गर्मीसँगै लामखुट्टेको बिगबिगीमा कसरी बच्ने खतरनाक जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट ?

जापानिज इन्सेफलाइटिस क्युलेक्स जातको पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने एकप्रकारको सरुवारोग हो । यी लामखुट्टेले संक्रमित घोडा, सुँगुर, बंगुर, हाँसजस्ता पशुपक्षीलाई टोकेपछि तिनै लामखुट्टेले मानिसलाई टोकेमा जापानिज इन्सेफलाइटिस रोग सर्दछ । तर, पशुपक्षीलाई टोकेर आएको जीवाणुले लामखुट्टेलाई कुनै असर गर्दैन । यसरी मानिसलाई टोकेपछि जीवाणु (भाइरस)ले मस्तिष्कमा असर पु¥याउँछ, अनि धेरै ज्वरो आउने, बेहोस हुनेजस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् । यो रोग लागेपछि बिरामीलाई पक्षाघात हुने, अपांग हुने हुन्छ भने अन्तमा मृत्युसमेत हुन सक्दछ ।

रोगका कारण
जापानिज इन्सेफलाइटिस फ्लेभी भाइरसको संक्रमणबाट लाग्ने गर्दछ । संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइ नै यो रोग लाग्नुको मुख्य कारण हो । संक्रमित सुँगुर, बंगुर, हाँसलगायतलाई टोकेर संक्रमित भएको क्युलेक्स जातको पोथी लामखुट्टेले मानिसलाई टोक्दा यो रोग लाग्छ ।

लक्षणहरू
– बेस्सरी टाउको दुख्नु ।
– धेरै ज्वरो आउनु ।
– बान्ता हुनु ।
– बेहोस हुनु ।
– घाँटी अररो (कडा) हुनु ।
– कम्पन हुनु ।
– पक्षाघात हुनु ।
रोग ज्यादै कडा भएमा बिरामीको मृत्युसमेत हुन्छ ।

रोग लाग्नबाट बच्ने उपाय
लामखुट्टेको नियन्त्रण गर्नु तथा लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नु नै जापानिज इन्सेफलाइटिस रोगबाट बच्ने मुख्य उपाय हो ।
– लामखुट्टेको नियन्त्रणका लागि घरवरिपरि, सार्वजनिक स्थल वा पानी जम्ने खाल्डाखुल्डी पुरिदिनुपर्छ ।
– यो रोगबाट १५ वर्षमुनिका बालबालिका बढी प्रभावित हुने भएकाले उनीहरूलाई यो रोगविरुद्धको खोप दिनुपर्छ । सबै उमेरका मानिसले यो रोगविरुद्धको खोप दिनु राम्रो हुन्छ ।
– पानी जम्ने ठाउँमा घोडाजस्ता पशुपक्षीलाई व्यवस्थित ढंगले पाल्ने र सम्भव भएसम्म सुँगुर, बंगुरलाई यस रोगविरुद्धको खोप दिनुपर्छ ।
– पशुपक्षीको खोर मानिस बस्ने घरभन्दा टाढा राख्नुपर्छ ।
– सम्भव भएसम्म घर तथा सुँगुर, बंगुरको खोरको झ्याल–ढोकामा मसिनो जाली राख्नुपर्छ ।
– घरवरिपरि सधैँ सफा राख्नुपर्छ ।
– खेतबारीमा हिँड्दा पूरा बाहुला भएको कपडा लगाएर हिँड्नुपर्छ ।

लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने उपाय
– सधैँ कीटनाशक औषधियुक्त झुल टाँगेर मात्र सुत्नुपर्छ, झ्याल–ढोकामा जाली ठोक्नुपर्छ ।
– लामखुट्टे भगाउने धूप तथा मल्हमको प्रयोग गर्नुपर्छ ।
– घरबाहिर सुत्नुहुँदैन ।
– साँझपख बाहिर निस्कँदा पूरा बाहुला भएका लुगा तथा सुरुवाल लगाउनुपर्छ ।
– ढल खुला राख्नुहुँदैन, किनकि, यसबाट लामखुट्टेको वृद्धि हुन्छ ।
– लामखुट्टे नियन्त्रणका उपाय अपनाउनुपर्छ ।
– साँझ र बिहानीपख खेतबारीमा सकेसम्म जानुहुँदैन, जानुपरेमा पूरै शरीर ढाक्ने कपडा लगाएर मात्र जानुपर्छ ।

ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
यो रोगको कुनै पनि लक्षण देख्नासाथ बिरामीलाई जतिसक्दो चाँडो नजिकको अस्पताल वा स्वास्थ्यकेन्द्रमा लगी उपचार गराउनुपर्छ । यसो गर्दा बिरामीलाई अपाङ्ग तथा मृत्यु हुनबाट बचाउन सकिन्छ । बिरामीको राम्रोसँग स्याहार–सुसार गर्नुपर्छ ।

रोगको उपचारका लागि सम्पर्क गर्ने स्थान
– क्षेत्रीय अस्पताल
– अञ्चल अस्पताल
– जिल्ला अस्पताल
– प्राथमिक स्वास्थ्यकेन्द्र, स्वास्थ्यचौकी, उपस्वास्थ्यचौकी
– अन्य ठूला तथा केन्द्रीयस्तरका अस्पतालहरू

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय