नेतृत्वको मनोमानीले थलियो मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्र, महँगा उपकरण प्रयोगविहीन, सेवामा दिनप्रतिदिन ह्रास

मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा मुटुको शल्यक्रिया तथा कलेजो प्रत्यारोपण सेवा लथालिंग अवस्थामा पुगेका छन् । करिब १ वर्षदेखि केन्द्रले कलेजो प्रत्यारोपण गर्न सकेको छैन भने ६ महिनादेखि मुटुको शल्यक्रिया ठप्प छ । त्यसैगरी, केन्द्रमा ८० लाख पर्ने (एम्मो) मेसिन हालसम्म पनि सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । यी त उदाहरण मात्र हुन् । स्थापनाको ६ वर्षमा मिर्गौला प्रत्यारोपणमा केही सफलता पाए पनि वेथिति व्याप्त हुँदा केन्द्र थलिँदै गएको छ । केन्द्रमा भएका महँगा उपकरण सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन् । संस्थामा नेतृत्वको एकल मनोमानी हाबी हुँदै आएको छ ।

कलेजो प्रत्यारोपण १ वर्षदेखि हुन सकेन
मंसिर ०७३ मा पाँचजना अन्तर्राष्ट्रिय चिकित्सकसहित नेपाली चिकित्सकको टोलीले पहिलोपटक केन्द्रमा कलेजो प्रत्यारोपण गरेको थियो । त्यसपछि केन्द्रले ३ वटा कलेजो प्रत्यारोपणमा सफलता हात पारे पनि करिब १ वर्षदेखि निरन्तरता दिन सकेको छैन । केन्द्रमा पहिला भएका २ लिभर ट्रान्सप्लान्ट सर्जन तथा हेपोलाइटिस केन्द्रका निर्देशक डा. पुकारचन्द्र श्रेष्ठको व्यवहारबाट असन्तुष्ट भएर बाहिरिएको केन्द्रमा कार्यरत डाक्टर बताउँछन् ।

मुटुको शल्यक्रिया ६ महिनादेखि हुन सकेन
केन्द्रमा ६ महिनादेखि मुटुको शल्यक्रिया ठप्प छ । यसका कारण केन्द्रमा भएका ३ जना सर्जन कामविहीन अवस्थामा छन् । मुटुको शल्यक्रिया गर्दा बेहोस बनाउने एनेस्थेसिया डाक्टर अभावले पनि शल्यक्रिया हुन नसकेको केन्द्रका शाखाअधिकृत हरिहर पोखरेल बताउँछन् । कसरी डाक्टर ल्याउने र सेवाविस्तारतर्फ कसरी अघि बढ्ने भन्नेतर्फ डा. श्रेष्ठको कत्ति पनि चासो नभएको केन्द्रमा कार्यरत डाक्टरको भनाइ छ । पछिल्ला २ वर्षमा केन्द्रले १६ वटा मुटुको शल्यक्रिया गरेको छ ।

केन्द्रका निर्देशक डा. पुकारमाथि कुनै सभा–सम्मेलन हुँदा मिर्गौला प्रत्यारोपणको काम नै ठप्प पारेर जाने गरेको आरोप छ । डा. पुकारले केन्द्र स्थापना भएको ६ वर्ष बित्तिसक्दा पनि आफ्नो मनोमानी चलाउँदै आएको केन्द्रमा रहेका एक डाक्टर बताउँछन् । ‘मनपरी गरेको भनेर कसैले आवाज उठायो भने डा. पुकारले हरकिसिमबाट दुःख दिने गर्छन्,’ उनी भन्छन्, ‘प्राइभेट अस्पतालजस्तो आफ्नो मनोमानीले केन्द्र सञ्चालन गरेका छन् ।’

८० लाख पर्ने एक्ट्राकर्पोरियल मेम्ब्रेन अक्सिनेसन (एक्मो) मेसिन सञ्चालनमा आउन सकेन
केन्द्रले ११ महिनाअघि खरिद गरेको करिब ८० लाख लागतको एक्मो मेसिन एकपटक पनि सञ्चालनमा ल्याउन सकेको छैन । मानव शरीरका अंग प्रत्यारोपण गर्नेक्रममा मुटु, फोक्सो वा दुवैलाई चाहिने अक्सिजनयुक्त रक्तसञ्चारमा एक्मोले अस्थायी सहयोग प्रदान गर्छ । यो मेसिन नेपालमा मनमोहन, मेडिसिटी अस्पताल र मानव अंग प्रत्यारोपण केन्द्रमा मात्र उपलब्ध छन् ।

६ करोडको क्याथल्याब मेसिनबाट सातामा जम्मा ४ वटा एन्जिओग्राम
क्याथल्याब मेसिन सञ्चालनमा भए पनि केन्द्रले प्रतिसाता २ देखि ४ जनाको मात्र एन्जिओग्राम गर्दै आएको छ, जब कि सहिद गंगालाल हृदयरोग अस्पतालले दैनिक १५ देखि ३० वटा गर्दै आएको छ । केन्द्रमा एन्जिओग्रामसेवा निःशुल्क उपलब्ध छ । कार्डियोलोजिस्ट तथा इन्टरभेन्टर कार्डियोलोजिस्ट नरहेका कारण तथा सेवाग्राही नै कम भएका कारण पनि कम मात्रामा एन्जिओग्राम भएको अस्पताल प्रशासन बताउँछ ।

बाहिर सम्मेलनमा जाँदा प्रत्यारोपण ठप्प पारेर जान्छन् निर्देशक डा. पुकार
केन्द्रका निर्देशक डा. पुकारमाथि कुनै सभा–सम्मेलन हुँदा मिर्गौला प्रत्यारोपणको काम नै ठप्प पारेर जाने गरेको आरोप छ । डा. पुकारले केन्द्र स्थापना भएको ६ वर्ष बित्तिसक्दा पनि आफ्नो मनोमानी चलाउँदै आएको केन्द्रमा रहेका एक डाक्टर बताउँछन् । ‘मनपरी गरेको भनेर कसैले आवाज उठायो भने डा. पुकारले हरकिसिमबाट दुःख दिने गर्छन्,’ उनी भन्छन्, ‘प्राइभेट अस्पतालजस्तो आफ्नो मनोमानीले केन्द्र सञ्चालन गरेका छन् ।’

डा. श्रेष्ठले केन्द्रमा सेवाविस्तार गर्नेमा छलफल गर्ने नगरेको केन्द्रका चिकित्सकको आरोप छ । ‘केन्द्रमा मुटुको शल्यक्रिया तथा कलेजो प्रत्यारोपण बन्द अवस्थामा छ, अब मिर्गौला प्रत्यारोपणले गति लिने अवस्था छैन,’ एक चिकित्सकले भने ।

निदान अस्पतालको मिर्गौला तस्करी अभियोगमा कानुन अधिकृत कुदुमकुमार भट्टराई परेका छन् । भट्टराई केन्द्रमा पनि कानुन अधिकृतका रूपमा कार्यरत थिए । हाल केन्द्रको इथिकल कमिटी काम गर्न सक्ने अवस्थामा नरहेका कारण मिर्गौला प्रत्यारोपणले गति लिने अवस्था देखिँदैन । इथिकल कमिटीका अर्का सदस्यले पनि राजीनामा दिइसकेका छन् । इथिकल कमिटीको मनोबल खस्किँदै गएको छ ।

इथिकल कमिटी खारेज हुने अवस्था आएपछि मिर्गौला प्रत्यारोपण रोकिने अवस्थामा
निदान अस्पतालको मिर्गौला तस्करी अभियोगमा कानुन अधिकृत कुदुमकुमार भट्टराई परेका छन् । भट्टराई केन्द्रमा पनि कानुन अधिकृतका रूपमा कार्यरत थिए । हाल केन्द्रको इथिकल कमिटी काम गर्न सक्ने अवस्थामा नरहेका कारण मिर्गौला प्रत्यारोपणले गति लिने अवस्था देखिँदैन । इथिकल कमिटीका अर्का सदस्यले पनि राजीनामा दिइसकेका छन् । इथिकल कमिटीको मनोबल खस्किँदै गएको छ । ‘कोही मानिसले गल्ती गरेको छ भने उसले सजायँ पाउनुपर्छ,’ अस्पताल प्रशासन भन्छ, ‘तर, निर्दोष हुँदा पनि आफू कहीँ फसिन्छ कि भन्ने त्रास व्याप्त छ ।’

अस्पताल प्रशासन भन्छ– मिर्गौला प्रत्यारोपणमा फोकस हुँदा अन्य सेवा विस्तार गर्न सकिएन
केन्द्र विशेषगरी मिर्गौला प्रत्यारोपणमा फोकस भएको हुँदा मुटु तथा कलेजो सेवालाई विस्तार गर्न नसकिएको अस्पताल प्रशासन बताउँछ । ‘हामीसँग मुटुको शल्यक्रिया गर्नका लागि बेहोस बनाउने एनेस्थेसिया डाक्टर नभएको र भएकाले पनि छोडेर गएका छन्,’ अस्पताल प्रशासन भन्छ, ‘डाक्टरहरू ल्याउने प्रयत्न भइरहेको छ, छिट्टै नै मुटु र कलेजो प्रत्यारोपण सुरु हुन्छ ।’
बिरामीमा केन्द्रमा मुटु तथा कलेजोका सेवा पनि उपलब्ध छन् भन्ने ज्ञानको कमीका कारण पनि सेवाविस्तार गर्न नसकिएको अस्पातल प्रशासन बताउँछ । केन्द्रीय अस्पतालमा भएका मेसिन प्रयोगमा नआउँदा हजारौँ बिरामी मर्कामा पर्दै आएका छन् ।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय