दाँत किराले खानु वा कुहिनु : एक साधारण तर जटिल समस्या

हेल्थपोस्ट नेपाल

संसारमा सबैभन्दा बढी मानिस दन्तरोगले ग्रस्त भएको अनुमान लगाउन सकिन्छ । दन्तरोगले अरु रोगको तुलनामा बढी नै मानिसलाई सताउने गर्छ । मुख स्वास्थ्य शरीरको पूर्ण स्वास्थ्यका लागि एक महत्त्वपूर्ण पक्ष हो । मुखका अनेकौँ रोगमध्ये दाँतमा लाग्ने किरा एक ज्यादै नै सामान्य र घेरैजसोलाई सताउने रोगमा पर्दछ ।

दाँतमा किरा लाग्नुका कारण
दाँतमा किरा लाग्नुका कुनै एउटा मात्र कारण नभई धेरै कारण हुन्छन् । तसर्थ, यसलाई मल्टिफ्याक्टोरियल डिजिज अर्थात् धेरै कारणले लाग्ने रोग भन्ने गरिन्छ ।

प्रमुख कारण :
धेरै मात्रामा चकलेट खानु, सुगरको उपभोग धेरै गर्नु, मुखमा र्याल कम हुनु, मुखमा स्ट्रेप्टोकोकस म्युटेन्स नामक ब्याक्टेरियाको मात्रा धेरै हुनु दाँत किराले खानुका कारण हुन् । दाँत समयमा सफा नराख्नाले यी ब्याक्टेरियाको मात्रा बढ्न जान्छ । यी ब्याक्टेरियाले चकलेटमा भएका सुक्रोज नामक केमिकललाई अल्ममा बदलिदिन्छन्, जसले दाँतलाई कुहाएर दाँतमा किरा लाग्ने गर्छ ।

दाँतमा किरा लागेका लक्षण
दाँतमा किरा लागेपछि सेतो दाँतमा खैरो वा कालो रङ प्रस्टै देख्न सकिन्छ । यदि किरा लागेको धेरै दिन बितेको छ भने त्यहाँ दाँतको खाल्डो पर्ने, खाने कुरा अड्किने तथा दाँत दुख्नेजस्ता सामान्य लक्षण देखापर्छन् ।

के दाँतलाई किरा लाग्नबाट बचाउन सकिन्छ ?
अवश्य सकिन्छ, त्यो पनि सामान्य अनीबानीमा सुधारबाटै सकिन्छ । दाँतलाई किरा लाग्नबाट बचाउन समान्य कदमहरू जस्तै, मुख सफा राख्ने, दिनमा दुईपटक फ्लोराइकयुक्त दन्तमन्जनले दाँत सफा गर्ने, गुलियो खाने कुराहरू जस्तै, चकलेट, चिनीको प्रयोग कम गर्ने तथा वेला–वेलामा दन्तचिकित्सकको सल्लाह लिने गरेमा दाँतलाई किराबाट जोगाउन सकिन्छ ।
रोकथामका लागि–
– फ्लोराइडयुक्त दन्तमन्जनले दिनमा दुईपटक दाँत सफा गर्ने तथा खाना खाएपछि पानीले राम्ररी कुल्ला गर्ने ।
– गुलियो खाने कुराहरू जस्तै, चिनी, चकलेटको प्रयोग काम गर्ने ।
– वर्षमा दुईपटक दन्तचिकित्सकलाई दाँत देखाउने ।

 

उपचार
दाँतमा किरा लागेपछि किरा लागेको भागलाई हटाई त्यो दाँतको भागलाई पुनः विभिन्न प्रकारका सिमेन्टले भर्न सकिन्छ । तर, किराले दाँतको जरासम्मै प्रभाव पारेको छ भने रुट क्यानल ट्रिटमेन्ट गरी दाँतलाई बचाउन सकिन्छ ।
दाँतका सबैजसो भाग नाश भएका छन् त्यस्तो दाँतलाई निकालेर फाल्दा नै उत्तम हुन्छ । किनकि, पछि गएर ती दाँतमा भएका जीवाणुले मुखमा अरु केही समस्या निम्त्याउन नपाऊन् ।

(रौनियार काठमाडौं मेडिकल कलेज, दुवाकोटमा बिडिएस अन्तिम वर्षको परीक्षा दिई नतिजाको पर्खाइमा छन्)

 

 

 

 



Leave a Reply

Your email address will not be published.