कोरोना संक्रमणबाट जोगिन स्वास्थ्यकर्मीले ख्याल गर्नुपर्ने स-साना कुरा

 

हालको कोरोना विश्वमहामारीबाट आफू र आफ्नालाई जोगाउन तपाईँलाई एन९५ माष्कभन्दा पनि साबुन पानी सहितको सामान्य ज्ञान वा चेतनाको खाँचो रहेको छ ।

सफा नगरिएको हातले मुख छुने, माष्कलाई तल सारेर खाना खाने तथा अघिल्लो भागमा च्यापेर माष्कलाई यताउता मिलाउने लगायतको कार्य गर्ने तपाईँको पनि बानी छ भने तपाईँ सायद संक्रमित भैसक्नु भएको छ ।

कोरोना भाइरसबाट तपाईँ आफू र आफ्नालाई सुरक्षित राख्न तल उल्लेखित सुझावहरुलाई पछ्याउनु होस् :
१. सबैभन्दा पहिला तपाईँले के बुझ्न जरुरी छ भने नजिकको दूरीमा यस भाइरस हावामार्फत संचारित हुन्छ । यस जानकारीको आधारमा तपाईँको हरेक कदममा सावधानीसहित सुधार आउन जरुरी छ ।

२. तपाईँ आरामका साथ बस्नुहोस् अनि पत्रपत्रिकामा छापिएका मृत्युको संख्यालाई राम्रोसँग बुझ्नुहोस् ।

संक्रमितमध्ये अधिकांशमा यस भाइरसले लक्षण नदेखाउन सक्छ । कल्पना गरौं कि यस भाइरसलाई १०० जना ब्यक्तिहरुको नाकमा छर्किइएको छ ।

करिब ६० जनामा भाइरसको लक्षण कहिल्यै देखा नपर्न सक्छ भने बाँकी ४० मध्येका २० जना अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने गरी सिकिस्तरुपमा थलो पर्दछन् । भने यसरी भर्ना भएका २० मध्येको एक जनाको मृत्यु हुनसक्छ । अस्पतालले ‘केश फेटालिटी रेट’ (घटना मृत्यु दर) लाई पाँच जनामा एक अर्थात पाँच प्रतिशत भनेर जानकारी दिन्छ ।

के नबिर्सनुस् भने भाइरस छरिएका १०० मध्ये २० जनामात्र स्वास्थ्य परिक्षण गर्न अस्पताल पुगका छन् । यहाँ संक्रमितहरुको मृत्युको बास्तविक जोखिम अर्थात ‘इन्फेक्सन फेटालिटी रेट’ १०० जनामा एकमात्र हुन्छ । ‘एसिम्टोमेटिक इन्फेक्स रेट’ अर्थात लक्षण नदेखिएको ब्यक्तिहरुमा संक्रमणको मात्रा बारे कसैलाई थाहा नहुने हुनाले यसबारेको तथ्यांक पत्ता लगाउन निकै कठिन हुन्छ । तर हालको कोरोना संक्रमणको लागि सो तत्यांक आँकलन गरिएको छ, जुन गणितज्ञहरुका अनुसार ०.५ प्रतिशत मात्रै रहेको छ ।

स्वास्थ्य सेवा कार्यकर्ता वा स्वास्थ्यकर्मी भएको कारण के तपाईँ अन्य सामान्य मानिसको तुलनामा भाइरस संक्रमण वा जटिल समस्याको उच्च जोखिममा हुनुहुन्छ ? सायद हुुनुहुन्न ।

३. स्वास्थ्य सेवा कार्यकर्ता वा स्वास्थ्यकर्मी भएको कारण के तपाईँ अन्य सामान्य मानिसको तुलनामा भाइरस संक्रमण वा जटिल समस्याको उच्च जोखिममा हुनुहुन्छ ? सायद हुुनुहुन्न ।

सबै जटिल समस्याहरु तपाईँको शरिरभित्र प्रवेश गरेको भाइरसको संख्याभन्दा पनि तपाईँको उमेरमाथि निर्भर रहन्छ । कोरोना भाइरसको लक्षण देखाएका तथा नदेखाएका संक्रमितहरुको ‘स्वाब’ परिक्षण गर्दा उनीहरुको शरिरभित्र प्रवेश भएका भाइरसको संख्यामा खासै ठूलो भिन्नता पाइएको छैन ।

४ खोक्दा वा हाछिँउ गर्दा मुख वा नाकबाट निस्कने -याल, खकार वा सिँगानबाट विभिन्न प्रकारका कणहरु बाहिर निस्कन्छन् जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो छिटाको आकार ५–१० माइक्रोमिटरभन्दा ठूलो हुन्छन् र तौलको कारण यो कण ३–६ फिटभन्दा टाढा पुग्न सक्दैन । यस्तो खालको संचारलाई ‘ड्रपलेट ट्रान्समिशसन’ (छिटाको संचार) भनिन्छ । यस्ता साना छिटाहरु हावामा लामो समयसम्म रहन्छन् ।
अब डरलाई पन्छाउनुहोस् अनि रक्षात्मक उपायबारे शान्त तथा स्पष्टरुपमा सोच्नुहोस् ।

फोन गर्दा वा उठाउँदा, साथीहरुसँग बोल्दा वा ओपिडीबाट बाहिर निष्कँदा लगाइरहेको माष्कलाई तल झार्ने काम नगर्नुहोस् । माष्कको प्रयोग गर्दा शास फेर्न कठिनाइ भयो भन्ने काम पनि नगर्नुहोस् (गाह्रो हुन्छ तर सम्झौता गर्नुपर्छ) ।

५. सबैभन्दा पहिला कुन अवस्थामा कस्तो माष्कको प्रयोग गर्ने भन्नेबारे स्पष्ट हुनुहोस् ।

अस्पतालको ओपिडीमा कार्यरत रहँदा वा बिरामीहरुको निगरानीमा वरपर टहल्दा सर्जिकल माष्कको प्रयोग गर्नुहोस् । त्यसैगरी, बिरामीहरुबाट ¥याल वा सिँगानको छिटा निष्कने उपचारको विधी संचालनमा संलग्न हुँदा वा नजिकै रहँदा एन९५ माष्क लगाउनुहोस् र आफ्नो शरिरबाट निष्कने छिटाको संचारलाई रोक्न समुदायमा भने सामान्य कपडाको माष्कको प्रयोग नै पर्याप्त हुन्छ । आफूसँग भएको श्रोतलाई प्रभावकारीरुपमा बुद्धिमताका साथ उपयोग गर्नुहोस् । अझ संकटको अवस्थामा तपाईँलाई यिनीहरुको आवश्यकता आवश्यक हुनसक्छ ।
सर्जिकल माष्कको प्रभावकारीतालाई अवमूल्यन नगर्नुहोस् । यि माष्कहरु इन्ट्युमेशन (मुखमाट नली छिराएर गरिने उपचार विधी) को लागि पनि प्रभावकारी पाइएको छ ।

७. फोन गर्दा वा उठाउँदा, साथीहरुसँग बोल्दा वा ओपिडीबाट बाहिर निष्कँदा लगाइरहेको माष्कलाई तल झार्ने काम नगर्नुहोस् । माष्कको प्रयोग गर्दा शास फेर्न कठिनाइ भयो भन्ने काम पनि नगर्नुहोस् (गाह्रो हुन्छ तर सम्झौता गर्नुपर्छ) ।

८. चिया पिउन वा अन्य कामका लागि माष्क खोल्न परेको अवस्थामा माष्कको तल्लो धागोमा समातेर निकाल्नुस् । माष्कको अगाडीको भागमा कहिल्यै नछुनुहोस् । माष्क फुकालेर अगाडीको भाग तलपट्टि पारी टिसु पेपरले छोपेर ड्रयरभित्र राख्नुहोस् । माष्क खोलेपछि वा फेरी लगाएपछि हातलाई राम्रोसँग सफा गर्नुहोस् ।

९. आफू र आफ्नो वरपरका सबैले माष्कको प्रयोग गरेको सुनिश्चित गर्नुहोस् । यदि तपाईँसँग कुरा गर्न तपाईँको नजिकको ब्यक्तिले माष्कलाई तल सारे (आरामको लामो साससहित) भने उनले अबको पाँच मिनेटभित्र हावामा तीन हजार कणहरु निकाल्न तैयार छन् भनेर बुझ्नुपर्छ । त्यसैले उनले त्यसो गर्नुअघि तपाईँ त्यहाँबाट हिँड्नु नै बुद्धिमानी हुन्छ ।

१०. नाक वा मुखलाई खुल्ला राखेर माष्कको प्रयोग गरिरहेका ब्यक्तिहरुको नजिक नजानुहोस् । उनीहरुसँग टाढैबाट संचार गर्नुहोस् ।

११. क्याण्टिन वा सामूहिक खाना खाने मेसमा नजानुहोस् । या त आफ्नो लागि छुट्टै खानेकुरा मगाउनुहोस् या आफ्नो लागि घरैबाट खाना बोकेर जानुहोस् र कोठामा अलग्गै बसेर खानुहोस् । आफ्ना नर्स वा अन्य स्वास्थ्यकर्मी साथीहरुलाई पनि कोठामा अलग्गै बसेर खानको लागि आग्रह गर्नुहोस् । खाना चपाउँदा कसैसँग पनि नबोल्नुहोस् ।

तपाईँले पनि सहकर्मीहरुको अवस्थामाथि ध्यान दिइ आवश्यक प्रतिक्रिया दिनु होस् । उनीहरु संक्रमित नहुनु भनेको तपाईँ पनि सुरक्षित रहनु हो ।

१२. हरेक बिरामीको स्याहारपछि हातको सरसफाइ तथा स्वच्छता कायम गर्नुहोस् । सहकर्मीहरुलाई आफूमाथि निगरानी राख्न अनुरोध गर्नुहोस् । भने तपाईँले पनि सहकर्मीहरुको अवस्थामाथि ध्यान दिइ आवश्यक प्रतिक्रिया दिनु होस् । उनीहरु संक्रमित नहुनु भनेको तपाईँ पनि सुरक्षित रहनु हो ।

१३. ओपिडी कक्षभित्र हावालाई बाहिर फ्याँक्ने किसिमको पंखा लगाउनु होस् भने कोठाभित्र हावाको भित्रीबाहिरी बहावलाई कायम राख्नुहोस् । एसीको तापक्रमलाई तपाईँले सहनसक्नेसम्मको उच्च राख्नुहोस् । शौचालयमा पनि हावालाई बाहिर फ्याँक्ने किसिमको पंखा लगाउनुहोस् ।

१४. कोरोना आँखाबाट शरिरभित्र छिर्ने हुनाले अस्पताल पुग्नासाथ आँखामा भिजर (आँखा छोप्ने यन्त्र) तथा फेश सिल्ड (अनुहार ढाक्ने यन्त्र) को प्रयोग गर्नुहोस् । आफ्ना
सहकर्मीहरुसँग कुरा गर्दा पनि यि यन्त्रहरु ननिकाल्नुहोस् ।

१५. सकेसम्म लिफ्टको प्रयोग नगरी भर्याङ चढ्नुहोस् । यदि लिफ्टको प्रयोग गर्नुपरेमा सामाजिक दूरीको पालना गर्दै भित्तातिर फर्कनुहोस् ।

१६. बिरामी, आफन्त तथा कुरुवाहरुलाई माष्कको प्रयोग गर्न सधै कर गर्नुहोस् ।

(भारत केरलास्थित जिमकेयर हस्पिकटलका संक्रामकरोग विशेषज्ञ डा. राकेश टि पराकदाभाथुले तयार पाएर चिकित्सा समुदायमा सर्कुलर गरिएको सामग्रको अनुवाद)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय