मुहानमा शुद्ध पानी धारामा पुग्दा कोलिफर्मयुक्त, चितवनमा २० प्रतिशत खानेपानीमा कोलिफर्म

सानो पटियानी खानेपानी आयोजना खैरहनीले समय–समयमा भरतपुरमा खानेपानीको गुणस्तर परीक्षण गराउने गर्छ । आयोजनाको बोरिङमा पानीको गुणस्तर ठिक हुन्छ । तर, उपभोक्ताको धारासम्म पुग्दा दिसाजन्य पदार्थमा पाइने कीटाणु कोलिफर्म देखापर्छ ।

‘सानो पटियानी खानेपानी आयोजना खैरहनीबाट यस वर्ष पानीको गुणस्तर परीक्षणका लागि तीनवटा नमुना ल्याउनुभएको थियो, जसमध्ये दुईवटामा कोलिफर्म देखियो,’ क्षेत्रीय पानी परीक्षण प्रयोगशाला भरतपुरका केमिस्ट योगेन्द्रनारायण देवले भने, ‘उपभोक्ताको धारामा कोलिफर्म भेटियो ।’
चितवनका खानेपानी आयोजनाको मुहानमा कोलिफर्म कम भेटिए पनि उपभोक्ताको धारामा पुग्दा बढी मात्रामा कोलिफर्म भेटिने गरेको देवले बताए ।

क्षेत्रीय पानी परीक्षण प्रयोगशाला भरतपुरको तथ्यांकअनुसार चालू आर्थिक वर्षमा मात्र चितवनमा ६८ खानेपानी योजनाका पानीको गुणस्तर परीक्षण गरिएकोमा १६ आयोजनाका उपभोक्ताको घरमा कोलिफर्म देखापरेको छ । त्यसमध्ये एउटामा मात्र मुहानमा कोलिफर्म भेटिएको उनले जानकारी दिए । उनका अनुसार खैरहनीको ठूलो खोल्सा खानेपानी आयोजनाको मुहानमा कोलिफर्म भेटिएको छ । अन्य आयोजनाका मुहानमा पानीको गुणस्तर ठिक भएको तर, उपभोक्ताको धारामा पुग्दा कोलिफर्म भेटिएको उनले बताए ।

चालू आर्थिक वर्षमा जगतपुर केरुङ्गा खानेपानी आयोजनाले ५ वटा नमुना परीक्षण गराएकोमा ४ वटामा कोलिफर्म भेटिएको छ । त्यस्तै, जुटपानी खानेपानी आयोजनामा ३ मध्ये १, चैनपुर कुसुमखोला आयोजनामा ५ मध्ये २, अभिनाश एग्रो एन्ड पोल्ट्रिफर्म, वीरेन्द्रनगर तेस्रो साना सहरी खानेपानी तथा सरसफाइ आयोजना, भण्डारा शिखर बस्तीमा ३ मध्ये १, फुजेलीटोल वाटर सप्लाइमा १, काप्रेगौरी खोला धारामानीमा १ नमुनामा कोलिफर्म फेलापरेको थियो ।

प्रहरी तालिम केन्द्र र आर्मी ब्यारेकको पानीमा पनि कोलिफर्म देखापरेको देवले जानकारी दिए । तर, उनीहरूले तत्काल पानी शुद्धीकरण गरिसकेको उनको भनाइ छ ।

पाइपलाइन टुटफुट तथा धारावरिपरि फोहोर हुँदा उपभोक्ताको धारामा कोलिफर्म बढी देखिएको देवले बताए । ‘मुहानमा पानीको गुणस्तर ठिक छ, तर उपभोक्ताको घरसम्म जाने बाटोमा पाइप फुट्यो भने पनि कोलिफर्म देखापर्न सक्छ,’ उनले भने, ‘त्यसकारण खानेपानी आयोजना र उपभोक्ताहरूले यसतर्फ ध्यान दिनु आवश्यक छ ।’

चितवनमा गत वर्ष क्षेत्रीय पानी परीक्षण प्रयोगशालाले चितवन जिल्लाका ५ खानेपानी आयोजना छनोट गरेर पानी परीक्षण गरेको थियो । त्यसमध्ये ४ आयोजनामा कोलिफर्म देखापरेको थियो । शुक्रनगर खानेपानी आयोजना, माडी नगरपालिका–९ को गोविन्द बस्ती खानेपानी आयोजना, वीरेन्द्रनगरको अमृत खानेपानी आयोजना र माडी नगरपालिका–१ को द्रौपदी खानेपानी आयोजनामा कोलिफर्म भेटिएको केमिस्ट देवले जानकारी दिए । तर, उनीहरूलाई सचेत गराएपछि अहिले पानी शुद्धीकरण भइसकेको उनले बताए ।

चितवनको २० प्रतिशत खानेपानीमा कोलिफर्म भेटिने गरेको छ । केमिस्ट देवका अनुसार बोरिङको पानीमा भन्दा मूलको पानीमा बढी कोलिफर्म भेटिने गरेको छ ।

प्रयोगशालाले बागमती प्रदेशलाई कार्यक्षेत्र बनाएर काम गर्ने गरेको छ । त्यसबाहेक पश्चिम नवलपरासी, पूर्वी नवलपरासी (नवलपुर) र रूपन्देही जिल्लाबाट पनि पानी परीक्षण गराउन आउने गरेका छन् । गत आर्थिक वर्षमा यहाँ ४ सय ४५ वटा नमुना परीक्षण गरिएको थियो ।

प्रयोगशालाले १८ वटा प्यारामिटरका आधारमा पानीको गुणस्तर परीक्षण गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये, सबैभन्दा बढी समस्याका रूपमा कोलिफर्म पाइने गरेको छ । पानीको गुणस्तरजाँचका क्रममा धमिलोपन, हाइड्रोजन, आर्सेनिक, आइरन, क्रोमियम, एमोनिया, सल्फेट, तामा, इकोलीलगायत तत्त्वको परीक्षण गरिन्छ । त्यसमध्ये तराईको पानीमा आइरन बढी पाइने गरेको केमिस्ट देव बताउँछन् । पनीमा इकोली ब्याक्टेरिया शून्य हुनुपर्छ ।

प्रयोगशालाले पानीको कोलिफर्म मात्र परीक्षण गरेको २७५, आइरनको १९०, आर्सेनिकको ३५० रूपैयाँ शुल्क लिने गरेको छ । त्यसबाट गत वर्ष ४ लाख ७८ हजार ४ सय ७५ रूपैयाँ राजस्व संकलन भएको थियो ।

कोलिफर्म दिसाजन्य फोहोर मिसिएको पानीमा पाइने एक प्रकारको ब्याक्टेरिया भएकाले यसबाट बच्नुपर्छ । ‘मानिसलगायत पशुजन्य प्रणालीको दिसाबाट संक्रमित भएर कोलिफर्म खानेपानीमा मिसिन पुग्छ । यसरी संक्रमित पानी खाएमा मानव स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर गर्छ । यसले झाडापखाला, आउँ, हैजा, टाइफाइड, जन्डिसजस्ता रोग निम्त्याउँछ,’ केमिस्ट देवले भने, ‘स्वच्छ पानीका लागि मुहान मात्र सफा राखेर हुँदैन, खानेपानीको धारावरपरको सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्छ । मुहानबाट उपभोक्ताको धारामा जाने पाइप टुटफुट हुनुहुँदैन । साथै, सेफ्टी ट्यांकीमाथिबाट खानेपानीको पाइप लैजानुहुँदैन ।’

आँखाले सफा देख्दैमा पानी पिउनयोग्य नहुने देव बताउँछन् । खानेपानीको गुणस्तर नियमित परीक्षण गराउन उनको सुझाब छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय