नवजात शिशुमा यसरी देखापर्छ जन्डिस

नवजात अवस्थाका शिशुहरुमा देखापपर्ने अनेकौं जटिल समस्याहरुमध्ये पहेँलोपन सर्वाधिक सामान्य समस्या हो र यस अवधिमा अधिकांश शिशुहरुमा यो समस्या देखा पर्दछ ।  कुनै बच्चा पहेँलो भएर नै जम्मने, कुनै–कुनै जन्मेको पहिलो वा दास्रो दिनमा नै पहेँलो देखिने गर्छन भने अधिकांश शिशुहरु तेस्रो,चौथो दिनमा पहेँलो भई ८–१० दिनमा पहेँलोपन हराई साविक अवस्थामा आउँछन् । तर केही बच्चाहरुमा पहेँलोपन लामो अवधि सम्म पनि रहन सक्छ ।  नवजात शिशु पहेँलो देखेपपछि आमाबाबु चिन्तित देखिनु स्वभाविक हो । यसको परिक्षण उपचार तथा शिशुलाई सहयोग पुर्याउन त्यसमा संलग्न स्वास्थ्य कार्यकर्ताको दायित्व हो ।

नवजात शिशु किन पहँलो हुन्छ ?
वृद्द, वयस्क, वा नवजात शिशु जुनसुकै उमेरको भए पनि रगतमा विलिरुविनको भाग नर्मल (०.४–मि.ग्रा) भन्दा बढी भएमा पहेँलो देखा पर्न सक्दछ । विरामीको शरीरमा विद्यमान विलिरुविनको मात्रा अनुसार पहेँलोपन सबभन्दा बढी, आँखाको सेतो भागमा, जिब्रोको तल्लो भागमा अनि अनुहार,नङ,शरीरमा तथा खुट्टा र पैतालमा देखा पर्दछ । त्यसैले शरीर पहेँलो हुनु भनेको रगतमा बिविरुविनको मात्रा बढी हुनु हो र कारणअनुसार बिरामीको उपचार गर्नुपर्दछ ।

विलिरुविन भनेको के हो र शरीरमा कसरी पैदा हुन्छ ?
मानव शरीरमा करिब एक प्रतिशत राता रक्तकणिकाहरु दिनहु हास् हुन्छन र त्यति मात्रामा नयाँ रक्तकणिकहरु बन्दछन् । राता रक्तकणिकाहरुको मृत्यु खासगरी हेमोग्लोबिनबाट रगतमा पैदा हुने तत्वको नाम हो बिलिरुविन । यो रगतमा एलबुमिनसंग समावेश भई रक्त प्रवाहमा सम्मिलित भएको हुन्छ र कलेजोमा गई पित्तको नलीबाट सानो आन्द्रमा जान्छ । अनि दिसा र पिसाबको माध्यमबाट शरीरबाट बाहिर निष्कासित हुन्छ ।

नवजात शिशुमा बिलिरुविन बढी हुनाका कारण :
१. कलेजो कमजोर र अपरिपक्व कलेजो हुनाको कारणले साधारण गतिमा राता रक्तकणिकाहरु विखण्डन हुने हुँदा पनि अप्रत्यक्ष बिलिरुविन, प्रत्यक्ष बिलिरुविनमा ढिलो परिर्वतन हुनु ।
२. अत्याधिक मात्रामा हेमोग्लोबिन नष्ट हुनु ।

समान्य जन्डिस :  शिु जन्मेको ३–४ दिन पछि देखा परेको पहेँलोपन ८– १० दिनमा बिना उपचार स्वय्म हराएर जान्छ । केवल बच्चालाई घाममा राखे पुग्छ रआमाको दूध बराबर खुवाई राख्नुपर्दछ । स्वास्थ्य बच्चाहरुमा पनि पहेँलोपन देखिए तापनि बच्चा सक्रिय हेँसिलो र सुन्दर नै भईराख्दछ । हाम्रो देशका कुनै समुदायमा संस्कृतिअनुसार सुत्केरी आमा अँधेरो कोठमा लुकाएर राख्ने चलन छ । न्वारान नगरेसम्म आमा र बच्चा दुबैले सूर्यको दर्शन गर्नु हुँदैन भन्ने गलत परम्परा छ ।
जन्डिसबाट बच्चालाई ख्याल गर्नुपर्ने कुरा
. आमाले गर्भ अवस्थामा नै ररगतको समूह पहिचान गर्ने ।
२. रिसस नेगेटिभ आमा भएका बच्चा जन्मेको ७२ घण्टाभित्र ‘एन्टि डी’ इम्युनोग्लोबिन दिने ।
३. बच्चा जन्मने बित्तिकै आमाको दूध खुवाई हाल्ने ।
४. घाममा राख्ने ।
५. अन्य केही समस्या भए चिकित्सकसंग परामर्श गरी उपचार गर्ने ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय