नर्सको पारिश्रमिक मासिक जम्मा ५ हजार, श्रमशोषण रोक्न नर्सिङ संघको पहल

नेपाल नर्सिङ संघमा १३ हजारको हाराहारीमा नर्स आबद्ध छन् । देशका अधिकांश स्वास्थ्यसंस्थाले ज्यादै न्यून पारिश्रमिकमा र कतिपयले त भोलेन्टेयरका रूपमा नर्सलाई काममा लागाइरहेका छन् । ठूलो धनराशि, समय र मिहिनेत खर्चिएर प्राविधिक जनशक्तिका रूपमा आफूलाई विकास गराएका नर्सले अत्यन्त न्यून पारिश्रमिकमा श्रम र सीपलाई बेच्न बाध्य भइरहँदा बिहीबार नेपाल नर्सिङ संघले नर्समाथिको श्रमशोषणको विरोध जनाउँदै योग्यताअनुसारको रोजगारी र श्रमअनुसारको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ ।

देशका ठूला सरकारी अस्पतालमा कार्यरत नर्सले समेत न्यूनतम तलब नपाएको र श्रमशोषणमा परेको भन्दै संघमा परेको उजुरीका आधारमा संघले आवश्यक निरीक्षणपछि सरोकारवाला पक्षको विज्ञप्तिमार्फत ध्यानाकर्षण गराएको संघकी अध्यक्ष तारा पोखरेलले जानकारी दिइन् ।

पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल ५ सय बेडको छ, जहाँ न्यूनतम ५ सय जना नै नर्सको आवश्यकता हुन्छ । तर, १ सय नर्सले काम चलाइरहेको अवस्था छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्तो अवस्थामा बिरामीले कसरी राम्रो सेवा पाउँनछन् भनेर अपेक्षा गर्न सकिन्छ ?’

‘चितवनको एक मेडिकल कलेजसहित अन्य स्वास्थ्यसंस्थाले नर्सलाई मासिक ५ हजारमा काम गराइरहेको हामीलाई रिपोर्ट आएको छ,’ अध्यक्ष पोखरेलले भनिन्, ‘सरकारले पारिश्रमिकको मापदण्ड निर्धारण गरेको छ, तर त्यसको कार्यान्वयन स्वास्थ्यसंस्थाले गरेका छैनन् ।’ सरकारी मापदण्डको पालना नहुँदा नै अधिकांश नर्स श्रमशोषणमा परिरहेकाले प्रभावकारी नियमन आवश्यक भएको उनले बताइन् । मानव स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको पेसा र २४सै घण्टा बिरामीको सेवामा खटिने नर्सिङ जनशक्तिको श्रमशोषण गर्ने कार्य निन्दनीय भएको जनाउँदै संघले त्यसप्रति खेद प्रकट गरेको छ ।

श्रम ऐन २०७४ लागू भएको अवस्थामा ननस्किल्ड नर्सलाई प्रतिमहिना ९ हजार र दक्षलाई १३ हजार रूपैयाँभन्दा माथि दिनुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । तर, नर्सहरूको अधिकांश उजुरीमा न्यून पारिश्रमिक तथा श्रमशोषणकै गुनासो आइरहेको अध्यक्ष पोखरेलले जानकारी दिइन् । ‘नर्सको समस्या समाधानका लागि सरकारले कानुनको यथाशीघ्र कार्यान्वयन गर्नुपर्छ,’ अध्यक्ष पोखरेल भन्छिन्, ‘अन्यथा संघ संघर्षमा उत्रिन बाध्य हुनेछ ।’

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा दर्ता भएका आधारमा हाल देशमा करिब ८५ हजार नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध छ । यसमध्ये करिब १२ हजार नर्स सरकारी सेवामा छन् भने १३ हजारले निजी स्वास्थ्यसंस्थामा रोजगारीको अवसर पाएका छन् । करिब १० हजार नर्सिङ जनशक्ति रोजगारीका लागि बिदेसिएको अनुमान छ ।

पोखरेलका अनुसार सरकारी अस्पतालहरूमै आवश्यक संख्याको ज्यादै न्यून नर्सिङ जनशक्ति राखेर बिरामीको स्वास्थ्यमा खेलबाड गरिएको छ । ‘पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल ५ सय बेडको छ, जहाँ न्यूनतम ५ सय जना नै नर्सको आवश्यकता हुन्छ । तर, १ सय नर्सले काम चलाइरहेको अवस्था छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्तो अवस्थामा बिरामीले कसरी राम्रो सेवा पाउँनछन् भनेर अपेक्षा गर्न सकिन्छ ?’

सरकारीस्तरका अस्पतालले नै बिरामीको स्वास्थ्यसित खेलबाड गरिरहेका छन् । आइसियूमा एक बिरामीका लागि एक नर्स हुनुपर्ने प्रावधान छ । त्यसैगरी, सुत्केरी वार्डमा पनि एक बिरामीबराबर एक नर्सको आवश्यकता पर्छ । त्यस्तै, आकस्मिकक्षमा २ बिरामीबराबर एक नर्स र जनरल वार्डमा ६ बिरामीबराबर एक नर्स हुनुपर्ने मापदण्ड छ । तर, १ नर्सले १० जनाभन्दा बढी बिरामीको हेरचाह अवस्था छ । पोखरेल प्रश्न गर्छिन्, ‘आइसियूमा १० जना बिरामीलाई एक नर्सले हेरचाह गर्नुपरेपछि बिरामीले कसरी स्तरीय सेवा पाउन सक्छन् ?’

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलमा दर्ता भएका आधारमा हाल देशमा करिब ८५ हजार नर्सिङ जनशक्ति उपलब्ध छ । यसमध्ये करिब १२ हजार नर्स सरकारी सेवामा छन् भने १३ हजारले निजी स्वास्थ्यसंस्थामा रोजगारीको अवसर पाएका छन् । करिब १० हजार नर्सिङ जनशक्ति रोजगारीका लागि बिदेसिएको अनुमान छ । ४० देखि ५० हजारको हाराहारीमा नर्सिङ जनशक्ति बेरोजगार रहेको वा अति नै न्यून पारिश्रमिकमा श्रम बेच्न बाध्य रहेको अनुमान गरिएको छ । नेपालमा प्रतिवर्ष करिब ५ हजार नर्सिङ जनशक्ति थपिने गरेका छन् ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय