स्वास्थ्य सेवालाई गुणस्तरीय बनाउन सके प्रत्येक वर्ष ८६ लाख मृत्युलाई रोक्ने सकिने

पूर्व स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले ठूला दलका ठूला नेता उपचारका लागि विदेश जान छोडेको अवस्था नै नेपालमा स्वास्थ्य सेवामा गुणस्तर सुनिश्चितको प्रमाण भएको बताएका छन् । थापाले नेताहरुले देशकै स्वास्थ्य सेवालाई विश्वास गर्ने अवस्था आउने र स्थानीय तहमा उपलब्ध सेवामा पनि स्थानीय जनप्रतिनिधिले त्यहीका अस्पताललाई विश्वास गर्नसक्ने ठाउँ बनाउन सके मात्रै स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तरीयतामा आम जनताको विश्वास बढ्ने बताए ।

‘द ल्यान्डसेट कमिसन फर हाइ क्वालिटी हेल्थ सिष्टम’को विश्व स्वास्थ्य अवस्थासम्बन्धी प्रतिवेदनले सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्दै कमिसनका कमिसनर थापाले सरकारले कुनै पनि अस्पताललाई सञ्चालन अनुमति दिएका नीजि क्षेत्रका अस्पतालहरुको स्वतः गुणस्तरसमेत सुनिश्चितको जिम्मेवारी सरकारकै हुने बताए । ‘सरकार सेवा प्रदायक होइन् सरकार व्यवस्थापक हो, जहाँ सुकैबाट सेवा लिएपनि त्यसको गुणस्तरीयताको सुनिश्चिता सरकारले गर्नुपर्छ,’ उनले भने ।

थापाले स्वास्थ्य सेवामा अबलम्बन गरिएको सोच, शैली, नीति र कार्यक्रमले दिनसक्ने जति उपलब्धी निकालिसकेको भन्दै नयाँ ठाउँमा पुग्नका लागि नयाँ प्रस्थान चाहिने बताए । उनले अबको नयाँ गन्तव्य भनेको स्वास्थ्य सेवाभन्दा माथि उठेर गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा हुनुपर्ने भन्दै त्यसका लागि संघीयता नयाँ अवसर भएको बताए । ‘अहिलेसम्म पनि बेड गनेर अस्पतालको स्तर मूल्यांकन गरिन्छ, सेवा दिने तरीका, लिने मान्छेको सन्तुष्टी र सेवाको प्रभाव के रह्यो भन्ने पनि अब हेरिनुपर्छ,’ थापाले भने ।

स्वास्थ्यमन्त्री उपेन्द्र यादवले स्वास्थ्यलाई संविधानले नै मौलिक हकको रुपमा स्थापित गरेको भन्दै स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर बृद्धि विना स्वास्थ जनशक्ति र शान्तिसमेत नहुने बताए । उनले स्वास्थ्य क्षेत्रमा लगानी बढाउँन आवश्यक रहेको बताए ।

रिपोर्ट भन्छ
नेपालमा विहीबार सार्वजनिक गरिएको विश्व प्रतिवेदनअनुसार स्वास्थ्य संस्था र सेवा प्रदायकले दिने स्वास्थ्य सेवालाई गुणस्तरीय बनाउन सके प्रत्येक वर्ष ८६ लाख मृत्युलाई रोक्ने सकिन्छ ।

प्रतिवेदनले स्वास्थ्य सेवा गुणस्तरीय हुन नसक्दा ५६ लाख मानिसलाई स्वास्थ्य संस्था सेवासम्म पुगेर पनि बचाउँन नसकिएको औल्याएको छ ।
‘द ल्यान्डसेट कमिसन फर हाइ क्वालिटी हेल्थ सिष्टम’को विश्व स्वास्थ्य अवस्थासम्बन्धी प्रतिवेदनअनुसार स्वास्थ्य सेवा गुणस्तरीय हुन नसक्दा ५६ लाख मानिस स्वास्थ्य संस्था गएर सेवाको गुणस्तर हुन नसकेका कारण मृत्यु हुने र ३० लाख मानिसहरुको सेवा प्रणालीसम्म पहुँच नपुगेको जनाएको छ ।

ग्लोबल कमिसन बनाएर उपलब्ध तथ्यांकको व्यवस्थित र प्रमाणिक विश्लेषण गरेर प्रतिवेदन निकाल्ने ल्यान्डसेट कमिसनको मौलिक अनुसन्धान विधिबाट प्रतिवेदनबाहिर ल्याउछ ।‘हाइक्वालिटी हेल्थसिस्टम इन एसटिजी इरा’ नामक प्रतिवेदनको नेपालमा सार्वजनिक गर्दै हार्भड स्कूल अफ पब्लिक हेल्थकी सह–प्राध्यापक एवं ल्यान्डसेट कमिसनकी अध्यक्ष मार्गरेट स्वास्थ्य प्रणालीप्रति विश्वास नहुनु, स्रोतको अभावजस्ता कारणले स्वास्थ्य प्रणालीमा पहुँच चुनौतीपूर्ण भएको बताइन् ।

क्रुकले नेपालमा चिकित्सक र नर्सले सेवाका लागि पुगेकाहरुलाई मापदण्डअनुसार पुरा गर्नुपर्ने मध्ये ३९ प्रतिशत प्रश्न र जाँच गर्ने गरेको बताइन् । उनले भवन, जनशक्ति, उपकरणजस्ता आधारभुत सेटअप भए पनि सेवाग्राही सष्तुष्ट नहुँदासम्म सेवा गुणस्तरीय र पूर्ण हुनै नसक्ने बताइन् ।
कमिसनका राष्ट्रिय संयोजक अमित अर्यालले एउटा व्यक्ति एउटा समस्या लिएर फेमेली फिजिसियानकोमा जाँदादेखि संस्था र आवश्यक सेवा लिन जाँदा पार गर्ने प्रत्येक चरणमा पाएको उपचार, परीक्षण र अवस्था सिष्टमले चिन्नुपर्ने बताए । ‘स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर भनेको ‘हेल्थ सर्भिस’ मात्रै नभएर ‘हेल्थ केयर’हो, उनले भने, ‘विद्यामान स्वास्थ्य सेवा दिने तरीकाले प्रणाली होइन्, जुन आफैमा अपुरो छ,’

अर्यालले अहिलेको अभ्यास भइरहेको उपचारको तरीकालाई स्वास्थ्य प्रणाली भन्न नमिल्ने भन्दै स्वास्थ्य प्रणालीमा विरामी हुँदा उपचार मात्रै नभएर ‘पूर्ण स्वास्थ्य हेरचाह’ समेत समेटिने बताए ।
कमिसनका नेपाल उपाध्यक्ष डा. भगवान कोइरालाले नेपालको सन्दर्भमा उत्पादित जनशक्तिको सीप र क्षमतामा प्रश्न उठिरहेको भन्दै स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुनिश्चत गर्न चुनौतीपुर्ण रहेको बताए । उनले नयाँ चिकित्साशिक्षा ऐनमार्फत् त्यसको सुधार प्रयास भइरहेको बताए ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय