बढ्दै दुर्घटना, थपिँदै मेरुदण्डको चोट, उद्धारकै क्रममा झन् बिग्रन्छ घाइतेको अवस्था

नेपालमा सवारी दुर्घटना दिन प्रतिदिन बढ्दै गइरहेको छ । जसका कारण बार्षिक दुईहजार भन्दा बढि मानिसको ज्यान जाने गरेको छ ।। भने, १० हजार भन्दा बढी घाईते हुने गरेको तथ्यांक छ । तर, घाईतेको उद्दार एवं अस्पतालसम्म ल्याउने क्रममा सावधानी नअपनाउँदा स्पाइनल इन्जुरीका बिरामीको सहज उपचारमा समस्या हुने गरेको छ ।

भरतपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेण्डेन्ट प्रा.डा . कृष्णप्रसाद पौडेलका अनुसार लड्ने समयमा हातखुटटा चल्ने वा रिकभर गर्न सकिने हुँदा पनि सामान्य सावधानीको अभावमा अस्पताल ल्याउने क्रममा धेरैले बाँचेपनि जीवनभर ओछ्यान पर्नुपर्ने अवस्था आउने गरेको छ । डा. पौडेलले भने, ‘झ्याइकुटी पार्दै बोरा फालेजसरी एम्बुलेन्स, गाडीमा राख्दा घाइतेको चोट झनै बल्झिने र अवस्था थप बिग्रने गरेको छ ।’

लामो समयसम्म उकालो ओरालो गर्ने, वा दैनिक श्रमजन्य क्रियाकलापका कारण बढ्दो उमेरमा हड्डीमा देखिन्छ । तीबाहेक सडक दुर्घटना, भीरबाट लडेर, रुखबाट खसेर वा अन्य कुनै रोगको समयमा उद्धार र उपचार हुन नसक्दा तथा उद्धारका क्रममा हुने असावधानी र अज्ञानताले स्पाइनल इन्जुरी हुने

चिकित्सकहरुका अनुसार लडेर तथा बिभिन्न कारण मेरुदण्डमा लाग्ने चोटको अवस्थालाई स्पाईनल इन्जुरी भन्ने गरिएको छ । विज्ञहरुका अनुसार घाँटीदेखि कम्मरसम्म रहेका ३३ वटा हड्डी हुन्छ । दुर्घटना वा चोटबाहेक हड्डी खिइने, मेरुदण्डभित्रको नसा च्यातिने, च्यापिनेसम्म हुन्छ । जसले बिरामी पक्षघातको अवस्थामा पुग्ने गरेका छन् ।

लामो समयसम्म उकालो ओरालो गर्ने, वा दैनिक श्रमजन्य क्रियाकलापका कारण बढ्दो उमेरमा हड्डीमा देखिन्छ । तीबाहेक सडक दुर्घटना, भीरबाट लडेर, रुखबाट खसेर वा अन्य कुनै रोगको समयमा उद्धार र उपचार हुन नसक्दा तथा उद्धारका क्रममा हुने असावधानी र अज्ञानताले स्पाइनल इन्जुरी हुने गरेको एसोसियसन अफ स्पाइनल सर्जन अफ नेपालका अध्यक्ष डा. रविन्द्रलाल प्रधानले बताए ।

दुर्घटना वा अन्य घाइतेलाई घाँटी (गर्धन), शरिर, खुट्टालाई हलचल नहुनेगरी सन्तुलित रुपमा उद्वार गर्ने, सावधानीपुर्वक अस्पताल ल्याइएमा धेरै घाइतेलाई पुर्ववत अवस्थामै फर्काउन सकिने डा. प्रधान बताउँछन् । चिकित्सकहरुका अनुसार ढाड, घाँटी दुख्ने समस्यालाई वेवास्ता गर्दा समेत पछि मेरुदण्डमा खराबी आउने गरेको छ । मेरुदण्डमा समस्या आउँदा त्यसको असर मुटु र फोक्सोमा समेत पर्ने गरेको अनुभव चिकित्सकहरुको छ ।
स्पाइनल इन्जुरीका बिरामीहरु दैनिक बढ्दै गएका छन् ।

नेपालमा बार्षिक १ हजार भन्दा बढि बिरामीको शल्यक्रिया गर्ने गरिन्छ । ती मध्ये अधिकांश सवारी दुर्घटनामा पनि घाईते छन् । चोटपटक, संक्रमण, हड्डीको क्षयरोग, ट्युमर जस्ता कारणले मेरुदण्ड (स्पाइन) मा समस्या आउने गर्छ । मेरुदण्डले शरीरलाई सिधा राख्न सहयोग गर्छ । मेरुदण्डमा चोट लाग्दा केहीमा पक्षघातको समस्या हुने गर्छ । ‘मेरुदण्डको बीचमा रहेको सुषुम्नामा चोट लागेमा त्यस मुनिका अंगले काम गर्न सक्दैनन् र तलका अंगहरु सुचना विहिन हुन पुग्छन्’, प्रधानले भने, ‘मेरुदण्डमा चोट लाग्नै नदिन’ सावधानि अपनाउन’ राम्रो हो, चोट लागिहालेमा तत्कालै उपचार गराउनुपर्छ ।’

नेपालमा बार्षिक १ हजार भन्दा बढि बिरामीको शल्यक्रिया गर्ने गरिन्छ । ती मध्ये अधिकांश सवारी दुर्घटनामा पनि घाईते छन् । चोटपटक, संक्रमण, हड्डीको क्षयरोग, ट्युमर जस्ता कारणले मेरुदण्ड (स्पाइन) मा समस्या आउने गर्छ । मेरुदण्डले शरीरलाई सिधा राख्न सहयोग गर्छ । मेरुदण्डमा चोट लाग्दा केहीमा पक्षघातको समस्या हुने गर्छ ।

लडेर वा खेलकुदका क्रममा शरीरको सन्तुलन बिग्रिई ढाडमा चोटपटक लाग्दा वा सड्किँदा पनि नशा च्यापिन सक्छ । अर्को तर्फ सवारी दुर्घटना हुँदा मेरुदण्डमा चोटपटक बढी हुने सम्भावना हुन्छ । त्यस कारण सवारी दुर्घटना हुँदा ट्राफिकदेखि आम सर्वसाधरणले अस्पताल ल्याउँदा घाइतेको विशेष ख्याल गर्नुपर्ने भरतपुर अस्पतालका अर्थोपेडिक्स सर्जन डा. विश्वराज अधिकारीले बताए । विगतमा मेरुदण्डको शल्यक्रिया (स्पाइनल सर्जरी) अर्थोपेडिक वा न्यूरोसर्जनहरुले गर्दथे । हाल स्पाइनल सर्जनकै संख्या बढोत्तरीसँगै उनीहरुले नै शल्यक्रिया गर्दै आएका छन् ।

समगोष्ठी सम्पन्न
चितवनमा ‘सुषुम्ना नाडीको चोटपटक र संक्रमण’को विषयमा एक दिने समगोष्ठि भएको छ । भरतपुर अस्पताल र एसोसियसन अफ स्पाईनल सर्जन अफ नेपालले संयुक्त रुपमा राजधानी बाहिर पहिलो पटक भरतपुरमा शुक्रबार सम्पन्न भएको छ। सवारी दुर्घटनाका कारण स्पाईनल इन्जुरीका बिरामीहरुको संख्या बढेकाले यसको उपचारमा सहजता ल्याउन समगोष्ठि गरिएको भरतपुर अस्पतालका मेसु प्रा.डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए । गोष्ठिमा देशभरका ६० जना डाक्टरको सहभागिता रहेको थियो ।

समगोष्ठीमा एक दर्जन विशेषज्ञ सर्जनहरुले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । डा. व्यापक पौडेल, डा. दिपक श्रेष्ठ, राजेशकुमार चौधरी, सुरज बज्राचार्य, विनोदमान विजुक्छे, डा. अर्जुन श्रेष्ठ, डा. सुरेश पाण्डे, डा. कृष्णप्रसाद पौडेल, डा. रोहितकुमार पोखरेल लगायतले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । नयाँ प्रविधि अबलम्वन गर्दै उपचार अभ्यासबारेमा कृत्रिम हार्ड (मोडल वोन) मा प्रयोगात्मक कक्षा समेत चलाइएको थियो ।

शुक्रबार दिन भर सञ्चालन भएको गोष्ठिमा घाँटी, ढाड र उपचार गर्ने पद्धतिका विषयमा छलफल भएको पौडेलले जानकारी दिए । नेपालमा स्पाईनल ईन्जुरीका शल्यक्रिया गर्न सक्ने ४० जना चिकित्सक रहेको उनिहरुले बताएका छन् । “मुख्य शहरका अस्पताल दक्ष जनशक्ति छन्, तर ग्रामीण क्षेत्रमा अपुग छ”, पौडेलले भने, “सबै अस्पतालमा स्पाइनल सर्जरीको सेवा विस्तार गर्नुपर्छ ।” दुर्घटना भएपछि घाईतेलाई हलचल नहुने गरि समातेर अस्पताल ल्याउनुपर्ने उनले बताए ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय