आयुर्वेदबाट पनि सम्भव छ बाथरोगको उपचार

सामान्यतया शरीरका विभिन्न हाड तथा जोर्नीको दुखाइसम्बन्धी रोगलाई बाथरोग भन्ने गरिएको पाइन्छ । यस्ता जोर्नीका दुखाइ एकै प्रकारका नभएर विभिन्न प्रकारका हुने गर्छन् । सामान्यतया जोर्नीसम्बन्धी रोगलाई ३ प्रकारमा बाँड्न सकिन्छ :
१. आमवात/जोर्नी सुन्निने, दुख्ने
२. सन्धिवात/हड्डी खिइने
३. युरिक एसिड

लक्षण
– जोर्नीहरू दुख्ने, सुन्निने,
– बिहानको समयमा जोर्नी कक्रक्क पर्ने, जकडिने,
– जोर्नीको चाल खुम्च्याइ–फैलावटमा कमी आउने,
– ज्वरो आउने,
– चिसोपानी चलाउँदा वा नुहाउँदा तथा चिसो मौसममा दुखाइ बढ्ने,
– जोर्नी क्रमश ः बाङगो हुँदै जाने र लचिलोपन हराउँदै जाने,
– हड्डी खिइएर हुने दुखाइ मुख्यतया ६० वर्ष कटेपछि र महिनावारी बन्द भएका महिलामा ढाड र शरीरको भार जोर्नीहरू (घुँडा)मा दुखाइ हुने,
– पिसाब पोल्ने ।

कारण
– शरीरभित्रै उत्पन्न भएका अटोएन्टिबडीका कारण रुमाटिककिसिमको बाथरोग हुन्छ ।
– युरिक एसिड वा अन्य यस्तै प्रकारका क्रिस्टलहरू सञ्चय भई गाउट हुन सक्छ । यसको मुख्य कारण भने प्रोटिन पदार्थको राम्रो अपचय (मेटाबोलिजम) हुन नसक्नु नै हो । प्रोटिनको अधिक सेवनले यो रोग बढ्न जान्छ ।
– ६० वर्ष नाघ्नु, महिलाको महिनावारी बन्द हुनु, शरीरको तौल बढी भई भार पर्नु, जोर्नीमा चोटपटक लाग्नु ।
– त्यसैगरी, बढी बसिराख्ने, उठिराख्ने, भारी उठाउने, निहुरेर काम गर्ने, निरन्तर काम गर्ने तथा नियमित व्यायामको अभावले पनि सन्धिवात हुन जान्छ ।

– समयमै उपचार नभएमा बाथरोगले छाला, आँखा, मुटु र मिर्गौलालाई प्रभावित पार्न सक्छ ।

वर्तमान परिदृश्य
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार रुमाटिक रोगहरू विश्वमा ०.३–१ प्रतिशत पाइएका छन् । यो विशेषतः विकासोन्मुख देशहरूमा खासगरी महिलामा हुने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ । नेपालमा पनि करिब ३५ लाख मानिस कुनै न कुनै प्रकारका हाडजोर्नीसम्बन्धी रोगबाट प्रभावित छन् भने जम्मा १० प्रतिशत मात्र उपचारको दायरामा आएको पाइएको छ । हड्डी खिइएर हुने सन्धिवात विश्वभरमा ६० वर्ष नाघेका पुरुषमा ९.६ प्रतिशत र महिलामा १८ प्रतिशत पाइएको छ ।

बच्ने उपाय/रोकथाम
– यसलाई दीर्घकालीन उपचार आवश्यक पर्छ । यसको राम्रो उपचार आयुर्वेदबाट सम्भव छ । साथै, जोर्नीहरूको सञ्चालन गर्ने किसिमको शारीरिक व्यायाम र योगासन यसमा आवश्यक छ ।

सही आसनमा बस्ने, सुत्ने, उठ्ने, उचित किसिमको मात्र शारीरिक श्रम गर्नाले हड्डी खिइने रोगबाट बच्न सकिन्छ ।
दुग्धजन्य आहारबाट हाडजार्नीलाई चाहिने क्याल्सियमजस्ता पदार्थको परिपूर्ति हुन्छ । अतः सन्तुलित आहारको सेवन गर्नुपर्छ ।
– युरिक एसिडबाट बच्न बढी प्रोटिनयुक्त पदार्थ, अम्लीय पदार्थ, मदिरा, रातो मासु अधिक मात्रमा सेवन गर्नुहुँदैन र समयमै रोगको निदान गराई उपचार गराउनुपर्छ ।

प्रयोग हुने जडीबुटी
एरण्ड, रास्ना, निगुण्डी, रसोन, देवदारु, गुगल, तगर, कुचिला, नीलगिरि, अश्वगन्धा, दशमूल, सुठो । यी जडीबुटीमध्ये स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहमा प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय