बालबालिकाले अन्जानमा सेवन गर्छन् यस्ता विषालु पदार्थ

हेल्थपोस्ट नेपाल

जुन वस्तुको सेवन गर्नाले मानव शरीरमा प्रतिकुल असर पार्ने, शरीरलाई फाइदा नगर्ने तथा मृत्युको कारण बन्न सक्ने अवस्था आउँछ, त्यसलाई विष भनिन्छ । विषपान प्राय ३ प्रकारको हुन्छ :
१. थाहा नपाइकन खानु
२. आत्महत्या गर्ने अभिप्रायले खानु
३. बदनीयतपुर्वत कसैलाई मार्ने उदेश्यले खुवाउनु

१. थाहा नपाइकन खानु : कसैले विष भन्ने कुरा नचिनिकन वा थाहा नपाइन, अनजानमा झक्किएर खाने गर्दछन् । केटाकेटीले मट्टितेल, पेट्रल, बाबुआमाको औषधि आदि खाँदा मृत्युको मुखमा समेत पुग्दछन् ।
२. आत्महत्या गर्ने अभिप्रायले खानु : कसैले विष हो भनी जानीकन मर्ने अभिप्रायले कसैले तर्साउने हिसाबले ( प्रेमी–प्रेमिकाले, लोग्ने–स्वानीको पारिवारिक कलह भएर ) वा नैराश्य भएको व्यक्ति, धेरै दुख कृष्ट परेको व्यक्ति तथा आत्बल कम भएको व्यक्ति संसारदेखि नै निराश भएर विष सेवन गर्ने गर्दछन् । विकशित देशमा आत्महत्या गर्न विषपानको प्रयोग गरिन्छ । प्राय : तरिकाहरुमा झुण्डिएर, पानीमा डुब्ने, मट्टितेल खन्याएर आगो लगाउने, सजिलो मर्ने तरिकाको रुपमा प्राय ः युवायुवतीले प्रयोग गर्दछन् ।
३. बदनियतपूर्वक कसैलाई मार्ने उदेश्य खुवाउनु : मानसिक विकृति भएका व्यक्तिले, अतित्रोध तथा इश्र्याले तथा युद्धमा बायोलोजिकल ग्यासहरु पयोग गरी, खाने कुरामा तथा पानी वा पेयपदार्थमा जानीजानी अरुलाई मार्ने उदेश्यले अर्कालाई खुवाउनु होमीसाइडल विषाक्तता भन्दछन् । शरीरमा विष प्रवेश गरेपछि शरीरको कुनै अगं, प्राली वा पुरै शरीरलाई गर्ने प्रतिकुल असरलाई विषाक्तता भन्दछन् । शरीरमा विष ३ मार्गबाट प्रवेश गर्न सक्छ :  १. मुखबाट खाएर, पिएर, निलेर २. छाला वा एन्जेक्सनद्दारा । सबैभन्दा बढी मुख मार्गबाट प्रयोग हुन्छ । बच्चालाई मट्टितेल खानु, मुसा मार्ने औषधि आत्महत्याको लागि खानु, अधिक मात्रामा रक्सी सेवन गर्नु, विषालु च्याउ खानु, विषाक्त खानाहरु खानु, बढी मात्रामा लागू तथा निन्द्रा लाग्ने औषधि खानु आदि । यदि कडा एसिड र अल्काली खाएरमा प्रवेशद्दारमा घाउ, जलनसमेत देखिन्छ ।
गाडीको ग्यास, धुँवा, मट्टितेलको ग्यास चुहेर वा अन्य कारणबाट सृजना भएको विषक्त धुँवा वा ग्यासले विषको काम गर्दछ । कुनै इन्जेक्सनको माध्यमबाट जानी वा नजानी विष प्रयोग हुनसक्छ ।
विषहरुको वर्गीकरण
जलन गर्ने :  विषहरु जसको प्रत्यक्ष रासायपिक प्रयोगबाट तन्तु र कोशिकाहरु नष्ट हुन्छन्, जस्तो खनिज एसिडहरु, कार्बोनेटहरु ।
२. भतभती पोल्ने : जसको प्रयोगबाट पोल्ने, सनिने हुन्छ । जुन यसप्रकार छन् । एनअर्गानिक, नुन मेटालिक अधातु जस्तो फोस्फरस र हालोजन समूहको आयोडिन, ब्रोमिन र क्लाोरिन, मेटालिक धातुहरु । त्यसैगरी, जस्ता, ताँबा, पारो,सुन, चाँदी अर्गानिक वनस्पति, जनावरका स्रावहरु जस्तो सर्प विष, बिच्छी, मौरीको विष, अगानिर्नक एसिड, अक्लाजिक एसिड, एसेटिक एसिड ।
३. यान्त्रिक विषहरु : सिसाको धुलो, हिराको धुलो, रौंका टुक्राहरु ।
४. न्युरोटिक : यी विषहरुले स्नायु प्राणालीमा असर गर्दछन् । नाकोटिक, एनेस्थेटिक, इनएब्रेएन्ट र डेलिभिएन्ट ।
विष सेवन गरेपछि देखिने लक्षण
१. पहिले स्वस्थ व्यक्तिको अचानक लक्षण देखिनु ।
२. विषको बर्गाीकरण अनुसार बिस्तारबिस्तारै लक्षण बढ्दै जानु ।
३. कुनै पेयपदार्थ, खाना वा सामान्य केहि खापछि लक्षण देखापर्नु ।
४. कुनैकुनै अवस्थामा त मृत्युको अवस्थासम्म पुग्नु ।
विषेश लक्षणहरु
विषको प्रकारअनुसार लक्षणहरु देखापर्दछन् । जस्तो कोरोसिभ विष,इरिटेन्ट विष, मस्तिष्क वाला विष, हद्यवाला विष, सुषुम्ना नलीमा प्रयोग हुने विषदि पदार्थअनुसार विशेष लक्षण देखिन्छ ।
उपचार
१. विष तुरुन्त हटाउनु र पेटमा भएको विष निकाल्नु ।
२. रगतमा शोषित भइसकेको विष रहेछ भने तुरुन्त विष मार्ने औषधि प्रयोग गर्नुपर्दछ ।
३. शरीरमा सोसिएको विष औषधिको प्रयोगबाट पिसाब र दिसाबाट निकाल्ने, शरीरको जीवन धान्ने प्रणालीहरु, जस्तै श्वासप्रश्वास, रक्त सञ्चार,रक्तचाप, चलाउने प्रयत्न गर्ने ।
४. आमाशय सफा गर्ने : सबभन्दा पहिले पेटमा पसिसकेको विष हटाउन उल्टी गराउनुपपर्दछ । औंला हालेर, चम्चा वा कुनै चिजबाट घाँटीमा कुत्कुती लगाएर वान्ता गराउनुपर्दछ । कडा नुन पानी राखेर पनि वान्ता गराउनुपर्दछ । अस्पतालमा गाष्ट्रिक नली राखेर गाष्ट्रिक लेभेज गराउनुपर्दछ । सुरुमा पहिलो पटक पपानीले सफा गर्नुपर्दछ ।



Leave a Reply

Your email address will not be published.