नेपालमा ७७ प्रतिशत एचआइभीको कारण विनाकन्डम यौनसम्पर्क, जम्मा प्रयोगकर्ता ८ प्रतिशत

नेपालमा कुल एचआइभी संक्रमितको ७७ प्रतिशतमा विनाकन्डम यौनसम्पर्क गरेका कारण संक्रमण भएको पाइएको छ । प्राणघातक यौनजन्यरोगहरू तथा अनिच्छित गर्भबाट जोगाउन भरपर्दो अस्थायी साधनका रूपमा लिइने कन्डमको प्रयोगमा सचेतता र अभ्यस्तता अभावले एकातर्फ प्राणघातक रोगहरूको संक्रमण बढ्दो छ भने अर्कोतर्फ अनिच्छित गर्भका कारण जनसंख्या वृद्धि मात्र होइन, भ्रूणहत्याजस्ता आपराधिक अमानवीय कर्मले समेत बढावा पाइरहेका छन् ।

सन् २०१७ को अन्त्यसम्म संसारभर ३ करोड ६९ लाख व्यक्तिमा एचआइभी संक्रमण भएको अनुमान गरिएको छ । नेपालमा एचआइभी संक्रमितको संख्या करिब ३१ हजार २० रहेको अनुमान गरिएको छ, जसमध्ये पुरुषको संख्या १९ हजार २० र महिलाको संख्या १२ हजार छ । नेपालमा प्रजनन उमेरसमूह (१५ देखि ४९ वर्ष)मा एचआइभीको व्याप्ततादर शून्य दशमलव १५ प्रतिशत रहेको छ ।

नेपालमा प्रजनन उमेरसमूहका करिब ४३ प्रतिशत जनसंख्याले परिवारनियोजनका साधन प्रयोग गर्ने गरेको भए पनि कन्डमको प्रयोग गर्नेको संख्या भने न्यून पाइएको छ । राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्र टेकुको तथ्यांकअनुसार जम्मा ८ प्रतिशतले परिवारनियोजनको अस्थायी साधनका रूपमा कन्डमको प्रयोग गर्ने गरेका छन् । यद्यपि, नेपाल सरकारले निःशुल्क कन्डम वितरण गरिरहेको छ भने वर्षौंदेखि कन्डम प्रयोगबारे सञ्चारमाध्यमहरूमार्फत चेतनामूलक सन्देशहरू प्रवाहित गरिरहेको छ ।

नेपालमा प्रतिहजार किशोरीमा ८८ जनाले बच्चा जन्माउँछन् । यसमध्ये अधिकांश किशोरी परिवारनियोजनका साधनमा पहुँच वा ज्ञानको कमीका कारण कम उमेरमै आमा बनिरहेका छन् । अझै पनि प्रजनन उमेरका २४ प्रतिशत महिलाहरूको परिवारनियोजनको माग अपुग रहेको राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्र, टेकुका निर्देशक डा. तारानाथ पोखरेल बताउँछन् । उनका अनुसार पछिल्लो समय भने कन्डमलाई परिवारनियोजनको साधनका रूपमा स्वीकार गरी प्रयोग गर्नेमा नयाँ पुस्ता थपिँदै गएको छ ।

हाल नेपालमा राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रको अगुवाइमा एचआइभीसँग सम्बन्धित विभिन्न सेवा, जस्तै, एचआइभी परामर्श तथा परीक्षण, उच्च जोखिममा रहेका लक्षित समुदायमा एचआइभी रोकथाम कार्यक्रम, उपचार, हेरचाह तथा सहयोग र यौनरोगको रोकथाम तथा नियन्त्रण कार्यक्रमहरू विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरू मार्फत देशैभरी प्रदान गरिँदै आएको छ ।

स्वास्थ्यसेवा विभागको ०७३–७४ को वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा परिवारनियोजनको साधनका रूपमा कन्डमको प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरूको संख्या ८ प्रतिशत रहेको बताएको छ ।  आइबिबिएस सर्भेअनुसार एचआइभी तथा यौनरोग सर्न सक्ने जोखिममा रहेका समुदाय, जस्तै, यौनकर्मी, उनीहरूका ग्राहक, पुरुष समलिंगी, तेस्रोलिंगी, सुईबाट लागुपदार्थ लिने व्यक्तिहरूमा कन्डम प्रयोग गर्ने व्यवहारमा पछिल्लो समय केही सुधार आएको देखिन्छ । तराई क्षेत्रका २२ जिल्लामा यौनकर्मीको संख्या उल्लेख्य रहेका कारण यी समुदायमा एचआइभी तथा यौनरोगको संक्रमणदर स्थिर अवस्थामा राख्नका लागि यौनसम्पर्कका क्रममा कन्डमको प्रयोगलाई बढावा दिनुपर्ने पोखरेल बताउँछन् ।

हाल नेपालमा राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रको अगुवाइमा एचआइभीसँग सम्बन्धित विभिन्न सेवा, जस्तै, एचआइभी परामर्श तथा परीक्षण, उच्च जोखिममा रहेका लक्षित समुदायमा एचआइभी रोकथाम कार्यक्रम, उपचार, हेरचाह तथा सहयोग र यौनरोगको रोकथाम तथा नियन्त्रण कार्यक्रमहरू विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरू मार्फत देशैभरी प्रदान गरिँदै आएको छ ।

नेपालजस्तो विकासोन्मुख मुलुकका लागि एचआइभी संक्रमण र जनसंख्या वृद्धि दुवै ठूला चुनौतीका रूपमा रहेको अवस्थामा जनसंख्या वुद्धिदरलाई कम गर्नुका साथसाथै एचआइभी तथा यौनरोग संक्रमणलाई कम गर्नका लागि कन्डमको सहज र सुलभ उपलब्धता तथा पहुँच हुनु आवश्यक छ । सर्वसाधारणमा रहेको कन्डमप्रतिको नकारात्मक भ्रम आगामी दिनमा हटाउँदै लानुपर्ने आवश्यकता रहेको डा. पोखरेलले बताए । उनका अनुसार नेपालमा एचआइभीका नयाँ संक्रमितभन्दा पनि यसबाट मृत्यु हुनेको संख्या बढी छ ।

एचआइभीसम्बन्धी विभिन्न कार्यक्रममा गरी नेपाल सरकारले वार्षिक रूपमा डेढ करोड खर्च गर्दै आएको छ, जुन यो क्षेत्रको कुल खर्चको ५० प्रतिशत मात्र हो । बाँकी ५० प्रतिशत विभिन्न दातृ निकायमार्फत खर्च हुने गरेको छ । राष्ट्रिय एड्स तथा यौन रोग नियन्त्रण केन्द्र, टेकुका अनुसार नेपालमा २५–४९ वर्ष उमेर समूहका मानिसमा बढी मात्रामा एचआइभी संक्रमण हुने गरेको पाइएको छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय