बारम्बार ‘हाच्छिऊँ…’ आउँछ ? ‘हे फिभर’ हुन सक्छ

चिसो लाग्दा हाच्छिऊँ आउनु स्वाभाविक हो । तर, कैयौँ मानिस यस्ता छन्, जसलाई विनाकारण वेलावेलामा हाच्छिऊँले सताउने गर्छ, नाक तथा शरीर चिलाउने गर्छ । विनाकारण लगातार हाच्छिऊँ आउनु ‘हे फिभर’ अर्थात् परागण ज्वरोको कारण हुन सक्छ । परागका कणले शरीरमा आक्रमण गरेमा लगातार हाच्छिऊँ आउने गर्छ । विशेषगरी, धुलो, फूल तथा घाँसपातमा रहेका कणले शरीरमा आक्रमण गरेमा परागका कारण ज्वरो आउने गर्छ, जसलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘हे फिभर’ भनिन्छ ।

धुलो तथा फूलका राग वा परागको एलर्जी हुने व्यक्ति हे फिभरको जोखिममा पर्छन् । हे फिभरमा नाक तथा आँखाबाट पानी बग्ने, घाँटीमा खसखस हुने, लगातार हाच्छिऊँ आउने लक्षण देखापर्छन् ।
वसन्त ऋतुको अन्त्यसँगै जोखिममा रहेका व्यक्ति यो रोगको चपेटामा आउने गर्छन् । प्रत्येक वर्ष कुल जनसंख्याको १० देखि ३० प्रतिशत जनसंख्या यो रोगबाट प्रभावित हुने गर्छन् ।

यो समस्या उमेर बढेसँगै कम हुने गर्छ । २० प्रतिशत व्यक्तिलाई यो समस्याबाट सधैँका लागि छुटकारा प्राप्त हुन्छ । तर, जो व्यक्तिलाई बाल्यकालमा यो समस्या हुँदैन, उनीहरूलाई पछि गएर यो समस्या हुने सम्भावना भने धेरै हुन्छ ।

हे फिभर : भ्रम र यथार्थ
१९औँ शताब्दीमा आमसोचाइ थियो, ताजा काटेको घाँसका कारण मानिसमा हे फिभर निम्तिन्छ । परिणामस्वरूप उनीहरूले यसको नामकरण नै ‘हे फिभर’ गरिदिए । त्यहीक्रममा बेलायतका एक चिकित्सक जेम्स बोस्टाक पनि यो रोगको चपेटामा आएपछि उनले यो रोगबारे खोजी सुरु गरे । खोजीका क्रममा उनले निष्कर्ष निकाले– यो रोग घाँससित सम्बन्धित छैन । किनकि, प्रत्येक वर्ष गर्मीको समयमा देखिने यो रोग उनमा तब कम भयो जब उनी समुद्री किनार बस्न थाले । उनलाई लाग्यो, यो रोग गर्मीमा देखिने सामान्य रोग हो ।

सन् १८५९ मा भने यो ज्वरोको सम्बन्ध फलको कणसित रहेको पत्ता लाग्यो । ब्रिटिस वैज्ञानिक चाल्स ब्लैकलेलाई जब फूलको गुच्छा दिइयो, त्यसलाई सुँघ्नासाथ उनलाई लगातार हाच्छिऊँ आउन थाल्यो । विभिन्न परीक्षणपश्चात् ब्लैकलेले के पत्ता लगाए भने फूलको पराग तथा घाँसबाट निस्कने कणले नै हावामा हे फिभरलाई जन्म दिन्छ । त्यसैले हे फिभर आउनुमा पराग तथा फूलको राग प्रमुख कारकतत्व मानिन्छन् । यसलाई विज्ञानले पुष्टिसमेत गरिसकेको छ ।

यो समस्या उमेर बढेसँगै कम हुने गर्छ । २० प्रतिशत व्यक्तिलाई यो समस्याबाट सधैँका लागि छुटकारा प्राप्त हुन्छ । तर, जो व्यक्तिलाई बाल्यकालमा यो समस्या हुँदैन, उनीहरूलाई पछि गएर यो समस्या हुने सम्भावना भने धेरै हुन्छ ।

हे फिभरको समस्या भएमा एन्टिहिस्टेमाइन औषधिले शरीरमा प्रभावकारी रूपमा काम त गर्छ, तर यसले शरीरलाई भने सुस्त बनाउँछ । औषधिकै असरका कारण शरीर सुस्त हुन्छ र मानिस उँघ्न थाल्छ ।

त्यस्तै, धुलो तथा फूलको रागको एलर्जी हुने व्यक्तिलाई यो समस्या वर्षात्मा धेरै हुने भएकाले उनीहरूले विशेष सजगता अपनाउनुपर्छ । किनकि, वर्षात्को समयमा फूलको राग हावामा मिलेमा यो समस्या निम्तिने गर्छ । त्यसैले यो समस्याबाट बच्न पनि ‘हे फिभर’को संक्रमण भएको शंका लागेमा सकेसम्म घरैमा बसेर आराम गर्नुपर्छ । खुला हावामा यो समस्या थप जटिल बन्न सक्छ । त्यसैले, यो समस्या कति घातक हुन्छ र कसलाई यसले प्रभावित पार्छ भन्ने कुरा संक्रमितको वरिपरिका बोटबिरुवामा पनि निर्भर हुन्छ । धेरै पराग निस्कने बोटबिरुवाले यससम्बन्धी धेरै समस्या निम्त्याउँछन् ।

उपचार
हे फिभरको समस्या भएमा एन्टिहिस्टेमाइन औषधिले शरीरमा प्रभावकारी रूपमा काम त गर्छ, तर यसले शरीरलाई भने सुस्त बनाउँछ । औषधिकै असरका कारण शरीर सुस्त हुन्छ र मानिस उँघ्न थाल्छ । त्यसैले, पहिले–पहिले चिकित्सकहरू यो औषधिको सेवन रातको समयमा मात्र गर्न सुझाब दिने गर्थे । यद्यपि, ९० को दशकमा बजारमा हे फिभर कम गर्न नयाँ औषधिको उत्पादन सुरु गरियो । जुन हिस्टेमाइनको तुलनामा निकै प्रभावकारी थियो ।

यसबाहेक पनि जानकारहरू हे फिभरको समस्या कम गर्न एक चम्चा मह खाने सल्लाह दिने गर्छन् । महमा रोगप्रतिरोधी क्षमता अत्यधिक हुन्छ, त्यसैले यसलाई अमृत पनि भनिन्छ । यद्यपि, महले हे फिभरको समस्या न्यूनीकरण गर्छ भन्ने कुरा अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन भने बाँकी नै छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

छ केही चिसो भगाउने अचुक औषधि ? के गर्ने ?

चिसोबाट प्रभावित भएपछि तत्काल उम्किनुपर्ने हुन्छ । चिसो लागेपछि तपाईंलाई आफ्नो दैनिकीलाई निरन्तरता दिन मुस्किल पर्छ । चिसोले समाति नै सक्यो भने तपाईंले अवश्य पनि केही सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ ।

चिसोबाट छुटकारा पाउन केही उपाय अपनाउनुहोस्–
१) प्रशस्त पानी पिउनुहोस्
पक्कै पनि आवश्यक पोषण सम्पूर्ण स्वास्थ्यका लागि आवश्यक छ । तर, के तपाईंलाई थाहा छ, निश्चित खाद्यान्न तथा ड्रिंक्स तपाईंलाई चिसोबाट छुटकारा दिलाउन महत्वपूर्ण हुन्छन् । तातो पानी चिसोबाट छुटकारा पाउने महत्वपूर्ण उपाय हो । तातो पानी प्रशस्त पिउनाले खकार, घाँटी खसखस तथा श्वास–प्रश्वासका समस्याबाट मुक्ति पाउन सकिन्छ ।

२) प्रशस्त निदाउनुहोस्
शरीरलाई आराम प्रदान गर्ने प्रमुख उपाय भनेको निद्रा हो । यसले रोग निको नबनाए पनि राम्रो निद्राले विभिन्न संक्रमणसँग लड्ने प्रतिरोधी क्षमता बढाउँछ । त्यसैले पूरा निद्रा सुत्न मिल्ने गरी आफ्नो कार्यसूची मिलाउनुहोस् । यसले शरीरमा अक्सिजन पुर्याउन पनि सहयोगी भूमिका खेल्छ ।

३) ध्यान गर्नुहोस्
चिसोबाट प्रभावित भएका वेला त्यसबाट छुटकारा पाउन औषधिबारे मात्र नसोच्नुहोस् । अध्ययनहरूले पुष्टि गरेका छन् कि, तनावले तपाईंको स्वास्थ्यलाई चौतर्फी आक्रमण गर्छ । त्यसैले पनि चिसो लागेका वेला स्ट्रेस फ्री हुनु जरुरी छ । ध्यानले तपाईंलाई स्ट्रेसबाट टाढा राख्न र शान्त रहन सघाउँछ । आँखा राम्रोसँग बन्द गर्नुहोस् र आफ्नो श्वास–प्रश्वासमा केन्द्रित हुनुहोस् ।

एउटा गोली खाने र चिसो चटक्कै भगाउने, त्यस्तो अचुक औषधिको खोजीमा नलाग्नुहोस् । बरु प्रशस्त पानी, झोलिलो पदार्थ खानुहोस् र प्रशस्त आराम गर्नुहोस् । यी सबै सावधानीका साथ औषधि खानुभयो भने आवश्य निको हुन्छ ।

४) सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस्
सरसफाइले भाइरस नियन्त्रण गर्नुका साथै चिसो लाग्नबाट रोक्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । बारम्बार हातले नाक तथा मुख छुने र त्यतिकै काममा जाने गल्ती नगर्नुहोस् । अनावश्यक हात नचलाउनुहोस् । निरन्तर सरसफाइ गरिरहनुहोस् । आफूलाई चिसो लागेको छ भने धरै भिडमा नजानुहोस् र चिसो लागेको मानिसको धेरै नजिक नजानुहोस् ।

५) दुर्भाग्यवश, कमन कोल्डको कुनै उपचार छैन
एउटा गोली खाने र चिसो चटक्कै भगाउने, त्यस्तो अचुक औषधिको खोजीमा नलाग्नुहोस् । बरु प्रशस्त पानी, झोलिलो पदार्थ खानुहोस् र प्रशस्त आराम गर्नुहोस् । यी सबै सावधानीका साथ औषधि खानुभयो भने आवश्य निको हुन्छ ।
मनतातो पानीमा आधा चम्चा नुन मिसाउनुहोस् र राम्रोसँग घोल्नुहोस् । ३० सेकेन्डसम्म मुखमा लिएर बस्नुहोस् र थुक्नुहोस् ।

 

याे पनि

चिसोबाट मुक्ति पाउने घरेलु उपाय

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

चिसोबाट मुक्ति पाउने घरेलु उपाय

 

 

तपाईं चिसोबाट ग्रस्त हुनुहुन्छ भने औषधि खानुपूर्व दुईपटक सोच्नुहुनेछ । विशेषगरी एसियन मानिस, त्यसमा पनि भारतीय र नेपाली अझै पनि घरेलु विधिमा विश्वास गर्छन् । चिसो लाग्दैमा औषधि खाइहाल्नुभन्दा यी साइडइफेक्टमुक्त औषधि अथवा घरेलु विधि अपनाउन सक्नुहुनेछ । यी विविध घरेलु विधिले कमनकोल्ड तथा खोकीबाट जोगिन सघाउँछ ।

अदुवा चिया
अदुवा चिया स्वादका लागि मात्र होइन, चिसोसँग लड्न पनि प्रभावकारी हुन्छ । अदुवाका धेरै स्वास्थ्य फाइदाका अलावा यो चिसो भगाउने र निको पार्ने घरेलु औषधिका रूपमा चिनिन्छ ।

मह, दालचिनी र कागतीको मिश्रण
कमनकोल्डबाट बच्ने अर्काे प्रभावकारी उपाय भनेको कागती, दालचिनी तथा महको मिश्रण हो । यी तीन चिजको मिश्रणको झोलले चिसोबाट मुक्ति दिलाउँछ ।

बनाउने विधि
एक चियाचम्चा मह, केही थोपा कागती र एक चिम्टी दालचिनी मिलाउनुहोस् यस्तो मिश्रणलाई तातोपानीमा मिसाउन पनि सक्नुहुन्छ । यतिकै पनि लिन सक्नुहुन्छ । यसलाई दिनमा दुईपटक सेवन गर्नुहोस् ।

मनतातो पानी
खकार तथा घाँटी खसखस भइरहेको छ भने प्रशस्त मनतातो पानी खानुहोस्, यसले रोग झन् बढ्नबाट रोक्छ, शरीरमा पानीको मात्रा पूर्ति गर्न सघाउँछ र शरीरलाई अन्य संक्रमणबाट जोगाउँछ ।

दूध र बेसार
नेपाल तथा भारतीयको भान्सामा सधैँ पाइने बेसार एन्टिअक्सिडेन्टको उच्च स्रोत हो । जुन धेरै रोगविरुद्ध सहयोगी हुन्छ । राति दूधमा बेसार मिलाएर पिउँदा चिसो तथा कमनकोल्डसँग लड्न सघाउँछ । सुत्नुभन्दा पूर्व एक गिलास दूधमा केही बेसार मिलाएर पिउँदा छिटो निको हुन सघाउँछ । यो अन्य रोगको लागि पनि लाभदायी हुन्छ ।

नुनपानीसँग लशून
चिसोसँग लड्ने वर्षाैं पुरानो थेरापी हो– नुन मिलाएको मनतातो पानी र लशून । यसमा बेसार मिलाएर पनि पिउन सक्नुहुन्छ, दिनमा ३ पटक पिउन सक्नुहुन्छ ।

मह र ब्रान्डी
मात्र एक चम्चा ब्रान्डी केही थोपा महसँग मिलाएर लिनुहोस् । चाँहि ब्रान्डी छातीलाई तातो राख्न र शरीरको तापक्रम बढाउन महत्वपूर्ण हुन्छ । यसमा मह मिसाएर पिउँदा चिसोविरुद्ध लाड्न सहयोगी हुन्छ । अन्य खालका मदिरा र धेरै मदिरा दुबै हानीकारक हो । चिसोमा हटाउने नाममा मदिरा सेवा गर्नाले सुरुमा तातो महसुस भएपनि अन्ततः झन् शरीरको तापक्रम बाहिर फालेर बेफाइदा गर्छ । मदिराले तातो बनाउँन भन्ने भ्रम नपाल्नुहोस् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

सोमबार वर्षकै चिसो दिन, शून्यमा झर्यो तापक्रम

उपत्यकामा आइतबारदेखि चिसो अत्यधिक बढेपछि जनजीवन प्रभावित भएको छ । उत्तरी गोलार्धबाट नेपालको आकाशमाथि वायु आइरहेको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभाग पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार सोमबार विहान ५ बजेर ४५मा उपत्यकामा यो वर्षकै चिसो मापन गरिएको थियो । जतिबेला उपत्यकाको तापक्रम ०.५ डिग्री सेल्सियास थियो । दिउँसो घाम लाग्दा १९ डिंग्रीसम्म पुगेको थियो ।

मौसमविद् मीनकुमार अर्याल भन्छन्, ‘अब एक–दुई दिनसम्ममा पश्चिमी वायुको प्रभावले बिस्तारै नेपालमा बादल प्रवेश गर्दै छ ।’ उनले भने, ‘आज र भोलि अलि बढी नै जाडो रहनेछ ।’  बुधबारदेखि मध्य र उच्च पहाडी भेगमा समेत वर्षा हुने महाशाखाको अनुमान छ ।
उनका अनुसार भोलि मंगलबार रातिबाट विशेषगरी पहाडी भेगमा बादल लागेर वर्षा हुने संभावना समेत छ । यसवर्ष हालसम्म काठमाडौंको तापक्रम शून्य ड्रिग्रीबाट तल झरेको छैन भने जुम्लामा माइनस ५.१ डिग्रीसम्म झरेको छ । यसभन्दा तल तापक्रम झर्ने सम्भावना नरहेको अर्यालले बताए ।

बुधबारदेखि मध्य र उच्च पहाडी भेगमा समेत वर्षा हुने महाशाखाको अनुमान छ । उनका अनुसार भोलि मंगलबार रातिबाट विशेषगरी पहाडी भेगमा बादल लागेर वर्षा हुने संभावना समेत छ ।

त्यसैगरी, भोलि बेलुकाबाट पश्चिमी वायुको सामान्य प्रभाव देखापर्नेछ । त्यसले गर्दा तापक्रम फेरि बढ्ने अर्याल बताउँछन् । आकाशमा बादल लागेपछि तापक्रम बढ्नेछ । दिउँसोको समयमा बादल नलाग्ने हुनाले चिसोको अनुभूति अलि धेरै नै हुने गर्छ ।
वायुमण्डल सफा नभएका कारण एवम् प्रदूषणका कारण पनि कम्ल्पिट रेडिएसनहरू पृथ्वीमा पर्दैनन् । त्यसकारण पनि मौसम चिसो हुने गर्छ । वायुमण्डल सफा भएका वेला सूर्यको किरण पृथ्वीमा धेरै पर्ने गर्छ ।
उनका अनुसार वायुमण्डल सफा नभएका वेला सूर्यको किरण वायुमण्डलमा भएको प्रदूषणले लिने गर्छ । पृथ्वीमा सोलाल रेडिएसन कम मात्रामा पर्ने गर्छ । सोलार रेडिएसन पृथ्वीको सतहमा पर्नु भनेको फेरि चिसो बढ्नु नै हो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

कति खाने जाडोमा पानी ?

हामीमध्ये अधिकांशले गर्ने गरेको गुनासो हो, जाडोमा तिर्खा लाग्दैन, कति पानी खानुपर्ला ?
हो, जाडोमा तपाईं तिर्खाको अनुभूति नगर्न सक्नुहुन्छ । तर, तिर्खा नलागे पनि तपाईंको शरीर सुक्खा हुन नदिन पानी बारम्बार पिउनु अति आवश्यक छ ।

पानी केका लागि ?
– शरीरका विकारहरू बाहिर निकाल्न ।
– शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्न, सन्तुलित राख्न ।
– पानी पसिनाको स्रोत हो ।
– जोर्नीलाई लचिलो बनाउन ।
– शरीरका महत्वपूर्ण अंग तथा टिस्युलाई स्वस्थ राख्न ।

हामीले व्यायाम नगर्दा पनि पिसाब, दिसा तथा श्वासप्रश्वासको माध्यमबाट ६० प्रतिशत पानी नष्ट हुन्छ । र, पसिना निकाल्ने गरी एक्सरसाइज गर्यौँ भने ९० प्रतिशत पानी नष्ट हुन्छ ।
पसिना कति जाने भन्ने वातावरण र कति समय कडा व्यायाम ग-यौँ भन्नेमा भर पर्छ । बढी जाडोमा सामान्य व्यायाम गर्नुभएको छ र पसिना आइरहेको छैन भने पनि पानी बारम्बार खाइरहनु आवश्यक छ ।

व्यायाम गर्नेका लागि विशेष
व्यायाम गर्नेले केही सावधानी अपनाउनुपर्छ । जस्तै, व्यायामले एक पाउन्ड तौल घट्यो भने व्यायामपछि २–३ कप पानी पिउनुपर्छ ।

आवश्यक मात्रा कति ?
सामान्यतया १९ वर्ष पुगेपछि महिलालाई दैनिक २.७ लिटर र पुरुषलाई ३.७ लिटर पानी आवश्यक पर्छ । तर, याद गर्नुपर्छ कि– यो व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ, उमेर, शारीरिक गतिविधि, वातावरण मौसमलगायतमा भरपर्छ । यदि तपाईं बेलुकी जिम वा व्यायाम गर्ने गर्नुहुन्छ भने तपाईंलाई दैनिक अझ धेरै पानीको आवश्यकता पर्छ । त्यस्तै, लामो समय कम्प्युटरमा काम गर्नेका लागि पनि बढी पानी पिउनु आवश्यक हुन्छ ।

शारीरिक गतिविधि नगर्नेका लागि
पुरुष : दैनिक खाने फलफूल, तरकारी, चिया सुप छोडेर करिब १० गिलास पानी पिउनुहोस् । यदि शारीरिक गतिविधि गर्नुहुन्छ भने कम्तीमा १२ गिलास पिउनुहोस् ।
महिला : दैनिक खाने फलफूल, तरकारी, चिसा सुप छोडेर कम्तीमा ७–८ ग्लास, यदि शारीरिक व्यायाम गर्नुहुन्छ भने १० ग्लाससम्म पानी पिउनुहोस् ।
स्तनपान गराउने महिलाले भने अझै धेरै पानी पिउनुपर्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

जाडोमा स्वस्थ रहने ७ तरिका

जतिजति चिसो बढ्दै जान्छ, उतिउति तपाईंको स्वास्थ्य सन्तुलित राख्न कठिन हुँदै जान्छ । जाडोमा स्वास्थ्य धेरैको चिन्ता र चासोको विषय हो । किनकि, बाहिरी वातावरणले गर्दा तपाईंलाई नियमित व्यायामको तालिका अनुसरण गर्न पनि चुनौती हुन्छ । त्यसैगरी घरमै बसिरहन मनलाग्छ र भोक पनि बढी लाग्छ । यस्तोमा स्वस्थ कसरी रहने त ?

उपाय
१) फ्लुबाट बच्नुहोस्
जाडोमा स्वस्थ रहने उत्तम उपाय फ्लुबाट बच्ने तरिका अपनाउनुहोस् र लागिहालेमा सावधानी अपनाउनुहोस् । त्यसका लागि–
– हात बारम्बार मुख तथा नाकतर्फ गइरहने हुँदा हात धुने कुरामा सचेत रहनुहोस् ।
– संक्रमितको वरिपरि नजानुहोस् ।
– फ्लुले ग्रस्त हुनुहुन्छ भने बाहिर नजानुहोस् ।
– बच्नका लागि भ्याक्सिन लिन सक्नुहुनेछ ।
– भिडभाडमा नजानुहोस् ।

२) मौसमी खाना खानुहोस्
– हरिया सागसब्जीसहितको मौसमी भेजिटेबलको सुप खानुहोस् ।
– जाडोमा तातो, कडा खान मनलाग्छ, तर चिल्लो, नुनिलो गुलियो नखानुहोस् ।

३) घरभित्रै भए पनि व्यायाम गर्नुहोस्
नआत्तिनुहोस्, चिसो बढ्दै छ, मर्निङवाक जान सकिएन, तर घरभित्रै बसेर पनि कम्तीमा आधा घण्टा उफ्रिनुहोस् । टिभी वा मोबाइल हेरेर योग गर्न सक्नुहुन्छ । चिसोबाट बच्न पनि व्यायामको माध्यमबाट शरीरलाई तताउनु जरुरी छ ।

४) बाहिर जाने नै हो भने न्यानो लुगामा ध्यान दिनुहोस् ।
घरभित्रको व्यायामले पुग्दैन, बाहिर जानु नै हुन्छ भने शरीरलाई तात्ने गरी टाउकोसम्मै न्यानो लुगा छान्नुहोस् । जाडोमा न्यानो लुगा नलगाई हिँड्दा हाइपोथर्मिया हुन्छ भने धेरै लुगा लगाउँदा व्यायाम गर्न असहज हुन्छ । त्यसैले बाहिर व्यायाम गर्न जानुहुन्छ भने न्यानो र सहज लुगा रोज्नुहोस् ।

५ छालालाई माया गर्नुहोस्
लुगा धेरै लगाउनुपर्ने, हिटरमा बस्नुपर्ने आदि कारणले गर्दा छाला सुक्खा भएर जाडोमा हैरान हुन्छ । छाला सुक्खा हुने र क्य्राक हुनाले छालालार्ई मोइस्चर्ज राख्नु जरुरी छ । छालाको सरसफाइमा पनि ध्यान दिनुपर्छ । धेरै तातोपानीले ननुहाउने, मनतातो पानीले मात्र नुहाउने गर्नुहोस् । नुहाउनासाथ तेल तथा लोसन लगाउन नबिर्सिनुहोस् ।

६ प्रशस्त झोलिलो पदार्थ खानुहोस्
जाडोमा अधिकांश मानिस पानी पिउन बिर्सन्छन् । जाडोमा दिनभर पानी नपिउने र चिया मात्र पिउँदै हिँड्नुहुन्छ भने झन् जोखिम हुन्छ । त्यसैले प्रशस्त पानी, सुप, हर्बल चिया, अदुवा चिया पिउनुहोस् ।

७) रिल्याक्स
जति स्ट्रेस लिनुहुन्छ, त्यति नै फ्लु तथा कोल्ड भाइरसले सताउँछ । त्यसैले दिनभर आनन्दित हुनुहोस् । शरीरलाई माया गर्न नबिर्सनुहोस् ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

पाँच फलफूल, जुन चिसो तथा फ्लुसँग लड्न औषधिभन्दा प्रभावकारी हुन्छन्

अधिकांश मानिसले सोच्ने गर्छन्, चिसो मौसममा फलफूल खाँदा झन् चिसो हुन्छ, रुघाखोकी लाग्छ । अझ रुघाखोकी लागेका वेला त फलफूल नै खाँदैनन् । तर, मेडिकल्ली प्रमाणित भएको कुरा हो– केही फलफूल चिसोमा औषधिभन्दा लाभदायी हुन्छन् ।
फलफूलमा जम्र्सलाई मार्ने क्षमता हुन्छ, साथै यसले रोगप्रतिरोधी क्षमता बढाउँछ । प्रशस्त मात्रामा भिटामिन पाइने फलफूलले रोगप्रतिरोधी क्षमता बढाएर जाडो तथा फ्लुको असरबाट टाढै राख्न सघाउँछ । यसका अलावा नियमित फलफूल खाँदा मुटुरोग तथा क्यान्सरजस्ता रोगको जोखिम घटाउँछ ।

चिसोसँग जुध्न सक्ने फलफूल

स्याउ
स्याउ एन्टिअक्सिडेन्टको सबैभन्दा राम्रो स्रोत हो । एउटा मध्यम साइजको स्याउले १ हजार ५ सय एमजी भिटामिनबराबरको काम गर्छ । त्यसैले यो जाडोमा अत्यन्त उपयोगी छ ।

मेवा
२ सय ५० प्रतिशत भिटामिन सीको आरडिए पाइने मेवाले चिसो तथा चिसोजन्य रोगबाट टाढै रहन सघाउँछ । मेवामा पाइने बोटाक्यारोटिन, भिटामिन सी र ईले शरीरमा चिसो गढ्न तथा सुन्निनबाट जोगाउँछ । यसले दमको प्रभाव पनि घटाउँछ ।

केरा
भिटामिन बी६ को सबैभन्दा राम्रो स्रोत केराले चिन्ता, डिप्रेसन, तनावका साथै इन्सोम्नियाबाट जोगाउन सघाउँछ । केरामा म्याग्नेसियम प्रशस्त मात्रामा पाइने भएकाले हड्डीलाई मजबुद बनाउँछ, साथै यसमा पाइने पोटासियमले मुटुरोग तथा उच्च रक्तचापबाट जोगाउँछ ।

क्य्रानबेरी
क्य्रानबेरी पाश्चात्य देशहरूमा अत्यन्त प्रचलित फल हो । अन्य तरकारी तथा फलफूलमा भन्दा क्य्रानबेरीमा एन्टिअक्सिडेन्ट बढी हुन्छ । क्य्रानबेरीको एकपटकको सेवनले ब्रोकाउलीको ७ पटकको सेवनबराबर लाभ प्रदान गर्छ । प्राकृतिक प्रोबायोटिक पाइने क्य्रानबेरी शरीरमा राम्रो ब्याक्टेरिया बढाउन र खानाजन्य रोगबाट जोगाउनसमेत सहयोगी हुन्छ ।

अंगुर
अंगुरमा प्राकृतिक तत्व लिमोनोइड्स पाइन्छ । यो कोलेस्टेरोल घटाउन सहयोगी हुन्छ । यसमा प्रशस्त मात्रामा भिटामिन सी पाइन्छ । यो पनि चिसोसँग लड्नका लागि उपयोगी फल हो ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

चिसो मौसम, चरम प्रदूषण, दमबाट कसरी बच्ने ?

फोक्सो वा श्वासनलीमा आएको संकुचनका कारण श्वास–प्रश्वासमा आएको कठिनाइलाई दम भनिन्छ । यो एक दीर्घरोग हो । अक्सिजनको मात्रा रगतभित्र पस्नमा कठिनाइ हुँदा दमरोगले च्याप्ने गर्छ । दम रोगभन्दा पनि रोगहरूको लक्षण हो । यसले श्वास–प्रश्वाससम्बन्धी अंगहरूमा आक्रमण गर्छ । धुलो, धुवाँ, वातावरणीय प्रदूषणलगायत कारणले यो रोग लाग्ने गर्छ । जुनसुकै उमेर समूहका मानिसमा यो रोग लाग्न सक्छ ।

श्वास–प्रश्वासका कोषिकाहरूले उत्पादन गरेको एक इन्जाइमले श्वास–प्रश्वासका नलीहरूमा बाधा उत्पन्न गराउँछन्, जसकारण लामो समयसम्म खोकी लाग्ने, स्वाँ–स्वाँ हुने गर्दछ, त्यसैलाई नै दम भएको भनिन्छ । दमले फोक्सोको हावा भित्र–बाहिर गर्ने नलीलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पार्छ । यसले हावानलीमा रहेका मांसपेशीलाई संकुचित पार्ने काम गर्छ । जसले गर्दा श्वास–प्रश्वासमा समस्या आउँछ ।दमका रोगीका लागि चिसो मौसम जोखिमपूर्ण मानिन्छ । चिसोमा रगत बाक्लो हुने, नलीहरु खुम्चिने हुँदा रक्तसंचारदेखि श्वासप्रश्वाससमेत अप्ठेरो हुने भएकोले दमका रोगीका लागि जोखिम झन् बढी हुने चिकित्सकहरु बताउछन् ।

कारण
– वातावरणीय प्रदूषण
वातावरणीय प्रदूषणका कारण उत्पन्न धुलो–धुवाँले मानिसमा एलर्जीको समस्या उत्पन्न हुने गर्छ । लामो समयसम्म पनि एलर्जीको उपचार हुन नसकेमा श्वास–प्रश्वासमा समस्या आउँछ, जसलाई दम भनिन्छ । विशेषगरी वायु प्रदूषणका कारण पनि दमकारोगीको संख्या वर्तमान समयमा बढिरहेको छ ।

– कामको प्रकृति
बढी मात्रामा धुलो–धुवाँ उत्पादन हुने ठाउँमा काम गर्ने मानिसमा यस्तो समस्या देखापर्ने गर्छ । श्वास–प्रश्वासका क्रममा धुलो–धुवाँ भित्र गई दम हुने गर्छ । धुलो–धुवाँ उत्पादन गर्ने कारखानामा काम गर्ने मानिसमा दमको समस्या धेरै हुने गरेको पाइएको छ ।
– मुटुरोगका कारण
मुटुरोगीमा दमको समस्या देखापर्ने गर्छ । मुटुरोगले निम्त्याएको श्वास–प्रश्वास समस्याका कारण पनि दम हुने गर्छ ।
– वंशानुगत कारण
परिवारका अग्रज कुनै पनि व्यक्तिमा दम छ वा थियो भने उमेर ढल्किँदै जाँदा वंशानुगत कारणले पनि कतिपयमा दमको समस्या देखापर्न सक्छ । यस्तो प्रकारको समस्यालाई शतप्रतिशत हटाउन सकिँदैन ।

लक्षण
– निरन्तर खोकी लाग्नु ।
– नाक चिलाउनु ।
– श्वास–प्रश्वासमा समस्या आउनु ।
– छाती दुख्नु ।
– श्वास–प्रश्वास असहज हुनु ।
– खोकी प्रायः राति लाग्नु ।
– श्वास फेर्दा सिटी बजेजस्तो आवाज आउनु ।

उपचार विधि
सबैभन्दा पहिले के कारणले दम भएको हो, पत्ता लगाउनु आवश्यक हुन्छ । वंशानुगत कारणबाहेक अन्य कारणले दम भएमा निरन्तर औषधि सेवन गरेर दमको उपचार गर्न सकिन्छ । प्राकृतिक रूपमा गरिने कतिपय थेरापीले समेत दमलाई केही हदसम्म घटाउन सहयोग गर्छ । अत्यधिक मात्रामा तनावपूर्ण जीवनशैलीका कारण देखापरेको दमको समस्यालाई प्राकृतिक रूपमा गरिने कतिपय योगाभ्यासले समेत कम गर्न सकिन्छ ।

बच्ने उपाय
– वातावरण प्रदूषणबाट जोगिने ।
– बाहिर जानेवेला गुणस्तरीय मास्कको प्रयोग गर्ने ।
– चिसोबाट बच्ने ।
– फ्रिजमा राखिएका खानेकुरा नखाने ।
– एलर्जी भएमा तुरुन्त उपचारमा गराउने ।
– घरपालुवा जनावरलाई साताको एकपटक नुहाउने ।
– चुरोट, खैनीजस्ता पदार्थको सेवन नगर्ने ।
– एलर्जीको परीक्षण गराउने ।
– राति हल्का खानेकुरा मात्र खाने ।
– सुत्ने कोठामा हिटर राख्ने ।
– दमका रोगीले दूध, अण्डा, माछाजस्ता खानेकुरा कम खानु राम्रो मानिन्छ ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै

जाडो अर्थात् छालाको शत्रु समय

जाडो महिनाको सुरुवातसँगै हावामा जलवाष्प कम हुने तथा मौसम चिसो हुने भएकाले मानिसको छाला सुक्खा हुने समस्या बढी मात्रामा देखापर्छ । साथै, जाडोको समयमा बाथरोगसम्बन्धी समस्यासमेत देखापर्ने गर्छ । बाथरोगीले जाडोयाममा बिहानको समयमा पानी धेरै चलाएमा तथा पन्जाको प्रयोग नगरी स्कुटी, बाइक चलाएमा हातका औँला निलो हुने, दुख्ने घाउ आउनेजस्ता समस्या देखिन्छन् ।

बाथरोगीले जाडोमा चिसो पानी चलाउँदा पन्जा लगाउन तथा चिसोबाट बच्न अत्यावश्यक हुन्छ । बाथरोग नभएका पनि कतिपयलाई चिसो पानीमा बढी खेलेमा छालामा एलर्जी हुने गर्छ भने कसै–कसैमा औँलाहरू सुन्निने समस्या देखापर्छ । जाडोमा देखिने छालाको समस्याबाट बच्नका लागि मुख्यतः चिसोबाट बच्नु आवश्यक छ । गर्मीमा पसिना धेरै आउने तथा हावामा जलवाष्प बढी हुने भएकाले चिल्लोका कारण छालामा विभिन्न प्रकारका रोग देखापर्ने गर्छन् । तर, जाडोमा छालामा सुक्खापनका कारण विभिन्न समस्या आउँछन् । जाडोमा छाला फुस्रो हुने, बच्चा तथा उमेर ढल्किएकाहरूमा हड्डी दुख्नेलगायत समस्यासमेत देखापर्छन् ।

छालाको हेरचाह गर्ने निहुँमा धेरै मात्रामा चिल्लोपदार्थको प्रयोग गर्नु त्यति राम्रो होइन । अनुहारबाहेक शरीरका अन्य भागमा भने जाडोयाममा तेलको प्रयोग गर्नु राम्रो मानिन्छ । तेल छालाका लागि सस्तो तथा सर्वसुलभ औषधि हो ।जाडोयाममा कतिपयलाई घाममा बस्नाले अनुहारमा दाद, चाया पर्नेलगायत समस्या देखापर्ने गर्छन् ।

कतिपयमा छाला सुक्खा भएर माछाको कत्लाजस्तो आउने गर्छ । यस्ता समस्याबाट बच्नका लागि जाडोमा न्यानो लुगा लगाउनुका अतिरिक्त चिल्लोको मात्रा कम भएको लोसनको प्रयोग गर्न सकिन्छ । तर, छालाको हेरचाह गर्ने निहुँमा धेरै मात्रामा चिल्लोपदार्थको प्रयोग गर्नु त्यति राम्रो होइन । अनुहारबाहेक शरीरका अन्य भागमा भने जाडोयाममा तेलको प्रयोग गर्नु राम्रो मानिन्छ । तेल छालाका लागि सस्तो तथा सर्वसुलभ औषधि हो ।जाडोयाममा कतिपयलाई घाममा बस्नाले अनुहारमा दाद, चाया पर्नेलगायत समस्या देखापर्ने गर्छन् । यसबाट बच्नका लागि छालारोग विशेषज्ञको सल्लाहअनुसार उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

गर्मी सकिएर जाडो सुरु हुनेवेला अर्थात् असोज–कात्तिकको समयमा अर्को प्रमुख समस्याका रूपमा ठेउला पनि देखापर्ने गरेको पाइन्छ । यसका साथै छालामा अन्य भाइरल इन्फेक्सनहरू पनि देखिन सक्छन् । मौसम परिवर्तन हुने समयमा बढी मात्रामा छालामा समस्या देखिने भएकाले गर्मी सकिएर जाडो सुरु हुने तथा जाडो सकिएर गर्मी सुरु हुने समयमा छालाको सुरक्षामा विशेष सजगता अपनाउनुपर्छ । यसवेला भाइरसका कारण हुने छालाको इन्फेक्सनबाट बच्नु जरुरी छ ।

ठेउलाको मौसम सुरु भएको छ । जाडोयाममा बच्चालाई छालाको समस्याबाट जोगाउन नियमित तेल तथा मोइस्चराइजिङ क्रिम लगाइदिनु राम्रो मानिन्छ । छालाका लागि घिउ बनाउनुअघिको नौनीको प्रयोग अत्यन्त राम्रो मानिन्छ । यसको प्रयोगले छाला सुक्खा हुने समस्याबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ । यो सस्तो र भरपर्दो विकल्प हो ।

सामान्य मानिसले बिहानको कलिलो घाममा १ घण्टा बस्नु राम्रो मानिन्छ । दिउँसो १० बजेपछिको घाममा परावैजनी किरण बढी हुने भएकाले त्यसपश्चात्को घाममा बस्नु मानव शरीरका लागि राम्रो मानिँदैन । १० बजेपछिको घाममा बस्दा छालामा चाउरीपन बढी हुने, हात, गाला तथा शरीरका विभिन्न ठाउँका छालामा मुसाजस्तो कोठीहरू देखापर्ने गर्छ ।

जाडोमा बढी घाममा बस्नेहरूलाई विभिन्न प्रकारका एलर्जीले सताएको पनि पाइन्छ । कतिपयलाई जाडोमा लगाउने विभिन्न प्रकारका लुगाका कारण पनि एलर्जीे हुने गर्छ । ऊनको स्वेटर तथा कपडा, भुवादार ट्राउजर लगाउँदा पनि एलर्जी हुने गर्छ । यस्तो समस्या हुनेले कटन वा सुतीको भित्री वस्त्र लगाएर मात्रै बाहिर त्यस्ता कपडा लगाउनु राम्रो मानिन्छ ।

घाम मानव शरीरका एकातिर नभई नहुने औषधि हो भने अर्कोतिर विष । घामबाट प्राप्त हुने भिटामिन डीले शरीरका हड्डीहरू मजबुत बनाउँछ । क्याल्सियमले बच्चाको शारीरिक वृद्धि–विकासमा सहयोग पु-याउँछ । तर, घामबाट परावैजनी किरण बढी प्राप्त भएमा त्यसले मानव शरीरमा असर पुर्याउँछ । तसर्थ, घाम मानव शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा चाहिन्छ, तर अत्यधिक भने होइन ।

सामान्य मानिसले बिहानको कलिलो घाममा १ घण्टा बस्नु राम्रो मानिन्छ । दिउँसो १० बजेपछिको घाममा परावैजनी किरण बढी हुने भएकाले त्यसपश्चात्को घाममा बस्नु मानव शरीरका लागि राम्रो मानिँदैन । १० बजेपछिको घाममा बस्दा छालामा चाउरीपन बढी हुने, हात, गाला तथा शरीरका विभिन्न ठाउँका छालामा मुसाजस्तो कोठीहरू देखापर्ने गर्छ । विशेषगरी गोरो मानिसलाई १० बजेपछिको घामको हानिकारक किरणका कारण छालाको क्यान्सरसमेत हुने गर्छ । गहुँगोरो छालामा भने घामका कारण हुने क्यान्सरको सम्भावना कम हुन्छ । नेपालमा जति पनि मानिसमा भिटामिन डीको परीक्षण गरिएको छ, सबैमा चाहिने लेभलभन्दा कम नै छ । नेपालीको घाममा बस्ने चलन कम हुँदै गएका कारण पनि यस्तो भएको हुन सक्छ ।

वीर अस्पतालमा कार्यरत डा.कायस्थसँग लक्ष्मी चौलागाईंले गरेकाे कुराकानीमा अाधारित

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै