एचआइभी संक्रमितसँग नर्ससमेत डराउँथे

म सुनसरी जिल्लाको इटहरीमा जन्मे–हुर्केको मान्छे । मेरो परिवारमा कोही पनि नर्स थिएन, तर फुपूका दुई छोरी भने नर्स हुनुहुन्थ्यो । उहाँहरूले लगाएको नर्सको ड्रेस देखेर मेरो मनै लोभिन्थ्यो । नर्स बनेमा परिवारमै पनि कोही बिरामी परेमा आफैँले हेरचाह गर्न सकिँदोरहेछ भन्ने ज्ञान मभित्र आइसकेको थियो ।

मैले विराटनगर नर्सिङ क्याम्पसबाट वि.सं. २०४३ मा ३ वर्षे कोर्स पूरा गरेँ । त्यसपश्चात् ०४४ मा पूर्वाञ्चलबाटै लोकसेवा आयोग लडेर कोसी जनरल अस्पतालमा जागिर सुरु गरेँ । १० वर्ष त्यहाँ जागिर गरेपश्चात् म वीर अस्पतालमा सरुवा भएँ । वीरमा २० वर्ष कामगरेपछि नवौँ तहमा प्रमोसन भएँ । बढुवापछि त्यहाँ दरबन्दी नभएपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको दरबन्दीमा प्रसूतिगृहमा पोस्टिङ भयो । करिब ३ महिना त्यहाँ काम गरेपछि स्वास्थ्यका कारण मेरा लागि प्रसूतिगृह अनूकुल कार्यस्थल बनेन ।

तीन–चार तला चढेर राउन्ड हिँड्नुपर्ने भएकाले मलाई ज्यादै गाह्रो भयो । म त्यहाँ असिस्टेन्ट मेट्रोनका रूपमा कार्यरत थिएँ । काममा प्रेसन नै हुन्थ्यो । स्वास्थ्यका कारण काममा समस्या भएकाले स्वास्थ्य मन्त्रालयमा स्वास्थ्य मन्त्रालय आएँ । करिब १ वर्ष त्यहाँ काम गरेपश्चात् शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पताल टेकुमा मेट्रोनका रूपमा काम गर्न थालेँ । बिरामीको चापका हिसाबले यो अस्पतालमा निकै कम छ ।
नर्सका रूपमा काम गर्न मैले विवाहअघि पनि परिवारबाट सहयोग पाएकी थिएँ र विवाहपश्चात् पनि श्रीमान्ले मप्रति सधैँ नै सकारात्मक भूमिका निर्वाह गर्नुभयो । त्यसैले पनि होला, आजसम्म मैले कुनै पनि दिन आफ्नो पेसाप्रति पछुतो अनुभव गर्नुपरेको छैन । पिसिएल नर्सिङको पढाइ पूरा विवाह गरेँ । बिएन भने विवाहपश्चात् गरेकी हुँ ।

विभिन्न समयमा गरी मैले धेरै अस्पतालमा कामको अनुभव लिएकी छु । मैले काम गरेका अस्पतालहरूमा बिरामीको चाप अत्यधिक थियो । विराटनगर अस्पतालमा पनि बिरामीको चाप अत्यधिक थियो । वीर र प्रसूतिगृहको अवस्थामा उस्तै थियो । यहाँ आएपश्चात् भने मलाई एकदमै हलुका अनुभव महसुस भएको छ ।

अस्पतालमा ४० बेडको वार्ड छ । एउटा सत्रमा ५ जनासम्म नर्स ड्युटीमा हुन्छन् । बिरामीको संख्या ५ देखि ६ हुन्छ । अत्यधिक भएका वेला १० जनासम्म बिरामी हुन्छन् । म मेट्रोन भएर आएदेखि १० जनाभन्दा बिरामी आएको अनुभव छैन ।

अस्पतालमा ४० बेडको वार्ड छ । एउटा सत्रमा ५ जनासम्म नर्स ड्युटीमा हुन्छन् । बिरामीको संख्या ५ देखि ६ हुन्छ । अत्यधिक भएका वेला १० जनासम्म बिरामी हुन्छन् । म मेट्रोन भएर आएदेखि १० जनाभन्दा बिरामी आएको अनुभव छैन ।

मंसिरसम्म बिरामीको चाप हुने भए पनि चिसोयामको सुरुवातसँगै अस्पतालमा बिरामीको संख्या कम हुँदै जान्छ । आइसियू धेरैजसो समय खाली नै रहन्छ । अस्पतालमा रेबिजलगायतको भ्याक्सिन लगाइने भएकाले ओपिडी भने केही व्यस्त हुन्छ । इनडोर कमै मात्र चल्छ । क्याबिनमा १२ बटा बेड रहेकोमा धेरै खाली नै छन् । आइसियू त खाली नै छ ।

सरुवारोगी र अन्य रोगीको नर्सिङ हेरचाहमा मलाई खासै फरक भने लागेन । पहिले–पहिले शुक्रराज अस्पतालमा एचआइभी संक्रमित बिरामी बढी हुने गर्थे । त्यतिवेला एचआइभीका बिरामीलाई छुनुहुँदैन भन्ने धारणा जनमानसमा व्याप्त थियो । त्यतिवेला कतिपय नर्ससमेत एचआइभी संक्रमित बिरामीलाई राम्रोसँग हेरचाह गर्न डराउँथे । तर, अहिले धारणामा परिवर्तन आएको छ । त्यसैले अहिले बिरामीको हेरचाहमा खासै फरक छैन । जनमानसमा पनि एचआइभी सँगै बस्दैमा वा खाँदैमा सर्दैन भन्ने धारणाको विकास भइसकेको छ । पहिले–पहिले एचआइभीका बिरामीलाई शुक्रराज अस्पतालमा समेत विभेद गरिएका गुनासा बाहिरिन्थे । तर, मेट्रोनका रूपमा मेरो यहाँको अनुभवमा ती कुराहरू गलत रहेछन् भन्ने लाग्छ ।

एउटा ज्यामीले पनि दैनिक सरदर हजार रूपैयाँ आम्दानी गर्ने जमानामा नर्सलाई जम्मा ४ हजारमा महिनादिनसम्म काम लगाउने अस्पतालहरू पनि छन् ।

नर्सिङ सेवामुखी पेसा हो । पुरुष बिरामीको हेरचाहका लागि पुरुष नै नर्स उपयुक्त हुन्छ भन्ने धारणाअनुसार पुरुषले पनि नर्सिङ विषय अध्ययन गर्न पाउने नियम नेपालमा आएको छ । यो एकदमै राम्रो अवधारणा हो । नेपाल सरकारले यसै वर्षबाट १५ प्रतिशत पुरुष नर्स राख्ने नियम ल्याएको छ, जुन स्वागतयोग्य छ । पुरुष नर्सले समेत अस्पतालमा काम गर्न थालेपश्चात् नर्सिङ क्षेत्रमा अझ सुधार होला भन्ने मेरो बुझाइ छ । त्यसपश्चात् नर्सको पारिश्रमिकमा पनि केही सुधार होलाजस्तो लाग्छ ।

एउटा ज्यामीले पनि दैनिक सरदर हजार रूपैयाँ आम्दानी गर्ने जमानामा नर्सलाई जम्मा ४ हजारमा महिनादिनसम्म काम लगाउने अस्पतालहरू पनि छन् । अब भने भोलेन्टेयरका रूपमा नर्सलाई काम लगाउन नपाइने नियम आइसकेको छ । यसले नर्सिङ क्षेत्रमा रहेको विकृति हटाउन मद्दत गर्छ जस्तो लाग्छ ।

(हेल्थपोस्टकी लक्ष्मी चौलागाईंसँगको कुराकानीमा आधारित)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय