सडक दुर्घटनाले खोसेको पायोनियर एनेस्थेसियोलोजिस्टको सेवा

बालरोगसम्बन्धी अस्पताल ईशान बाल अस्पतालले सेवाविस्तारका लागि अर्को साता एउटा महत्त्वपूर्ण बैठक बोलाएको थियो । सेवाविस्तारमा एनेस्थेसिया विभागले कसरी टेवा पुर्याउन सक्छ भन्ने विषयमा केन्द्रित सो बैठकमा केन्द्रीय पात्र थिए, डा. प्रभुप्रसाद जोशी ।  झन्डै २३ वर्षदेखि अस्पतालमा सेवारत ७२ वर्षीय जोशीको जाँगर यति थियो कि, अस्पताल प्रशासन उनीसँग थप प्रतिबद्धता सुन्न लालायीत थियो । सधैँ बिरामीको सेवामै सक्रिय जीवन विताउन चाहने डा. जोशीले शनिबार पनि अस्पतालमा शल्यक्रिया गरेका थिए । सक्रिय र स्वस्थ जीवनकै लागि आइतबार मर्निङवाकमा निस्किएका उनको जीवन अत्यको कारण त्यही सक्रियता बन्यो ।

विहान ६ बजेतिर मर्निङवाकमा निस्किएका जोशीलाई नयाँबानेश्वरमा संसद् भवनको दक्षिण गेटनजिकै अज्ञात सवारीले ठक्कर दिँदा घटनास्थलमै उनको ज्यान गयो । ‘उहाँको सक्रियता, सीप, ज्ञान र मोटिभेसनको लेवल यति उच्च थियो कि, अस्पतालले आर्जन गरेको विश्वासको प्रत्येक इँटामा उहाँको मिहिनेत परेको छ,’ अस्पतालका निर्देशक डा. आरपी चौधरीले सोमबार हेल्थपोस्टसँग भने । चार दशकभन्दा लामो चिकित्सा जीवनमा डा. जोशीले अधिकांश समय सरकारी अस्पतालमा रहेर सेवा दिए । सरकारी सेवाबाट अवकाशपछि त्रिवि शिक्षण अस्पताल हुँदै पछिल्लो समय निजी क्षेत्रमा पूर्णकालीनजस्तै भएर सेवा गरेका उनी बाल शल्यक्रियाको विकासमा एनेस्थेसियाका तर्फबाट सबैभन्दा बढी योगदान गर्ने चिकित्सक हुन् ।

नेपालका पायोनियर एनेस्थेसियोलोस्टिमध्येका एक डा. जोशीले इजिप्टबाट एमबिबिएस, बेलायतबाट एनेस्थेसियामा डिप्लोमा र पछि अस्ट्रेलियाबाट कार्डियाक एनेस्थेसियामा फेलोसिप गरेका थिए । एनेस्थेसियोलोजिस्ट नै मुस्किलले भेटिने समयमा मुटुरोगको सर्जरीमा भएको त्यो सुपर स्पेसलाइजेसन नेपालकै लागि ठूलो भरोसा बन्यो । प्राज्ञिक डिग्रीलगत्तै नेपाल फर्किएर सरकारी सेवामा आबद्ध भएका उनले लामो समय वीर अस्पतालमा बसेर एनेस्थेसिया सेवा दिए । वीरमै रहँदा जोशीले कान्ति अस्पतालमा समेत बाल सर्जरीको सुरुवात र विकासका दिनमा ठूलो भरोसा दिए । वीरमा उनी एनेस्थेसिया विभागको प्रमुखसमेत भए ।

औपचारिक रूपमा सरकारी सेवाबाट अवकाश लिए पनि उनलाई सार्वजनिक संस्थामा सेवाभावले छाडेन । उनले त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा सेवा सुरु गरे । अवकाशपछिको जीवनमा पनि उनले झन्डै एक दशक शिक्षण अस्पतालमा बसेर सेवा पुर्याएको त्रिवि शिक्षण अस्पतालका एनेस्थेसिया विभागका पूर्वप्रमुख डा. मोदनाथ मरहठ्ठाले बताए । ‘पेन्सनपछि पनि सरकारी संस्थामै समय दिएर बालसर्जरी, कार्डियाक सर्जरीको विस्तारमा उहाँले पुर्याएको योगदान अतुलनीय छ,’ डा. मरहठ्ठाले भने ।

पछिल्ला दिनमा भने उनी पूर्णकालीन रूपमा ईशान अस्पतालमै कार्यरत थिए । चिकित्साको पेसागत अभ्याससँगै पेसागत अभियान र आन्दोलनमा पनि उनको रुचि उत्तिकै थियो । नेपाल चिकित्सक संघका आजीवन सदस्य डा. जोशी सोसाइटी अफ एनेस्थेसियोलोजिस्ट अफ नेपालका पूर्वअध्यक्षसमेत थिए । मानवीय रूपमा धेरै वरिष्ठ चिकित्सकहरू डा. जोशीलाई तनावरहित जीवन बिताउन चाहने, ह्युमरस र सरल चिकित्सकका रूपमा सम्झिन्छन् । ‘चिकित्सकको काम तनावमा हुन्छ, तर उहाँसँग काम गर्दा सहकर्मीहरू कहिल्यै बोर हुन पाउँदैनथे । उनी सकेसम्म ठट्टा गरेर, हँसाएर काम गर्थे,’ डा. मरहठ्ठा सम्झिन्छन् ।

सोसाइटी अफ एनेस्थेसियोलोजिस्ट अफ नेपाल (सान) का महासचिव डा. नवीन्द्रराज विष्ट डा. जोशीको असामयिक निधनबाट सबैभन्दा बढी क्षति सोसाइटीको भएको बताउँछन् । ‘डा. जोशीजस्तो महान् प्रतिभाको विलयले समग्र राष्ट्रलाई नै ठूलो क्षति पुगेको छ । उहाँको अभावले हाम्रो सोसाइटीलाई पुगेको क्षति अपूरणीय छ,’ महासचिव विष्टले भने, ‘उहाँ हाम्रो मार्गदर्शक हुनुहुन्थ्यो ।’

दुर्भाग्य, केन्द्रीय संसद्भवनअगाडि सवारीले पैदलयात्रुलाई ठक्कर दिएर घटनास्थलमै ज्यान जाँदा पनि अहिलेसम्म दोषीको पहिचान हुन सकेको छैन । ‘देशको यत्रो ठूलो प्रतिभाको हिँडिरहेको अवस्थामा संसद् भवनअगाडिको संवेदनशील सडकमा सवारीको ठक्करबाट ज्यान जाँदा पनि अहिलेसम्म दोषी पत्ता लगाउन नसक्नु सरकारको ठूलो कमजोरी हो,’ महासचिव डा. विष्टले भने, ‘अविलम्ब दोषीको पहिचान गरी कडा कारबाही गर्न सोसाइटी जोडदार माग गर्दछ ।’ राजधानीको मुटुमा यस्ता दुर्घटना हुनु दुर्भाग्यपूर्ण भएको बताउँदै डा. विष्टले यसको न्यूनीकरणका लागि सरकारले यथाशीघ्र कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिए ।

चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आइओएम) का पूर्वडिन डा. मदन उपाध्यायले आफूले डा. प्रभुलाई वीर अस्पतालमै काम गर्दादेखि चिनेको बताए । ‘उहाँ निकै भद्र र कामप्रति प्रतिबद्ध एनेस्थेसियोलोजिस्ट हुनुहुन्थ्यो, पुराना मित्रको आकस्मिक अवसानले निकै दुःखी छु,’ उपाध्यायले भने । काठमाडौंको मुटु नयाँबानेश्वरमा पैदल हिँडिरहँदा सवारीले दिएको ठक्करबाट देश र समाजले एक होनहार प्रतिभा गुमाएको छ । दशकौँको अभ्यास र अनुभवबाट खारिएको डा. जोशीको चिकित्सकीय दक्षता एकाएक गुम्नुको क्षति अपूरणीय छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय