गंगालालले भित्र्यायो अत्याधुनिक ६४० स्लाइस सिटी स्क्यान, नेपालमै सबैभन्दा सस्तोमा सेवा 

अत्याधुनिक क्याथल्याब सेवा

काठमाडौंको बाँसबारीस्थित सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रले नेपालमा पहिलोपटक ६४० स्लाइसको अत्याधुनिक सिटी स्क्यान मेसिन भित्र्याएको छ । केन्द्रले स्थापनाको २३औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा उच्च क्षमताको सिटी स्क्यान प्रविधि तथा अत्याधुनिक क्याथल्याब सेवा विस्तार गरेको हो ।

अस्पतालका निर्देशक डा. ज्योतीन्द्र शर्माका अनुसार यति उच्च क्षमताको सिटी स्क्यान प्रविधि यसअघि नेपालमा उपलब्ध थिएन । केन्द्रले भर्खरै भित्र्याएको उक्त अत्याधुनिक ६४० स्लाइस सिटी स्क्यान प्रविधिको विकास तोसिवा मेडिकल सिस्टम नामक जापनिज कम्पनीले गरेको हो । यो प्रविधिबाट ० दशमलव ३५ सेकेन्डमा मुटुलगायत शरीरका सम्पूर्ण अंगको अवस्थाबारे थाहा पाउन सकिने डा. शर्मा बताउँछन् ।

लागत १८ करोड, गगनले छुट्याएका थिए बजेट
अस्पतालले उक्त सिटी स्क्यान उपकरण खरिदका लागि करिब १८ करोड रूपैयाँ खर्च गरेको निर्देशक शर्मा बताउँछन् । डा. शर्माका अनुसार पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले आफ्नो कार्यकालमा अत्याधुनिक सिटी स्क्यान प्रविधि खरिदका लागि बजेट विनियोजन गरेका थिए । २०७३ मै बजेट विनियोजन भए पनि खरिदको लामो प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्दा २ वर्षपछि मात्र मेसिन भित्रिएको हो । क्याथल्याब खरिद भने अस्पतालले आफ्नो नियमित बजेटबाट गरेको डा. शर्माले जानकारी दिए ।

कस्तो हुन्छ ६४० स्लाइस सिटीको सेवा ?
अत्याधुनिक ६४० स्लाइस सिटी स्क्यान प्रविधिबाट ० दशमलव ३५ सेकेन्डमा मुटुलगायत शरीरका सम्पूर्ण अंगको अवस्थाबारे थाहा पाउन सकिन्छ । यसको प्रयोगले डाक्टरले दिने सेवाको गुणस्तर बढ्ने निर्देशक शर्मा बताउँछन् । यो प्रविधिको सहायताले इकोकार्डियोग्रामले पत्ता लगाउन नसकेका मुटुका एकदमै जटिल प्रकारका समस्या पत्ता लगाउन सकिन्छ । शरीरका बिग्रिएका विभिन्न भागको अवस्थाबारे विस्तृत जानकारीका लागि यो प्रविधि महत्वपूर्ण छ ।स बैभन्दा अत्याधुनिक यो सिटीको सेवा शुल्क पनि नेपालकै सबैभन्दा सस्तो हुने डा. शर्माले बताए ।
पेडियाट्रिक सिटीका लागि यो प्रविधि विशेष महत्वको छ । यसको प्रयोगले जन्मजात रूपमा हुने मुटुरोगबारे जानकारी पाउन सहज हुने डा. शर्मा बताउँछन् । यो प्रविधिको सहायताबाट मुटुको चाल नघटाईकनै मुटुका नलीहरूको एन्जियोग्राम गर्न सकिन्छ । यसले एक्स रेको रेडियसनको समय कम गराउँछ । कुनै सिटी गर्नका लागि १ सेकेन्डको समय लाग्थ्यो भने यसले झन्डै आधा सेकेन्डमै गर्छ । यस प्रविधिबाट दिनमा करिब २५–३० वटासम्म सिटी स्क्यान गराउन सकिने अस्पतालले जनाएको छ । अस्पतालमा यस्तो प्रविधि भित्रिएसँगै मुलुकभरबाट रेफरका केसहरू थपिने निर्देशक शर्माको अनुमान छ ।
त्यसैगरी अत्याधुनिक क्याथल्याब भित्रिएसँगै अस्पतालले दिँदै आएको सेवामा सहजता आउने डा. शर्माको दाबी छ । उक्त क्याथल्याबको क्लियारिटी राम्रो भएको उनी बताउँछन् । यसको प्रयोगले बिरामीले उपचार पाउने तरिकामा समेत सहजता आउने उनको दाबी छ ।

गंगालालले मनायो २३औँ वार्षिकोत्सव
काठमाडौंको बाँसबारीस्थित सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रले मंगलबार स्थापनाको २३औँ वार्षिकोत्सव मनाएको छ । विं.सं. २०५२ मा ९ बेड तथा सीमित जनशक्ति र स्रोत–साधनबाट सञ्चालन सुरु भएको विशिष्टीकृत अस्पतालले हाल २ सय बेडमार्फत मुटुरोगको उपचार सेवा दिँदै आएको छ ।

वार्षिकोत्सव समारोहमा केन्द्रका निर्देशक डा. ज्योतीन्द्र शर्माले अस्पतालले स्थापनाकालदेखि नै हृदयरोगको क्षेत्रमा पुर्याएको योगदान उल्लेखनीय भएको बताए । नेपालमा दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको हृदयरोगको पहिचान, रोकथाम तथा नियन्त्रणमा अस्पतालले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको उनको भनाइ छ ।
अस्पतालले हाल मुटुरोगको क्षेत्रमा उत्कृष्ट विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । सीमित स्रोत–साधनबाट सुरु भएको अस्पताल हाल वैज्ञानिक प्रविधि, दक्ष जनशक्ति तथा अत्याधुनिक औजारहरूले सुसज्जित राष्ट्रियस्तरको अस्पतालका रूपमा स्थापित हुन सफल भएको शर्माले बताए ।
अस्पताल स्थापनाकालदेखिका सञ्चालक समितिहरू, स्वास्थ्य मन्त्रालय, केन्द्रमा कार्यरत सम्पूर्ण कर्मचारी, नेपाल सरकारका सरोकारवाला निकायहरूको निरन्तर सहयोग र आमजनता तथा बिरामीहरूको अटुट विश्वास एवम् सद्भावका कारण नै अस्पताल आजको स्वरूपमा आउन सफल भएको शर्माको भनाइ थियो ।

विं.सं. २०५५ मा अस्पतालले बहिरंग सेवाको थालनी गरेको थियो । हालसम्म अस्पतालले करिब १७ लाख बिरामीलाई बहिरंग सेवा दिइसकेको छ । हालसम्म अस्पतालले २२ हजार बिरामीको मुटुको शल्यक्रिया गरेको अस्पतालको तथ्यांक छ ।

कार्यक्रममा स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री उपेन्द्र यादवले सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रको विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने सम्पूर्णमा धन्यवाद दिए । नसर्ने रोगको प्रकोप दिनानुदिन बढ्दै जाँदा अस्पतालको भूमिका तथा जिम्मेवारी थप महत्वपूर्ण हुँदै जाने मन्त्री यादवको भनाइ थियो ।
मुटुरोगको उपचार महँगो हुँदै गएको अवस्थामा कतिपय विपन्न बिरामीले उपचारमा पहुँच नभएकै कारण अकालमै ज्यान गुमाउनुपरेको मन्त्री यादवले बताए । त्यसका लागि नेपाल सरकारले ल्याएको स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम उत्कृष्ट विकल्प भएको समेत उनले बताए ।

कार्यक्रममा स्वास्थ्यसचिव डा. पुष्पा चौधरीले हृदयरोग केन्द्रले हालसम्म हासिल गरेको उपलब्धि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको समेत उपलब्धि भएको बताइन् । ९ बेडबाट सेवा सुरु गरेको अस्पताललाई अत्याधुनिक प्रविधिसम्पन्न बनाउनमा अस्पतालका कर्मचारीको मिहिनेत नै महत्वपूर्ण रहेको डा. चौधरीको भनाइ थियो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

८० प्रतिशत मुटुरोग खानपानको अधीनमा हुन्छ


मुटुरोगीसँगै अहिले हृदयाघातको संख्या पनि बढ्दै गएको छ । हृदयाघातका कारण बर्सेनि धेरै मानिसको ज्यान जाने गरेको छ । हाम्रा दैनिक क्रियाकलापमा केही मात्रै सुधार गरेमा पनि मुटुरोगबाट बच्न सकिन्छ । तर, आधुनिकतासँगै मानिसको जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनका कारण मुटुरोग अहिले नेपालमा मात्र नभई संसारभर चुनौतीका रूपमा देखापरेको छ । मानिसको खानपान तथा जीवनशैलीका कारण मानव स्वास्थ्य तथा मुटुमा के–कस्ता असर देखापर्छन् भन्ने विषयमा सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक ज्योतीन्द्र शर्मासँग लक्ष्मी चौलागाईंले गरेको कुराकानी:

आममानिसले बुझ्ने भाषामा मुटु के हो ?
मुटु मानव शरीरको एउटा महत्वपूर्ण अंग हो । यो छातीको दाहिनेतिर मासुको मांसपेशीले बनेको हुन्छ । यसका ४ वटा खण्ड हुन्छन् । मुटुले रगत प्राप्त गर्ने तथा शरीरभरि पु¥याउने काम गर्छ । अक्सिजनको मात्रा कम भएको रगत मुटुको दाहिने भागमा आउँछ । यसलाई मुटुले फोक्सोमा पठाउँछ । फोक्सोमा गएपछि उक्त रगतले अक्सिजन पाउँछ । अक्सिजन पाएपछि रगत मुटुको देब्रे भागमा आउँछ । देब्रे भागमा आएको अक्सिजन र अन्य तत्व भएको रगतलाई मुटुले पम्प गरेर शरीरको विभिन्न भागमा पु¥याउँछ । मुटुको दाहिनेतिरको भागले फोक्सोमा रगत पम्प गर्छ । औसतमा १ मिनेटमा एउटा ६०–७० किलोको मान्छेमा ५ लिटर रगत मुटुमा आउँछ र त्यसलाई मुटुले पम्प गर्छ ।

हृदयाघात मुटुरोगमध्ये प्रमुख हो । रगत पम्प गर्ने मात्र नभएर मुटुलाई काम गर्न पनि रगत चाहिन्छ । मुटुले विभिन्न धमनीहरूका माध्यमबाट रगत प्रदान गरिरहेको हुन्छ ।

मुटुमा के–कस्ता रोग लाग्छन् ? के मुटुरोग मानिसको नियन्त्रणमा छ ?
जन्मजात भएको मुटुरोगलाई मानिसले रोक्न सक्दैन । जन्मजात मुटुरोग लागेका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार शल्यक्रिया गर्नुपर्ने हुन्छ । विभिन्न समयमा मुटुमा समस्या आएमा चिकित्सकको सल्लाहमा मुटु परीक्षण गराउनुपर्ने हुन्छ । यसो गर्दा मुटुको भल्भ बिग्रन पाउँदैन । मुटुरोगको प्रकृतिअनुसार यसका लक्षण देखापर्ने गर्छन् । बाथ मुटुरोगीमा शरीरका जोर्नीहरू दुख्ने समस्या देखापर्छ । त्यस्ता बिरामीहरू हिँड्दा बढी मात्रामा स्वाँ–स्वाँ गर्ने गर्छन् ।
जन्मजात मुटुरोगीले सामान्य मानिसजस्तै क्रियाकलाप देखाउन सक्दैनन् । त्यस्तै, उनीहरूको शरीरमा विभिन्न संक्रमण हुने गर्छ । उनीहरूको शारीरिक विकास राम्रोसँग हुन सक्दैन ।
हृदयाघात मुटुरोगमध्ये प्रमुख हो । रगत पम्प गर्ने मात्र नभएर मुटुलाई काम गर्न पनि रगत चाहिन्छ । मुटुले विभिन्न धमनीहरूका माध्यमबाट रगत प्रदान गरिरहेको हुन्छ । रगत प्रदान गर्ने मुटुको नली देब्रेतिर २ वटा र दाहिनेतिर एउटा हुन्छ । ती नलीमा कुनै अवरोध सिर्जना भएमा, नलीमा साँघुरोपन बढेमा रगत सञ्चालन कम हुन गई छाती दुख्छ । कुनै एक अवस्थामा रगतको नली पूरै ब्लक हुन्छ, जसले गर्दा रक्त सञ्चालन पूर्णतया बन्द हुन्छ । रगत सञ्चालन नभएपछि मुटुको मासु मर्छ, जसलाई हृदयाघात भनिन्छ ।

हृदयाघातमा के–कस्ता लक्षण देखिन्छन् ?
उकालो हिँड्दा गाह्रो हुन्छ । कसैलाई एक्कासि थिचेजस्तो महसुस हुन्छ । पेटको माथिल्लो भाग दुख्छ । कसैलाई चिउँडो दुख्छ । चिटचिट पसिना आउँछ । रिँगटा लाग्छ ।

हृदयाघातको उपचार विधि ?
हृदयाघातमा मुटुको नली ब्लक छ कि छैन भनी पत्ता लगाउन एनजियोग्राममार्फत मुटुको रक्तनलीको परीक्षण गरेर हेर्नुपर्छ । एनजियोग्रामपछि केही उपाय हुन्छन् । पहिलो उपाय औषधि खाएर निको गराउने हो । रगतको नली यदि धेरै ब्लक भएको छैन भने औषधि खाएर निको हुन सक्छ । धेरै ब्लक भएको छ भने एन्जियोप्लास्टी गर्न सकिन्छ । दोस्रो उपाय भनेको बाइपास सर्जरी हो । यदि मुटुको नली धेरै नै ब्लक छ, एकभन्दा बढी ठाउँमा ब्लक छ, अथवा पूरै ब्लक छ भने त्यस्तो अवस्थामा बाइपास सर्जरी गर्नुपर्ने हुन्छ । बाइपास सर्जरी भनेको जुन भागमा ब्लक भएको हो, त्यो भागलाई केही पनि नगरी ब्लक भएको रगतको नलीमुनि गएर रगत सञ्चालन गर्ने वैकल्पिक नली जोडिदिने हो ।

हृदयाघातमा बाँच्ने सम्भावना कति छ ?
हृदयाघातका बिरामी कति समय बाच्छन् भन्ने यकिन गर्न सकिँदैन । हृदयाघात भएको कति समय भयो, बिरामी कस्तो अवस्थामा छ भन्ने कुराहरूमा निर्भर हुन्छ । हृदयाघात हुनुअघि नै एन्जियोप्लास्टी अथवा बाइपास सर्जरी गरेमा बिरामी सामान्य अवस्थामा पनि आउन सक्छ । यदि ३० प्रतिशतभन्दा कम मात्रै बिरामीको मुटुले काम गरेको छ भने एनजियोप्लास्टी बाइपास गरेमा उक्त व्यक्तिले सामान्य रूपमा दिनचर्या सञ्चालन गर्न सक्दैन । बिरामी कुन अवस्थामा उपचारका लागि अस्पताल आइपुगेको छ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हो ।

मुटुलाई कसरी सुरक्षित राख्ने त ?
धूमपान तथा मद्यपान नगर्ने, नियमित शारीरिक व्यायाम गर्ने, तनावमुक्त रहने, सकभर बाहिरको खानेकुरा नखाने, फलफूल तथा तरकारीको मात्रा बढी खाने, नुन कम खाने, चिल्लो तथा बोसोयुक्त खानेकुराको सेवन कम गर्ने गरेमा मुटुरोगबाट बच्न सकिन्छ । दैनिक खानेकुरामा ध्यान दिएमा ८० प्रतिशतसम्म मुटुरोगबाट बच्न गर्न सकिन्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै