कोरोना उपचार सामग्री खरिदमा अनियमितताको गन्ध, विवादित ओम्नी समूहबाट रातारात सवा अर्बको खरिद

कोरोना भाइरसको विश्वव्यापी महामारी फैलिएको लामो समयसम्म अत्यावश्यक तयारीमा ध्यान नदिएको सरकारले रातारात ‘सर्टकट’ मै १ अर्ब २४ करोड रुपैयाँबराबरको सामग्री खरिद प्रक्रिया सुरु गरेको छ। मन्त्रिपरिषदबाट पछि अनुमोदन गर्ने भनिएको खरिद ठेक्काबाट चाहिँ यसअघि विवादमा तानिइसकेको व्यापारिक समूह पुरस्कृत भएको छ।

सरकारले एकपछि अर्को संक्रमित भेटिइरहँदा परीक्षण किटलगायत महत्वपूर्ण सामान मौज्दात शून्यप्रायः भइसकेको स्थितिमा ‘जब पर्‍यो राति अनि बुढी ताती’ भने झैं मध्यरातमा ठेक्का निर्धारण गरेको हो। यो निर्णय हुँदा नेपालमा पहिलो संक्रमण देखिएको दुई महिना बितिसकेको छ।

प्राणघातक कोभिड–१९ भाइरसले संसारका शक्तिशाली देशलाई समेत कावा खेलाइरहेका बेला नेपालमा चाहिँ पर्याप्त समय र भाग्यशाली संयोगका बाबजुद सरकार पुरानै लोसे ढर्रामा अलमलिएको त छँदै थियो। त्यसमाथि नभई नहुने परीक्षण किटलगायत खरिदमा समेत दुरदर्शिता र पारदर्शिता राख्न नसक्नु महँगो पर्ने देखिएको छ।

ठेक्का पाएको ओम्नी समूहले चीनको ग्वान्झाओमा संकलन गरेका सामग्री लिन नेपाल वायुसेवा निगमको वाइडबडी जहाज आजै मध्याह्न त्यसतर्फ उडिसकेको छ। उपचारमा संलग्न स्वास्थ्यकर्मीले प्रयोग गर्ने व्यक्तिगत सुरक्षा कवचसहित १८ प्रकारका ३० टन सामग्री शनिबार मध्यरातसम्म नेपाल आइपुग्ने छ।

१ करोड ३ लाख ३८ हजार ४ सय ४४ अमेरिकी डलरबराबरको ठेक्का पाटन मंगलबजार कृष्णगल्लीमा कार्यालय रहेको ओम्नी बिजनेस कर्पोरेट इन्टरनेसनलले पाएको हो। यो समूहको व्यापारिक प्रगति खासगरी ओली सरकार गठन भएयताको समयमा ह्वात्तै बढ्नुलाई कर्पोरेट आपूर्ति क्षेत्रले आश्चर्यजनक ठान्ने गरेको पाइन्छ। यसको वार्षिक कारोबार ७ अर्ब रुपैयाँबराबर भएको स्रोतहरू बताउँछन्।

१ करोड ३ लाख ३८ हजार ४ सय ४४ अमेरिकी डलरबराबरको ठेक्का पाटनमा कार्यालय रहेको ओम्नी बिजनेस कर्पोरेट इन्टरनेसनलले पाएको हो। यो समूहको व्यापारिक प्रगति खासगरी ओली सरकार गठन भएयताको समयमा ह्वात्तै बढ्नुलाई कर्पोरेट आपूर्ति क्षेत्रले आश्चर्यजनक ठान्ने गरेको पाइन्छ। यसको वार्षिक कारोबार ७ अर्ब रुपैयाँबराबर भएको स्रोतहरू बताउँछन्।

सरकारले यसअघि अडियो टेप काण्डबाट राजिनामा दिएका तत्कालीन सूचना तथा प्रविधिमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको अगुवाई एवं प्रधानमन्त्रीकै सल्लाहकार समूहको चासोमा सूचना प्रविधि क्षेत्रमा ठूला मूल्यका परियोजना निर्माणमा विशेष जोड दिइरहँदा ओम्नीको सफलता आरोहणलाई रोचक रूपमा हेरिएको छ। बाँस्कोटाको विशेष जोडमा करिब १ हजारवटा सरकारी स्कुलमा आइटी ल्याब बनाउनका लागि निर्मित परियोजनाको ठेक्का ओम्नीले नै पाएको हो।

हजारमध्ये ७० विद्यालय त बाँस्कोटाकै निर्वाचन क्षेत्रबाट परेका छन् र विद्यालय छनोटमा कुनै योग्यताको प्रक्रियासमेत अवलम्बन गरिएको छैन। उक्त ठेक्का ‘स्पेसिफिकेसन’ मिलाएर सबैभन्दा कम कबोल गर्ने कम्पनीभन्दा झन्डै साढे २ अर्ब बढी कबोल गर्ने ओम्नीलाई दिइएको विषयमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग तथा सार्वजनिक लेखा समितिमा समेत उजुरी परेको छ।

ओम्नीको स्वास्थ्य क्षेत्रमा नयाँ इन्ट्री हो। यस क्षेत्रमा लामो अनुभव भएका विभिन्न फर्मले समेत चासो देखाए पनि उच्च राजनीतिक संरक्षण पाएको ओम्नीकै भाग्य खुलेको हो। तुलनात्मक ररूपमा अधिकांश ‘आइटम’ महँगो मूल्यमा टेन्डर हाले पनि ओम्नीको वार्षिक कारोबारको आयतनलाई आधार देखाएर विश्वासिलो भन्दै सरकारले यसलाई ठेक्का दिएको हो।

‘यति धेरै सामान किन्नुपर्ने अवस्था थियो, यसमा आर्थिक हिसाबले पनि सबल कम्पनी हेर्नुपर्छ भनेर मन्त्रीको निर्देशन थियो,’ स्रोतले भन्यो, ‘कम्पनीले सामान ल्याउन सक्छ भन्ने देखाएर महँगो मूल्यको सेटिङ भएको देखिन्छ।’ खरिद सम्झौता भएर सामान लिन जहाज उडिसके पनि सम्झौता मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत भएको छैन।

कसरी भयो खरिद?

नेपालमा दोस्रो संक्रमित भेटिएसँगै स्वास्थ्यकर्मी तथा चिकित्सकका संघसंस्थाले पिपिईबिना उपचार गर्न नसक्ने चेतावनी र नियमित परीक्षणका लागि कीट र रिएजेन्टको समेत अभाव हुने अवस्था आएपछि उपप्रधानमन्त्री संयोजकत्वको समितिले चैत ११ गते २४ घण्टाभित्र सूचना जारी गरेर प्रक्रिया अगाडि बढाउने निर्णय गरेको थियो।

सोही समितिले चैत १६ भित्र सामग्री नै आइपुग्ने गरी प्रक्रिया टुंग्याउने निर्णयपछि रातारात खरिदको काम सुरु भएको थियो। स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गतको व्यवस्थापन महाशाखाले सूचना जारी गरेकै दिन सम्पर्कमा आएका ३० वटा व्यापारिक फर्मबाट सोही दिन प्रस्ताव मागेर मन्त्रालय पठाएको थियो।

‘प्राविधिक समितिले मूल्य घटाउन निकै मेहेनत गर्‍यो, तर सो फर्म अहिले बजारमा सामान पाउनु नै ठूलो कुरा भन्दै टसमस भएन,’ स्रोतले भन्यो, ‘मन्त्री पनि दबाबमा परेको जस्तो देखिन्थ्यो, अहिले मूल्यभन्दा उपलब्धता प्राथमिकता हो भनेर अगाडि बढ्ने निर्णय भयो।’

कोटेसन हालेका कम्पनीसँग वार्तामा स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालका नवनियुक्त सल्लाहकार डा. खेम कार्की नेतृत्वको प्राविधिक टोली बसेको थियो र मूल्यमा छलफल गरेको थियो। समितिमा प्रमुख विशेषज्ञ डा. रोशन पोखरेल, मन्त्रीको सचिवालयका उपसचिव लीलाराज पौडेल, स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देश डा. महेन्द्र श्रेष्ठ, व्यवस्थापन महाशाखाका प्रमुख भोगेन्द्र डोटेल र योजना शाखाका उपसचिव सदस्य थिए। कम्पनीका तर्फबाट भन्दै मध्यस्तकर्ताका रूपमा नुवाकोटका गोकर्ण सिटौला र तुलहरि नामका व्यक्ति सबै प्रक्रियामा संलग्न भएका थिए।

‘प्राविधिक समितिले मूल्य घटाउन निकै मेहेनत गर्‍यो, तर सो फर्म अहिले बजारमा सामान पाउनु नै ठूलो कुरा भन्दै टसमस भएन,’ स्रोतले भन्यो, ‘मन्त्री पनि दबाबमा परेको जस्तो देखिन्थ्यो, अहिले मूल्यभन्दा उपलब्धता प्राथमिकता हो भनेर अगाडि बढ्ने निर्णय भयो।’

खरिद प्रक्रियामा कानुनको राय र प्रशासनको संलग्नताबिनै मन्त्री र सचिवको उपस्थितिमा राति बोलाएर सम्झौता भएको देखिन्छ।

ओम्नीले हालेको कोटेसनको मूल्य सूची हेर्दा अधिकांशमा दोब्बर बढी मूल्य पर्ने देखिएको छ। मन्त्रालय स्रोतका अनुसार १ लाख थान पिपिईमात्रै २० करोडभन्दा बढीको मुख्य अन्तर छ। सरकारले खरिद गर्ने निर्णय गरेकामध्ये पोर्टेबल पिसिआर मेसिनसहित ५० हजार नमुना परीक्षण गर्न पुग्ने रिएजेन्ट, ७५ हजार कीट, १ हजार ५ सय थान थर्मलगनलगायत सामग्री छन्।

मन्त्रालयका अधिकारीले खरिद गरिएका सामग्री आइतबारसम्म प्रदेश तहमा पुर्‍याइने भन्दै खरिद प्रक्रियाबारे बताउन चाहेनन्। व्यवस्थापन महाशाखा प्रमुख भोगेन्द्र डोटेलले पनि संकटको समयमा सरकारको प्राथमिकता मूल्यभन्दा उपलब्धता भएको भन्दै थप विषयमा मन्त्रालयका प्रवक्तासँग सोध्नुपर्ने बताए। ‘पहिला सामग्री आएर अस्पताल, प्रदेश र प्रयोगशालामा पु र्‍याएर महामारीको तयारी गर्न दिनुस् अनि यस विषयमा कुरा गरौंला,’ उनले भने।

2 thoughts on “कोरोना उपचार सामग्री खरिदमा अनियमितताको गन्ध, विवादित ओम्नी समूहबाट रातारात सवा अर्बको खरिद

  1. सन्सार सानो छ । यही सामान पाइने विकल्पहरूमा कतिमा पाइन्छ, गुणस्तर, आदि पछि हेरेर कुरा गरौँला । अहिले सामान आयो अगाडि बढौँ ।

  2. yesto samay ma pani nitigat bharstachar garne sabai lai akhityar le kada bhanda kada karbahi gariyos… yehi barstachar garna swastha mantralaya bidesh bata aayeka lai quarentain ma narakhi ghar ma pathayeko ho… tesaile nepali janatako jindagi mathi khelwad garne harulai kada karbahi hos…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय