स्वास्थ्यका ९५% अनुसन्धान केन्द्रले गर्दैनन् अनुसन्धान, दर्ता भएकामध्ये २१% सञ्चालनमा, सञ्चालनरतमा २६% मात्र वैध

हेल्थपोस्ट नेपाल

नेपालमा स्वास्थ्य अनुसन्धानको नाममा खोलिएका रिसर्च सेन्टरहरूले कुनै पनि खाले अनुसन्धान नगर्ने गरेको पाइएको छ । स्वास्थ्य केन्द्रले आफ्नो नामका पछाडि ‘रिर्चस सेन्टर’ लेखे पनि उनीहरूले अनुसन्धानसम्बन्धी कुनै पनि काम नगरेको तथ्य पाइएको नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को सर्वेक्षणले देखाएको हो ।

कम्पनी राजिस्ट्रारको कार्यालय, त्रिपुरेश्वरमा ३ सय ७० वटा स्वास्थ्यका अनुसन्धान केन्द्र दर्ता भएका छन् । तर, दर्ता भएमध्येमा जम्मा ८१ वटा मात्र सञ्चालनमा छन् । सञ्चालनमा रहेका ८१ मध्ये पनि जम्मा ११ वटा केन्द्रबाट कुनै पनि प्रकारको जानकारी उपलब्ध नभएको अनुसन्धान परिषद्ले जनाएको छ । जानकारी उपलब्ध गराएका ७० मध्ये जम्मा २१ वटा केन्द्रले अनुसन्धानसम्बन्धी काम गरेका छन् । बाँकी केन्द्रहरू अनुन्धानका कुनै पनि गतिविधिमा संलग्न नभएको परिषद्का अनुसन्धान अधिकृत अरुण शाहले बताए । अनुसन्धान गर्ने २१ केन्द्रमध्ये आधाजसो काठमाडौं उपत्यकाभित्रका छन् भने बाँक आधा मोफसलका छन् ।

नियमसम्मत ढंगले दर्ता भएका कुनै पनि अस्पताल तथा स्वास्थ्यसंस्थाले अनुसन्धानको काम गर्नका लागि नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को स्वीकृत लिनुपर्ने र नवीकरण गर्दा पनि आफूले गरेको कामबारे परिषद्मा प्रतिवेदन बुझाउनुपर्ने नियम छ । कुनै पनि स्वास्थ्य अनुसन्धान केन्द्रका नामले खोलिएका स्वास्थ्यकेन्द्रले वर्षमा कम्तीमा पनि २ वटा अनुसन्धान कार्य गरेको हुनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ ।

अनुसन्धान केन्द्रका नामले खोलिएका संस्थाले वर्षमा कम्तीमा २ वटा अनुसन्धान कार्य गरेको हुनुपर्ने र नवीकरण गर्दा आफ्नो कामको प्रतिवेदन परिषद्मा बुझाउनुपर्ने प्रावधान छ

सामान्य स्वास्थ्यसंस्थादेखि ठूला अस्पतालले समेत आफ्ना नामका पछाडि ‘रिसर्च सेन्टर’ राखेको पाइएपछि परिषद्ले गत आर्थिक वर्ष ०७४–०७५ मा अनुसन्धान नगरी ‘रिसर्च सेन्टर’को नाम राख्ने संस्थाहरूलाई त्यस्तो नाम हटाउन निर्देशन दिएको थियो । परिषद्कोे निर्देशनपछि केही अस्पतालले आफ्नो नामबाट ‘रिसर्च सेन्टर’ हटाइरहेका छन् भने केहीले अझै अटेर गरेर ‘रिसर्च सेन्टर’कै नाम चलाइरहेको परिषद्का अनुसन्धान अधिकृत शाहले बताए ।

‘‘अनुसन्धान’ शब्दको दुरूपयोग रोक्न ‘अनुसन्धान केन्द्र’ नाम राखी कुनै पनि अनुसन्धान नगर्ने केन्द्रलाई यसै आर्थिक वर्षभित्र नामबाट ‘अनुसन्धान’ शब्द हटाउन परिषद्ले निर्देशन दिएको छ,’ शाहले भने । नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद् नेपालमा स्वास्थ्य अनुसन्धान केन्द्रका नामले खोलिएका संस्थानहरूको नियमन तथा समन्वय गर्ने आधिकारिक निकाय हो ।

सञ्चालनमा रहेका अनुसन्धान केन्द्रहरूको प्रभावकारी नियमनसँगसँगै भविष्यमा अनुसन्धान गर्न इच्छुक संस्थाका लागि अनुसन्धानमैत्री वातावरणको सिर्जना गर्नुपर्ने देखिन्छ । स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को नियमानुसार कुनै पनि स्वास्थ्यसंस्थाले परिषद्बाट आइआरसी अनुसन्धान गर्न सक्षम भएको प्रमाणपत्र लिनुपर्छ । उक्त प्रमाणपत्र लिनका लागि अस्पतालमा दक्ष जनशक्ति, बिरामीको चाप, संरचना, गुणस्तरीय सेवाजस्ता आधारभूत पक्षको मूल्यांकन आवश्यक हुन्छ ।



Leave a Reply

Your email address will not be published.