‘बुहारी काम छोडेर डाक्टरनी पल्टेर लखर–लखर हिँड्छे’ भन्थे, तर विचलित भइनँ

आफ्ना पारिवारिक जिम्मेवारीहरूलाई पाखा लगाउँदै करिब १५ वर्ष स्वास्थ्य स्वयंसेविकाका रूपमा काम गर्दा मैले धेरै दुःख–सुखका अनुभव बटुलेकी छु । पारिवारिक समर्थन र सपोर्ट अभावमा स्वयंसेविकाको कामलाई अगाडि बढाउन मेरा लागि त्यति सहज थिएन । डेढ दशकको यो यात्रामा सुत्केरी स्याहार्दादेखि जानेको ज्ञान बाँड्दै हिँड्दाका मेरा अनुभूति अनगिन्ती छन् । कतिसम्म भने, आफूसँग भएको पैसाले बिरामीलाई लुगा किनेर लगाइदिएकी छु । सुत्केरी महिलालाई खानेकुराको अभाव हुँदा आफ्नै पैसाले खानेकुरा किनेर पनि धेरैपटक दिएकी छु । मलाई यसैमा आनन्द र सन्तुष्टि पनि छ ।

शरीरले सकेसम्म स्वास्थ्य स्वयंसेविकाका रूपमा काम गर्ने मेरो चाहना छ । संस्थाले अनुमति दिएमा मेरो ज्यान रहेसम्म बिरामीको सेवा गर्ने दृढनिश्चय गरेकी छु ।
महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाका रूपमा काम गर्न सहज भने छैन । स्वास्थ्य जनचेतनाका लागि वडा घुम्नेक्रममा धेरैपटक म लडेर घाइतेसमेत भएकी छु । सानोतिनो घाउचोट त पटक–पटक लागेका छन् । साडी लगाएर वडा–वडा पुग्नुपर्दा धेरै गाह्रो हुन्छ । छोराछोरी, श्रीमान्, सासूसहितको मेरो संयुक्त परिवार छ ।

शिक्षा र चेतनाको स्तर कमजोर भएका मानिसलाई बुझाउन, प्रत्येक वडा–वडा, गाउँ–गाउँ घुम्न ज्यादै नै कठिन छ । यी कठिनाइका बाबजुद पनि अरुका लागि आफूलाई समर्पित गर्न पाउँदा भने ज्यादै खुसी लाग्छ । तर, स्वयंसेविकाको एक्लो प्रयास र चाहनाले मात्र हुँदैन, अरूले पनि काम गर्ने अवसर भने दिनुपर्छ ।

शिक्षा र चेतनाको स्तर कमजोर भएका मानिसलाई बुझाउन, प्रत्येक वडा–वडा, गाउँ–गाउँ घुम्न ज्यादै नै कठिन छ । यी कठिनाइका बाबजुद पनि अरुका लागि आफूलाई समर्पित गर्न पाउँदा भने ज्यादै खुसी लाग्छ । तर, स्वयंसेविकाको एक्लो प्रयास र चाहनाले मात्र हुँदैन, अरूले पनि काम गर्ने अवसर भने दिनुपर्छ ।

सुरु–सुरुका दिनमा सासूआमाले ‘बुहारी घरको काम छोडेर लखर–लखर डाक्टरनी भएर हिँड्न थाली’ भन्नुहुन्थ्यो । उहाँको समर्थन नपाउँदा पनि सेवाभावबाट प्रेरित भएकै कारण म कहिल्यै आफ्नो लक्ष्यबाट विचलित भइनँ । घरको काम पनि भ्याउँथ्येँ, स्वयंसेवालाई पनि निरन्तरता दिँदै गएँ । अहिले आफूले संघर्ष गरेर कमाएको नामप्रति म गर्भवान्वित छु । अहिले स्वास्थ्यचौकीबाट जुनसुकै स्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रममा पनि मलाई नै पठाउने गर्नुभएको छ । त्यसले मलाई अझै आफ्नो काममा ऊर्जा प्रदान गर्ने गरेको छ ।
पहिले महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाका रूपमा काम गर्न मेरो वडाका कुनै पनि महिला तयार नभएकाले मलाई बोलाइएको थियो । अहिले सरकारीतबरबाट पनि केही राम्रा कामको थालनी भएकाले र मेरो सफलताबाट घरमा सबैजना खुसी हुनुहुन्छ । सरकारले पुरानालाई मात्र नभई नयाँ व्यक्तिलाई पनि स्वयंसेविकाका रूपमा काम गर्ने अवसर दिनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ ।

सुरु–सुरुका दिनमा सासूआमाले ‘बुहारी घरको काम छोडेर लखर–लखर डाक्टरनी भएर हिँड्न थाली’ भन्नुहुन्थ्यो । उहाँको समर्थन नपाउँदा पनि सेवाभावबाट प्रेरित भएकै कारण म कहिल्यै आफ्नो लक्ष्यबाट विचलित भइनँ । घरको काम पनि भ्याउँथ्येँ, स्वयंसेवालाई पनि निरन्तरता दिँदै गएँ । अहिले आफूले संघर्ष गरेर कमाएको नामप्रति म गर्भवान्वित छु ।

निःस्वार्थ भावले सेवा गर्छु भनेर महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका बन्ने तर सेवा–सुविधाको माग गर्ने भनी सरकारीतबरबाट हामीमाथि आरोप लाग्ने गरेको छ । प्रत्येकको घर–घरमा जानुपर्ने भएकाले स्वयंसेविकाले आय–आर्जनको काम गर्न सक्दैनन् । यदि गरिहाले पनि स्वयंसेवामा खटिनुपर्दा काममा समस्या हुन्छ र जागिर गर्नेले नगएको दिनको पारिश्रमिक पाउँदैनन् । त्यसैले यसबारे सरकारले केही सोचेमा स्वयंसेविकाको जीवनमा केही सहजता आउँथ्यो भन्ने लाग्छ । थोरै समय भनेर हिँडे पनि काम गर्दै जाँदा धेरै समय लाग्ने हुन्छ । सरकारले दिँदै आएको मासिक ४ सय रूपैयाँ भत्तालाई एक हजार बनाएमा केही सहज हुन्थ्यो ।

परिवारबाट सहयोग नहुँदा पनि मलाई आफ्नो कामप्रति मन लागि नै रह्यो र अहिले पनि उत्तिकै छ । आफूले गरेर कसैको ज्यान बच्छ भने किन नगर्ने भन्ने सोच ममा सधैँ रहिआएको छ । मलाई पनि काम छोडौँ भन्ने सोच आएको छैन । बरु अनुभव बढ्दै जाँदा झन् थप सेवाका लागि प्रेरणा मिल्ने गरेको छ । धेरैपटक श्रीमान्सँग पैसा मागेर पनि सुत्केरी महिलालाई खानेकुरा किनिदिएकी छु । कतिपयलाई डेलिभरी गराउन आफैँ अस्पताल लिएर पनि गएकी छु । डेलिभरी भएर सुत्केरी सामान्य अवस्थामा नआउँदासम्म म अस्पतालमै कुरेर पनि बसेकी छु ।
(सीतापाइला स्वास्थ्यचौकीअन्तर्गत कार्यरत खत्रीसँगकाे कुराकानीमा आधारित)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार

  • ताजा समाचार
  • जनप्रिय