लो जंगलबाट सल्लेपिर पन्छाउँदै कम्मरमा आधा पेट ढाक्ने पटुका बाँधेकी एउटी आमा झर्दै छिन् । हातमा लौरो छ । बाटो पहिल्याउने र टेक्ने लौरो, बुढेसकालको एउटै सहारा भनौँ । थाप्लोमा नाम्लोले थिचेको छ, पिठ्युँमा डोकोभरि दाउरा बोकेकी छिन् । सुस्त–सुस्त हिँडेर अस्पताल प्रांगण हुँदै आउँछिन् । उनी हल्का स्याँ–स्याँ गर्दै छिन् । अरूका निम्ति त अझै तगडा नै देखिन्छिन् । उनको उमेर ढल्किँदै गयो । अनुहार चाउरिँदै गयो । उमेर गिन्तीले कति पुग्यो, पत्तो छैन । कति माघका चिसा सिरेटाले हाने होलान् उनलाई । चुनावमा उनका भोट पनि खसे कतिपटक । नाति अमेरिका पुगे, छोरा राजधानी । तर, उनको भारी कत्ति पनि कम भएन । छुटेन त्यो दाउराको भारी, कहिल्यै ।

सल्लेपिरले उनको बाटो सधैँ ढाकिदिन्छ । उनी सधैँजसो सल्लेपिर हटाउँदै आफैँ बाटो बनाउँदै जंगलबाट निस्किन्छिन्, अस्पतालनजिक । उनको घर पुग्ने छोटो बाटो परेर मात्रै भने होइन । हिँडेर बनेको, तर नक्सामा नरहेको बाटो हो त्यो । जीवनरूपी नक्सामा सधैँ स्पस्ट बाटो नहुन सक्छ, आफैँ पहिल्याउनुपर्ने हुन्छ, हिँडेर बनाउनुपर्छ, खनेर–खोस्रेर बनाउनुपर्छ, ती आमाले जस्तै ।

‘ती डाक्टर बाबु आउँदैनन् अब ? कहाँ गए ?’ डोकोभरि दाउराको भारी बोकेकी आमा भारी नबिसाई सोध्छिन् । आफ्नो श्वासमा ब्रेक लगाई–लगाई भन्छिन्, ‘मेरो ओक्तो छ कि भनेर बाटो पारेको ।’ घाममा बसेर नाम लेख्दै गरेका कर्मचारी जबाफ दिन्छन्, ‘उहाँ त गइजानुभो । अब आउनुहुन्न । पढ्न जानुभयो । ……. अर्का डाक्टर आउनुभा’छ । भित्र हुनुहुन्छ ।’

आमा एउटा कुनामा भारी बिसाउँछिन् । अनि पुर्जा कटाउँछिन्, मंगलबारको दिन परेकाले । भित्र पस्छिन् । उनलाई मंगलबार लिएको ओक्तोले मात्रै काम गर्छ भन्ने विश्वासको जरो मनमस्तिष्कमा गहिरो छ । उनलाई एउटा खोकीको औषधि लिनुपर्छ वेलावेलामा । ‘नयाँ रहिछन् डाक्टर त । त्यो ओक्तो नै थाहा पाएनन् । ‘भुसा’ छोड्ने अर्ती मात्रै दिने नानीहरू………… ! ‘लामो सुस्केरा हाल्दै भारी बोक्छिन् । त्यहीवेला उनको पटुकाभित्र लुकाइराखेको एउटा सिगरेट खस्छ, पातमा बेरिएको सिगरेट । भारी बिसाएपछि सल्काउने पालो थियो होला त्यसको ।

सानैदेखि चुरोटप्रति नफरत रोपिएको थियो मेरो मनमा । त्यसको गन्ध पनि सहन नसक्ने हुन्थ्यो, १० फुट पर भागिन्थ्यो । चुरोटको गन्ध सहन गर्न निकै मुस्किल हुन्छ नखाने मान्छेलाई । चुरोट त विष पो हो । हरेक क्षण आयु कम गरिरहेको हुन्छ । क्यान्सरजन्य रोगको प्रमुख कारकतत्व चुरोट । स्वास्थ्यलाई हानिकारक तत्व चुरोट । चुरोट हानिकारक छ भन्दै हरेक सिनेमा पर्दामा फिल्म सुरु हुनुभन्दा पहिले खोकेको व्यक्ति र उसको निचोरिएको फोक्सोबाट टार निकालेको देखाइन्छ । । चलचित्रको पर्दामा नायक–नायिकाले चुरोट सल्काउँदा ‘धूमपान स्वास्थ्यका लागि हानिकारक छ’ भन्दै अर्ती–उपदेश दिन भने छाडिन्न, पर्दाको पुछारमा भए पनि । चुरोटको बद्ख्वाइँ जति गरे पनि कम हुन्न होला । तर, अचम्मको कुरा, उत्पादन भने कहिल्यै नरोकिने, जानीजानी विषको उत्पादन ।

चुरोट एक खिल्लीबाट दुई, तीन हुँदै कति हुने हो केही भर हुँदैन । एकपछि अर्को सल्किन्छ । सलाई पनि विशेष भूमिका पाएर गजक्क हुन्छ होला । नसा सकिएपछि तलतल लागिरहने । यस्तै त देखिन्छ चुरोट खानेको बानी । निकोटिन जब रगतमा पुग्छ र दिमागको ‘प्लेजर’ सेन्टरमा हिट गर्छ, तब त्यसको नसा लाग्छ । चुरोट उपहार दिएर महाराजाहरूलाई खुसी पारेका कथा कथा मात्रै होइन रहेछन् । चुरोटको पावर विचित्र रहेछ । नभए चुरोटको साथ निभाउने किन नजिकका दोस्त हुन्छन् त ? चुरोटको लालसामा मान्छेलाई काम गराउन पनि सजिलो हुन्छ । सबै एक खिल्ली चुरोटको कमाल, क्यान्सरको डरभन्दा निकोटिनको प्लेजरको प्रभाव बढी हुने ।

कर जति लगाए पनि खपतमा कत्ति कमी नआउने, कस्तो विशेष वस्तु रहेछ चुरोट । चुरोट सल्किँदै सानो हुन्छ, फेरि अर्को सल्किन्छ । तर, त्योक्रम रोकिदैँन । कर धेरै उठ्ने हुँदा चुरोट बन्द गर्न असमर्थ रहन्छ सरकार । केवल जनचेतना मात्रमा सीमित हुन्छ । क्यान्सर लागेको फोक्सोको चित्र प्याकेटभरि भरिदए पनि मान्छेले पिउन छोड्दैनन् । चुरोट नहुँदो हो त मान्छे के गर्दा हुन् ! त्यही चुरोटमा हुने पदार्थलाई पातमा राखेर खान्थे होला । पहिले–पहिले चिटिक्क परेको फिल्टर भएको सिगरेट कहाँ आउँथ्यो र ! त्यही पनि पातमा मोलेर भए पनि खान्थे, तिनै आमाले खाएजस्तै ।

नातिनातिनाहरू एडभान्स भइसके, विचरा ती आमालाई के थाहा, सबै मोबाइल, टिभी, युट्युब आदिमा मस्त र व्यस्त । कसलाई पो रहर होला, सल्लेपिर पन्छाएर अगेनोको जोहो गरेको कथा सुन्ने । नाम्लोले थाप्लोमा बनाएको बाटो हेर्ने रहर कसलाई होला र ! न त डोकोले कति भारी दाउरा बोक्यो भन्ने कथा सुन्न आतुर होला कोही ।

सदाजस्तै ओपिडी सकिएपछि चौरमा निस्किएको थिएँ म । माघको महिना थियो त्यो, बिरामी छिटपुट आउने मौसम । तिनै बूढीआमै एक भारी दाउरा जंगलबाट बटुलेर चौरबाट हिँड्दै थिइन् । वेलावेला ओक्तो लिन आउनेरहिछन् त्यो बाटो । घरको दूरी पनि नजिकै पर्दोहोला । खोकीको ओक्तो रहेछ उनलाई चाहिने । त्यो पनि मंगलबारको दिन । त्यो सिरप औषधि बच्चाका लागि सरकारी सप्लाई हुन्थ्यो । तर, उनलाई भने त्यही झोल नै चाहिने । नत्र ओक्तो नलाग्ने रे ! बसुन्जेल स्टकमा राखेर भए पनि उनका लागि सधैँ उपलब्ध गराइराखेँ मैले । उनले दाउराको भारी बोकेको सधैँजस्तो देखिरहेको थिएँ । मनमा प्रश्न उब्जिएको थियो, ‘कति वर्षकी आमा होलिन् ?’
एकदिन सोधिहालेँ, ‘आमै ! डोको त बडेमानको छ, उस्तै भारी दाउरा । कति वर्षकी हुनुभयो ?’

‘चारबीसमा तीन बढी भयो बाबु । नयाँ डाक्टर बाबुजस्तो छ नि अस्पतालाँ !’ मुस्कानसहित यति भनेर आफ्नो बाटो लागिन् ।
नजिकैको चिया–चमेना खाने ठाउँमा तिनै आमा एकदिन सिगरेट पिउँदै थिइन्, उही पातमा बेरेर बनाएको सिगरेट । उनी साह्रै आनन्द मानेर पिउँदै थिइन् । हामीलाई देखेर होला, अप्ठ्यारो मानेर लुकाउन खोजिन् । ‘आमै, लुकाउनुपर्दैन, मैले देखिसकेँ । हाम्ची, अब १० हजार जरिवाना लाग्ने भयो,’ हाँस्दै भनेँ । स्वास्थ्यकेन्द्रको बोर्डमा प्रस्टसँग टाँसिएको नियम पो हो त !

उनको रहर नै चुरोट पिउने । सारा उमेर त्यही गाउँमा सकिएको पत्तै भएन उनलाई । मलाई भने किन हो, अनायास उनको रहर पूरा गर्न मन लाग्यो । डाक्टरको धर्मले त फिटिक्कै दिँदैन । त्यही पनि मैले एक खिल्ली सबैभन्दा राम्रो ब्रान्डको चुरोट र एक कप चिया अर्डर गरिदिएँ र भनेँ, ‘कसैलाई नभन्नू है !’ उनी अलिकति संकोच मान्दै लिइन् ।

उनी पनि मुख छोप्दै हाँसिन् र भनिन्, ‘कहाँ हुन्थ्यो र ल्याउने हो १० वटा हजार । खेला गर्नुन्च बाबु । कहाँ …… ।’
‘यो भुसा छोड्नुभयो भने राम्रो होला । खोकी पनि लाग्दैन, धेरै बाँचिन्छ,’ मैले उनको बोली खस्न नपाउँदै भनेँ ।
ठूलो हाँसो हाँस्दै उनले निसंकोच भनिन्, ‘बाबु ! पहिलेका डाक्टर बाबुले पनि त्यही भन्थे । म त छोड्न सक्दिन । अलि बढी बाँचेर चुरोट खाँदाखाँदै मर्ने उपाय भए भन्नू । चुरोट छोडेर त म बाँच्दिनँ । जिउने उमेर बाँचिसकेँ, अब केही बाँकी छैन । भुसामा त मेरो खुसी छ, रहर नै त्यही हो ।’ उनका ओठका किनार फिँजारिन्थे ।
‘फिल्टर भएको पो पिउनुपर्छ त आमै, यस्तो भुस भरेर पातमा बेरेर नि खान्छन् त !’ म भन्छु मायाका साथ, फिल्टरले हानि केही कम होला कि भन्ने झिनो आशमा । उनले छोड्ने आश त देखिँदैनथ्यो ।
‘रुपैयाँ चाहियो नि बाबु त्यस्तो चुरोटलाई त, फ्रीमा कल्ले दिन्छ र ? यही ठिक छ मलाई त’ भन्दै मुसुक्क हाँस्छिन् । कति मीठो मुस्कान, द्वेषरहित मुस्कान । एक लामो सर्को तान्छिन् आनन्द मानी, धुवाँ उडाउँछिन् ओठ खुम्च्याई ।

ती आमैको रहर देखेर मलाई पो ईश्र्या लाग्यो । कति खुसी हुन सकेकी । त्यस्तो ढल्किँदो उमेरमा भारी बोकेर तल–माथि गर्छिन् । मुस्कुराउँदा अनुहारका मुजा परेका छाला एकसाथ फिँजारिन्छन् । नाकमा झुन्डिएको बुलाकी पनि गर्वसाथ गजक्क परेजस्तो प्रतीत हुन्छ । । दुःखको कत्ति लेस मानेको देखिँदैन । उनलाई आफ्नो उमेरको जोडसम्म धौ–धौ हुन्छ । मलाई भने त्यो सानो ठाउँमा कति छिटो पट्ट्यार लागिसकेको थियो, २ महिना नबित्दै । कहिले भागूँ भइसकेको थियो त्यहाँका अभिभावकको सांलोबाट ।

उनको मुस्कान बेजोड थियो, आत्मादेखि उद्भव मुस्कान । फोटोमा कैद गरे शताब्दीको उत्कृष्ट फोटोबाट सम्मानित हुन्थ्यो होला । जसको मुस्कान जति गहिरो र निश्चल प्रतीत हुन्छ, उसले त्यति नै गहिरो दुःख भोगेको हुन्छ । सुखले मात्र कृत्रिमतालाई जन्म दिन्छ । दुःखबोधले त नयाँ काँचुली फेरेको मनुष्य निर्माण गर्छ । त्यसमा कृत्रिमताको लेस रहँदैन, झुसिल्किराबाट पुतली राम्रो र सुन्दर बनेजस्तै ।

उनको रहर नै चुरोट पिउने । सारा उमेर त्यही गाउँमा सकिएको पत्तै भएन उनलाई । मलाई भने किन हो, अनायास उनको रहर पूरा गर्न मन लाग्यो । डाक्टरको धर्मले त फिटिक्कै दिँदैन । त्यही पनि मैले एक खिल्ली सबैभन्दा राम्रो ब्रान्डको चुरोट र एक कप चिया अर्डर गरिदिएँ र भनेँ, ‘कसैलाई नभन्नू है !’ उनी अलिकति संकोच मान्दै लिइन् ।
मैले किनेको पहिलो चुरोटको खिल्ली थियो त्यो । उनी भने रहर मान्दै त्यो चुरोट सकिन्जेल तानिराखिन् । म हेरिरहेँ । बोर्डमा टाँसिएका नियम बोर्डमै रहून् । बरु सिगरेट बनाउनेलाई जरिवाना लगाउनुपर्ने । उनका जीवनका कैयौँ इच्छा त्यही धुवाँमा रुमलिँदै उडेको महसुस गर्दै थिएँ म । आमैले त्यही धुवाँसँगै आफ्ना कति आशाहरू धमिलिएको देखिहोलिन् । धुवाँमै आफ्ना मनका गुनगुनको बिस्कुन सुकाइहोलिन् । आफ्ना कथा–व्यथालाई चुरोटको धुवाँमा अक्षर बनाई रचेकी होलिन् । प्रत्येक सर्कोसँगै सेकेन्ड, मिनेट गर्दै उमेर घट्दै गएको वैज्ञानिक तथ्य पनि महसुस गर्दै थिएँ, सोच्दै थिएँ । तर पनि उनको उमेर कम गर्ने तागत त्यो धुवाँमा थिएन सायद ।

उनको साथी भने पनि दुस्मन भने पनि त्यही धुवाँ । उनका कथाहरू अचेल ‘ओल्ड फेसन’ भइसकेका छन् । नातिनातिनाहरू एडभान्स भइसके, विचरा ती आमालाई के थाहा, सबै मोबाइल, टिभी, युट्युब आदिमा मस्त र व्यस्त । कसलाई पो रहर होला, सल्लेपिर पन्छाएर अगेनोको जोहो गरेको कथा सुन्ने । नाम्लोले थाप्लोमा बनाएको बाटो हेर्ने रहर कसलाई होला र ! न त डोकोले कति भारी दाउरा बोक्यो भन्ने कथा सुन्न आतुर होला कोही । नकहिएका कहानीहरूमा शब्द भरिदिने को भेटिएला र ! त्यसैले त धुवाँ छ सधैँको एक मात्र संगिनी । मनमनै भनेँ, ‘तिमी ‘ओल्ड फेसन’ भइछ्यौ आमै ! तिमी ‘आउटडेटेड’ भइछ्यौ ।’

उनको मुस्कान बेजोड थियो, आत्मादेखि उद्भव मुस्कान । फोटोमा कैद गरे शताब्दीको उत्कृष्ट फोटोबाट सम्मानित हुन्थ्यो होला । जसको मुस्कान जति गहिरो र निश्चल प्रतीत हुन्छ, उसले त्यति नै गहिरो दुःख भोगेको हुन्छ । सुखले मात्र कृत्रिमतालाई जन्म दिन्छ । दुःखबोधले त नयाँ काँचुली फेरेको मनुष्य निर्माण गर्छ । त्यसमा कृत्रिमताको लेस रहँदैन, झुसिल्किराबाट पुतली राम्रो र सुन्दर बनेजस्तै । त्यस्तै संघर्षबाट जन्मिएका हँसिला ओठ, आँखा र चाउरिएका अनुहार सुन्दर देखिन्छन्, प्राकृतिक देखिन्छन्, पवित्र देखिन्छन् । नपत्याए एकपटक नेल्सन मन्डेला, मदर टेरेसा, विवेकानन्द, फ्लोरेन्सका तस्बिरहरू नियाल्ने कि ?

ठिक गरेँ कि बेठिक, त्यो मलाई थाहा भएन । आज पनि ती आमाले मुसुक्क हाँस्दै, खुसी हुँदै सम्झिन्छिन् रे, ‘पहिलेका डाक्टर बाबुले मलाई एक खिल्ली चुरोट दिएका थे, ……. ।’ मैले किनेको त्यो पहिलो खिल्ली चुरोट नै उनले आफ्नो अन्तिम खिल्ली मानेर सदाका लागि परित्याग गरिदिएको भए म खुसी हुन्थेँ होला ।

उही
चुरोट दिने डाक्टर

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

आइसियूबाहिर ५ रुपैयाँ

केही मलिन अनुहारहरू एउटा आइसियूकक्षबाहिर प्रतीक्षामा छन्, आफन्तको प्रतीक्षामा, कहिले निको भएर पुनः भेट्न पाइन्छ भन्ने आशमा । वेला–वेला माइकिङबाट आवाज आउँछ, ‘फलानोको मान्छे सम्पर्क राख्नू !’ सबैजना सतर्क हुन्छन् । कान तिखा हुन्छन् केही क्षण । आफ्नो बिरामीको अपडेटका लागि बोलाएको हो कि भनेर । भित्र जटिल रोगसँग लडिरहेका छन् ती सबै मलिन व्यक्तिका जीवनका आत्मीय पात्रहरू । कोही मृत्युसँग लडिरहेका छन्, कोही सुधारको क्रममा । सबैका मनमा भय छ, स्वजनलाई फर्काएर लैजान पाइने होइन कि भनेर । आशा पनि छ, सघन उपचारको । सबै बिरामीका मुटुका गतिविधि मनिटरमा प्रकाशित हुन्छन् । ती मनिटरका कर्कस आवाज पनि सुनिन्छन् । ती कर्कस आवाज बेडमा सुतिरहेका बिरामीको आर्तनादजस्तो प्रतीत हुन्छन् वेला–वेला ।

त्यो पैसाको कुटुरोमा निरीहता झल्किन्छ, गरिबीको कथा भेटिन्छ । जीवनका भोगाइ अनुमान लगाउन सकिन्छ । पैसा नहुँदाको दारुण अवस्था देखिन्छ । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा ‘देशको अवस्था’ बुझिन्छ । ती बुबाले पुराना ५ रुपैयाँका नोट गनिराखेकै समयमा तारे होटेलमा कति राष्ट्रको ढुकुटीबाट फजुल खर्च भएका होलान् । कतै बिटोका बिटो पैसा टेबुलमुनिबाट आदनप्रदान भइरहेको होला । कमिसन बाँडिँदै होला । अडिटका नाममा पर्सेन्ट छुट्याइँदै होला । पर्सेन्ट नछुट्टिए बेरुजु हुने गज्जबको चलन ! त्यसको भुक्तभोगी म ।

त्यही प्रतीक्षारत व्यक्तिका माझ एक अन्दाजी ६० वर्षका नमिलेको ढाकाटोपी, मैलो कमिज, रङ उडेको पाइन्ट र पुरानो कोट लगाएका वृद्ध छन् । चाउरी परेको अनुहारमा खोप्ल्टा परेका गाला छन् । दुब्लो ज्यानमा हातखुट्टाका नसा गज्जबसँग देखिन्छन् । इस्टकोट पनि लगाएका छन्, धेरै पुरानो हुनुपर्छ, दुई ठाउँ टालेको । गोल्डस्टारको जीर्ण जुत्ताले अगाडि भागमा मुख खोलेजस्तो देखिन्छ । हाँसेको हो कि रोएको, पत्तै नपाइने ।

ती बुबाको अनुहार मलिन छ, सबैभन्दा निराश । यत्रो अस्पतालमा के–कता भनेर थाहा पाउँदैनन् । एउटै काम फत्ते गर्न धेरै समय बिताउँछन् । धेरै टाढाबाट आफ्नी छोरी बिरामी भएर ल्याएका छन् । छोरीलाई एक्कासि खुट्टा र हात चलाउन गाह्रो भएको थियो । कमजोरी भएको थियो र बिस्तारै बढ्दै गएर घाँटी उठाउन पनि नसक्ने भएकी छिन् । श्वास फेर्नै कठिनाइ हुँदै थियो । रोगको प्रकृतिले गर्दा एउटा महँगो औषधि चलाउनुपर्ने भएको छ ।

‘बुबा ! छोरीको अवस्थाले गर्दा एउटा औषधि चलाउनुपर्ने देखिन्छ । अलि महँगो पर्छ । जतिसक्दो छिटो चलाउन सके ज्यान बचाउन सकिन्छ । के गर्ने बुबा, आशा त्यही ओक्तोमा छ । ………’ म मन गह्रौँ बनाउँदै भन्छु । उनको अवस्था हेरेर त्यो उपाय होला भन्ने कुरामा सन्देह छ मेरो मनमा । मिल्नेसम्म अस्पतालबाट छुट मिलाइसकिएको थियो । बाँकी मेरो हातमा केही थिएन । सबै कुरा भनेर म भित्र जान्छु ।

केही समयमा खाजा खानुपर्ला भनेर निस्किन्छु । आइसियूबाहिर तिनै बुबा एउटा कुनामा बसेका रहेछन् । उनी गन्दै थिए, आफ्नो भित्री खल्तीबाट कुटुरो निकाली । त्यो कुटुरोको सहारामा उनी आएका थिए काठमाडौंसम्म । म एक क्षण अडिन्छु । ५ रुपैयाँको नोट गन्दै छन् । त्यो सानो मुठो पैसामा ५ रुपैयाँका नोट धेरै छन् । त्यो दृश्य देखेर मेरा मनमा प्रश्नहरूको ट्राफिक जाम हुन्छ । हजारौँ खर्च हुने आइसियूबाहिर त्यो सानो कुटुरो पैसाको के दम ! भर्खर भुड्की फोरेर निकालेजस्तो लाग्ने । राष्ट्रबैंकको भुड्की भए केही हुन्थ्यो होला ।

त्यो पैसाको कुटुरोमा निरीहता झल्किन्छ, गरिबीको कथा भेटिन्छ । जीवनका भोगाइ अनुमान लगाउन सकिन्छ । पैसा नहुँदाको दारुण अवस्था देखिन्छ । सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा ‘देशको अवस्था’ बुझिन्छ । ती बुबाले पुराना ५ रुपैयाँका नोट गनिराखेकै समयमा तारे होटेलमा कति राष्ट्रको ढुकुटीबाट फजुल खर्च भएका होलान् । कतै बिटोका बिटो पैसा टेबुलमुनिबाट आदनप्रदान भइरहेको होला । कमिसन बाँडिँदै होला । अडिटका नाममा पर्सेन्ट छुट्याइँदै होला । पर्सेन्ट नछुट्टिए बेरुजु हुने गज्जबको चलन ! त्यसको भुक्तभोगी म ।

बिरामीका आफन्तको आफ्नै कथा छ । अचकल्टो निद्रा उनीहरूको पनि हुन्छ । घरजस्तो चयन त के नै होला र ! उनीहरू पनि ड्युटीमै छन् । ड्युटी चलेकै छ सबैको । यस्तो प्रतीत हुन्छ, हस्पिटल भनेको ड्युटीको घर, नामकरण पनि ड्युटीघर गर्नुपर्ला ।

स्वास्थ्य सेवामा ब्रह्मलुट भनेर कथा बनाउन सजिलो छ । ती बुबाको अवस्थालाई समाचार बनाउन सजिलो छ । उपचारलाई सहज बनाउन कहाँबाट पहल हुनुपर्ने हो, मैले बुझेको छैन । अहिलेको अवस्था हेर्दा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई सकेसम्म पेलेर लगे सहज हुनेजस्तो देखिन्छ, सबैको बुझाइमा । कानुनले पेलेर स्वास्थ्यमा कार्यरत सबैलाई वकिल भएर काम गर्ने वातावरण बन्दै छ । कहाँ, के गर्दा कानुनबाट बाँचिन्छ भन्ने ध्याउन्न । प्रेरणाभन्दा दिक्दारीपन बढी ।

हरेक बेडमा तन्ना फेरिन्छन् । दिसा–पिसाब व्यवस्थापन गरिन्छ । बिरामीका कपडा फेरिन्छन् । शरीर सफा गरिन्छ पुछेर । कपाल कोरिन्छ । हरेक समयमा कोही न कोहीका आँखा मनिटरमा परिरहन्छन्, कतै सीधा धर्को देखाउने त होइन भनेर । जानेबुझेसम्म औषधि मिलाइन्छ । सबैको व्यस्तता छ, कोही खाली बसेको देखिन्न । आ–आफ्ना काममा सबै व्यस्त । कोही न कोही सदा खटिएकै छ । त्यसैले त यो चलेको छ । तर पनि अझै पेल्नुपर्छ यी डाक्टरजतिलाई !

सबैका आफ्नै समस्या, आफ्नै कर्तव्य, आफ्नै कथा । प्रत्येक व्यक्ति एउटा सिंगो उपन्यास । तर, त्यो ५ रुपैयाँ नोटको कथाव्यथा कसले बुझ्ने ? के राष्ट्रले निःशुल्क उपचार गराउने क्षमता राख्छ त ? हरेक कुरामा शुल्क अवश्य लाग्छ, निःशुल्क भन्ने हुँदैन, एउटा खाडल पुर्न अर्को खाडल बनेजस्तै हो ।

बिरामीका आफन्तको आफ्नै कथा छ । अचकल्टो निद्रा उनीहरूको पनि हुन्छ । घरजस्तो चयन त के नै होला र ! उनीहरू पनि ड्युटीमै छन् । ड्युटी चलेकै छ सबैको । यस्तो प्रतीत हुन्छ, हस्पिटल भनेको ड्युटीको घर, नामकरण पनि ड्युटीघर गर्नुपर्ला ।

सबैका आफ्नै समस्या, आफ्नै कर्तव्य, आफ्नै कथा । प्रत्येक व्यक्ति एउटा सिंगो उपन्यास । तर, त्यो ५ रुपैयाँ नोटको कथाव्यथा कसले बुझ्ने ? के राष्ट्रले निःशुल्क उपचार गराउने क्षमता राख्छ त ? हरेक कुरामा शुल्क अवश्य लाग्छ, निःशुल्क भन्ने हुँदैन, एउटा खाडल पुर्न अर्को खाडल बनेजस्तै हो । त्यही पनि निःशुल्क शब्दको लोकप्रियता कहिल्यै छाड्ने भएन नेतागणले, व्यवस्थापनको मात्र खाँचो हो । सिफारिस भएपछि सबैलाई ‘विपन्नको’ सुविधा हुने देश हो । रोग लागेपछि सिफारिस भइहाल्यो । डाक्टरलाई मात्र पेलेर त्यो ५ रुपैयाँको कथाको समाधान हुँदैन । त्यस्ता कथा हामी दिनहुँ देख्छौँ, भोग्छौँ । तर, ती विवशताका कथाहरू धेरै यतै ओझेल भएर जान्छन् ।

पावरमा भएकालाई लोकप्रियताका लागि स्टन्ट गरे भोटको खेती भयो नै, हेर्दा, सुन्दा आकर्षक बाली । तर, बिउ भने मक्किएको । राम्रो बलियो सिस्टमको बिउ रोप्ने कि सपना बाँडेरै, डाक्टरलाई कुण्ठित पारेरै स्वास्थ्य सेवा चलाउने ? जिम्मा सबै पावरमा भएका मान्यजनहरूलाई । आफूलाई त फेरि अर्को ५ रुपैयाँको कथा हेर्नु नै छ, हरेक दिन ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै