नियन्त्रणमा निरीह सरकारी अधिकारी भन्न थाले– विषादीयुक्त खाद्यवस्तुको सेवनले मानव स्वास्थ्यमा खास असर गर्दैन

खाद्यवस्तुमा अत्यधिक कीटनाशक विषादीको प्रयोगले उपभोक्ताको शरीरमा विभिन्न किसिमका घातक रोग निम्तिरहेको खाद्यविद्ले बताउँदै आएका छन् । मुख्यतया भारतबाट अत्यधिक मात्रामा विषादीको प्रयोग भएका फलफूल तथा तरकारी नेपाल भित्रिरहँदा र त्यसको परीक्षण र नियन्त्रणमा सरकारले खुट्टा कमाइरहँदा नेपालीको स्वास्थ्यप्रति चिन्ता बढेको छ ।

कीटनाशक विषादीले नेपालीको स्वास्थ्यमा पारिरहेको असर र यसको नियन्त्रणका उपायबारे बुधबार रिसर्च सेन्टर फर प्राइमरी हेल्थ केयरले छलफल कार्यक्रमको आयोजना गर्यो । छलफलका क्रममा सामान्य रूपमा कीटनाशक औषधिको प्रयोग गरिएका तरकारी तथा फलफूलको सेवनले मानव स्वास्थ्यमा खासै असर नगर्ने प्लान्ट क्यारेन्टिन विषादी व्यवस्थापन केन्द्रका प्रमुख डा. डिल्लीराम शर्माले बताए । सरकारी नियामक निकायको नेतृत्व गरिरहेका व्यक्तित्वबाट आएको यस प्रकारको अभिव्यक्तिलाई छलफलमा सहभागी विज्ञहरूले गैरजिम्मेवार संज्ञा दिँदै अभिव्यक्तिप्रति आश्चर्य प्रकट गरे ।

नेपालमा विषादीको प्रयोग सन् १९५० बाट मलेरिया नियन्त्रणका लागि भएको सन्दर्भ जोड्दै डा. शर्माले जापानजस्ता विश्वका विकसित मुलुकमा पनि प्रतिहेक्टर १६ केजीसम्म कीटानाशक विषादीको प्रयोग हुने गरेको तर नेपालमा प्रतिहेक्टर ३९६ ग्राम मात्र विषादीको प्रयोग भइरहेको बताए । ‘प्रयोगकर्ताले कीटनाशक विषादीको प्रयोग ठिकतवरले गर्न नजानेका कारण फलफूल तथा तरकारीमा विषादी बढी पाइएको छ,’ शर्माले भने, ‘तराईमा ८० प्रतिशतसम्म कीटानाशक विषादीको प्रयोग भइरहेको छ ।’

कीटनाशक विषादीको प्रयोग यही हिसाबले भइरहने हो भने दीर्घकालीन रूपमा मानव स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर देखिनुका साथै माटोको उत्पादकत्व पनि घट्दै जाने फरेस्ट याक्सन नेपालका कृष्ण कँडेलले बताए । ‘खानेकुरामार्फत मन्द विष खाएका कारण चिनीरोग, रक्तचाप, क्यान्सर, मिर्गौला फेलजस्ता गम्भीर स्वास्थ्यसमस्या देखिँदै गएका छन्, ‘कँडेलले भने, ‘ नेपालले विषादीयुक्त तरकारी मात्र २ खर्बको हाराहारीमा अयात गरिरहेको छ ।’

विषादी छर्ने वेलामा किसानले पूरा लुगा नलगाउनेलगायत सावधानी नअपनाउँदा छाला, नाक, आँखा र मुखका माध्यमबाट शरीरमा विषका क्षणिक तथा दीर्घकालीन असर परिरहेको शर्मा बताउँछन् । ‘विषादीको असर महिलामा भन्दा बढी पुरुषमा देखिएको छ,’ डा. शर्माले भने, ‘उमेर समूहका हिसाबले २० देखि २९ वर्षसम्ममा विषादीको असर बढी देखिएको छ ।’

खाद्यबाली, तरकारी तथा फलफूलमा मौलाउँदै गएको विषादीको विवेकहीन प्रयोगले किसान तथा उपभोक्तामा गम्भीर असर परिरहेको र त्यसको नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण बनिरहेको बहस आम बनिरहँदा डा. शर्माले विषादी प्रयोग भएका वस्तुको सेवनले मानव स्वास्थ्यमा खासै असर नगर्ने गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति दिनु कत्तिको सान्दर्भिक होला ? सहभागीको यो प्रश्नको जवाफका क्रममा डा. शर्मा निकै आक्रोशित देखिए । मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याइरहेको विषादीको विवेकहीन प्रयोग रोक्न वा नियन्त्रण गर्न सरकारको भूमिकाबारे सहभागीको जिज्ञासामा डा. शर्माको उत्तरले सहभागीलाई झन् आश्चर्यचकित बनायो । विषादीको प्रयोग रोकिएमा भोकमारीको अवस्था सिर्जना हुने उनको जबाफ थियो ।

कीटनाशक विषादीको प्रयोग यही हिसाबले भइरहने हो भने दीर्घकालीन रूपमा मानव स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर देखिनुका साथै माटोको उत्पादकत्व पनि घट्दै जाने फरेस्ट याक्सन नेपालका कृष्ण कँडेलले बताए । ‘खानेकुरामार्फत मन्द विष खाएका कारण चिनीरोग, रक्तचाप, क्यान्सर, मिर्गौला फेलजस्ता गम्भीर स्वास्थ्यसमस्या देखिँदै गएका छन्, ‘कँडेलले भने, ‘ नेपालले विषादीयुक्त तरकारी मात्र २ खर्बको हाराहारीमा अयात गरिरहेको छ ।’

बाह्य दबाबमा आफ्ना नागरिकको स्वास्थ्यमाथि प्रत्यक्ष आघात पुर्याइरहेका विषादीयुक्त खाद्यवस्तुको आयातमा रोक लगाउनमा सरकारले खुट्टा कमाएपछि नागरिकमा झन् विषादीको त्रास र स्वास्थ्यचिन्ता थपिएको विज्ञहरू बताउँछन् । विषादी नियन्त्रणमा निरीहता देखाइसकेको सरकारका विषदी व्यवस्थापन केन्द्रका नेतृत्वकर्ताले आफ्नो निरीहता लुकाउन विषदीयुक्त खाद्यवस्तुको सेवनले मानव स्वास्थ्यमा खासै असर नपुर्याउनेसम्मको गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति दिएको विज्ञहरूको ठम्याइ छ ।

खाद्यवस्तुमा कीटनाशक विषादी प्रयोगका कारण दीर्घकालीन रूपमा महिलामा स्तनक्यान्सरको सम्भावना रहने तथा भविष्यमा भ्रूणमा समेत असर देखापर्ने जनस्वास्थ्यविद् डा. अरुणा उप्रेतीले जानकारी दिइन् । त्यसैगरी, मानिसक सन्तुलन बिग्रने, छालामा संक्रमण, बाँझोपन, गर्भपतनजस्ता समस्या देखिन सक्ने विभिन्न अनुसन्धानले देखाएको डा. उप्रेतीले बताइन् । समस्या आउने थाहा भए पनि यसको समाधानतर्फ सम्बन्धित पक्षले कुनै चासो नदेखाएको उनको भनाइ थियो ।

सरकारले केही साताअघि भारतबाट आयात हुने फलफूल तथा तरकारीमा विषादीको मात्रा परीक्षण गर्ने निर्णय गरेको थियो । सीमानाकामै नेपाल भित्रिने फलफूल तथा तरकारीमा विषादीको मात्रा परीक्षण सुरु गरेको सरकार भारतको दबाबसँगै केही दिनमै परीक्षण क्षमता नपुगेको कारण देखाउँदै निर्णयबाट युटर्न भयो । भारतीय राजदूतावासबाट विषादी परीक्षण नगर्न पत्र आएसँगै परीक्षण रोकेको सरकारले केही दिन पत्रै नआएको भनेर ढाकछोप गर्न खोजे पनि सञ्चारमाध्यमहरूमा पत्र सार्वजनिक भएपछि स्वयम् प्रधानमन्त्रीले नै माफी माग्नुपर्ने अवस्था आयो ।

बाह्य दबाबमा आफ्ना नागरिकको स्वास्थ्यमाथि प्रत्यक्ष आघात पुर्याइरहेका विषादीयुक्त खाद्यवस्तुको आयातमा रोक लगाउनमा सरकारले खुट्टा कमाएपछि नागरिकमा झन् विषादीको त्रास र स्वास्थ्यचिन्ता थपिएको विज्ञहरू बताउँछन् । विषादी नियन्त्रणमा निरीहता देखाइसकेको सरकारका विषदी व्यवस्थापन केन्द्रका नेतृत्वकर्ताले आफ्नो निरीहता लुकाउन विषदीयुक्त खाद्यवस्तुको सेवनले मानव स्वास्थ्यमा खासै असर नपुर्याउनेसम्मको गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति दिएको विज्ञहरूको ठम्याइ छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय