भारत नेपाली पठाउन खोजिरहेछ, नेपाल ल्याउन ‘तयार’ छैन

भारतकाे गुजरात राज्यमा त्यहाँकाे नेपाली स‍ंस्कृति परिषद्ले नेपालीका लागि व्यवस्था गरेकाे राहत। तस्विर : परिषदका सचिब डा. खेमचन्द्र भुर्तेल।

दुई दिनअघि भारतको गुजरात प्रदेश संसदले त्यहाँको सरकारलाई एउटा आदेश जारी गर्‌यो ‘२० हजार नेपालीलाई नेपाल फर्किने अनुमतिका लागि व्यवस्था मिलाउनु।’

गुजरातस्थित नेपाली संस्कृति परिषदले त्यहाँको संसदमार्फत प्रधानमन्त्री मोदीलाई समेत एउटा पत्र पठाएको थियो।

त्यसको जवाफमा भारतको विदेश मन्त्रालयले गुजरात सरकारलाई फेरि भन्यो ‘नेपालको दूतावाससँग समन्वय गरेर नेपालीलाई नेपाल पठाउने व्यवस्था मिलाउनु।’

नेपालीका समस्या

परिषदका अनुसार गुजरात राज्यमा मात्रै करिब नौ लाख नेपाली छन्। तिमध्ये आधाभन्दा धेरै होटेल, रेस्टुरेन्ट तथा निर्माणको क्षेत्रमा मजदूरी गर्छन्।

अहिले सबैभन्दा धेरै समस्या त्यहाँ भएका दैनिक मजदूरी गर्दै आएका नेपालीलाई छ।

‘उनीहरुलाई खान बस्नै समस्या छ। काम रोकिएको छ। खानका लागि केही छैन। घर फर्किने न साधन छ, न पैसा छ’ नेपाली संस्कृति परिषद गुजरातका अध्यक्ष हरिप्रसाद पाण्डेले भने ‘केही समय त हामील आफ्नै खर्चमा धेरै नेपालीलाई खाना खुवायौं, यहाँका सांसदहरुले पनि सहयोग गरे। तर, आफ्नै दूतावासले हाम्रो कुरा सुनेन।’

उनका अनुसार दूतावासको हटलाइन नम्बरमा फोन गर्दा पहिला त उठ्दै उठ्दैन, उठे पनि सहयोगको बारेमा दूतावासले केही पनि भन्दैन।

‘हामीले धेरै पटक दूतावासमा फोन गर्‌यौं। राजदूत निलाम्बर आचार्य ज्यूसँग कुराकानी पनि भयो’ उनले भने ‘हामी पहल गर्दैछौं, अहिले त्यहीँ बस्नुस् भन्नुहुन्छ। अरु केही भन्नुहुन्न।’

उनका अनुसार गुजरात राज्यभर छरिएर रहेका करिब नौ लाख नेपालीमध्ये अहिले मुख्य सहरमा रहेका दैनिक मजदूरी गर्दै आएकाहरु करिब २० हजारलाई नेपाल फर्काउन पहल भइरहेको बताए।

‘यहाँको संसदले पनि हाम्रो कुरा सुनेको छ। भारतको केन्द्र सरकार(विदेश मन्त्रालयल)ले पनि यहाँको राज्य सरकारका नाममा नेपालीलाई घर जाने अनुमति दिनु भन्ने पत्र पठाएको छ’ उनले भने ‘तर, हाम्रो सरकारले केही भन्दैन। दूतावासले जहाँ हुनुहुन्छ त्यहीँ बस्न भन्छ। अब नेपाली कसरी फर्किने?’

भारतको केन्द्र र राज्य सरकारबीच नेपालीलाई फर्काउने विषयमा पत्रहरु आदान प्रदान भइरहेका बेला, दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले भने एउटा सूचना निकालेर भारतका नेपालीलाई ‘सूचित’ गर्‌यो, ‘सिमा नाका बन्द रहेकाले कोही पनि नेपाल जाने प्रयास नगर्नुहोला।’

दूतावासको त्यो पत्रमा भनिएको थियो, ‘जो जहाँ हुनुहुन्छ, सुरक्षित तथा धैर्यसाथ त्यहीँ रहनुहोला।’

भारत सरकार तथा त्यहाँका राज्य सरकारहरुले मजदूरहरुका लागि राहत प्याकेज घोषणा गरेका छन्। कैयौं राज्य सरकारहरुले त्यहाँका मजदूरहरुको खातामा पैसा पनि राखिदिएका छन्। कम्तीमा तीन महिनाका लागि खान पुग्ने खाद्यान्न पनि दिएका छन्।

तर, भारतमै बस्दै आएका नेपालीलाई पनि त्यो राहत प्याकेजका लागि प्रक्रिया पुर्‌याउन निकै गाह्रो छ। किनकि धेरै नेपालीसँग भारतका लागि निकै महत्वपूर्ण मानिने ‘राशन कार्ड’ छैन। जसको आधारमा त्यहाँ सरकारी सुविधा पाइन्छ।

घर फर्किन फाराम भर्दै नेपाली

टाइम्स अफ इन्डियाका अनुसार गोवामा करिब ८० प्रवासी घर फर्किन भन्दै त्यहाँको सरकारमा नाम दर्ता गराएका छन्। यीमध्ये धेरै नेपाली पनि छन्। जाे समुद्री किनाराका हाेटेल तथा रेष्टुरेन्ट र फस्टफूड सेन्टरका लागि काम गर्दै आएका थिए।

गोवा सरकारले घर फर्किन चाहने नेपालीलाई पनि घर फर्किनका लागि सरकारकाे मापदण्डअनुसार फाराम भर्न अनुराेध गरेका छन् । त्यहाँकाे सरकारले रेल्वे स्टेशनसम्म पुर्‌याइदिने व्यवस्था गरिएको जनाएको थियो।

पछिल्लो चरणको लकडाउनका क्रममा घर फर्किने मजदूरहरुका लागि भारत सरकारले रेल सेवा सुरु गरेको छ।

तर, उनीहरुलाई कसरी नेपालसम्म पुर्‌याउने भन्नेबारेमा दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले भने केही पहल गरेको छैन।

त्यहाँको सरकारले पनि नेपाल पक्षसँग केही समन्वय गरेको छैन।

‘करिब ८० हजार प्रवासी घर फर्किनका लागि हामीले लागु गरेको प्रक्रियामा आइसकेका छन्’ गोवाका मुख्यमन्त्री प्रमोद सावन्तले भनेका छन् ‘गोवा सरकारले उनीहरुलाई रेलवे स्टेशनसम्म छोड्नेछ।’

सरकारले गाेवा छाेड्न चाहने सबै नेपालीलाई नजिकको प्रहरी चौकी वा सम्बन्धित अधिकारीकहाँ पुगेर ‘स्ट्यान्डर्ड अपरेशन प्रोस्यूडयूअर’(एओएस) भर्नका लागि आग्रह गरेका छन्।

यी दुई राज्यमा मात्रै होइन, भारतभरि लाखौंको संख्यामा नेपाली छन्। तर, दुबै सरकारसँग ठ्याक्कै कति नेपाली छन् भन्ने कुनै एकीन तथ्याङ्क छैन।

लकडाउनपछि पनि कैयौं समयसम्म हिँडेरै भएपनि नेपाली सिमानासम्म आइपुगेका छन्। कैयौं फर्किने पर्खाइमा छन्।

सुरु सुरुमा हिँडेरै आएका कतिपय नेपालीलाई सिमानाका सुरक्षाकर्मीले भारततिरै फर्काइदिएका थिए। कतिपयलाई क्वारेन्टाइनमा राखिएको छ।
अहिले पनि भारतका विभिन्न सहरमा लाखौं नेपाली फर्किन आतुर छन्।

दूतवासकाे समन्व न, पहल

तर, भारतबाट नेपाली फर्काउने सम्बन्धमा न नेपाल सरकारले कुनै तयारी गरेको छ न, भारतमा रहेको नेपाली दूतावासको कुनै समन्वय र पहल छ।

हेल्थ पोस्ट नेपालसँग कुरा गर्दै भारतस्थित नेपालका राजदूत निलाम्बर आचार्यले अहिले नेपालीलाई देश फर्काउने बारे कुनै ‘कुराकानी’ नभएको बताए।

‘अहिले त सीमा बन्द छ नि। कसरी पठाउनु’ बिहीबार टेलिफोन कुराकानीमा राजदूत आचार्यले भने ‘अहिलेलाई कुरा यत्ति हो।’
त्यसपछि उनले केही पनि भनेनन्।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय