प्रधानमन्त्री ओली अस्पतालमा, नियमित डायलाइसिसपछि केही घण्टामै फर्किनुहुन्छ : प्रेस सल्लाहकार

फाइल तस्बिर

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली स्वास्थ्योपचारका लागि अस्पताल पुगेका छन् । साँझ त्रिवि शिक्षण अस्पतालअन्तर्गत मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टर पुगेका प्रधानमन्त्री ओली नियमित डायलाइसिसपछि मंगलबार राति नै निवासमा फर्किने प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले बताएका छन् । १२ वर्षअघि प्रत्यारोपित मिर्गौलाले काम गर्न छोडेपछि प्रधानमन्त्री ओली केही महिनादेखि नियमित डायलाइसिसमा छन् ।

१० मंसिरमा एपेन्डिसाइटिस कुहिएर पेटभर संक्रमण फैलिएपछि प्रधानमन्त्री ओलीको मनमोहन सेन्टरमै अकस्मिक शल्यक्रिया गरिएको थियो । परम्परागत चिरफार विधिबाट शल्यक्रिया गरिएपछि ९ दिनसम्म आइसियूमा रही उपचार गराएका प्रधानमन्त्री ओली १०औँ दिन गत बिहीबार डिस्चार्ज भएका थिए । त्यतिवेलाको आइसियू बसाइमा पनि प्रधानमन्त्री ओलीको दिनहुँजसो डायलाइसिस गराइएको थियो । डिस्चार्जका क्रममा चिकित्सकले उनलाई केही दिन आराम गर्न सुझाब दिएका थिए ।

नियमित डायलाइसिस वा पुनः प्रत्यारोपणको मात्र विकल्प बाँकी रहँदा प्रधानमन्त्री ओली र चिकित्सक टोली दुवै पुनः प्रत्यारोपण गराउने निष्कर्षमा पुगेको बताइएको छ । यद्यपि, आकस्मिक रूपमा आइपरेको एपेन्डिसाइटिस तथा संक्रमणका कारण प्रत्यारोपणको निर्क्योल भने भइसकेको छैन । चिकित्सकको सल्लाहबमोजिम उपयुक्त समयमा प्रत्यारोपण गरिने र त्यसवेलासम्म डायलाइसिसलाई निरन्तरता दिने सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी ९नेकपा०ले समेत बताइसकेको छ ।

९ मंसिरको मध्यराति १ बजेबाट पेटको दुखाइ महसुस गरेका प्रधानमन्त्री ओलीलाई ७ घण्टापछि बिहान ८ बजेपछि मात्र अस्पताल लगिएको थियो । त्रिवि शिक्षण अस्पतालअन्तर्गत मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा भर्ना गरिएका प्रधानमन्त्री ओलीको आकस्मिक शल्यक्रिया गरिएको थियो । करिब ४५ मिनेटको स्वास्थ्यपरीक्षणपछि नै चिकित्सकहरू आकस्मिक अप्रेसन गर्ने निर्णयमा पुगेका थिए । एपेन्डिसाइटिस कुहिएको र त्यसबाट सुरु भएको संक्रमण पेटभर फैलिसकेकाले तत्कालै अप्रेसन गरिएको थियो ।

प्रा।डा। रमेशसिंह भण्डारी नेतृत्वको विशेषज्ञ चिकित्सक सम्मिलित टोलीले प्रधानमन्त्री ओलीको परम्परागत विधिबाट पेट चिरेर अप्रेसन गरेको थियो । संक्रमण एपेन्डिसाइटिसमा मात्र नभएर पूरै पेटभर फैलिसकेकाले त्यसलाई सफा गर्न आधुनिक ९ल्याप्रोस्कोपिक० विधिबाट सम्भव नभएकाले हातले चिरेर अप्रेसन गरिएको थियो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

प्रधानमन्त्री ओलीको उपचारमा अभूतपूर्व सफलताको नालीबेली, डा. दिव्याले ५ मिनेटभित्र लिएको अहम् निर्णय

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यो साता अनपेक्षित रूपमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्याको सामना गरे, जुन भोगिरहेको मिर्गौलासँग सम्बन्धित नभई एपेन्डिसाइटिस र डरलाग्दो संक्रमणको थियो । तर, समस्या जति अनपेक्षित र जटिल थियो, त्यति नै अनपेक्षित र ‘मिर्‍याकल’कै रूपमा उनको स्वास्थ्यमा सुधार आयो । यो उनको उपचारमा संलग्न चिकित्सक टोलीले केही मिनेटभित्रै गरेको सही निर्णयबाट मात्र सम्भव भएको हो । केही मिनेटकै बीचमा रोगको सही पहिचान गरी तत्कालै सर्वोत्तम उपचार विधिको छनोट गरी त्यसको उत्कृष्ट कार्यान्वयन गर्नमा चिकित्सकले आफ्नो शतप्रतिशत दक्षता प्रस्तुत गरे, जसको परिणाम आज प्रधानमन्त्री ओलीको स्वास्थ्य अपेक्षा गरेभन्दा तीव्र गतिमा सुधार भइरहेको छ । यद्यपि, चिकित्सकका अनुसार यो सफलतामा चिकित्सकीय दक्षताले मात्र नभई ओलीको अभूतपूर्व र असामान्य आत्मविश्वासले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ ।

सोमबार राति सारसहुँदो अवस्थामा सुतेका प्रधानमन्त्री ओलीमा मध्यरातबाट सुरु भएको पेटको दुखाइ मंगलबार बिहानी हुँदानहुँदै निकै गम्भीर बनिसकेको थियो । तर, अभूतपूर्व आत्मबल भएका ओलीले दुखाइकै निम्ति आफ्ना निजी चिकित्सकलाई समेत भन्न जरुरी ठानेनन् । ओलीले आत्मबलले दबाउन खोजिरहेको दुखाइ सामान्य थिएन, संक्रमण पेटभरि फैलिसकेको थियो । दुखाइ असह्य भइसक्दा पनि उनी अस्पताल जानु त परको कुरा, आफ्ना निजी चिकित्सकलाई फोन गरेर जानकारी दिनसमेत मानिरहेका थिएनन् । परिवारले चिकित्सकलाई फोन गर्न खोज्दा रातको समयमा दुःख नदिने भन्दै उनी प्यारासिटामोल लिएर दुखाइ दबाएरै बसिरहेका थिए । बिहान निजी चिकित्सक डा. दिव्या सिंह शाहले आफैँ फोन गर्दासमेत उनले उठाएनन् ।

मिर्गौलाछेउ दुखेको भन्ने खबर पाउनासाथ प्रधानमन्त्रीनिवास पुगेकी डा. शाहले गम्भीर अवस्थाको आकलन गरी तत्कालै अस्पताल भर्ना हुन भन्दासमेत ओली मानिरहेका थिएनन् । डा. शाहको ढिपी हार्न नसकेर उनी अस्पताल जान तयार भएका थिए । यदि डा. शाहले आफू पुगेको ५–७ मिनेटभित्रै अवस्थाको सही आकलन गरी ओलीलाई अस्पताल भर्ना हुन मनाउन नसकेको भए जुनसुकै अवस्था आउन सक्ने उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरूले बताएका छन् । ओलीले मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि १२ वर्षदेखि इम्युनोसप्रेसन लिइरहेका छन्, जुन प्रतिरोधात्मक क्षमता कम गराउने औषधि हो । इम्युनोसप्रेसन लिइरहेका व्यक्तिमा पेटभरि संक्रमण फैलिसकेको अवस्थालाई मेडिकल साइन्समा जटिलतम अवस्थाका रूपमा लिइने चिकित्सकको भनाइ छ ।

मंगलबार ५–६ घण्टासम्म मिटङ गरेर सारसुहाउँदो अवस्थामा सुतेका प्रधानमन्त्री ओलीलाई राति एक्कासि अनुभव भएको दुखाइ, ओलीले सामान्य मानिरहँदा केही घण्टाकै बीचमा जटिलतम बनेको स्वास्थ्यअवस्था, डा. डा. दिव्याले ८ बजे आफैँ फोन तथा मेसेज गर्नु, डा. शाहले आफू पुगेको ५–६ मिनेटभित्रै अवस्थाको सही आकलन गरी प्रधानमन्त्री ओलीलाई अस्पताल जान राजी बनाउनु, अस्पतालमा चिकित्सक टोलीले केही मिनेटको परीक्षणमै रोग निदान गरी तत्कालै निर्णय लिनु र सर्वोत्तम उपचार विधिको कुशलतापूर्वक कार्यान्वयन गर्नुलगायत विषयमा उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरूले दिएको बयानका आधारमा यो सामग्री तयार पारिएको छ । निजी चिकित्सक डा. शाह, उपचारको नेतृत्वकर्ता डा. रमेशसिंह भण्डारी, डा. अरुण सायमी, डा.सुवास आचार्य लगायतले शुक्रबार पत्रकारसम्मेलन गरी उल्लेखित विषयहरूमा दिएको विस्तृत जानकारी यहाँ प्रस्तुत गरिन्छ ।

उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरू भन्छन्–
पछिल्लो स्वास्थ्यअवस्था
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पेटको अप्रेसन भएको तीन दिन पूरा भएको छ । उहाँको स्वास्थ्यअवस्था सुधारउन्मुख रहनुका साथै फिजिकल, बायोकेमिकल मापदण्डहरूमा अपेक्षाकृत सुधार देखिएको छ । अहिले उहाँलाई मुखबाट आहार दिन थालिएको छ ।  श्वासप्रश्वास राम्रो अवस्थामा छ । रगतमा हुने जाँच दिसा–पिसाबको रिपोर्ट अपेक्षा गरेको अवस्थामा सुधार देखिएको छ । पाचनक्रिया नर्मल अवस्थामा फर्किएको छ ।

प्रधानमन्त्री ओलीमा हाललाई एपेन्डिसाइटिस र मिर्गौलामा बाहेक अन्य समस्या केही छैन । सामान्य अवस्था भन्नुभन्दा पनि शल्यक्रिया गरेपछि घाउ त सबैको हुन्छ । सामान्य व्यक्तिभन्दा फरक छ । घाउ निको पार्नुपर्छ । घाउ निको हुन अझै केही समय लाग्छ । त्यसपछि मात्र उहाँको अवस्था सामान्य छ भन्न सकिन्छ ।
अपेक्षा गरेभन्दा धेरै नै राम्रो स्वास्थ्यमा सुधार आएको छ ।

भएको के थियो ? डा. दिव्याले ५ मिनेटभित्र लिएको अहम् निर्णय
सोमबार सिंहदरबारमा ५ घण्टा मिटिङ भयो । राति एकदमै नर्मल खाना खाएर सुत्नुभयो । प्रधानमन्त्रीको भनाइअनुसार साढे १ बजेदेखि पेट दुख्न थालेको थियो । उहाँले त्यतिवेलाको पेट दुखाइलाई सामान्य रूपमा लिनुभएको थियो । तर, दुखाइ बढ्दै गयो, सहनै नसक्ने अवस्था आइसकेपछि श्रीमतीलाई साढे ४ बजे भन्नुभयो । यतिवेलासम्म उहाँलाई ज्वरो आएको रहेछ । श्रीमतीले पारासिटामोल दिनुभयो । केही दुखाइ कम भएपछि पुनः सुत्नुभयो । श्रीमतीले डाक्टरलाई फोन गर्न आग्रह गर्नुभयो । यति राति दुःख नदिऊँ भनेर उहाँले गर्न दिनुभएन ।

मंगलबार डा. दिव्याले नै ८ बजे फोन गर्नुभयो । साधारण केही स्वास्थ्य टेस्टको काम थियो । तर, फोन उठेन । दिव्याले म्याजेस गर्नुभयो । पछि जवाफ आयो, मिर्गौलातिर दुखेको छ । नजिकै बस्ने भएकाले डा. दिव्या तुरुन्तै प्रधानमन्त्रीनिवास पुग्नुभयो । हेर्दा स्वास्थ्यमा केही असर भइरहेको आकलन गर्नुभयो । भर्ना हुन अस्पताल जान आग्रह गर्नुभयो । तर, प्रधानमन्त्री ओलीले मान्नुभएन । अल्ट्रासाउन्डको मानिस बालुवाटारमै बोलाएर हेर्नका लागि भन्नुभयो । डा. दिव्याको जोडबलमा उहाँ अस्पताल जान राजी हुनुभयो । डा. दिव्या पुगेको ५–७ मिनेटमै उहाँलाई अस्पतालका लागि हिँडाइयो । बेडको व्यवस्थापन गरेर, एन्टिबायोटिक चलाएर, अल्ट्रासाउन्ड भएर ४५ मिनेटभित्रै अप्रेसन भयो । यो एकदमै सही निर्णय थियो, जुन आकस्मिक रूपमा लिइएको थियो ।

मिर्गौलारोगका कारण थप जोखिमको अवस्था ?
मिर्गौलाले काम नगर्ने अवस्थामा एपेन्डिसाइटिस हुँदा नर्मल बिरामीलाई भन्दा बढी जोखिम हुन्छ । तर, एपेन्डिसाइटिसको अप्रेसन गरेर पूरा भएपछि भने त्यति फरक पार्दैन ।

अस्पताल कहिलेसम्म ?
प्रधानमन्त्री ओलीको घाउ बिस्तारै निको हुन थालेको छ । सबै चिज साधारण रह्यो, सबै कन्ट्रोल रह्यो र अहिलेको अवस्था रहिरह्यो भने अर्को हप्तासम्म डिस्चार्ज गर्ने सम्भावना रहन्छ ।

मिर्गौला तथा एपेन्डिसाइटिसको समानान्तर उपचार भएको हो ?

अंगहरूको उपचार भनेको समग्र व्यक्तिको उपचार हो । उपचारको मुख्य उद्देश्य व्यक्तिलाई नर्मल अवस्थामा पुर्याउने हो । उसले खानपान गर्न तथा हिँडडुल गर्न सकोस् । जतिवेला जुन चिजको उपचार गर्नुपर्छ, त्यतिवेलै डिल गरेर उपचार गरिन्छ । एपेन्डिसाइटिसको अप्रेसन भएर सकिसक्यो । अब त्यसको घाउलाई संक्रमण हुन नदिने र त्यसलाई चाँडोभन्दा चाँडो निको पार्ने हो । बाँकी रहेको उहाँको ब्लड प्रेसरलगायत समस्याको उपचार चलिरहन्छ ।

शतप्रतिशत कन्फिडेन्स लेबल, प्रम ओलीजस्तो आत्मबलको व्यक्ति हामीले देखेको छैन

प्रधानमन्त्रीको कन्फिडेन्सनल लेबल फुल रहेको छ । कन्फिडेन्सले शतप्रतिशत त होइन, उपचारमा ८०–९० प्रतिशतचाहिँ काम गर्छ । उहाँ आत्तिनुभएको छैन । उहाँजस्तो आत्मविश्वास भएको व्यक्ति हामीले देखेका छैनौँ ।

प्रधानमन्त्री ओलीमा किन छिट्टै जटिल बन्यो एपेन्डिसाइटिस ?
इम्युनोसप्रेसन लिइरहेको बिरामीमा सुरुवाती संकेत नदेखिन सक्छ । जतिवेला देखिन्छ, सिकिस्त भइसकेको हुन्छ, जुन २–४ घन्टाको बीचमा भइसक्छ । इम्युनोसप्रेसन लिएको बिरामीमा कुनै पनि इन्फेक्सन भयो भने २–३ घन्टामा नै संक्रमण फैलिने हुन्छ । राति जुनवेला दुखाइ सुरु भयो, २–४ घन्टामा इन्फेक्सन पेटभरि फैलिएको थियो । एपेन्डिक्स भनेको एउटा अर्गान हो । त्यसमा भएको इन्फेक्सन सबैतिर फैलिनुलाई एपेन्डिक्स फुट्यो भनिन्छ, जुन फुट्न पनि सक्छ, कुहिन पनि सक्छ ।

अस्पताल आइपुग्दा प्रधानमन्त्री ओली सिकिस्त भइसक्नुभएको थियो । ठिक समयमा अप्रेसन गरेका कारण सफलता पाइयो । छिटो–छिटो भएका कारणले गर्दा इन्फेक्सन ब्लड तथा पेटमा पनि भयो । अप्रेसन गर्दा रक्तस्राव हुने सम्भावना हुने भएकाले धेरै प्लेटलेट्स चढाइएको हो । प्लेटलेट्सले रक्तस्राव हुनबाट रोक्छ । समस्या नआओस् भनेर प्लेटलेट्स चढाइएको हो ।

डायलाइसिस र पुनः प्रत्यारोपण
प्रधानमन्त्री ओलीमा १२ वर्षअघि मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएको हो । मिर्गौलाको काममा ह्रास आउन थालेको र संक्रमणले गर्दा डायलाइसिस चाहिएको हो । मिर्गौलाले अलि–अलि काम गरेको छ, जति काम गर्नुपर्ने हो त्यो भइराखेको छैन । त्यही भएर बीच–बीचमा डायलाइसिस गर्दै आएका छौँ । अहिले जुन अप्रेसन भएको वेलामा हाइपरक्याटावोलिक ट्रिट हुन्छ । बिरामीलाई जसरी पनि स्टेबल राख्नुपर्ने र कुनै पनि समस्या आउनुभन्दा अगाडि नै चिकित्सकले उपाय अवलम्बन गर्छन् । त्यहीक्रममा बीचमा एकपटक डायलाइसिस गर्यौं । अब उहाँ स्टेबल भएको अवस्था छ । उहाँलाई चाहिएका वेला मात्र गरिन्छ ।

नियमित डायलाइसिस गराउने व्यक्ति पूरा २० वर्षसम्म काम गरेर बाँचेका छन् । प्रत्यारोपणको फाइदा भनेको डायलाइसिस गर्ने झन्झटबाट मुक्ति हुन्छ र शारीरिक स्वास्थ्यअवस्थामा डायलाइसिसभन्दा अझ राम्रो हुन्छ भनेर हामीले जोड दिएका हौँ । हतारै गरेर प्रत्यारोपण गरिहाल्नुपर्ने अवस्था छैन । समय अनुकूल पारेर जुनसुकै वेला गर्न सकिन्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

प्रधानमन्त्री ओलीको तेस्रोपटक डायलाइसिस, कस्तो छ स्वास्थ्यअवस्था ?

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको तेस्रोपटक डायलाइसिस गरिएको छ । शनिबार बिहान स्वास्थ्योपचारका लागि धापासीस्थित ग्रान्डी अस्पताल पुगेका प्रधानमन्त्री ओलीको दिउँसो हेमोडायलाइसिस गरिएको थियो । डायलाइसिसपछि उनी शनिबार नै बालुवाटारस्थिति सरकारी निवास फर्किएका छन् ।

१२ वर्षअघि प्रत्यारोपित मिर्गौलाले राम्ररी काम गर्न छोडेका कारण शरीरमा क्रियटाइनको मात्रा बढेपछि प्रधानमन्त्री ओलीको १३ कात्तिकमा पहिलोपटक डायलाइसिस गरिएको थियो । दुई दिनसम्म ग्रान्डीमा रहेर उपचार गराएका प्रधानमन्त्री ओली १४ कात्तिकमा दोस्रोपटकको डायलाइसिसपछि डिस्चार्ज भएका थिए । त्यसपछि केही समय काममा निकै सक्रिय देखिएका प्रधानमन्त्री ओलीको शनिबार तेस्रोपटक डायलाइसिस गरिएको हो ।

डायलाइसिसपछि उनको स्वास्थ्यअवस्था राम्रो रहेको उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरुले बताएका छन् । प्रधानमन्त्री ओलीकी निजी चिकित्सकसमेत रहेकी वरिष्ठ मिर्गौलारोग विशेषज्ञ एवम् ग्रान्डी अस्पतालकी नेफ्रोलोजी विभाग प्रमुख प्रा.डा. दिव्या सिंह शाह, ग्रान्डीका मेडिकल डाइरेक्टर डा. चक्रराज पाण्डे र युरोलोजी तथा ट्रान्सप्लान्ट विभागका अध्यक्ष प्रा.डा. प्रेमराज ज्ञवालीले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रधानमन्त्रीको तेस्रो हेमोडायलाइसिस र त्यसपछिको स्वास्थ्यअवस्थाबारे जानकारी दिएका हुन् ।

प्रत्यारोपित मिर्गौलालाई शरीरले अरुको अंग भएको चिनेसँगै त्यसलाई रिजेक्ट गर्न शरीरमा एन्टिबडीलगायतको उत्पादन बढाउन थाल्ने हुँदा समस्या सुरु हुने मिर्गौलारोग विशेषज्ञहरु बताउँछन् । शरीरले अरुको अंगलाई नचिनोस् भन्नका लागि प्रत्यारोपणका बिरामीलाई प्रतिरोधात्मक क्षमता घटाउने औषधि नियमित खुवाउने गरिन्छ । तर, प्रत्यारोपणको लामो समयपछि बिस्तारै शरीरले प्रत्यारोपित अंगलाई चिन्न थाल्ने हुँदा फेरि समस्या सुरु हुन्छ । प्रधानमन्त्री ओलीमा प्रत्यारोपणको १२ वर्षपछि यस्तै समस्या देखिएपछि सिलसिलेवार रुपमा समस्या देखिन थालेको विशेषज्ञ चिकित्सकको भनाइ छ ।

प्रत्यारोपित अंगलाई रिजेक्ट गर्न शरीरले एन्टिबडीको उत्पादन बढाएपछि गत भदौमा उनको सिंगापुरमा प्लाज्मा फेरोसिस पद्धतिमार्फत एन्टिबडी निष्कासन गरिएको थियो । यद्यपि, त्यसको एक–डेढ महिनापछि नै मिर्गौलाले आवश्यक मात्रामा काम नगर्दा शरीरमा हानिकारक तत्त्व क्रियटाइनको मात्र बढेसँगै प्रधानमन्त्री ओलीलाई डायलाइसिस आवश्यक परेको हो । चिकित्सकका अनुसार अब प्रधानमन्त्री ओलीमा नियमित डायलाइसिस वा पुनः प्रत्यारोपणको मात्र विकल्प छन् । यसमध्ये हालका लागि पहिलो विकल्प अख्तीयार गरिएको हो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

प्रधानमन्त्री ओली डिस्चार्ज, स्वास्थ्यअवस्थाबारे जानकारी लुकाउने कोसिस, आजैदेखि काममा फर्किन सक्नुहुन्छ : अस्पताल

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली दुई दिनको उपचारपछि अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन् । १२ वर्षअघि प्रत्यारोपित मिर्गौलामा आएको खराबीका कारण विविध स्वास्थ्य समस्या देखिएपछि बुधबार बिहान धापासीस्थित ग्रान्डी इन्टरनेसनल अस्पतालमा भर्ना भएका प्रम ओलीलाई दुईपटकको हेमोडायलाइसिसपछि बिहीबार बेलुका डिस्चार्ज गरिएको हो । प्रम ओलीको रगतमा बढेको हानिकारक तत्त्व क्रियटाइन हटाउन बुधबार र बिहीबार गरी दुईपटकसम्म हेमोडायलाइसिस गरिएको छ ।

डिस्चार्जको निर्णयपश्चात् प्रमको स्वास्थ्यअवस्थाबारे जानकारी दिन बिहीबार साँझ अस्पतालमा आयोजित पत्रकारसम्मेलनमा अस्पतालका निर्देशक डा. चक्रराज पाण्डेले अहिले प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्य ठिक रहेको बताए । ‘प्रधानमन्त्रीज्यूको स्वास्थ्य अहिले एकदमै ठिक छ, उपचारअघि पनि उहाँको स्वास्थ्य ठिक नै थियो,’ डा. पाण्डेले भने, ‘उहाँको रगतमा बढेको क्रियटाइनलाई क्लियर गर्न दुईपटक हेमोडायलाइसिस गरिएको छ ।’ बुधबार नै प्रधानमन्त्रीको पहिलो डायलाइसिस गरिए पनि अस्पतालले त्यसलाई लुकाउँदै आएको थियो ।

‘प्रधानमन्त्री आजै बेलुकादेखि काममा फर्कन सक्नुहुन्छ’
प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्यअवस्था सामान्य रहेको र डायलाइसिसपछि अझै राम्रो भएको दाबी अस्पतालले गरेको छ । उपचारमा संलग्न टोलीलाई नलिई एक्लै पत्रकारसम्मेलनमा उपस्थित भएका निर्देशक डा. पाण्डेले भने, ‘प्रधानमन्त्रीज्यूको स्वास्थ्यअवस्था उपचारपछि एकदमै राम्रो छ, उहाँलाई हाम्रो इन्स्टिच्युटले बेस्ट उपचार दिएको छ, उहाँमा आत्मबल दरो छ र निकै कम्फर्ट फिल गरिरहनुभएको छ ।’

निर्देशक पाण्डेले प्रधानमन्त्रीको उपचारको नेतृत्व गरेकी प्रमकी निजी चिकित्सक तथा ग्रान्डीकी मिर्गौला विभाग प्रमुख प्रा.डा. दिव्यासिंह शाहसहित आफू (मेडिकल डाइरेक्टर) समेतले हस्ताक्षर गरेको डिस्चार्ज लिखत पढेर सुनाए । प्रधानमन्त्रीको थप उपचारबारे भने डा. पाण्डेले पत्रकारको अनेक प्रयासका बाबजुद पनि केही खुलाउन चाहेनन् ।

निर्देशक डा. पाण्डेले प्रधानमन्त्री डिस्चार्ज भएलगत्तै कामकाजमा फर्कन सक्ने दाबी गरे । प्रधानमन्त्रीले भोलिदेखि काम गर्न सक्नुहुन्छ त भन्ने पत्रकारको जिज्ञासामा निर्देशक डा. पाण्डेले भने, ‘मलाई लाग्छ, उहाँले आज बेलुका नै पनि मिटिङ गर्न सक्नुहुन्छ ।’

स्वास्थ्यपरीक्षणको रिपोर्ट, भावी उपचारलगायतबारे जानकारी लुकाउने कोसिस
अस्पतालले प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्योपचारसम्बन्धी जनचासोका महत्त्वपूर्ण जानकारीहरू लुकाउने कोसिस गरेको छ । पत्रकारसम्मेलनमा निर्देशक डा. पाण्डेले प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्यपरीक्षणको रिपोर्ट, थप डायलाइसिस गर्नुपर्ने–नपर्ने, भावी उपचारलगायत विषयमा जवाफ दिन इन्कार गरेका छन् ।

पत्रकारले पटक–पटक उल्लेखित विषयमा जिज्ञासा राख्दा पनि निर्देशक पाण्डेले त्यसलाई अनेक बहानामा टारेका थिए । व्यक्तिको प्राइभेसीअन्तर्गत अस्पतालले सबै कुरा सार्वजनिक नगर्ने प्रतिक्रिया निर्देशक पाण्डेको थियो । प्रधानमन्त्रीजस्तो सार्वजनिक व्यक्तिको स्वास्थ्यअवस्थाका जानकारी जनताले पाउनुपर्ने होइन ? भन्ने पत्रकारको जिज्ञासामा निर्देशक पाण्डेले भने, ‘प्रधानमन्त्री पद सार्वजनिक भए पनि उहाँ एउटा स्वतन्त्र व्यक्ति पनि हो, आफ््नो स्वास्थ्यबारे व्यक्तिको प्राइभेसीको अधिकारलाई हामीले सम्मान गर्नुपर्छ ।’

पत्रकारको जिज्ञासा मूलतः प्रधानमन्त्री ओलीलाई नियमित डायलाइसिस गर्नुपर्ने वा नपर्ने विषयमा केन्द्रित थियो । यसमा निर्देशक डा. पाण्डे त्यसको निर्क्योल उपचारमा संलग्न प्रा.डा. शाह नेतृत्वको टोलीले गर्ने भन्दै पन्छिएका थिए । निर्देशक शाहको प्रस्तुतिमा झल्किएको विवशताबाट अस्पताललाई प्रमको स्वास्थ्यबारे भनिएभन्दा बढी सार्वजनिक नगर्न निर्देशन गरिएको स्पष्ट झल्किन्थ्यो ।

पत्रकारसम्मेलनमा आएनन् उपचार टोलीका सदस्य
प्रधानमन्त्रीले आफ्नो स्वास्थ्यअवस्थाबारे जतिसुकै लुकाउने प्रयत्न गरे पनि करिब डेढ दशकदेखिको निरन्तरको अफोअपबाट उनको स्वास्थ्यअवस्थाको लगभग इतिवृत्तान्त थाहा पाएका पत्रकारको जिज्ञासासित आमने–सामने नहुन उपचार टोलीका कुनै पनि सदस्य पत्रकारसम्मेलनमा देखिएनन् । उपचारको नेतृत्व गरेकी डा. शाहले नै प्रमको उपचार र स्वास्थ्यअवस्थाबारे जानकारी दिने अनुमान लगाइए पनि अन्ततः निर्देशक डा. पाण्डे मात्र पत्रकारसामु उपपस्थित भएका थिए । नियमित डायलाइसिस तथा प्रत्यारोपणलगायत सवालमा निर्देशक पाण्डेलाई उपचार टोलीले निर्णय गर्छ भनेर पन्छिने सुविधाका लागि उनीहरू उपस्थित नभएको स्पष्ट अनुमान लगाउन सकिन्थ्यो ।

प्रमको स्वास्थ्यअवस्था सामान्य अवस्थामा आएकोमा खुसीको सन्देश दिन नै पत्रकारसम्मेलन गरिएको निर्देशक पाण्डेको भनाइ थियो । प्रमको स्वास्थ्यबारे जनतालाई विस्तृतमा जान्नु आवश्यक नभएको जिकिर गर्दै उनले मात्र स्वास्थ्य सही रहेको सन्देश प्रवाहित गरिदिन सञ्चारकर्मीलाई अनुरोध गरेका थिए । ‘मैले प्रधानमन्त्रीको क्रियटाइनको मात्रा पहिले यति थियो, डायलाइसिसपछि यति छ भनिदिनुको तपाईंहरू वा जनतालाई के अर्थ छ ?’ उनले पत्रकारलाई प्रतिप्रश्न गरे । जति नै उम्किने कोसिस गरे पनि डा. पाण्डेलाई पत्रकारको सवाल टार्न हम्मे–हम्मे परेको थियो ।

२ महिनाअघि मात्र सिंगापुरमा प्लाज्मा फेरेसिस गराएका प्रधानमन्त्री ओलीको प्रत्यारोपित मिर्गौला पूर्णतः फेल नभइसकेकाले नियमित डायलाइसिस गर्न नपर्न सक्ने अनुमान पनि चिकित्सकमा जीवितै छ । यद्यपि, यसको निर्क्योल २–३ दिन मिर्गौलाको फंक्सन हेरेर मात्र गर्न सकिने बताइएको छ । त्यसैले उपचार टोली अहिले पर्ख र हेरको अवस्थामा छ । तर, यदि फेरि पनि मिर्गौलाले आफैँ प्रपर फंक्सन नगरी रगतमा क्रियटाइनको मात्रा उस्तै बढेको खण्डमा नियमित डायलाइसिस वा पुनः प्रत्यारोपणको विकल्प रहँदैन । यस्तो भएमा या त प्रम ओलीले साताको कम्तीमा दुईपटक हेमोडायलाइसिस गराउनुपर्ने हुन्छ, या त पुनः प्रत्यारोपण । यसको अध्ययन तथा निर्क्योल उपचार टोलीले २–३ दिनभित्र गर्ने बताइएको छ । उमेरअवस्था जे भए पनि आत्मबल र शरीरका अन्य अंगको अवस्थालाई हेर्दा प्रधानमन्त्री ओलीमा पुनः प्रत्यारोपण पनि सम्भव रहेको विशेषज्ञ चिकित्सकहरूले बताउँदै आएका छन् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

पूर्ण रूपमा बिग्रिएको छैन प्रधानमन्त्रीको किड्नी, नियमित डायलाइसिस वा प्रत्यारोपणबारे केही दिन हेरेपछि मात्र निर्क्योल हुने

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको मिर्गौला पूर्ण रुपमा नबिग्रिएको परीक्षणको रिपोर्टले देखाएको ग्रान्डी इन्टरनेसनल अस्पताल स्रोतले जनाएको छ । मिर्गौला पूर्णतः फेल भएपछि डायलाइसिस गरिने र प्रम ओलीको बुधबार र बिहीबार गरी दुईपटक डायलाइसिस गरिसकिएको भए पनि उनको मिर्गौला ड्यामेज भइनसकेको र संक्रमण पनि नदेखिएकाले नियमित डायलाइसिस गर्नुपर्ने वा नपर्नेबारे अहिले नै निर्क्योल भइनसकेको अस्पताल उच्च स्रोतले हेल्थपोस्टलाई जानकारी दियो ।

धपेडीका कारण प्रधानमन्त्री ओलीको रगतमा हानिकारक क्रियटाइनलगायत तत्त्वहरु बढ्न गएको तथा पिसाबमा प्रोटिनको मात्रा बढी देखिएकाले तत्कालका लागि डायलाइसिस गर्नुपरे पनि विभिन्न इन्डिकेटरले मिर्गौला पूर्णतः खराब नभएको देखाएकाले पुनः मिर्गौला आफैँले काम गर्न सक्ने सम्भावना रहेको अस्पताल स्रोतको भनाइ छ । दुईपटकको डायलाइसिसपछि दुई–तीन दिन त्यसको असर र मिर्गौलाको अवस्थाबारे हेरर मात्र नियमित डायलाइसिस अवश्यक पर्ने–नपर्ने वा प्रत्यारोपणको विकल्पबारे निर्क्योल गर्न सकिने स्रोतले जनाएको छ ।

प्रम ओलीको १२ वर्षअघि प्रत्यारोपण गरिएको मिर्गौैलाले शरीरलाई चिन्न थालेपछि शरीरमा एन्टिबडी बढेका कारण २ महिनाअघि गत भदौमा उनको सिंगापुरमा प्लाज्मा फेरेसिस गरिएको थियो । तिहारअघि अजरबैजानको भ्रमणमा गएका ओली स्वदेश फर्किएपछि पनि सिस्नोपानी नेपालको देउसी कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए । चाडपर्वका वेला बाक्लिएको भेटघाटलगायत कामको धपेडीका कारण रगतमा हानिकारक तत्त्वहरुको मात्रा अत्यधिक देखिएको र त्यसको न्यूनीकरणका लागि तत्काल डायलाइसिस गर्नुपरेको अस्पताल स्रोतले जनाएको छ । मुख तथा हातगोडा सुन्निनेजस्ता समस्या देखिएपछि स्वास्थ्यपरीक्षणका लागि प्रम ओली बुधबार बिहान ग्रान्डी पुगेका थिए । डा. शाह नेतृत्वको चिकित्सक टोलीले प्रधानमन्त्री ओलीको दुईपटकसम्म डायलाइसिस गरेको हो ।

आजै पत्रकारसम्मेलन गरेर डिस्चार्ज गरिने
प्रम ओलीको पछिल्लो स्वास्थ्यअवस्थाबारे जानकारी दिन बिहीबार नै अस्पतालमा पत्रकारसम्मेलन गरी बेलुकीसम्म उनलाई डिस्चार्ज गरिने स्रोतले जानकारी दियो । ग्रान्डीका निर्देशक डा. चक्रराज पाण्डेले पत्रकारसम्मेलनमार्फत प्रमको स्वास्थ्यअवस्था तथा उपचारविधिबारे जानकारी दिने बताइएको छ ।

यसअघि प्रधानमन्त्री ओलीको दुईपटकको डायलाइसिस सकिँदासम्म पनि अस्पताल तथा सरकारी निकायले त्यसको आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक गरेको थिएन । स्वास्थ्यपरीक्षण नसकिएकाले प्रम ओलीलाई अस्पताल राखिएको बताइँदै आएको थियो । यद्यपि, त्यसको खुलासा सञ्चारमाध्यममार्फत बुधबार नै भइसकेको थियो । दोस्रो डायलाइसिसपछि प्रमलाई भेटेर फर्किनेक्रममा नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले डायलाइसिस गरिएको खुलासा गरेका थिए ।

प्रमलाई भेटेर फर्किएका प्रचण्डले भने– नियमित डायलाइसिस वा प्रत्यारोपणबारे निर्क्योल भएको छैन
प्रधानमन्त्री ओलीको दोस्रो डायलाइसिस चलिरहँदा स्वास्थ्यअवस्थाबारे बुझ्न ग्रान्डी इन्टरनेसनल अस्पताल पुगेका नेकपा अध्यक्ष प्रचण्ड केही समयको प्रतीक्षापछि उनलाई भेटेर फर्किएका छन् । डायलाइसिस सकिएलगत्तै भेट गरेका प्रचण्डले प्रधानमन्त्री ओली आजै केहीबेरमा डिस्चार्ज हुने बताए । अस्पताल पुगेको करिब १ घण्टापछि फर्किनेक्रममा पत्रकारसँग कुरा गर्दै प्रचण्डले प्रधानमन्त्री ओलीको स्वास्थ्यमा एक्कासि छिटो–छिटो समस्याहरु देखिए पछि अहिले भने स्वास्थ्यअवस्था ठिक भएको बताए ।

‘भर्खरै डायलाइसिस भएपछि एकैछिन आराम गरेर उहाँ डिस्चार्ज हुनुहुँदै छ, आज बालुवाटार जानुहुन्छ,’ अध्यक्ष प्रचण्डले सञ्चारकर्मीसँग भने, ‘हिजो एकचोटि र आज एकचोटि डायलाइसिस भएको छ ।’ नियमित डायलाइसिसबारेको सञ्चारकर्मीको प्रश्नमा अध्यक्ष प्रचण्डले त्यसको निर्क्योल २–३ दिनको स्वास्थ्यअवस्थालाई नियालेर मात्र गर्न सकिने चिकित्सकले बताएको जानकारी दिए । ‘डाक्टर सा’बको भनाइअनुसार भोलि–पर्सिसम्मको स्थिति हेरेर भन्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘नियमित गर्ने भन्ने फाइनल भएको छैन ।’

अध्यक्ष प्रचण्डले प्रधानमन्त्री ओलीले भेटका क्रममा आफूसित कुरा गरेको बताए । समस्या अलिकति छिटो–छिटो देखापरे पनि अहिले भने प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्यअवस्था ठिक भएको उनको भनाइ थियो ।  पुनः प्रत्यारोपणबारेको प्रश्नमा भने प्रचण्डले भने, ‘प्रत्यारोपणका लागि अहिले नै केही कुरा भएको छैन ।’

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

प्रधानमन्त्री ओलीको दोस्रो डायलाइसिस, पुनः प्रत्यारोपणबारे छलफल

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको बिहीबार दोस्रोपटक डायलाइसिस भइरहेको छ । नियमित स्वास्थ्यपरीक्षणका लागि भन्दै बुधबार बिहान ग्रान्डी इन्टरनेसनल अस्पताल पुगेका प्रधानमन्त्री ओली रगतमा हानिकारक तत्त्व क्रियटाइनको मात्रा अत्यधिक पाइएपछि बुधबार दिउँसो नै पहिलो डायलाइसिस गरिएको थियो ।

यसअघि शरीरमा एन्टिबडीको मात्रा अत्यधिक बढेपछि प्रधानमन्त्री ओलीको गत भदौमा सिंगापुरमा प्लाज्मा फेरेसिस गरिएको थियो । त्यतिवेलैदेखि विशेषज्ञ चिकित्सकहरूले प्रधानमन्त्री ओलीको उपचारमा ३ विकल्प– प्लाज्मा फेरेसिस, डायलाइसिस र पुनः प्रत्यारोपण रहेको बताउँदै आएका छन् । यसमध्ये प्लाज्मा फेरेसिसपछि दोस्रो विकल्पमा उपचार सुरु गरिएको हो ।

प्रधानमन्त्री ओलीको १२ वर्षअघि प्रत्यारोपित मिर्गौलाले रगतलाई फिल्टर गर्न नसकेका कारण रगतमा हानिकारण तत्त्व क्रियटाइन बढेको र पिसाबमा प्रोटिन बढी देखिएपछि तत्कालका लागि अल्ट्रा फिल्ट्रेसन उपचार विधिअन्तर्गत डायलाइसिस सुरु गरिएको अस्पताल उच्च स्रोतले जनाएको छ । डायलाइसिस एकपटक गरेर नपुग्ने भएकाले बिहीबार दोस्रोपटक गर्न लागिएको हो । यद्यपि, प्रधानमन्त्रीको उपचारबारे आधिकारिक रूपमा भने तथ्य बाहिर ल्याइएको छैन । अस्पतालले विज्ञप्ति राजी गर्दै प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्यपरीक्षण नसकिएकाले अस्पताल राखिएको जनाउँदै आएको छ ।

अस्पतालमा प्रचण्डसहित नेकपा नेता–कार्यकर्ताको भिड, भेट्न भने पाएनन्
प्रधानमन्त्रीको ओलीको डायलाइसिस चलिरहँदा नेकपाका नेता–कार्यकर्ताको अस्पतालमा भिड लागेको छ । यद्यपि, उपचार चलिरहँदा उनीहरूले भेट गर्न भने पाएका छैनन् । नेकपाका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड ग्रान्डीमा प्रधानमन्त्री ओलीलाई भेट्न कुरिरहेका छन् । प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठ र स्थायी कमिटी सदस्य भीम रावल प्रधानमन्त्री ओलीलाई नभेटी अस्पतालबाट फर्किएका छन् ।

‘प्रधानमन्त्रीज्यूको मिर्गौलाको डायलाइसिस भइरहेका कारण भेट्न पाइएन,’ रावलले भने, ‘बाहिरबाटै उहाँको स्वास्थ्य अवस्था चिकित्सकबाट लिएर फर्कें ।’ प्रधानमन्त्रीको उपचारमा निजी चिकित्सक तथा ग्रान्डीकी मिर्गौला विभागकी अध्यक्ष डा. दिव्यसिंह शाहको नेतृत्वमा टोली खटिएको छ । टोलीका सदस्यलाई समेत प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्य अवस्थाबारे उच्च तहको गोपनीयता राख्न कडा निर्देशन दिइएको बताइएको छ ।

उपचारमा संलग्न चिकित्सकका अनुसार प्रधानमन्त्रीको अन्य स्वास्थ्य सूचकहरू पनि त्यति राम्रो देखिएका छैनन् । उनमा अहिले संक्रमणको समेत आशंका गरिएको छ । प्लाज्मा फेरेसिसपछि डायलाइसिस सुरु गरिएपछि अब नियमित डायलाइसिस वा प्रत्यारोपणको विकल्प नहुने विशेषज्ञ चिकित्सक बताउँछन् । यद्यपि, प्रधानमन्त्री ओलीमा अब डायलाइसिसभन्दा पनि पुनः प्रत्यारोपणमै जानुपर्ने निष्कर्षमा उपचार टोली पुगेको स्रोतको दाबी छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

Breaking : ग्रान्डीमा प्रधानमन्त्रीको डायलाइसिस, थप पटक गरेपछि मात्रै डिस्चार्ज गरिने

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको बुधबार ग्रान्डी इन्टरनेशनल अस्पतालमा डायलाइसिस गरिएको छ । नियमित परीक्षणका लागि भन्दै बिहानै अस्पताल गएका ओलीको रगतमा क्रियाटिन र पिसाबमा प्रोटिनको मात्रा बढेको देखिएपछि तत्कालै डायलाइसिस सुरु गरिएको थियो ।

अस्पतालको उच्च स्रोतका अनुसार करिब साडे २ बजे डायलाइसिस सकिसकेको थियो । डायलाइसिसपछि ओलीलाई केहीबेर आइसियुमा राखेर घर पठाउँने वा भर्ना गर्ने विषयमा छलफलपछि थप चरणमा डायलाइसिसपछि मात्रै डिस्चार्ज गर्ने निर्णयमा चिकित्सकहरु पुगेका छन् ।

ओलीको अवस्था बिग्रिएपछि अस्पताल लैजादासमेत अन्त्यन्त्रै गोप्य ढंगले अस्पतालको पछाडीको ढोकाबाट भित्र लगिएको थियो । उपचारमा निजी चिकित्सक डा. दिव्यसिंह शाहको नेतृत्वमा टोली खटिएको छ । टोलीका सदस्यालाई पनि उच्च तहको गोपनीयता राख्न कडा निर्देशन दिइएको छ ।

डायलाइसिसपछि ओलीले बालुवाटार नै फर्किने मन गरेपनि चिकित्सकहरुले मानेनन् । मिर्गौलाले काम गर्न छाडेको अवस्थामा डायलाइसिस सुरु गर्दा एकपटकले मात्रै पुग्दैन ।

डायलाइसिसपछि ओलीले बालुवाटार नै फर्किने मन गरेपनि चिकित्सकहरुले मानेनन् । मिर्गौलाले काम गर्न छाडेको अवस्थामा डायलाइसिस सुरु गर्दा एकपटकले मात्रै पुग्दैन् । उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरुका अनुसार प्रधानमन्त्रीको अन्य स्वास्थ्य सूचकहरु पनि त्यति राम्रो देखिएका छैनन् । उनमा अहिले संक्रमणकोसमेत आशंका गरिएको छ ।

१२ वर्षअघि मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएका ओलीले केही महिनाअघि मात्रै सिंगापुरमा प्लाज्मा फेरेसिस गरिएको थियो । डायलाइसिस सुरु गरिएपछि अब नियमित डायलाइसिस वा प्रत्यारोपण मात्रै विकल्प हुन सक्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

डायलाइसिस सेवामा वीरको चामत्कारिक प्रगति

मिर्गौलाको डायलाइसिस सेवामा वीर अस्पतालले संख्यात्मक र गुणात्मक दुवै हिसाबले उल्लेख्य प्रगति गरेको छ । नेपालमा तीन दशकअघि हेमोडायलाइसिस सेवा भित्र्याएको वीरले पछिल्ला दिनमा उपकरण थप गरी २४ घण्टै सेवा विस्तार गरेपछि दैनिक उल्लेख्य संख्याका मिर्गौलापीडितले निःशुल्क डायलाइसिस सेवा पाउँदै आएका छन् । ४ बेडबाट हेमोडायलाइसिस सेवा सुरु गरेको वीरले हाल २० बेडमार्फत अहोरात्र सेवा दिँदै आएको छ ।

अस्पतालबाट ०७२ मा २५ जना नयाँ बिरामीले सेवा पाएकोमा ०७३ मा १ सय ६७ र ०७४ मा ३ सय ६७ नयाँ बिरामीले सेवा पाएको तथ्यांक अस्पतालसित छ । इमर्जेन्सी डायलाइसिसलाई हेर्दा ०७२ मा ६० सेसन नयाँ भएका थिए । २४ घण्टै गरेपछि ०७३ मा ४ सय ९८ र ०७४ मा १ हजार ७ सय ६ सेसन भएका छन् । नियमित डायलाइसिस सेवा ०७२ मा ४ हजार ३ सयले लिएकोमा बढेर ०७३ मा ५ हजार ४ सय पुगेको थियो । ०७४ मा यो संख्या दोब्बरले बढेर ८ हजार ५ सय पुगेको छ ।

नेपाली चिकित्सा क्षेत्रमा विं.सं. २०४५ मा हेमोडायलाइसिस सेवाको पहिचान गरिएलगत्तै वीर अस्पतालमा सेवा विस्तार भएको थियो । सन् २००० सम्ममा यो सेवा २१ वटा अस्पतालमा विस्तार भएको थियो । हाल नेपालका ५३ वटा अस्पतालबाट हेमोडायलाइसिस सेवा प्राप्त गर्न सकिने वीर अस्पतालकी नेफ्रोलोजी विभाग प्रमुख रजनी हाडा बताउँछिन् ।
सेवा सुरु भएको ३ दशक पुगिसक्दा पनि नेपालमा अझै विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डअनुसारको सेवा दिन नसकिएको वीर अस्पतालकी नर्सिङ निर्देशक गोमादेवी निरौला बताउँछिन् । नेपालमा डाक्टर पुष्करराज सत्याल, डाक्टर धनञ्जयप्रसाद रिमाल, प्राविधिक गंगालाल श्रेष्ठले हेमोडायलाइसिस सेवाको सुरुवात गरेका थिए ।
हेमोडायलाइसिस तथा अन्य सेवाको क्षेत्रमा गरिएको व्यापक परिवर्तन र सुधारका कारण पछिल्लो समय ‘खस्किँदै वीर अस्पताल’ जस्ता समाचार शीर्षकहरू लोप भएका छन् भने ‘फैरिँदै वा बदलिँदै वीर अस्पताल’ जस्ता समाचार शीर्षकले ठाउँ पाउन थालेका छन् ।

२०७२ सालमा वीरमा जम्मा २५ जना नयाँ विरामीले डायलाइसिसको अवसर पाएकोमा ०७४ मा ३ सय ६७ नयाँ विरामीले अवसर पाए ।२४ घण्टै गरेपछि ०७३ मा ४ सय ९८ र ०७४ मा १ हजार ७ सय ६ सेसन भएका छन् । नियमित डायलाइसिस सेवा ०७२ मा ४ हजार ३ सयले लिएकोमा बढेर ०७३ मा ५ हजार ४ सय पुगेको थियो । ०७४ मा यो संख्या दोब्बरले बढेर ८ हजार ५ सय पुगेको छ ।

नेपाल सरकारले दीर्घरोगपीडितको उपचारका लागि बर्सेनि उल्लेख्य बजेट विनियोजन गर्दै आएको छ । दीर्घरोगीको उपचारार्थ विनियोजित बजेटको आधाभन्दा बढी हिस्सा मिर्गौलारोगपीडितका लागि खर्च हुने गरेको छ । दीर्घरोगपीडितमध्ये करिब एकचौथाइ मात्र मिर्गौलारोगी छन् । यसरी हेर्दा मिर्गौलारोगीले सरकारबाट अन्य दीर्घरोगका बिरामीको तुलनामा झन्डै दोब्बर राहत पाएको देखिन्छ । नेपाल सरकारले दीर्घ रोगीलाई छुट्याएको बजेटको ५३ प्रतिशत रकम मिर्गौलारोगीलाई जाने गरेको छ । मिर्गौलारोगीको संख्या भने दीर्घरोगीको २६ प्रतिशत मात्र छ ।

चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान वीर अस्पतालले ३०औँ राष्ट्रिय हेमोडायलाइसिस वार्षिकोत्सव मनाइरहँदा नेपालमा मिर्गौलारोगीको अवस्था र त्यससम्बन्धी सरकारका विभिन्न कार्यक्रमबारे चर्चा गरिएको छ । मिर्गौैलारोगीको उपचारका लागि नेपाल सरकारले गरेका काम ज्यादै सह्रानीय भएको वीर अस्पतालका निर्देशक भूपेन्द्रकुमार बस्नेत बताउँछन् । उनका अनुसार मिर्गौलारोगपीडितका निम्ति सरकारका प्रयासहरू सन्तोषजनक रहे पनि नेपालमा अझै मापदण्डअनुसारको सेवा प्रदान गर्नमा भने कठिनाइ छ । आवश्यकताअनुसार जनशक्ति उत्पादन हुन नसक्नु तथा उत्पादित जनशक्तिको पनि सही रूपमा उपयोग हुन नसक्नुले पनि नेपालमा मापदण्डअनुसारको स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्न नसकिएको निर्देशक बस्नेतको बुझाइ छ ।

मिर्गौला रोगीका लागि सरकारले जति नै पटक डायलाइसिस गराए पनि निःशुल्क सेवा दिइरहेको छ । त्यसका अतिरिक्त सरकारले मिर्गौला प्रत्यारोपणका लागि विभिन्न शीर्षकमा गरी ५ लाख ५० हजार रूपैयाँ उपलब्ध गराउँदै आएको छ । मिर्गौला उपचारमा नेफ्रोलोजिस्ट, सर्जन, ट्रान्सप्लान्ट सर्जन तथा अन्य सहयोगी कर्मचारीको पनि उत्तिकै भूमिका रहन्छ ।

नेपाल सरकारले मिर्गौलापीडितलाई ५ लाख ५० हजारसम्म उपचार खर्च प्रदान गर्दै आएको छ । नेपाल सरकारले दीर्घरोगीलाई दिने अनुदानमा १ अर्ब १५ करोड रूपैयाँ खर्चिसकेको छ भने अझै पनि १ अर्ब ३५ करोडले अपुग भएको नर्सिङ तथा सामाजिक सुरक्षा महाशाखा प्रमुख रोशनी लक्ष्मी तुईतुई बताउँछिन् । सरकारले दीर्घरोगपीडित बिरामीको संख्या घटाउनका लागि विभिन्न प्रकारका रोकथामका कार्यक्रमहरू ल्याउनुपर्ने तुईतुईको बुझाइ छ । दीर्घरोग रोकथाम र न्यूनीकरणका लागि विभिन्न चेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरी यसको उपचारमा बढ्दै गएको राज्यको व्ययभार कम गर्दै लानुपर्ने उनको धारणा छ । नेपालमा हाल ५३ वटा अस्पतालमा उपलब्ध ४ सय ६८ वटा डायलाइसिस मेसिनमार्फत ४ हजार ७ सय १० बिरामीले डायलाइसिस सेवा लिइरहेका छन् ।

मिर्गौला रोगीका लागि सरकारले जति नै पटक डायलाइसिस गराए पनि निःशुल्क सेवा दिइरहेको छ । त्यसका अतिरिक्त सरकारले मिर्गौला प्रत्यारोपणका लागि विभिन्न शीर्षकमा गरी ५ लाख ५० हजार रूपैयाँ उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
मिर्गौला उपचारमा नेफ्रोलोजिस्ट, सर्जन, ट्रान्सप्लान्ट सर्जन तथा अन्य सहयोगी कर्मचारीको पनि उत्तिकै भूमिका रहन्छ । नेपालमा हाल ५० जनाको संख्यामा मिर्गौला विशेषज्ञ छन् । नेपालका विभिन्न अस्पतालमा गरी ०७४ मा ३ सय १८ बिरामीले डयलाइसिस सेवा लिएका थिए । प्रा.डा. ऋषिकुमार काफ्लेका अनुसार नेपाल सरकारले मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि खाने औषधि निःशुल्क गराउनु आवश्यक छ ।

नेपाल सरकारले मिर्गौला प्रत्यारोपणपछाडिको औषधि निःशुल्क रूपमा प्रदान गर्नुपर्ने २३ वर्षदेखि वीर अस्पतालमा डायलाइसिस गराइरहेका बिरामी राजु तुलाधर बताउँछन् । सरकारले डायलाइसिस सेवा निःशुल्क प्रदान गरेपछि बाँच्ने अवसर पाएका मिर्गौलापीडितका लागि प्रत्यारोपणपछि र अघि खानुपर्ने औषधि समस्या बनेको उनको भनाइ छ । विगतमा आफूले घरजग्गा बेचेर मिर्गौला उपचार गराउँदै आएका तुलाधर सरकारले पछिल्लो समय मिर्गौलापीडितका लागि गरेका कामहरूलाई ज्यादै सह्रानीय मान्छन् । मिर्गौलापीडितले जीवनभर खानुपर्ने औषधिका लागि सामान्य नेपालीको पहुँच नभएकाले सरकारले डायलाइसिस सेवाजस्तै औषधि पनि निःशुल्क उपलब्ध गराउनुपर्ने उनको तर्क छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

२३ वर्षदेखि डायलाइसिसको भर

नेपालमै डायलाइसिस सेवा सुरु भएको तीन दशक भयो । असनका राजु तुलाधर वीर अस्पतालका सबैभन्दा पुराना डायलाइसिस ‘प्यासेन्ट’हुन्, जो २३ वर्षदेखि निरन्तर डायलाइसिस गराइरहेका छन् । यो नै उनको जीवन धान्ने एक मात्र विकल्प हो ।
शरीरको महत्वपूर्ण अंग मिर्गौलाले काम गर्न छाडेपछि दुई मात्रै विकल्प हुन्छन्– प्रत्यारोपण वा आजीवन डायलाइसिस । प्रत्यारोणपछिको जीवन जति सहज हुन्छ, डायलाइसिसको भरमा जीवन धान्न शारीरिक र स्वास्थ्यका दृष्टिले निकै कष्टप्रद मानिन्छ । तर, यी प्रतिकूलतासँग संघर्ष गरेरै जीवनरूपी रथ हाँकिरहेका छन् तुलाधर । त्यति मात्रै होइन, उनी अरूलाई डायलाइसिस उपचार सेवासँगै आफ्नै व्यवसायसमेत अगाडि बढाइरहेका छन् ।

सेवा सुरु गरेको ३० वर्ष पुगेको अवसर पारेर वीर अस्पतालले शनिबार राजधानीमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा उनी अतिथिका रूपमा बोलाइएका थिए । ५५ वर्षका भए तुलाधर । उनी वीर अस्पतालको नेफ्रोलोजी विभागले प्रदान गर्दै आएको हेमोडायलाइसिस सेवा २३ वर्षदेखि प्रयोग गर्दै आएका छन् । सम्भवतः उनी वीर अस्पतालमा सबैभन्दा लामो समय नियमित सेवा लिने बिरामी हुन् ।

२३ वर्षअघि एकदमै ज्वरो आउने तथा शरीरमा सन्चो नभएजस्तो अनुभव भएपछि स्वास्थ्य परीक्षणका लागि वीर अस्पताल पुगेको हिजैजस्तो लाग्छ उनलाई । ‘स्वास्थ्य परीक्षणपश्चात् थाहा भयो, मेरा दुईवटै मिर्गौला फेल भएका रहेछन्,’ उनी सम्झन्छन् । त्यतिवेला नेपालमा मिर्गौला प्रत्यारोपण कल्पनाबाहिरको कुरा थियो । ‘ट्रन्सप्लान्ट गर्छु भनेर भारत पनि गएँ,’ उनी सम्झन्छन् ।

सरकारले पनि यो सेवा निःशुल्क बनाएको हो । यस दौरान उनले डायलाइसिसका लागि खेतबारी, घर तथा भएको सम्पूर्ण सम्पत्ति उपचारमा सके । ‘असनमा भएको एउटा घर पनि बेचेर डायलाइसिसका लागि खर्च जुटाएँ,’ उनी भन्छन् ।

त्यतिवेला उनका दिदीबहिनीले मिर्गौला दिने पनि भनेका थिए, तर पछि दिएनन् । अझै पनि उनलाई ट्रान्सप्लान्ट गराउने मन छ, तर अंग दिन चाहने र मिल्ने कुराको संयोग जुरेको छैन । मिर्गौला ट्रान्सप्लान्ट महँगो हुनाले पनि डायलाइसिस गरेर बस्नुपरेको उनको भनाइ छ ।सुरुमा वीर अस्पतालमै पनि डायलाइसिस सेवा महँगो थियो ।

वीरमा मासिक १५–२० हजारसम्म खर्च हुन्थ्यो भने अन्य निजी अस्पतालमा डायलाइसिस गर्नुपरेमा ५० हजार रूपैयाँ तिर्नुपथ्र्यो, जुन मध्यम वर्गीय परिवारका लागि पहुँचको विषय थिएन । डायलाइसिस हप्ताको दुईपटक गर्नुपर्ने हुन्छ ।
पछि मिर्गौलारोगी संगठित भएर डायलाइसिस निःशुल्क गर्न माग गर्न थाले । सरकारले पनि यो सेवा निःशुल्क बनाएको हो । यस दौरान उनले डायलाइसिसका लागि खेतबारी, घर तथा भएको सम्पूर्ण सम्पत्ति उपचारमा सके । ‘असनमा भएको एउटा घर पनि बेचेर डायलाइसिसका लागि खर्च जुटाएँ,’ उनी भन्छन् ।

तुलाधरका एउटा छोरा छन् । बिरामी हुनुपूर्व उनी आफैँले खोलेको गार्मेन्टमा काम गर्थे । दुवै मिर्गौला फेल भएको थाहा भएपछि उनले सम्पूर्ण व्यवसाय छाडे । व्यवसाय बेचेर आएको पैसासमेत डायलाइसिसमै खर्च भयो । ०५३ मा डायलाइसिस सुरु गरेपछि ०५८ सम्म त कुनै पनि काम गर्न सकेनन् उनले । ‘मानसिक रूपमा पनि तनाव मात्रै हुन्थ्यो,’ उनी सम्झन्छन् ।
यस्तो रोग लागेपछि आर्थिक संकटको स्थिति देखापर्ने भएकाले पनि होला, घरपरिवारबाट जति सहयोग पाउनुपथ्र्याे, त्यति नपाएको उनको गुनासो छ । ‘आर्थिक अभाव सिर्जना गर्ने भएकाले परिवारका सदस्यहरू पनि टाढा भएजस्तो अनुभव हुँदोरहेछ’ उनले भने । उपचारका लागि परिवार तथा नातेदारबाट कुनै पनि प्रकारको आर्थिक तथा अन्य सहयोग प्राप्त नभएको उनको दुखेसो छ । उनी भन्छन्, ‘सहयोगका लागि कसैसँग खासै अपेक्षा पनि गरिन ।’

अहिले उनका लागि अस्पताल नै घरजस्तै भइसकेको छ । नर्सहरूले गर्ने असल व्यवहारले पनि उनलाई अस्पताल नै घर लागेको हो । ‘अहिले त लाग्छ, म नर्सहरूको सद्भावका कारण नै बाँचिरहेको छु,’ उनी भन्छन्, ‘डाक्टरहरूले गर्ने व्यवहारबाट पनि म सन्तुष्ट छु ।’

सरकारले डायलाइसिस सेवा निःशुल्क नगराउँदासम्म उनीजस्ता धेरै बिरामीलाई एउटा डायलाइसिस पूरा भएपश्चात् अर्काे डायलाइसिस कसरी गर्ने भन्ने चिन्ताको विषय बन्ने गरेको थियो । तर, अहिले निःशुल्क भएपछि त्यो चिन्ता हटेको छ । तर, अझै पनि सरकारले मिर्गौलापीडितले खाने औषधि भने निःशुल्क गराएको छैन, जुन अहिले समस्या बनेको तुलाधरको भनाइ छ ।
३ वर्षदेखि उनले आफूजस्तै मिर्गौलारोगीको समस्यालाई मध्यनजर गरी पार्टनरसिपमा काठमाडौंको गोंगबुमा डायलाइसिस सेन्टरसमेत खोलेका छन् । सो सेन्टरमा सयभन्दा बढी बिरामीले डायलाइसिस सेवा लिइरहेका छन् । ‘मेरो रोग नै त्यही भएकाले र मेरो योजनामा साथ दिने साथी भेटिएकाले पनि मलाई उक्त सेन्टर खोल्नका लागि थप प्रेरणा प्राप्त भयो,’ उनी भन्छन् ।
विगतभन्दा अहिले मिर्गौला फेल भएका बिरामीको संख्या बढी भएको उनको अनुभव छ । कतिपय बिरामीको डायलाइसिस गर्ने ठाउँ नपाएर अकालमै मृत्यु हुने गरेकाले उनमा सेन्टर खोल्ने सोच आएको थियो ।सबै मिलेर बैंकबाट ऋण लिएर उक्त सेन्टरको स्थापना गरेको उनी बताउँछन् । डायलाइसिसमा रहनेमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुने भएकाले विभिन्न प्रकारका रोगले छिटै आक्रमण गर्छ । सधैँ बिरामी भइरहने मान्छे भनेर पनि परिवारले खासै सहयोग नगरेको अनुभव उनको छ ।
अहिले उनका लागि अस्पताल नै घरजस्तै भइसकेको छ । नर्सहरूले गर्ने असल व्यवहारले पनि उनलाई अस्पताल नै घर लागेको हो । ‘अहिले त लाग्छ, म नर्सहरूको सद्भावका कारण नै बाँचिरहेको छु,’ उनी भन्छन्, ‘डाक्टरहरूले गर्ने व्यवहारबाट पनि म सन्तुष्ट छु ।’

डायलाइसिस गराइरहेका बिरामीले सकेसम्म झोल भएको खानेकुरामा एकदमै सतर्क हुनुपर्ने उनी बताउँछन् । बढी झोल भएको खानेकुरा खाएमा मेसिनको सहायताले अतिरिक्त पानी निकाल्नुपर्ने हुनाले ठोस खानेकुरा बढी उपयुक्त हुन्छ ।
अहिले उनको उपचार र रेखदेख डाक्टर रजनी हाडाले गरिरहेकी छिन् । हाडाको व्यवहार र सहयोगप्रति पनि उनी अभारी छन् ।
आफू डायलाइसिसको भरमा बाँचे पनि उनी डायलाइसिस गराउन आउनेहरूलाई ट्रान्सप्लान्ट नै गराउनका लागि सल्लाह दिन्छन् ।‘डायलाइसिसले रोग निको हुने होइन,’ उनी भन्छन्, ‘कष्टकर जीवन जिउनुभन्दा यथासम्भव ट्रान्सप्लान्टकै बाटो रोज्न मेरो सल्लाह छ ।’

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै