११ प्रतिशत किशोरकिशोरी र १३ प्रतिशत वयष्कमा मानसिक समस्या, सुरु भयो बृहत् राष्ट्रिय सर्वेक्षण

विभिन्नखालका मनोसामाजिक समस्याका कारण निम्तिने मानसिक समस्याबाट नेपालमा १३ प्रतिशत जनसंख्या मानसिक समस्याले पीडित भएको पाइएको छ । मानसिकरोगको बढ्दो अवस्थाबारे विभिन्न आँकडा सार्वजनिक भइरहेको सन्दर्भमा नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले गरेको पछिल्लो नमुना सर्वेक्षणले ११ दशमलव २ प्रतिशत किशोर–किशोरी र १३ दशमलव ७ प्रतिशत वयष्कमा कुनै न कुनै खालको मानसिक समस्या भएको देखाएको छ ।

सर्वेक्षणले १० दशमलव ९ प्रतिशत वयष्कमा आत्महत्याको जोखिम भएको समेत देखाएको छ । सर्वेक्षणका क्रममा सहभागी वयष्क र बालबालिकाका लागि रोगको अवस्था झल्किनेखालका छुट्टाछुट्टै प्रश्नावली बनाएर तथ्यांक संकलन गरिएको थियो । प्रश्नावलीका आधारमा किशोर–किशोरीमा २३ प्रकारका र वयष्कमा १८ प्रकारका मानसिकरोग यकिन गर्न सकिन्छ ।

त्यसैगरी किशोर–किशोरीमा आत्तिने रोग, केही न केही गरिराख्नुपर्ने समस्या, डिप्रेसन, आत्महत्यासम्मको सोच आउनेखालका मानसिक समस्या बढी छन् । मानसिक समस्या भएका मध्ये अधिकांशले कुनै पनि उपचार सेवा नलिएको र आफैँ निको हुन्छु भन्ने विश्वास बढी देखिएको अनुसन्धानका लागि प्रमुख परामर्शदाता जनस्वास्थ्यविद् सुष्मा दाहालले बताइन् ।

तीन जिल्लाका वैज्ञानिक सम्भाव्यता विधिबाट छानिएका १ हजार ६ सय ४७ जनामा सर्वेक्षण गरिएको थियो । जसमा १ हजार ३ सय ७१ जना १८ वर्षमाथि उमेरका र १३ वर्षदेखि १७ वर्ष उमेरका २ सय ७६ किशोर–किशोरी समेटिएको परिषद्ले जनाएको छ । राष्ट्रिय सर्वेक्षणपूर्व परिषद्ले दोलखा, धनुषा र भक्तपुर जिल्लामा गरेको नमुना सर्वेक्षणले वयष्कमा डिप्रेसन, लागुपदार्थको लत, आत्तिने रोग बढी रहेको देखाएको छ ।

त्यसैगरी किशोर–किशोरीमा आत्तिने रोग, केही न केही गरिराख्नुपर्ने समस्या, डिप्रेसन, आत्महत्यासम्मको सोच आउनेखालका मानसिक समस्या बढी छन् । मानसिक समस्या भएका मध्ये अधिकांशले कुनै पनि उपचार सेवा नलिएको र आफैँ निको हुन्छु भन्ने विश्वास बढी देखिएको अनुसन्धानका लागि प्रमुख परामर्शदाता जनस्वास्थ्यविद् सुष्मा दाहालले बताइन् ।

रोगको अवस्था थाहा पाउने सर्वेक्षण भएकाले तथ्यांक संकलनमा समेत तालिमप्राप्त जनशक्तिको प्रयोग गरिएको थियो ।

राष्ट्रिय सर्वेक्षण पहिलो चरणमा तीनवटा प्रदेशमा
परिषद्ले कुल जनसंख्यामा रोगको भार थाहा पाउन नेपालमै पहिलोपटक बृहत् राष्ट्रिय सर्वेक्षण सुरु गरेको कार्यकारी अध्यक्ष डा. अञ्जनीकुमार झाले बताए । राष्ट्रिय रूपमा मानसिक स्वास्थ्यको अवस्था थाहा पाउनु नै सर्वेक्षणको प्रमुख उद्देश्य रहेको झा बताउँछन् ।
मानसिकरोगका सन्दर्भमा यति बृहत् तहमा हुन लागेको यो नै पहिलो सर्वेक्षण हो । नेपालबाट कुल १५ हजार ८८ जनाको सर्वेक्षण गरिने परामर्शदाता दाहालको भनाइ छ ।
सर्वेक्षणमा दुई उमेर समूहलाई लिएर अनुसन्धान गरिनेभएको छ । १३ देखि १७ वर्ष उमेरका किशोर–किशोरी र १८ वर्षमाथि उमेरका गरी दुई समूह बनाएर अनुसन्धान गरिनेछ ।
सर्वेक्षणको पहिलो चरणमा प्रदेश १, २ र ३ का अधिकांश जिल्ला समावेश गरिनेछन् । ३ वटा प्रदेशमा कुल ६ हजार ५ सय ६० जनामा सर्वेक्षण गरिने जनाइएको छ ।  त्यसैगरी १३ देखि १७ वर्ष उमेरका किशोर–किशोरी ५ हजार ८ सय ८८ जनालाई अनुसन्धानका क्रममा समेटिने काउन्सिलको भनाइ छ । सर्वेक्षणमा प्रत्येक प्रदेशमा १० जना सुपरिवेक्षणकर्ता र २ जना सुपरभाइजर खटिनेछन् ।
सर्वेक्षणका क्रममा प्रश्नावलीमार्फत सहभागीको अनुसन्धानबाट मानसिक रोगीको तथ्यांक आकलन गर्न सकिने दाहालको दाबी छ ।

पहिलो चरणमा सर्वेक्षण गरिने जिल्लाहरू
प्रदेश १
भोजपुर, इलाम, झापा, खोटाङ, मोरङ, सोलुखुम्बु, सुनसरी, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम र उदयपुर ।
प्रदेश २ (सबै)
पर्सा, बारा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी, धनुषा, सिरहा र सप्तरी ।
प्रदेश ३
भक्तपुर, चितवन, धादिङ, दोलखा, काठमाडौं, काभ्रे, ललितपुर, मकवानपुर, नुवाकोट, रामेछाप र रसुवा ।

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय

हेल्थपोष्ट टुइट्स सबै